CHP kapsamlı tüzük değişikliğini onayladı

CHP’nin 20. Olağanüstü Kurultayı’nda tüzük değişikliğine ilişkin maddeler oylandı. Kabul edilen maddelerle, bir kişi en fazla üç dönem üst üste milletvekili, belediye başkanı, belediye veya il genel meclis üyesi seçilebilecek. Genel Başkan Özgür Özel oylama sonrası yaptığı konuşmada şöyle dedi: 

“Ne benim için ne başkası için bu tüzüğün bir maddesi ya da hepsi ne güvenoyudur ne güvensizlik oyudur. Kurultayın sonunda ortaya çıkan tabloda kazanan, kaybeden yoktur. Kazanan CHP'dir.”

Tüzükte yapılan değişikliklerle genel başkana, genel sekreter ve protokol yönetmeliğiyle belirlenen sırayla genel başkan yardımcıları vekalet edecek. Genel başkan adayı olmak için kurultay üye tamsayısının en az yüzde 5’inin, en çok yüzde 10’unun yazılı önerisi gerekecek. Yüzde 10’dan çok imza divan başkanlığına sunulamayacak. Mevcut genel başkan, isteği üzerine aday olabilecek, kendisi imza toplayamayacak, adına da imza toplanamayacak.

TBMM grup başkanı ve başkanvekilleri, partinin en üst yönetim organı olan Merkez Yönetim Kurulu'na (MYK) alındı. Genel sekreterin MYK'daki sırası, genel başkan yardımcılarının önüne getirildi.

Parti Meclisi yönetimde aktif olacak

Tüzüğe göre, aday belirleme süreçlerinde karma seçim sistemi kabul edildi. Hangi seçim çevresinde hangi yöntemin uygulanacağına, il örgütlerinin görüşü doğrultusunda Parti Meclisi (PM) tarafından karar verilecek.

Örgüt denetiminde ön seçim ve örgüt denetiminde aday yoklamasında seçim sonuçları, PM’nin kararıyla tespit edilerek, Yüksek Seçim Kurulu’na merkez yoklaması usulüne göre bildirilecek. PM kararı tespit niteliğinde olup, kesinleşen seçim sonuçlarını değiştirir nitelikte olamayacak. 

• Bu yöntemlerde kullanılacak oy pusulasında adayların bölge, cinsiyet, yaş, meslek gibi dağılımlarının dengeli olmasını sağlayacak önlemler alınacak. Bunun için her seçim çevresinin özelliklerine göre oy kullanma esasları yönetmelikle belirlenecek. 

Parti Meclisi, genel merkez kontenjanına ayrılan sıraları üçte birine kadar il örgütüne, üçte birine kadar gençlik ve kadın kolları üyelerine, üçte birine kadar da TBMM’nin mevcut partili üyelerine ayıracak. Gençlik ve kadın kolları üyelerine ayrılan sıraların en az dörtte biri önceki seçimde milletvekili seçilmiş sıralara ayrılacak. Cinsiyet ve gençlik kotaları kurultaylarda kademeli olarak artırılacak. 

• Bu kota 18-25 yaş aralığı için yüzde 10 gençlik kotası, 26-40 yaş aralığı için yüzde 20 çalışma çağı kotası olarak uygulanacak. En az bir seçim çevresinin aday listesinin ilk sırasında aday olması halinde engelli adaylara öncelik yer verilecek.

Örgüt denetiminde önseçim veya örgüt denetiminde aday yoklaması yapılan seçim çevrelerinde PM, TBMM üye tam sayısının yüzde 15’i kadar sırayı genel merkez kontenjanı olarak belirleyebilecek. 

Merkez yoklamasında ise adaylar doğrudan PM tarafından belirlenecek. Ön seçim, örgüt denetiminde ön seçim, aday yoklaması ya da örgüt denetiminde aday yoklamasına katılanlar, merkez yoklaması, merkez adaylığı veya genel merkez kontenjanı için başvuramayacak.

