Bir buzdağının otoportresi: Gisèle Pelicot davasının gösterdikleri

Bu ay başında görülmeye başlanan ve mağdurun tercihi ve isteğiyle özellikle halka açık şekilde yapılan bir dava, sadece olayların yaşandığı Fransa’nın değil bütün dünyanın gündemine düştü. İlk duruşmanın başladığı 2 Eylül’den beri Fransa’da yer yerinden oynuyor ve birçok şehirde yüzlerce insanın katıldığı gösteriler düzenleniyor.

• Bunun sebebi davaya konu olan suçun, şu an açığa çıkmış hâliyle dahi toplumda yarattığı büyük şok ve şaşkınlık. Öyle ki yaygın medya kanalları bile olayın tam ve bütüncül portresini çizmekte zorlanıyor.

Ne oldu? Her şey, 12 Eylül 2020’de Fransa’nın güneyindeki Avignon kenti yakınlarındaki Mazan kasabasındaki bir süpermarkette alışveriş yapmakta olan 3 kadın müşterinin, bir erkeğin kendilerinin etek altı videolarını çektiğini farketmesi ve durumu güvenlik görevlisine bildirmesiyle başladı. Kasaba sakinlerinden Dominique Pelicot olduğu anlaşılan 71 yaşındaki erkeği sorgulayan ilk polis memuru, olayı münferit bir vaka olarak görmedi ve Pelicot’nun telefon ve bilgisayarında ayrıntılı inceleme için izin çıkarılmasını sağladı.

Emekli bir emlakçı olan ve yıllardır yaşadığı kasabada saygın ve iyi bir kişi olarak bilinen, ailesi tarafından sevgi dolu bir baba ve eş olarak tanımlanan, daha önce hiçbir adli suç kaydı bulunmayan, 3 çocuk ve 7 torun sahibi Dominique Pelicot’nun bilgisayarını inceleyen müfettişler, bilgisayarda “Abuse” olarak isimlendirilmiş bir dosyanın altında, tecavüz ve şiddet kayıtlarını içeren yüzlerce videoluk bir arşiv buldu. Görüntüler yaşlı bir kadının baygın ve bilinci kapalı hâlde, çeşitli zamanlarda farklı erkekler tarafından defalarca cinsel saldırıya uğradığını ve bunun Dominique Pelicot tarafından kayda alındığını gösteriyordu.

• Polisin o sıralar henüz evli olan Gisèle Pelicot'yu ifadeye çağırması üzerine Pelicot, 50 yıldır evli olduğu ve 3 çocuğunun babası olan kocasının, kendisini son 10 yıllık süre zarfı içinde farklı zamanlarda, çeşitli ilaçlar ve yöntemlerle koma benzeri bir uykuya sokarak, kendi yatak odasında toplamda 200 defa farklı erkekler tarafından cinsel şiddete ve saldırıya maruz kalmasını sağladığını öğrendi.

Pelicot bunu öğrendikten hemen sonra boşandığı kocasının aslında kim olduğunu değil aynı zamanda daha önce birçok kez doktorlara başvurmasını gerektiren sağlık sorunlarının sebebini de anlamış oldu. Gisèle Pelicot ciddi hafıza kayıpları ve jinekolojik rahatsızlıklar ile birçok kez farklı doktorlara başvurduğunu, hiçbirinin mevcut durumuna bir açıklama getirmediklerini ve konuyu kendisinin "nevrotik" ve "demanslı" olmasına bağladıklarını, bu sebeple Alzheimer hastalığına yakalandığına veya beyin tümörü olduğuna dair endişeler yaşadığını ifade etti.

Davanın araştırma sürecinde ise Dominique Pelicot’nun uyku ve depresyon haplarını sağlık sistemi üzerinden edinebildiği ve bir senede 450 kutu uyku hapını dikkat çekmeden alabildiği belirlendi. Eylül 2024 itibarıyla tecavüz sanığı olarak Dominique Pelicot ile birlikte yargılanmaya başlayan erkeklerin ise hepsinin civarda yaşayan sıradan kişiler olduğu açığa çıktı. Yaşları 26-74 arasında değişen bu kişilerin içinde hemşire, gazeteci, itfaiyeci ve çeşitli kamu görevlileri de bulunuyor. Polisin görüntüler üzerinde 2 yıl boyunca yaptığı inceleme sayesinde, 200 tecavüz kaydında görünen 90 farklı erkekten 51’inin kimliği tespit edilerek yakalanabildi. Dava böylelikle Eylül 2024 ayı itibarıyla başladı.

