Bir Silikon Vadisi virali: Kurucu modu

Silikon Vadisi'nden dünyaya sıçrayan, yatırımcılar ve girişimciler arasında son zamanlarda viral olan bir tartışma var: Geleneksel yöneticilik ve iş devretmek mi daha etkili yoksa yönetimin yanında diğer tüm işlerle de bizzat ilgilenen bir kurucu modeli mi?

Yeni bir tartışma: CEO nasıl çalışmalı?

Airbnb Kurucu Ortağı ve CEO'su Brian Chesky ile Y Combinator Kurucu Ortağı Paul Graham, bu soruya startup ekosistemine yeni bir jargon kazandırarak cevap veriyorlar: Kurucu modu (founder mode). 

Her kesimden gelen yorumlarla çığ gibi büyüyen "kurucu modu" tartışmasının fitilini ateşleyen, ünlü girişimci ve yatırımcı Paul Graham oldu. Global girişim ekosisteminde startup denilince akla ilk gelen isimlerden olan Graham, Y Combinator ile birlikte AirBnb, Dropbox, Reddit ve OpenAI gibi pek çok önemli şirketin temellerinin atılmasında ve büyümesinde pay sahibi. Aynı zamanda ABD'de ve dünyada çok okunan bir blogun yazarı.

Graham bu ayki yazısında, MBA okullarını ve danışmanlık firmalarını, bu yeni yaklaşımdan habersiz olduğu için eleştiriyor ve daha etkin bir kurucu modu için ekosisteme çağrı yapıyor. Geleceğe yönelik öngörülerde de bulunan Graham, şirketlerin yönetimindeki geleneksel hiyerarşik yapıların yıkılacağını ve daha esnek, doğrudan iletişim kurma yollarının benimseneceğini vurguluyor. Sadece üst düzey yöneticilerle değil, şirketin farklı seviyelerindeki çalışanlarla da doğrudan iletişim kurulmasının norm hâline geleceğinin altını çizen Graham, kurucu-uygulayıcı liderlik özelliklerini taşıyan ve her ayrıntıya müdahale eden Elon Musk'ın da yazısını okuduğunu belirtmeyi ihmal etmiyor. 

Graham'ın yazısı X platformundan yaklaşık 21 milyon kişiye ulaştı ve New York Times’a haber oldu. Paul Graham’ın, kurucu modunu açan CEO’lara verdiği en çarpıcı örnek de Brian Chesky. Airbnb CEO’su Brian Chesky, katıldığı Y Combinator etkinliğinde, danışmanlardan aldığı yönetimsel ve organizasyonel tavsiyelerle ilerlediğini ancak onları dinlediğinde işlerin ne kadar kötüye gittiğini aktarıyor; mikro yönetimin insanların birbirine emir vermesinden ve çocuksu bir şımarıklıkla “Ben öyle istediğim için o butonun rengi kırmızı olacak” düşüncesinden ibaret olmaması gerektiğini de ekliyor. 

^{Airbnb CEO’su Brian Chesky}

Brian Chesky, efsane lider Steve Jobs’un yönetim tarzı ve ilkeleri üzerine giderek bunları Airbnb’nin ilk yıllarında uygulamaya karar vermiş. Steve Jobs her işin içinde olmakla, her ayrıntıya müdahale etmekle eleştirilse de benimsediği tarzın Apple’da işe yaradığı da bir gerçek. 

Başka kimlerin kurucu modu açık?

Paul Graham’ın girişim dünyasına kazandırdığı kurucu modundan bahsederken verdiği örnekler arasında Nvidia CEO’su Jensen Huang, satın aldığı ya da kurduğu şirketlerin operasyonlarına kamyonla dalmasıyla ünlenen Elon Musk, Meta'dan Mark Zuckerberg ve OpenAI'den Sam Altman da var. 

• Teknoloji sektörünün dışında, Starbucks'ı Seattle'daki yerel bir kahve zincirinden küresel bir deve dönüştüren ve her işin ayrıntısına el atmasıyla ünlü Howard Schultz da bu kalıba giren liderlerden.

New York Times’ın haberinde, Amazon ve Meta'da liderlik yapmış Dan Rose, Jeff Bezos ve Mark Zuckerberg gibi isimlerin aslında mikro-yöneticiler olduğu, ürünün ve işin ayrıntılarına girdiklerine işaret ediliyor:

“Hiçbir zaman özerklik beklentisi yaratmadılar ve kendilerine direnen herkesi kovdular.”

Bu arada, bütün internet âlemi de ikiye bölünerek konuya dair meme’lerle tartışmaya katıldı.

Paul Graham, McKinsey gibi danışmanlık şirketlerinin liderlik yaklaşımlarını ise "yönetici modu" olarak adlandırıyor. Kendi tezi olan kurucu modunun erken aşama girişimler için daha başarılı bir strateji olduğunu düşünüyor. 

• Kurucuların işleri delege etmelerinin yanı sıra satış, büyüme ve diğer işler için mutlaka kendilerinin koşturması gerektiğinin altını çiziyor.

“Açıkçası kurucular 2.000 kişilik bir şirketi 20 kişiyken yönettikleri gibi yönetmeye devam edemezler. Bir miktar delegasyon olması gerekir” diye yazan Graham, dipnotta da kötü yöneticilerin kurucu modunu mikro yönetim için bir bahane olarak kullanabileceğini ekliyor. 

Birkaç günlüğüne Silikon Vadisi'ni ciddi şekilde meşgul eden Kurucu Modu’na gelen yorumların bir kısmı da cinsiyet dinamikleri etrafında yoğunlaşıyor. Y Combinator'da yaptığı konuşmayla tartışmanın fitilini ateşleyen Airbnb'den Brian Chesky de aynı fikirde. Sosyal medya hesaplarından yaptığı paylaşım ile kadın kurucuların kendisine ulaştığını belirten Graham, şöyle diyor:

"Kadın kurucular bana ulaşarak, şirketlerini erkeklerle aynı şekilde kurucu modunda yönetme iznine sahip olmadıklarından bahsediyorlar. Bunun değişmesi gerekiyor.” 

Graham, kadın kurucuların da işlerin ayrıntısına herkes kadar inmesinin, bro kültürü tarafından engellenmemesi gerektiğiyle ilgili hafif de olsa bir destek vermiş gibi görünmeyi seçiyor.

Tartışmaların diğer tarafında olanlar ise startup kurucularının içgüdülerine güvenmeleri gerektiğini ekliyor. Ayrıca Sam Bankman-Fried ve Elizabeth Holmes gibi kötü şöhretli örnekleri de göstererek, kurucuların her işe dahil olarak tüm yönetimsel ve operasyonel kararlarda söz sahibi olmasının da şirkete ve çalışanlara zarar verebilecek farklı riskler doğurabileceğine dikkat çekiyorlar.