Kademeli 3 dönem sınırlaması

Adaylık başvurularında, kademeli üç dönem sınırlaması getirildi. 24 Haziran 2018 seçimleriyle oluşan TBMM 27. yasama döneminden itibaren geçerli olmak üzere, bir kişi en fazla üç dönem üst üste milletvekili seçilebilecek. Yarısı tamamlanmadan seçimlerin yenilendiği yasama dönemleri hesaba katılmayacak. Önseçim, örgüt denetiminde önseçim, aday yoklaması, örgüt denetiminde aday yoklaması yöntemlerinde dönem koşulu aranmayacak. Partinin milletvekili bulunmayan seçim çevrelerinde milletvekili çıkarmak veya bu seçim çevrelerinde partinin oyunu yükseltmek amacıyla Merkez Yönetim Kurulunun önerisi PM kararıyla dönem kuralı uygulanmayabilecek.

Üç dönem kuralı yerel seçimlerde aday belirleme sürecinde de uygulanacak. Buna göre, bir kişi en fazla üç dönem üst üste belediye başkanı, belediye veya il genel meclis üyesi seçilebilecek. Ön seçim, örgüt denetiminde ön seçim, aday yoklaması, örgüt denetiminde aday yoklaması yöntemlerinde dönem koşulu aranmayacak. Seçim çevresi değişikliğinde dönem istisnası, Merkez Yönetim Kurulu önerisi PM kararıyla uygulanabilecek.

Disipline sevk işlemlerinde sevk organının ve yetkili disiplin kurulunun belirlenmesinde ilgilinin, parti suçu işlediği tarihteki görevi dikkate alınacak. 

52. Madde gerginlik yarattı 

Kurultay Divanı, tüzükte en çok tartışma yaratan 52. Madde’nin, 1.000'in üzerinde oyla kabul edildiğini açıkladı.  

52. Madde’nin görüşülmesi sırasında tartışmalar yaşandı. Denizli İl Başkanı Ali Osman Horzum maddenin görüşülmesi esasında söz aldı ve “92 yaşındaki Altan Öymen, 87 yaşındaki Hikmet Çetin, 81 yaşındaki Murat Karayalçın buraya geldi. 13 yıl peşinde koştuğum Kılıçdaroğlu'nun gelmemesinin üzüntüsünü yaşıyorum” dedi.

Horzum’un açıklamasına tepki gösteren CHP Ankara Milletvekili Deniz Demir’in, “Sana mı soracaktı?” sözleri salonda tartışma yarattı.

Tartışmalara yol açan 52. Madde şöyle:

“TBMM üyeliği için adayların saptanmasında yöntemler önseçim, örgüt denetiminde önseçim, aday yoklaması, örgüt denetiminde aday yoklaması ve merkez yoklamasıdır. Hangi seçim çevresinde hangi aday saptama yönteminin kullanılacağına il örgütlerinin görüşü doğrultusunda Parti Meclisi karar verir.

Önseçimde adaylar yargı gözetim ve denetiminde sandık konularak üye kütüğünde kayıtlı üyelerin seçimiyle belirlenir. Aday yoklamasında adaylar yargı gözetim ve denetiminde sandık konularak partide belirli görevlere seçilmiş veya tüzüğün 5/14. maddesinde tanımlanan biçimde görevlerini yerine getiren üyelerin seçimiyle belirlenir.

Örgüt denetiminde önseçimde adaylar örgüt gözetim ve denetiminde sandık konularak üye kütüğünde kayıtlı üyelerin seçimiyle belirlenir. Örgüt denetiminde aday yoklamasında adaylar örgüt gözetim ve denetiminde sandık konularak partide belirli görevlere seçilmiş veya tüzüğün 5/14. maddesinde tanımlanan biçimde görevlerini yerine getiren üyelerin seçimiyle belirlenir. Bu yöntemlerde seçimler yönetmelikte belirlenen usule göre örgüt içinde belirlenecek ilçe, il ve merkez seçim kurullarınca yürütülür.

