Dieter Rams ve Tasarım Yolculuğu

Bu sayımızı 90. doğum günü sebebiyle tamamen tasarımcıya ayırırken ünlü tasarımcının hayatını ve tasarım tarihindeki yerini yakından inceleyelim.

1932 yılında Almanya’da doğan Rams, marangoz dedesinin ve savaş sonrasında yeniden inşa edilen Almanya’nın etkisiyle mimarlık okumaya karar verdi. 1953 yılında, Wiesbaden School of Art’ın mimarlık bölümünden mezun olduktan sonra, Otto Apel isimli bir firmada mimar olarak çalışmaya başladı. Dieter Rams’ın hayatının dönüm noktası ise Erwin ve Arthur Braun’un, babalarının ölümünün ardından, firmanın iç mekan tasarımını modernleştirmesi ile Braun firmasında işe alınması. 1955 yılında Braun markasına mimar ve iç mimar olarak katılmasıyla, tasarım dünyasını şekillendirecek adımı da attı diyebiliriz. Şüphesiz ki tasarımcının en büyük şanslarından Otl Aicher ve Hans Gugelot’nun, Rams Braun’a katılmadan hemen önce, firmaya yeni ve modern bir kurumsal kimlik kazandırmış olması. Modernleşmeye atılan bu adım Dieter Rams’ın tam da yapmak istediği şey olacak ki Rams kısa zamanda firmanın tasarım sürecine dahil oldu. 1956'da fonogram tasarımına şeffaf plexi kapak ekleyerek adından söz ettirdi ve 1961 yılında firmanın tasarım departmanının başına geçerek, 1995 yılına kadar da bu görevini sürdürdü.

^{Braun SK 4 radyogram, 1956, Hans Gugelot ve Dieter Rams}Braun ile çalışmasının yanı sıra, 1959 yılında Vitsœ için mobilya tasarlamaya başladı ve bu iş birliği bugün halen devam ediyor. Adı iki firmayla bütünleşen tasarımcı Dieter Rams, aynı zamanda akademisyen olarak da tasarıma ve yeni tasarımcılara katkıda bulunmuştur.

^{Vitsœ için eskiz, 1955, Dieter Rams}

Tasarıma bakış açısı ‘Az ama öz tasarım’ şeklinde olan Rams, tasarımın her zaman kullanıcıya hizmet etmesi gerektiğine inanıyor. Tasarımlarının sahip olduğu temiz, anlaşılır ve sade estetiği ile Braun ürünleri, 60’larda evlerin bir parçası haline geldi.

Tasarımcıların bir arada ve bir ekip halinde çalışması gerektiğine ve geleceğin daha insancıl bir şekilde yaşanabilmesinin yolunun yenilikçi tasarımdan geçtiğine inanan Dieter Rams, tasarımcıların rakiplerini yarıştan çıkarmaya çalışmak yerine, iş birliği içinde, ortak bir amaca hizmet etmeleri gerektiğine inanıyor. Tasarımcıların medeniyetin, toplumun ve teknolojinin eleştirmenleri olduğu düşüncesiyle, tasarımcıların bütün güçleriyle birleşip, yenilikçi hayallerini 3 boyutlu ürünlere dönüştürmelerini tavsiye ediyor.

^{Dieter Rams'ın, düğmelerinin yerlerine karar vermesi 18 hafta alan radyosu}

Tasarım dünyasında geçen onca yıla rağmen hala tasarım prensiplerine gerçekten bağlı olan bu tasarımcı, tasarımı belli kalıplar içine soktuğu için eleştirebilir. Fakat yine de çoğu prensibi, Apple gibi bir çok başarılı firma tarafından kabul görüyor. Başka tasarımlarda da bıraktığı izler nedeniyle Dieter Rams, bana kalırsa zamansız bir tasarımcı olmayı başaran ender isimlerden biri. Minimalist ve sade tasarım anlayışı bunun en önemli nedenlerinden. Apple’ın tasarımları Dieter Rams’ın Braun için tasarladığı ürünlerin köşelerinin törpülenmiş hali olarak bile düşünülebilir hatta.