Biden'ın 1,9 trilyon dolarlık teşvik paketi

Biden’ın pandemiden olumsuz etkilenen ekonomiyi canlandırmak amacıyla önerdiği 1,9 trilyon dolarlık teşvik paketi cumartesi günü ABD Senatosu’nda 49’a karşı 50 oyla kabul edildi. Ülke tarihinin en büyük teşvik paketlerinden biri için Senato'da Cumhuriyetçilerin tamamı ret oyu verdi. Senato’da 11 saatte oylanan tasarının son hâli, Biden’in imzasına sunulmadan önce onaylanması için Demokratların kontrolündeki Temsilciler Meclisi’ne gönderilecek. Tasarının, işsizlik yardımlarının süresinin sona erme tarihi olan 14 Mart'tan önce Biden'ın imzasıyla yasalaşması umuluyor.
 

Teşvik paketi neleri kapsıyor?
 

• Teşvik ödemeleri: Yıllık geliri 75 bin doların altında olan çalışanlar aylık 1.400 dolarlık destek, evliler de yıllık geliri 150 bin dolar altındaysa yine kişi başı 1.400 dolarlık destek alabilecek. Temsilciler Meclisi tarafından kabul edilen tasarıda, gelir sınırları çiftler için 200 bin dolar ve bekârlar için 100 bin dolar olarak belirlenmişti, Senato değişikliği yaklaşık 7 milyon aileyi dışarıda bırakıyor.
   
• İşsizlik yardımı: Temsilciler Meclisi tarafından pandemi sürecinde işten çıkarılan 9,5 milyon ABD vatandaşına haftada 400 dolar olarak kararlaştırılan yardım, haftalık 300 dolar olarak revize edildi ve süresi 6 Eylül'e kadar uzatıldı.
   
• Sağlık: Virüsün yayılmasını durdurmak amacıyla aşılama ve test programı için 160 milyar dolarlık bir ödeme öngörülüyor. Senato tasarısında, kırsal bölgedeki sağlık kuruluşları için de 8,5 milyar dolarlık bir pay öngörüldü. Öte yandan, 500 kişiden daha az çalışanı olan işletmelere salgın zamanında oluşan zararları karşılamaları için haftalık 1.400 dolarlık destek ve çeşitli vergi indirimleri getirilirken sağlık sigortası primlerinin %85'ini devlet karşılayacak.
   
• Eyalet destekleri: Salgın süresince daha düşük vergi gelirleri ve yüksek maliyetlerle karşı karşıya kaldığı için bütçe açığı veren eyaletler ve yerel hükümetlere 350 milyar dolarlık fonlama sağlanacak. Ek olarak, eyalet ve yerel yönetimlere düşük gelirli hanelerin kira ve kamu hizmeti faturalarını karşılamasına yardımcı olması için yaklaşık 20 milyar dolar, evsiz kalma riski taşıyanlara yardım etmesi ve evsizler için barınak kurulması için 10 milyar dolar kaynak aktarılacak.
   
• Çocuk desteği: Düşük ve orta gelir grubundaki çocuklu hanelere vergi indirimi de getiren paket kapsamında 6 yaşın altındaki her bir çocuk için 3.600 dolar, 17 yaş ve altı çocuklar için de 3.000 dolar vergi indirimi düzenlendi.
   
• Diğer: Paket kapsamında hava yolu sektörüne ve kısıtlamalardan etkilenen restoranlara da kaynak ayrılırken okulların açık kalmasını sağlamak amacıyla 170 milyar dolarlık maddi destek verilmesi öngörüldü. Temsilciler Meclisi'nde saatlik 15 dolara çıkarılan asgari ücret ise Senato'dan geçmedi. Ülkede on yıldan fazla bir süredir 7,25 dolarlık saatlik asgari ücret artmıyor ancak eyaletten eyalete farklılık gösteriyor.

Politikacılar ne dedi?
 

Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi, Senato tasarısını “kesinlikle” geçireceğini açıkça dile getirerek tasarıyı “virüsü yenmek için atılmış büyük bir adım” olarak övdü. Cumhuriyetçiler teşvik paketinin "gereksiz büyük" ve "Demokratların öncelikleriyle dolu olduğunu" savunurken Senato'daki Cumhuriyetçi üyelerin lideri Mitch McConnell, Demokratların tasarladıkları ekonomik yardım paketinin ihtiyaç duyan ailelere değil “liberal ideolojiye hizmet etme amaçlı” olduğunu savundu.

Neden önemli?
 

Teşvik paketi, Başkan Biden’ın ilk “yasama zaferi” olurken esas olarak ABD'nin salgından kurtulmasını hızlandırmayı amaçlıyor. Ancak ikincil bir hedefi var: Beyaz Saray'ın gelir eşitsizliğini ve yoksulluğu azaltmaya yönelik ilk girişimi olarak dünyanın en büyük ekonomisini daha adil hâle getirmek. Goldman Sachs, Şubat 2020'de %3,5 olan ve salgının etkisiyle nisan ayında yaklaşık %15 ile zirveye ulaşan işsizliğin destek paketinin etkisiyle yıl sonunda %4,1’e düşeceğini tahmin ettiğini açıkladı. Nitekim, ABD Hazine Bakanı Janet Yellen da “Teşvik paketiyle istihdam gelecek yıl pandemi öncesi seviyelere gelebilir,” dedi. Paketin enflasyonu tırmandırabileceği yönünde son dönemde artan endişelere katılmadığı mesajını veren Yellen “paketin enflasyonist etkisi olması hâlinde bunu düzeltecek araçlarımız var, gelişmeleri takip edeceğiz,” bilgisini paylaştı.

Piyasalara etkisi?
 

ABD teşvik paketi ve Çin verileriyle haftaya yükselişle başlayan Asya Borsaları ve ABD vadeli endeksleri, tahvil faizlerinin yükselmesiyle teknoloji hisseleri öncülüğünde satışa döndü. Uzun zamandır güçlü bir düşüş yapan altın ons fiyatında düşüş görüntüsü ise yardım paketinin ABD Senatosu’nda onaylanmasından destek bularak haftaya yükselişle başladı. Öte yandan, teşvik paketini onayladıktan sonra yükselişe geçen Bitcoin hakkında yatırımcı Peter Brandt; devalüe olan dolar ve yeni teşvik paketinin birleşiminin, muhtemelen Bitcoin ile ilgili piyasa duyarlılığının iyileşmesine neden olacağını ve Bitcoin'in uzun vadede mevcut politikadan fayda sağlayacağını ileri sürdü.