Örgüt denetiminde önseçim ve örgüt denetiminde aday yoklamasında seçim sonuçları Parti Meclisinin kararıyla tespit edilerek Yüksek Seçim Kurulu' na merkez yoklaması usulüne göre bildirilir. Parti Meclisi kararı tespit niteliğinde olup kesinleşen seçim sonuçlarını değiştirir nitelikte olamaz. Bu yöntemlerde kullanılacak oy pusulasında adayların bölge, cinsiyet, yaş vb. dağılımlarının dengeli olmasını sağlayacak önlemler alınır. Bunun için her seçim çevresinin özelliklerine göre oy kullanma esasları yönetmelikle belirlenir.

Örgüt denetiminde önseçim veya örgüt denetiminde aday yoklaması yapılan seçim çevrelerinde Parti Meclisi, TBMM üye tamsayısının yüzde on beşi (%15) kadar sırayı genel merkez kontenjanı olarak belirleyebilir. Bu kontenjan her bir seçim çevresinde toplam milletvekili sayısının yüzde on beşi (%15) kadar olabilir. Parti Meclisi ölçme değerlendirme yöntemlerinden yararlanarak genel merkez kontenjanına ayrılan sıraları üçte birine kadar (1/3) il örgütüne, üçte birine kadar (1/3) gençlik ve kadın kolları üyelerine, üçte birine kadar (1/3) TBMM'nin mevcut partili üyelerine ayırır. Gençlik ve kadın kolları üyelerine ayrılan sıraların en az dörtte biri (1/4) önceki seçimde milletvekili seçilmiş sıralara ayrılır. Fasıllar arası aktarma yetkisi Parti Meclisine aittir.

Merkez yoklamasında adaylar doğrudan Parti Meclisi tarafından belirlenir.

Önseçim, örgüt denetiminde önseçim, aday yoklaması ya da örgüt denetiminde aday yoklamasına katılanlar, merkez yoklaması, merkez adaylığı veya genel merkez kontenjanı için başvuramazlar.

En az bir seçim çevresinin aday listesinin ilk sırasında engelli adaya yer verilir.

Bir kişi en fazla üç dönem üst üste milletvekili seçilebilir. Yarısı tamamlanmadan seçimlerin yenilendiği yasama dönemleri hesaba katılmaz.

Önseçim, örgüt denetiminde önseçim, aday yoklaması, örgüt denetiminde aday yoklaması yöntemlerinde dönem koşulu aranmaz. Partinin milletvekili bulunmayan seçim çevrelerinde milletvekili çıkarmak veya bu seçim çevrelerinde partinin oyunu yükseltmek amacıyla Merkez Yönetim Kurulunun önerisi Parti Meclisi kararıyla dönem kuralı uygulanmayabilir.” 

Özel: Parti içinde kavga arayanları boşa çıkardık

Tüzük değişikliğinin oylanmasının ardından konuşan Genel Başkan Özgür Özel, 20. Olağanüstü Tüzük Kurultayı’na gelen üyelere teşekkür etti:  

“Ne benim için ne başkası için bu tüzüğün bir maddesi ya da hepsi ne güvenoyudur ne güvensizlik oyudur. Kurultayın sonunda ortaya çıkan tabloda kazanan, kaybeden yoktur. Kazanan CHP’dir. Ancak ‘CHP’de karpuz gibi ortadan ikiye yarıldılar’, ‘İl başkanlarının şu kadarı karşı’, ‘Şu maddeler geçmez, şu maddeler düşer’ diye bir spekülasyon yaratanların, olmayan bir sıklet merkezini varmış gibi servis edenlerin, partinin içinde sanki bir çelişme varmış gibi göstermeye çalışanların boşa düşmesi açısından alınan sonuç fevkalade kıymetlidir.” 

