Boeing CEO'su Senato'nun huzurunda: ‘İhbarcıları susturduk’

Boeing CEO'su Dave Calhoun, ABD'de Senato'nun huzuruna çıktı. Senato'nun iç güvenlik ve hükümet meselelerinden sorumlu alt komitesine ifade veren Calhoun, senatörlerin güvenlik, şeffaflık ve kalite standartlarına yönelik sert eleştirileriyle karşı karşıya kaldı.

Oturum öncesinde basın mensuplarına "Burada soruları yanıtlamak için bulunuyorum. Buraya şeffalık adına ve sorumluluk almaya geldim" diyen Calhoun, oturuma Boeing 737 MAX kazalarında hayatını kaybedenlerin salonda hazır bulunan ailelerinden özür dileyerek başladı. 

• Calhoun, Alaska Havayolları'na ait uçağın kapısının kalkış esnasında kopması nedeniyle Ocak ayında yaşanan kaza nedeniyle yolcular ve mürettebattan da özür diledi.
• Bazı aile üyelerinin "sevdiklerimizi öldürdün" ve "geceleri nasıl uyuyorsun" diyerek tepkilerini dile getirdiği işitildi.

^{737 MAX kurbanlarının aileleri oturuma yakınlarının fotoğraflarıyla katıldı.}

Bir adım geriden: ABD'nin uçuş güvenliğinden sorumlu kurumu Federal Havacılık İdaresi (FAA) Başkanı Mike Whitaker, kurumunun Boeing'de yaşanan güvenlik skandallarından kısmen sorumlu olduğunu ifade ederek Boeing'e yapılan denetimleri çok sıkı takip etmediğini itiraf etmişti. 

• Senatör Maria Cantwell, FAA'in elinde yeterli sayıda kalifiye denetçi olmadığını vurgulayarak süt ürünleri sektöründe çalışan güvenlik denetçilerinin bile havacılık sektöründe görevlendirilebildiğini açıklamıştı.

Suçlamalar

^{Senatör Blumenthal}

Komite Başkanı Senatör Richard Blumenthal, Boeing'in şirket kültürünün kârlılığı güvenliğin önüne koyduğunu ve işçilerini hiçe saydığını vurguladı. Blumenthal "Ölümlü iki Boeing 737 MAX kazasının ardından Ocak 2020'de göreve gelen Calhoun'un şirketin gidişatını düzelteceğine inanmıştık ancak Alaska Havayolları kazası bunların tamamının içi boş vaatlerden ibaret olduğunu bize gösterdi" dedi. 

• Blumenthal ayrıca şirketteki değişiklikleri sandalye kapmaca oyununa benzeterek yönetim kademesinde gerçek bir değişiklik yaşanmadığını, sorumluların başka görevlere kaydırılarak hayatlarına devam ettiğini ifade etti. 

Bir adım geriden: Yaşanan güvenlik krizlerinin ardından Boeing CEO'su Dave Calhoun, yılın sonunda görevi bırakacağını duyurmuştu. Boeing Yönetim Kurulu Başkanı Larry Kellner'ın da görevi sürdürmeyeceği, yerine Qualcomm CEO'su Steve Mollenkopf'un getirileceği açıklanmıştı. 

• Ayrıca şirketin ticari uçaklardan sorumlu biriminin CEO'su Stan Deal da Mart ayında emekliye ayrılmış, yerine şirketin COO'su Stephanie Pope gelmişti. Calhoun'un yerine hangi ismin geleceği ise henüz belli değil.

İhbarcılar: Komitenin onlarca ihbarcının ifadesini aldığını belirten Blumenthal, şirketin güvenlik zaaflarını ihbar eden çalışanları baskı altına alarak susturmaya çalıştığını açıkladı. Blumenthal, Mart ayında intihar ederek yaşamına son veren John Barnett'ın da yöneticisi tarafından her gün defalarca aranarak baskı altına alınmaya çalışıldığını tespit ettiklerini bildirdi.

• Calhoun, ihbarcılarla yüz yüze görüşmediğini, ancak ihbarların dikkate alındığını savundu. Calhoun ayrıca ihbarcılara baskı kurmaya çalışan yöneticilerin varlığından haberdar olduğunu itiraf etti ve bazılarının kovulduğunu iddia etti ancak konuya ilişkin detay paylaşamadı. 

Sorumluluk

^{Senatör Hawley}

Senatör Josh Hawley, Boeing'in dört yıldır kâr etmediğini ve şirketin hisselerinin gerilediğini vurgulayarak Calhoun'un bir önceki yıl 22,6 milyon dolar olan maaşının 2023'te neden %45 artışla 32,8 milyon dolara yükseldiğini sorguladı:

"İşler sizin için harika gidiyor. Amerikan halkı tehlikede; işçileriniz tehlikede; ihbarcılar hayatlarından endişe ediyorlar; ama siz daha önce hiç olmadığı kadar iyi kazanıyorsunuz."

• Calhoun, Hawley'nin "neden derhal istifa etmediği" yönündeki sorusunu "Bu görevi üstlenmekten, şirketimin güvenlik sicilinden ve yaptığımız her şeyden gurur duyuyorum" şeklinde yanıtladı. Hawley, Calhoun'un yanıtlarını şaşkınlık içinde dinledi.

Dahası: Hawley, Calhoun'u sorumluluğu çalışanlara atmaya çalışmakla suçladı: "Sorunun çalışanlarda olduğunu zannetmiyorum. Sorun sizde: üst yönetimde. Sorun bu şirkete yaptıklarınızda. Sorun burada. Umarım bu şirket siz batırmadan önce kurtarılabilir." 

Senatör Richard Blumenthal ise "Boeing sıradaki yatırımcı raporu için endişelenmeyi bırakıp sıradaki nesil için endişelenmeye başlasa iyi olur" yorumunda bulundu.

Yanıtsız sorular

Calhoun, Senatör Blumenthal’ın bazı önemli sorularını da yanıtlayamadı. 

• Calhoun, düşen iki 737 MAX için–243 milyon dolarlık ceza da dâhil olmak üzere–şirketin ne kadar tazminat ödediği, bunun ne kadarının sigorta tarafından karşılandığı ve ödenen tazminatların vergiden düşülüp düşülmediği sorularını, "Bunların cevabını bilmiyorum" şeklinde yanıtladı. 
• Blumenthal, Calhoun'a "Nasıl bilmezsiniz, siz şirketin tepe yöneticisi değil misiniz?" diyerek tepki gösterdi.

Calhoun salonu terk ederken, bir kere daha kazalarda ailelerini kaybedenlerin tepkisiyle karşılaştı.

• 2019'da Etiyopya'da düşen uçakta bulunan Danielle Moore'un annesi Clariss Moore, "Adalet varsa hapse girmeleri gerekir" diyerek Calhoun’un 32,8 milyon dolarlık maaşına dikkat çekti: "Kızımın hayatını kaybetmesinin bedeli bu mu?"

Bir adım geriden: ABD Adalet Bakanlığı, Alaska Havayolları kazasının ardından Mayıs ayında Boeing'i kovuşturmaya tabi tutacağını açıklamış, Boeing ise suçlamaları reddederek bu kazanın "kovuşturmanın ertelenmesi" anlaşmasını ihlal etmediğini savunmuştu.

• Editörün önerisi | Boeing’de kriz büyüyor: 2 günde 3 kaza