Döngüsel Sistem Şeması - IV

Merhabalar! Döngüsel sistem şemasını detaylıca incelediğimiz yazı dizimizin son bölümünde sizlerle bir arada olmaktan dolayı çok mutluyuz. Şemayı bölümlere ayırıp detaylı inceleme yapmaya çalıştığımız bu yazı dizisinde biz çok şey öğrendik, umuyoruz sizler için de yararlı olmuştur. Dilerseniz son bölüme başlamadan önce kısa bir hatırlatma yapalım.

Ellen MacArthur Vakfı tarafından hazırlanan bu döngüsel ekonomi sistem şeması, diğer adı ile kelebek şeması, temelde döngüsel ekonomi modelinde materyallerin yaşamaları gereken tüm süreçleri anlatan detaylı bir şema. Teknik ve biyolojik döngüler olarak ikiye ayrılan şemayı anlattığımız yazı dizimizin ilk iki bölümünde teknik (materyal bazlı) döngüleri incelemiştik. Teknik döngüler kısaca;
-ilk adımda elimizdeki ürünü bakım ve onarım işlemlerinden geçirmiş,
-ikinci adım olarak yeniden kullanılması için gerekli süreci başlatmış,
-üçüncü adımda gerekli parçaların yenilenmesini sağlamış ve ürünü yeniden kullanılabilir hale getirmiştik,
-son adımda ise ürünün tüm değerini kullanıp, geri dönüşüm sürecine girmesine ve bu sayede, farklı ürünlerin üretilmesi sürecinde hammadde olarak değer kazanmasını sağlamıştık.

Ardından geçen hafta ilk bölümünü incelediğimiz biyolojik döngülerde ise, elimizdeki materyaller daha biyolojik bir süreç yaşamıştı. Peki bu süreçler neydi? Kısaca hatırlayalım;
-ilk olarak art arda kullanım(cascading) adımında bir materyalin ilk kullanımdan sonra atığa dönüşmesi yerine aynı veya farklı amaçlarla artık kullanılamaz hale gelinceye kadar defalarca kullanılması süreci ile başlamış,
-ikinci adımda biyo-kimyasal maddenin ortaya çıkarılması için hasat veya tüketim sonrası atık haline gelen materyallerin belirli süreçler sonucunda içlerindeki biyo-kimyasal maddeleri ortaya çıkararak etanol, butanol veya biyodizel gibi biyo yakıtlara dönüşmesine imkân vermiş,
-üçüncü adımda ise anaerobik sindirim, yani hepimizin kompost adı ile aşina olduğu süreçte, oksijensiz ortamda evsel veya endüstriyel atıkları oksijensiz havada bırakarak mikroorganizmaların biyolojik olarak parçalanabilen materyalleri parçalaması ve bu sayede bu materyallerin biyogaz veya verimli gübre gibi tamamen farklı amaçlarla kullanılacak materyallere dönüşmesini görmüştük.

Şimdi hep birlikte bu biyolojik döngüyü tamamlayacak diğer adımlara göz atalım.

Dördüncü adım: restorasyon
Biyogaz ya da verimli bir gübre haline gelen materyalimiz, artık tüm canlı hayatını, doğayı ve tüm gezegeni kapsayan biyosfere karışma sürecine başladı. Bu biyosfere geri dönme sürecinde, yeni ve verimli toprağımız belki de kötü kullanım dolayısı ile artık verimsiz olan ve ekin vermeyen bir tarladaki ekosistemi yeniden yarattı ve yenilenme sayesinde bu elimizdeki tarım arazisi verimli bir hale dönüştü.

Önceki yazılarımızı takip edenlerin hatırlayacağı, gıda sisteminden bahsettiğimiz yazımızda bu konuya değinmiştik aslında. Nüfusun ve dolayısı ile tüketimin artması ile, dünyada tarım arazilerinin büyük bir kısmı verimsiz kullanılmakta. Örnek olarak, elimizde bir fındık arazisi olduğunu düşünelim. Bu araziyi fındık gibi değerli ve görece daha farklı alanlarda kullanılacak bir ürün için kullanmak yerine, hayvancılık sektörüne yem sağlamak adına ekilen arpa için kullandığımızı varsayalım. Toprağın verimsiz kullanılmasının yanında, kendi kültürümüzde de toprağı nadasa bırakma olarak geçen, toprağın dinlendirilmesi ve bu sayede eski verimini kazanması için gereken süreçleri atlayarak daha çok tüketime odaklanıyoruz. Bu da toprağımızın zamanla verimsizleşmesine sebep oluyor. İşte bu noktada, restorasyon sürecimiz sayesinde, verimini kaybetmiş toprağımız ve dolayısı ile ekosistemimiz yenileniyor ve eski haline göre çok daha fazla değer yaratan bir alan haline geliyor.

Beşinci adım: Hasat ve toplama
Evimizde yediğimiz bir elma, çok farklı süreçlerden geçti ve sonunda yeniden toprağa karışarak döngünün son adımının tamamlanmasına olanak sağladı. Biyosfere geri dönen materyalimiz, içinde bulunduğu ekosistemi yeniledi ve artık yeni bir hasat sürecine giden bu yolda büyük bir rol oynadı. Daha verimli topraklar ve daha bilinçli tarım süreçleri doğrultusunda gezegenimiz onu ne kadar tüketirsek tüketelim, her seferinde aldığımızı geri verdiğimiz için yenilenmeye devam etti.

Hatırlayacağınız gibi, doğa her zaman kendini yenilemenin bir yolunu buluyor. Bu yenilenme bazen tüm canlılarla uyum içinde olurken, bazen de ekosistemde yaşayan bazı canlıları rahatsız edecek şekilde oluyor. Şu anda içinde bulunduğumuz iklim krizi de tam bu yenilenmenin bir süreci aslında. Bizler bu döngülere uygun şekilde, doğa ile çalışırsak, bu adımlar tüm ekosistemin uyumunu garanti edecek şekilde ilerleyebilir.

Üret-Tüket-At lineer süreçlerinde ortaya çıkan atık miktarının doğaya verdiği zararı hepimiz biliyoruz. Bu yazı dizisinden sonra, bu atıklarla neler yapılabilir bunu da öğrenmiş olduk. Umuyoruz ki bu konuda çevremizi bilinçlendirmek için daha fazla çalışıp, gezegenimizle daha uyumlu yaşamanın temellerini bireyler bazında daha sağlam atacağız.

Bu dört haftalık yazı dizisinde bizlerle olduğunuz için çok teşekkür ederiz. Bu yazı dizisinin verimi, daha uzun veya daha kısa olması ya da tamamen başka konularda yorum ve önerileriniz var ise bizlerle paylaşmayı unutmayın. Döngüsel ekonomi alanında merak ettiğiniz farklı konular var ise, haftalık yazılarımızda detaylı incelenmesi için öneride de bulunabilirsiniz.

Haftaya görüşmek üzere!