Davos 2024: İklim, savaşlar, yapay zeka

Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) 54. zirvesi, 15 Ocak Pazartesi günü İsviçre'nin Davos kentinde başladı. 19 Ocak'a kadar devam edecek etkinliğin teması "Rebuilding Trust", yani "Güveni Yeniden İnşa Etmek". Beş gün sürecek oturumlarda küresel güvenlik, ticaret, ekonomik büyüme, istihdam, iklim ve doğa olayları, enerji dönüşümü, teknolojik gelişme ve bozulma ile sağlık ve refah konularında ilerlemeye ilişkin en son öneriler ele alınacak. 

• Perspektif: Dünyanın on yıllardır karşı karşıya kaldığı mücadeleler göz önüne alındığında Davos Zirvesi geleceğe dönük bir "diyalog platformu" olarak nitelendirilebilir. Zirvede ortaya atılan fikirler, yapılan konuşmalar ve verilen sözlerin herhangi bir bağlayıcılığı bulunmasa da geçmişte birçok anlaşmazlığın çözülmesinde rol oynadığı görülüyor.
• Öte yandan: WEF, hedefini "dünyanın durumunu iyileştirmek" olarak tanımlarken son yıllarda bu amacını yerine getirip getirmediğine yönelik sorular yükselmeye başladı. Bazı sivil toplum kuruluşları WEF’in, faaliyetlerini destekleyen yaklaşık 1000 şirkete “tamamen bağımlı” olduğunu iddia ediyor. Foruma ayrıca, her yıl aynı kişilerin çağrıldığı ve aynı şeylerin konuşulduğuna yönelik eleştiriler de geliyor. Bu da zirve gündeminin dünyanın çoğunluğuna uzak kaldığı yorumlarına neden oluyor. Basın mensupları ise sadece "erişim izni" verilen oturumlara ve toplantılara katılabilmekten şikayetçi.

Kimler katılıyor? 

1971 yılında başlayan ve her ocak ayında beş gün olarak planlanan zirve, ilk günden beri küresel siyasette önemli bir rol oynuyor. Bu yılki Davos Zirvesi'ne 120 ülkeden 2.800'ün üzerinde iş insanı, siyasetçi, akademisyen ve sivil toplum kuruluşu temsilcisi katılacak; 300'ü aşkın oturum düzenlenecek.

Yaklaşık 40 ülkenin, devlet başkanı ve başbakan düzeyinde temsil edileceği zirvede Çin Başbakanı Li Çiang, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Nijerya Devlet Başkanı Bola Ahmed Tinubu, Polonya Cumhurbaşkanı Andrzej Duda, Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Katar Başbakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ve Hollanda Başbakanı Mark Rutte gibi siyasetçiler ön plana çıkıyor. Arjantin'in yeni seçilen Devlet Başkanı Javier Milei'nin de Davos’a gelmesi, ayrıca Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin bir konuşma yapması bekleniyor.

• Ek olarak: Zirvede Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken ve ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan gibi isimlerin de yer alması bekleniyor.
• Önemli detay: Toplantılara Rusya'dan herhangi bir yetkilinin katılım göstermeyeceği belirtildi. Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, Davos'ta Ukrayna hakkındaki görüşmeler üzerine kendisine yöneltilen bir soruya "Buna cevap vermek, konuşmuş olmak için konuşmak olur. Bu sürecin bir sonuca ulaşması mümkün değil, çünkü biz katılmıyoruz. Bizim katılımımız olmadan, herhangi bir tartışmanın herhangi bir sonuca ulaşma ihtimali yok" yanıtını verdi.
• Türkiye: Bloomberg'in haberine göre Cumhurbaşkanı Erdoğan, etkinlik organizatörlerinin İsrail-Hamas savaşı konusundaki tutumu nedeniyle yetkililerden Davos 2024'e katılmamalarını istedi. Öncesinde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in zirveye katılmayı planladığı belirtiliyordu. Hem Erdoğan'ın hem de Şimşek'in ofisi konuya dair yorum yapmayı reddetti. Erdoğan'ın üst düzey yetkilileri zirveden çekme kararı, Türkiye'nin yıllardır uyguladığı "alışılmadık politikalar" nedeniyle uzaklaştığı küresel yatırımcılarla yeniden bağlantı kurma çabalarını zorlaştırıyor.

Davos gündemi

WEF tarafından bir önceki hafta yayımlanan "2024 Küresel Riskler Raporu"nda, yapay zeka kaynaklı yanlış bilgi ve dezenformasyon, iklim değişikliği, savaş, toplumsal kutuplaşma, ekonomik zayıflıklar ve fırsat eşitsizliği ön plana çıktı.

Ekonomi: Zirvede, önceki yıllarda olduğu gibi iklim krizinin ele alınması, alternatif enerji kaynakları ve biyosferin korunmasına odaklanan çok sayıda panel var. Küresel ekonomik görünüm de büyük önem taşıyor. ABD ve Avrupa'daki faiz oranları rekor seviyelerde ve yüksek borçlanma maliyetlerinin etkileri dünya çapında hissediliyor. Gelişmekte olan pek çok ekonomi de bu sıkıntıyı paylaşıyor. "Yüksek faiz gerçeği" isimli panel, merakla beklenen oturumlar arasında yer alıyor.

• Öngörü: Zirvenin ilk gününde "Başekonomist Görünüm Raporu 2024" yayımlandı. Başekonomistlerin %56'sı küresel ekonominin bu yıl zayıflamasını beklerken, %43'ü koşulların değişmeyeceğini veya küresel ekonominin daha güçlü büyüyeceğini öngördü. ABD, Güney Asya, Doğu Asya ve Pasifik için ekonomik görünüm olumlu kalmaya devam ederken, ekonomistler Avrupa'nın zayıf bir ekonomik büyüme göstereceği tahmininde bulundu.

Küresel çatışmalar: Rusya'nın Ukrayna'yı işgali, 2022'den bu yana etkinliğin ana gündem maddelerinden biri olarak öne çıkıyordu. Bu yıl bölgesel çatışmalara İsrail-Hamas savaşı da eklendi. "Ortadoğu çatışması: Oyunun sonu ne?" isimli panel gibi oturumlar da zirvede yer alan dikkat çekici konu başlıkları arasında. 

Teknoloji: Bir diğer gündem de elbette ki geçen yılın en büyük piyasa trendlerinden olan üretken yapay zeka. Büyük teknoloji şirketlerinin CEO'ları ve politikacılar, bu dönüştürücü teknolojinin faydalarını ve risklerini tartışacak. Ayrıca OpenAI CEO'su Sam Altman da "Çalkantılı bir dünyada teknoloji" panelinde bir konuşma yapacak.