Covid-19 ve ABD

2020’de başlayıp 2021’de de devam eden Covid-19 pandemisi en çok canı Amerika Birleşik Devletleri’nde aldı. Şubat 2021’in son haftasına girildiğinde ABD’de Covid-19 sebebiyle yaşamını yitiren insan sayısı yarım milyonu aşmıştı. ABD, dünya nüfusunun %4,25’ini oluştururken dünyadaki Covid-19 ölümlerinin neredeyse %20’sinin gerçekleştiği ülke oldu.

• ABD’de pandemi süreci: 21 Ocak 2020 tarihinde ABD Hastalık Kontrol ve Koruma Merkezleri (CDC), ABD’deki ilk Covid-19 vakasını tespit ettiğini açıkladı. 31 Ocak tarihinde ABD eski Başkanı Donald Trump, Çin’den ABD’ye yolculuk yapanlara kısıtlamalar getirdi. Ancak Trump hükümeti pandemiyle mücadelede sağlık sistemini hazırlamak, testlerin sayısını artırmak ve yolculuk kısıtlamaları konusunda genel olarak yavaş davrandı. Dünya Sağlık Örgütü’nün Covid-19’u “pandemi” ilan etmesinden iki gün sonra, 13 Mart tarihinde Trump hükümeti Covid-19’u ulusal acil durum ilan etti. Bu sayede, kanunlar gereği federal kaynaklar pandemiyle mücadele için kullanılmaya başlandı. Pandemi sebebiyle sorunlar yaşamaya başlayan ABD ekonomisini canlandırmak, bu süreçte işini kaybeden insanlara maddi destek sağlamak amacıyla ABD Kongresi ilk yardım paketini (CARES Act) kanunlaştırdı. Bu yardım paketi küçük ve orta ölçekli iş yerlerine, kapanan iş yerleri sebebiyle işsiz kalanlara, yerel yönetimlere ve pandemiyle mücadele eden kurumlara toplamda 2,2 trilyon dolarlık kaynak sağladı. Bu paketin içinde yılda 75 bin dolardan az kazanan vatandaşlar için 1400 dolarlık nakit yardımı da bulunuyordu. Hem Demokratlar hem de Cumhuriyetçiler bu yardım paketini destekledi. Mart ayından itibaren ABD’deki birçok şehir ve eyalet belirli saatler arasında sokağa çıkma yasağı ilan etti. Bu süreçte hem üniversiteler hem de ilk ve orta öğretim okulları uzaktan eğitim modeline geçiş yaptı. Maske zorunlu hâle getirildi. Kalabalık grupların kapalı alanlarda bir araya gelmesine getirilen kısıtlamalar ABD’nin birçok yerinde uygulandı. Haziran ayında başlayan ikinci dalgayla, ekonomisini açmaya hazırlanan eyaletler tekrar kapanma sürecine girdi. Yaz aylarında ikinci ekonomik yardım paketi tartışmaları başladı ancak politik kutuplaşma sebebiyle bu paket uzunca bir süre kanunlaşamadı. Eylül ayına gelindiğinde ABD’de Covid-19’dan hayatını kaybeden sayısı 200 bini, 14 Aralık tarihine gelindiğinde ise 300 bini geçmişti.
   
• Partizan yaklaşımlar: Pandemi süreci ABD siyasetinde var olan kutuplaşmayı iyice derinleştirdi. Pandeminin başında pandemiyi toplum için bir tehdit olarak görenlerin oranı %70 düzeyinde seyretmiş olsa da zaman geçtikçe bu oran, özellikle Cumhuriyetçi parti seçmeninde iyice düştü. Mart 2020’de yapılan anketlere göre Cumhuriyetçi Parti seçmeninin ancak %40’ının Covid-19’u bir tehdit olarak algıladığı görüldü. Bu oran Demokratik Parti seçmenlerinde %80 civarında seyrediyordu. Bir başka ankete göre ise Covid-19 aşılarına bakışın da kutuplaşmadan nasibini aldığı görülüyordu. Yahoo/YouGov anketine göre Cumhuriyetçilerin %40’ı ve Demokratların %19’u aşıların Bill Gates tarafından insanlara çip takmak amacıyla kullanılacağına inanıyordu. Pandemiyle mücadele kapsamında sürdürülen uygulamalar birçok eyalette protesto edildi. Genellikle muhafazakâr gruplardan oluşan protestocular, uygulamaların ekonomik ve sosyal etkisine karşı sokağa çıktıklarını beyan etti. Mayıs ayının sonlarında, George Floyd’un bir polis tarafından öldürülmesi binlerce insanı en az 140 farklı şehirde sokaklara döktü. ABD'deki uzmanlar kalabalıkların pandemiyi kötü etkilemesinden korktuklarını dile getirdi.
   
• Pandeminin ABD ekonomisine etkisi: ABD ekonomisi pandemiden son derece olumsuz etkilendi. İşsizlik Nisan 2020’de %14,7’ye yükseldi. Binlerce iş yeri, bir daha geri açılmamak üzere kapandı. Özellikle restorancılık sektörü büyük bir darbe aldı. Bir araştırmaya göre ABD’deki tüm restoranların %25’i bir daha geri açılmamak üzere kapandı. Başka bir araştırmaya göre ise pandemi sürecinde kapanan işletmelerin %60’ının bir daha geri açılamayacağı tespit edildi. ABD ekonomisi iki ayrı ekonomik yardım paketiyle ayakta durmayı başarsa da birçok insan ve aile büyük ekonomik kayıplarla yüzleşmek zorunda kaldı.
   
• Pandeminin sosyal ve politik etkileri: Pandemiyle uğraşan ABD aynı zamanda kasım ayında bir başkanlık seçimi heyecanı yaşadı. Birçok araştırmaya göre seçmen Trump’ın pandemiyle mücadelede başarısız olduğunu düşünüyordu. Ayrıca yaz aylarında gerçekleşen Black Lives Matter yürüyüşleri de seçmenleri, pandemiye rağmen mobilize etti. ABD tarihinde görülmemiş bir katılımla Joe Biden ABD’nin yeni başkanı seçildi. Joe Biden’ın yaptığı ilk işlerin çoğu pandemiyle mücadeleyi güçlendirmeyi amaçladı. Ancak pandemi süreci ABD toplumundaki kutuplaşmayı hem derinleştirdi hem de daha gözle görülür hâle getirdi. Toplum “maske takanlar” ve “maske takmayanlar” olarak ikiye bölündü desek, çok da yanlış olmaz. Bu süreç, ABD’nin sağlık hizmetleri konusundaki eksikliklerini, toplumun devlete olan güveninin kırılgan olduğunu ve ABD toplumunun yanlış haberlerle ve komplolarla mücadelede yetersiz kaldığını gözler önüne serdi.