Bir çırpıda seçim takvimi

Oy ve Ötesi

Seçmen kütüklerine itiraz sürecinin 2 Nisan 2023 tarihinde sona erdiğini hatırlatarak herkesin seçmen kayıtlarını kontrol ettiğini ve yaşadıkları bölgede oy verebilecek şekilde seçmen listelerine kayıt olduklarını umuyoruz.

Ülkemizde seçimler 1950 yılından bu yana “kapalı oy, açık sayım” sistemiyle gerçekleşiyor. Bu sayede kişi iradesini serbestçe ve eşitlik prensibiyle kullanabiliyor. Sayım sürecinin açık olması kamuoyu gözetiminde yapılması anlamına geliyor. Bu usullerin uygulanma şekilleri ise yasayla detaylı olarak düzenleniyor.

Seçim gününü tanımlayan bu düzenlemeler 60 gün öncesinden başlayan bir süreci de kapsıyor. Bu dönem “ seçim takvimi” olarak adlandırılıyor.

31 Mart: Cumhurbaşkanı adayları kesinleşiyor

Yazımızın yayınlandığı tarih 31  Mart 2023, 14 Mayıs’ta üçüncü defa tek dereceli seçimle göreve gelecek Cumhurbaşkanı için aday olan kişilerin kesinleştiği gün olarak öne çıkıyor.

Tek dereceli seçim, seçmenlerin doğrudan tercihlerini belirttikleri seçim türüne verilen ad. 2014 yılından önce ülkemizde Cumhurbaşkanı iki dereceli olarak seçiliyordu. Yani seçmenler milletvekilini seçiyor, Cumhurbaşkanı da milletvekillerinden oluşan meclis tarafından seçiliyordu.

Bu göreve aday olmak için 40 yaşını doldurmuş, yüksek öğrenimini tamamlamış ve milletvekili olma şartlarına sahip bir Türk vatandaşı olma şartı aranıyor.

Bu özelliklere sahip kişiler son genel seçimde geçerli oyların %5 ine sahip olmuş partiler ya da imza veren en az 100 bin seçmen tarafından veya parti gruplarınca aday gösterilebilir.

Adayların kesinleşmesiyle birlikte seçim propaganda sürecine girmiş oluyoruz.

9 Nisan: Milletvekili adaylarının başvuru süreci bitiyor

Seçmenler için bir diğer dikkat çeken tarih 9 Nisan 2023.

Bu tarihte seçime girecek milletvekili adaylarının başvuru süreci tamamlanıyor.  Seçilme hakkı, 2017’den bu yana yasada 18 yaşını doldurmuş her Türk vatandaşı için tanımlanıyor. Seçilme hakkınıza engel olabilecek bazı durumlar ilkokul eğitimini tamamlamamış olmak, askerlikle ilişiği olmak, kısıtlı ya da kamu hizmetinden yasaklı olmak maddelerini içeriyor. Bazı tanımlı suçlardan hüküm giymiş olmak da engel oluşturabilir. 

Kişiler hem bağımsız adaylar olarak başvurabilir, hem de bir siyasi parti tarafından aday gösterilebilirler.

14 Mayıs’ta seçilecek olan adaylar, 600 milletvekilinden oluşacak Türkiye Cumhuriyeti Büyük Millet Meclisi 28. Dönemi boyunca, 5 yıl süreyle görev alacaklar. Seçim bölgelerinin meclisteki temsil sayıları oradaki nüfus yoğunluklarıyla orantılı olarak belirleniyor.

9 Nisan’a kadar başvurularını tamamlayan adaylar Yüksek Seçim Kurulu tarafından incelemeye alınıyor ve kesin liste 19 Nisan günü il seçim kurullarına ve yetkili kurumlara gönderiliyor.

Sonraki süreç

12 Nisan günü ise yurtiçi ve yurt dışı seçmen kütükleri kesinleşiyor. Böylece kurulacak sandık bölgeleri ve seçmenlerin nerede oy kullanacakları da belirleniyor.

27 Nisan’da ise yurt dışı temsilciliklerde ve gümrüklerde seçim süreci başlıyor ve 9 Mayıs 2023 tarihine kadar sandıklar açık kalıyor. Yurt dışı seçmen kütüğüne kayıtlı seçmenler, dış merkezlerin herhangi birinde ya da ilan edilecek gümrük kapıları ve havaalanlarında oy kullanabilir.

13 Mayıs 2023 saat 18.00’de propaganda süreci sona eriyor.

14 Mayıs’a geldiğimizde ise sabah 08.00 de bütün yurtta açılan sandıklarda oy verme süreci başlıyor ve 17.00 de sona eriyor. Seçim sonuçlarına dair haberler ancak yasakların kalkmasıyla daha ilerleyen saatlerde yer alabiliyor.

Bu süreçte uygulamaları çok merak konusu olan deprem bölgesi ve buradaki vatandaşların oy kullanma süreçlerine dair soru ve cevaplara bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

Takvim başlıklarını konu aldığımız bu sürecin tüm yurtta şeffaf, adil ve barışçıl yürümesi için her vatandaşı karşılaştıkları bilgi ve duyuruları güvenilir kaynaklardan doğrulamaya, eğitimlerimize katılarak yasal dayanak ve düzenlemelere hakim olmaya ve gönüllü olarak sandıklara hep birlikte sahip çıkmaya davet ediyoruz. 

Oy ve Ötesi’ne gönüllü kaydınızı bu bağlantıdan yapabilirsiniz.