"Can Atalay’ın hakları ihlal edildi"

Anayasa Mahkemesi (AYM), cezaevinde tutuklu bulunan Türkiye İşçi Partisi (TİP) Hatay Milletvekili Can Atalay'ın "seçilme hakkı" ile "kişi hürriyeti ve güvenliği" haklarının ihlal edildiğine hükmetti. Karar 4'e karşı 9 oyla alındı. Peki ne olmuştu ve şimdi ne olacak? 

Ne olmuştu?

Avukat Can Atalay, Gezi Davası'nda Osman Kavala ile birlikte yargılanan 8 sanıktan biriydi. İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, 26 Nisan 2022'de Gezi Davasında Osman Kavala'yı "hükümeti devirmeye teşebbüs" suçundan ağırlaştırılmış müebbet, Can Atalay'ın arasında bulunduğu 7 sanığı ise "darbeye teşebbüse yardım" suçundan 18 yıl hapis cezasına çarptırmıştı.

Atalay, cezaevinde tutuklu bulunurken 14 Mayıs seçimlerinde TİP'ten Hatay Milletvekili seçildi. Ancak Gezi Parkı Davası'nda aldığı hapis cezası Yargıtay tarafından onandığı için tahliye edilmedi.

Atalay'ın avukatları, Anayasa'nın milletvekillerine yasama dokunulmazlığı getiren 83. maddesine dayanarak seçim sürecinin ardından müvekkillerinin tahliyesi ve hakkındaki yargılamanın durması istemiyle Yargıtay'a başvurdu. Yargıtay talebi reddetti.

• Nedir? Anayasa'nın 83. maddesinde "Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili, Meclisin kararı olmadıkça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargılanamaz" ifadesi yer alıyor.

Atalay, Yargıtay'ın kararı sonrası avukatları aracılığıyla AYM'ye bireysel başvuruda bulundu. Atalay, milletvekili seçilerek yasama dokunulmazlığı kazanmasına rağmen yargılamada durma kararı verilmesi talebinin reddedilmesi nedeniyle "seçilme ve siyasi faaliyette bulunma" hakkının, tahliye talebinin reddedilmesi nedeniyle de "kişi hürriyeti ve güvenliği" hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle mahkemeye başvuruda bulundu. Başvurunun ardından süreç devam ederken Yargıtay 3. Ceza Dairesi, Gezi Parkı davasında Can Atalay'a verilen 18 yıl hapis cezasını onamıştı. 

AYM, 12 Ekim'de Atalay'ın bireysel başvurusunu, bir üyenin dosyaya hazırlanamadığını beyan etmesi gerekçesiyle ertelemişti. Genel Kurul bugün toplanarak dosyayı ele aldı ve Atalay'ın "seçilme" hakkı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı yönlerinden hak ihlali olduğuna karar verdi.

• Bununla birlikte: Atalay'ın tahliyesi için TİP, Adalet yürüyüşü başlatmıştı. TİP lideri Erkan Baş'ın Hatay'dan Ankara'ya başlattığı yürüyüşe Atalay'ın annesi Şükran Atalay, babası Mustafa Atalay, amcası Abdurrahman Atalay ile aile üyeleri katılmıştı.

Ne olacak?

AYM'nin kararının, Can Atalay’ın tahliyesinin de önünü açması bekleniyor. Atalay'ın avukatlarının önümüzdeki günlerde tahliye için başvuruda bulunacağı değerlendiriliyor.

• Öte yandan: Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, AK Parti Meclis Grup Toplantısı öncesi gazetecilere yaptığı açıklamada, "Gerekçeli kararı gördükten sonra bir açıklama yapmak gerek. Anayasa Mahkemesi'nin bir hak ihlali kararı varsa, gerekçeli kararı bir okumamız lazım. Gerekçeli karar doğrultusunda elbette ki işlem yapılır" dedi.

• Ayrıca: TİP, kararın ardından sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Can Atalay'ın derhal serbest bırakılması çağrısında bulundu. Paylaşımda "Halk kazandı! AYM, Hatay Milletvekilimiz Can Atalay'ın tutukluluğunun hak ihlali olduğuna karar verdi. Saray'a da adaletsizliğe de teslim olmadı! Şimdi arkadaşımız, halkın vekili Can Atalay derhal serbest bırakılmalı!" ifadelerine yer verildi.

Birçok farklı siyasi parti üyesi de Can Atalay'ın derhal serbest bırakılması içni çağrıda bulundu. Bununla birlikte kararın ardından Medyascope'ta yer alan konuya ilişkin haberde "Yerel mahkeme AYM kararını uygulamayabilir mi?" sorusuna Avukat Akçay Taşçı, daha önce MİT TIR’ları davasından yargılanan CHP İstanbul Milletvekili Enis Berberoğlu hakkında verilen AYM kararının uygulanmadığını; fakat İstinaf Mahkemesi’nin onayladığını hatırlatarak şunları söyledi: 

“AYM kararına uymamaları teknik olarak, hukuki olarak mümkün değil. AYM kararları kati olarak bağlayıcı. Biz de bu durumda herhangi bir şekilde uymama kararını beklemiyoruz. Ama bu memlekette ‘kesin olarak, böyle bir ihtimal yok’ deme şansımız yok.”

Ayrıca Taşçı, Can Atalay’ın tahliyesi için yerel mahkemeye başvuracaklarını da belirtti.