Çocuk Edebiyatı ve iklim krizi: Dünyamıza Ne Olmuş?

İklim kriziyle ilgili gerçeklerin yüzümüze vurulmadan geçtiği pek zaman olmuyor ama gözümüzü kapattığımız anlar daha da fazla. Hazal Uzuner de anlıyorum ki bunun baya bir farkında. Dinozor Çocuk'tan çıkan kitabı Dünyamıza Ne Olmuş?'ta karşımıza tam da göz yumduğumuz için dönüşecek dünyanın bir portresi var.

3550 yılındayız. Etraf, şimdilerde Mad Max evrenindeki post-apokaliptik imgelerden pek uzak değil. Daha da korkunç detay şu:

Dışarı çıkmak küçük çocuklar için sakıncalı olduğundan evde eğitim görüp okula on sekiz yaşından sonra gidebiliyorlardı ancak. Dünyayı yönetenler tarafından belirlenmiş bir kural vardı: Geçmişteki güzel dünya hiçbir şekilde çocuklara anlatılmayacaktı.

Tabii ki bu kısmı okuduğumda 3550'de de dünyayı tahminen baskıcı, heteroseksist ve katı kapitalist bir düzenin döndürdüğünü anladım. Şu an olduğu gibi. Sanırım "geçmişteki güzel dünya," sadece biraz daha nefes alabildiğimiz ve geri sayıma geçtiğimiz zamanlara denk geliyor zaten.

Nili ve Orbi: Geçmişteki güzel dünyayı bilen çocuklar

Nili ve Orbi, hikâyenin baş kahramanları. Konuşmalar, iklim krizi retoriğinde sıkça karşılaştığımız bireyi suçlama alanına imkân tanımıyor.

"Tabii ki sizin hatanız değil," dedi Dere damlası. "Büyüklerinizin hatası. Onların doğayı yanlış kullanmasından kaynaklanan sonuçlar hepsi."

Kurgu, ilerledikçe kendini Açlık Oyunları ilerleyişindeki gibi kurtuluşu çocuklara yüklemiyor. Bu yaşçılık içselleştirilmiyor ve Uzuner, yaşı büyük ebeveynlerin kurtuluşa katılmasını "Onlar bize zarar verdi," retoriğiyle dışlamıyor. Umudu nerede arayacağımızı da unutturmuyor, tabii.