Özel, CHP’nin demokrasi örneğinin bambaşka bir Türkiye’ye uyanmak için bir yol olduğunu söyledi: 

“Bu tüzüğün hiçbir maddesini, örgütümüzün aleyhine, örgütte emeği olan bir kişinin aleyhine, tarafımıza atfedilen yetkileri istismar etmeyeceğimize söz veriyorum. 81 il başkanımızın, bütün Türkiye'yi birlikte tatmin edecek, her bölgeye uyacak, bir yeri yaparken bir yeri bozmayacak maddelerden en çok emek verdikleri madde 52. maddeydi. Onların, 52. maddenin birinci paragrafının son cümlesi olarak kaleme aldıkları, ‘Örgütün görüşü sorulur’ yerine, ‘Görüşü doğrultusunda karar verilir’ maddesi yeterince açıktır. Şüphe varsa komisyon tutanakları vardır. Şüphesi olan için buradan ifade ediyorum ki partinin yüksek yararını gözeten, örgütümüzün vereceği karar, CHP'nin kararı olacaktır.”

Kota konusundaki talebini yineleyen Özel, cinsiyet kotasına kademeli olarak 10 yılda geçeceklerini vurguladı: 

“Benim siyasi hayatta aldığım en önemli ders, kulağımda küpe şudur, yüzde 33’e geçtiğimiz gün herkes ‘yüzde 33 kota’ diye kaldırırken arkadan bir kadın delegemiz, ‘kotaları değil kafaları değiştirdin arkadaşlar, kota değiştirmekle bu işler olmaz’ demişti. Biz bugün bu kademeli maddeyle hem gençler hem kadınlar için büyük bir tehlikeyi bertaraf ettik. Ben bu maddede büyük bir tehlike olduğunu tüm il başkanlarımdan, tüm yöneticilerden duydum. Eğer biz bugün, sizin ferasetinizle, sizin öngörünüzle, bu maddede en ufak bir 30 karşı oy yerine 100 karşı oy bile olsa aleyhimize kullanılacak bir süreç olurdu. Bugün CHP, bir bütün olarak ana maddede yüzde 50 eşit temsile oy vermiştir. Geçiş sürecini kısaltmak elimizdedir.”

Partiye güç katacak her yaştan kadını kazanalım

Partiye güç katacak her yaştan kadını CHP’ye davet eden Özel, 52. maddeye de değindi: 

“Geçirdiğimiz 52. madde, eğer tamamını hakim denetiminde geçirseydik, 52. maddede ne kadınlarla ne gençlerle ilgili, ne pusulada ne yönergede bir şey yazamadık. Ama şimdi kadın temsilcisi de genç temsilcisi de engelli kotası da artık tüzük güvencesindedir. Biz burada örgüt denetiminde ön seçime bir tanım getirdik. Dedik ki ‘Sonuçlarına uyulacak örgüt denetiminde ön seçimin.’ Bu AK Parti'nin yapıp da uymadığı temayül yoklamaları gibi değil. Bundan sonraki süreçte kadınların, gençlerin, engellilerin güvencesi bu tüzük ve bu tüzüğü uygulayacak bizleriz.” 

Özel, Tüzük Kurultayı’na katılan delegeleri kutladı:  

“Biz burada partinin anayasasını yaptık. Bir anayasa yapılırken 51’e 49 geçerse o tartışma 50 yıl sürer. Bugün bazı maddeler oy çokluyla, bazı maddeler küçük karşı oylarla geçti. Bundan sonra bu partinin ötekisi, itileni, kakılanı, ayrı olanı yoktur, olmadı. Olmadığını grubumuz gösterdi. Olmadığını Parti Meclisimiz gösterdi. Olmadığını bugün 81 il başkanımız gösterdi. Bundan sonra da birlik ve beraberlik mesajları vermeye ve Türkiye'ye ‘Biz seni yönetmeye hazırız, biz sana vaadettiğimiz demokrasiyi kendi partimizde yaşıyoruz, yaşatacağız ve bundan sonra seni, Türkiye'yi en iyi biz yöneteceğiz.’ demeye hazırız. Bunun adımını bugün attık. Siz Türkiye'nin umudusunuz. Her birinizle ayrı ayrı gurur duyuyor, her birinizi ayrı ayrı ayakta alkışlıyorum.”

Bugün ve yarın parti programı taslağı için çalıştaylar devam edecek.