Çin’in amiral gemisi mi yoksa rakibi mi?

E-ticaret, e-ödeme sistemi ve bulut bilişim konusunda öne çıkan Alibaba.com, Aliexpress.com, Ant Group, Taobao.com ve Tmall.com gibi uluslararası birçok iştirakiyle kendinden sık sık söz ettiren Çin merkezli Alibaba Group, Jack Ma önderliğindeki 18 ortak tarafından kurulduğu 1999 yılından bu yana olumlu-olumsuz birçok dönüm noktası yaşadı. 2000 yılında büyük çaptaki ilk yatırımını alması, 2002’de ilk kez kâr açıklaması, 2007’de ilk kez Hong Kong borsasında listelenmesi, 2014’te ilk halka arzını gerçekleştirdiğinde o dönemde küresel teknoloji devleri Google ve Facebook’tan daha değerli hâle gelmesi, 2016’da sahte ürünlerle direkt olarak ilişkilendirilmek bu dönüm noktalarından yalnızca birkaçı. Gelgelelim, grubun iştiraklerinden Ant Group’un yeni bir rekora imza atması beklenen Şanhay ve Hong Kong borsalarındaki halka arzlarının Çin hükümeti tarafından durdurulması şirket için bambaşka bir olay olarak öne çıktı. Lâkin şirket aynı dönemde 11.11 “Bekarlar Günü” alışveriş etkinliği rakamlarıyla bir rekora da imza attı. Peki, bu zıtlıklar ne anlama geliyor? Alibaba Group için göstergeler yükselişi mi, yoksa düşüşü mü işaret ediyor?

• Ant Group ve halka arz: Jack Ma, çok değil birkaç hafta önce grubun fintek şirketi Ant Group'un Hong Kong ve Şanhay borsalarında halka arz edileceğini duyurmuştu. Bu listelenme ile yaklaşık 35 milyar dolara yakın kaynak toplanabileceği ve bu miktarın ek satış hakkı seçenekleriyle 40 milyar dolara ulaşarak yeni bir rekor kırabileceği tahmin ediliyordu. Lâkin, Çin’in en zengin kişisi Jack Ma’nın Çin Hükümeti ve finansal sistemi hakkında yaptığı olumsuz eleştirilerin ardından takvimler 3 Kasım’ı gösterdiğinde Jack Ma, Ant Group Yönetim Kurulu Başkanı Eric Jing ve Genel Müdürü Simun Hu ile Çin Menkul Kıymetler Düzenleme Komisyonu yetkililerinin katıldığı bir toplantı sonrasında yapılan açıklama Ant Group’un halka arzının askıya alındığını ifade etti. İddiaya göre; devlet yetkilileri, Ma’nın etkisinin artmasından ve sahibi olduğu Ant Group’un hızla büyüyerek devasa bir hacme ulaşmasından rahatsızdı ve bu açıklamalar bu kararı tetikledi. Bu olayların ardından Çin Hükümeti’nin teknoloji şirketleriyle ilgili yaptığı yeni düzenlemeleri açıklaması ise gecikmedi.
  
   
• Tekelleşme karşıtı düzenleme: Çin’in Piyasa Düzenleme Kurulu (SAMR) tarafından hazırlanan 22 sayfalık bu taslak düzenleme, teknoloji sektöründe rekabet karşıtı uygulamaları tanımlamaya yönelik maddeleriyle direkt olarak Alibaba’yı hedef alıyor. Yeni kurallar, şirketlerin hassas tüketici bilgilerini paylaşmasını önlemeyi amaçlarken büyük şirketlerin küçük işletmeleri kendileriyle özel anlaşmalar yapmaya zorlamalarının da önüne geçmeyi hedefleyen maddeler barındırıyor. Alibaba, küçük şirketler ve rakiplerine karşı rekabeti engelleyici eylemler gerçekleştirmekle suçlanıyor. Düzenleme ayrıca, fintek şirketlerinin kredi verme işlemlerinde yeni kuralların uygulanmasını öngörürken şehirler arası işlemler için lisans gerekliliği ve borçlulara yeni sınırlamaların getirilmesini de içeriyor. Bu bakımdan da Ant Group’u direkt olarak hedef alıyor. Düzenleme açıklamasının ardından Çin’in önde gelen teknoloji şirketleri Alibaba, JD.com, Tencent, Xiaomi ve Meituan’ın hisselerinde toplamda 200 milyar dolar düşüş yaşandı. Burada Alibaba’nın kaybının yaklaşık 137 milyar dolar olduğu belirtiliyor. 
   
• Öte yandan: Alibaba, her yıl 11 Kasım’da “Bekarlar Günü” olarak kutlanan alışveriş etkinliğinde platform üzerinden 75,1 milyar dolar satış yaparak şirket tarihinde yeni bir rekora imza attı. Şirketin e-ticaret üzerinden verilen siparişleri almak için geliştirdiği yapay zekâ gün boyunca 2 milyar 320 milyon işlem yaparken sipariş yoğunluğunun en yoğun olduğu anda saniyede 583 bin sipariş alındığı açıklandı. 
   
• Görüşler: Ant Group’un halka arzının engellemesi ve Çin’in yeni taslak düzenlemelerini açıklamasının ardından, 11.11’de kırılan rekora rağmen Alibaba’nın New York piyasalarındaki hisse değerlerinde %16 oranında düşüş yaşandı. Tabii bu güncel durum. Fakat benzer şekilde Çin’in yürürlüğe koyacağı yeni düzenlemelerin Alibaba’nın ana gelir kaynaklarından reklamlar üzerinde de yaptırımlara ve dolayısıyla gelir kaybına neden olabileceği öngörülüyor. Bu doğrultuda da piyasa analistleri, şirket 2014 yılındaki halka arzından bu yana değerli bir yatırım aracı olarak görülse de Alibaba hisselerinin gelecek dönemde de düşüş yaşayacağını tahmin ettiklerini belirtiyor. Fakat Alibaba da tıpkı Amazon gibi çok yönlü bir şirket. Grubun diğer iştirakleri aracılığıyla yakın zamanda yeniden pozitif yönde ilerleyişine devam edip etmeyeceğini şirketin bir sonraki adımları belirleyecek.