• Duruşmada görevli bir tıp uzmanı, Gisèle Pelicot'nun bu erkeklerin prezervatif takma zorunluluğu olmadığı için cinsel yolla bulaşan dört ayrı enfeksiyona yakalandığını söyledi.

Dominique Pelicot ise bu erkekleri internetten bulup evine davet ettiğini, bu erkeklerin sonradan iz bırakmamayı sağlayan bazı protokollere uymayı ve yapacakları eylem hakkında konuşmamayı kabul ederek geldiklerini ve kendisinin bunu kayda aldığını, geçen hafta görülen davanın ilk kez ifade verdiği ikinci duruşmasında kabul etti.

Şüphelilerin çoğu, hüküm giymeleri hâlinde ağırlaştırılmış tecavüz suçundan 20 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya. 51 sanıktan 18'i, Dominique Pelicot da dahil olmak üzere tutuklu. Diğer 32 sanık duruşmaya tutuksuz olarak katılıyor. Sonuncusu ise gıyaben yargılanıyor.

17 Eylül’de Dominique Pelicot duruşma sırasında ilk kez ifade verdi ve “Bunu hak etmedi, bunu kabul ediyorum,” dedi. “Yaptıklarımdan pişmanım ve affedilemez olsa bile af diliyorum.”

Sembole dönüşen bir dava

Feminist örgüt Osez le Feminisme'den Celine Piques, sanıkların her meslekten sıradan geçmişlere sahip olmasının bu davanın kalıcı bir etki yaratmasını sağlayacağını umuyor:

“Bu dava, tecavüzcünün ‘psikopat’ olduğu mitini yıkıyor… Dokunulmazlıklarından emin oldukları için tecavüz ettiler.”

Pelicot davasını takip eden Fransa genelindeki çok sayıda kadının gözünden kaçmayan bir diğer endişe ise diğer birçok erkeğin bunu bilmesi ve hiçbir şey yapmaması.

• Dominique Pelicot'nun kullandığı ve şimdi kapatılan web sitesi geçen yıl ayda 500 bin ziyaretçiye ulaşmıştı.

Celine Piques, “Bu insanların hiçbiri bu tacizi durdurmak için çaba sarfetmedi,” diyor. “Hiçbir erkek polise bu suçu bildirmeyi düşünmedi.”

Avignon davası ayrıca tecavüzü çevreleyen dil konusunda soruları da gündeme getiriyor. Sanıkların çoğunun savunması, Gisèle'e cinsel saldırıda bulunduklarını "bilmedikleri" varsayımına dayanıyor. Başka bir deyişle, onunla rızaya dayalı ilişki yaşadıklarını düşünüyorlardı. Bazıları, Dominique Pelicot'u onları "manipüle etmekle" suçladı.

Utanç taraf değiştirmeli

71 yaşındaki Gisèle Pelicot ise geçen hafta 2. duruşması görülen davaya geldi ve eski kocası ile diğer 50 sanığın karşısına çıktı. Cinsel taciz ve şiddetin diğer mağdurlarına yardımcı olmak için davanın kamuoyuna açıklanmasını istediğini ve tanıklığının başkalarının da benzer bir kaderi yaşamasını engelleyeceğini umduğunu söyleyerek “Utanç, taraf değiştirmeli” dedi.

• Erkek şiddeti ve erkeklerin işlediği cinsel suçlar konuları üzerinde bildiklerimize bambaşka bir boyut getiren davanın duruşması 20 Aralık'a kadar sürecek.

(Bu yazı BBC, Le Monde, The Guardian ve The New York Times’ta konuyla ilgili çıkan haberlerden derlenmiştir.)