Dönme Dolap #5: Gazi Mahallesi

Dönme Dolap mini turlarının dördüncüsünde, Ankara'nın kanalizasyona çevrilen derelerinin izlerini sürmüştünüz. Bu defa Atatürk Orman Çiftliği, Cumhurbaşkanlığı Sarayı ve Ulus'un tam ortasında kalan Gazi Mahallesi'ndesiniz. Mahalle yüzünü Devlet Mezarlığı'nın ormanlık tepesine döner, tam ardına ise demiryolunu alır.

İşçilerin ulaşımının kolay olması adına demiryoluna bitişik olarak planlanan mahalle, gezerken de anlayacağınız gibi oldukça düzenli bir yapıda. Kooperatif ve sendikaların işçiler için konutlar tasarladığı bir alan burası. Ağaç-İş Sendikası ve Demiryolu İş Sendikası da ofisleriyle varlıklarını sürdürüyorlar. Mahallenin genellikle tek katlı ve bahçeli, iki göz odalı küçük evlerden oluşan mimari açıdan ilk dönemi, yerini 1970'lerde yapılara eklenen ikinci ve üçüncü katlarla ikinci döneme bırakmış. Üçüncü dönem olan günümüzde ise tüm yapı tiplerini birlikte, hatta birbirine bitişik olarak, aynı sokakta görmek mümkün. Mahallenin teknik yapısına dair ayrıntı için, buradan.

Bu turda, süren inşaatlarla dönüşmeye devam eden mahalleyi bahçeleri, kedileri ve papağanlarıyla kat edeceksiniz. Umuyoruz ki ya havanın soğumaya çalıştığı şu günlerde ya da karlı bir tatil gününüzde deneyimlemek üzere yapılacaklar listenize ekleyeceksiniz. 

1- Silahtar Caddesi

Arkasına Hipodrom Caddesi'ni alıp AOÇ'ye doğru hızla giden cadde, Gazi Mahallesi'nin ana arteri. Evlerin ağırlıkta olduğu ara sokaklarda soluklanacak ya da ufak alışverişler yapacak dükkanlar bulmak zor. Dolayısıyla mahalleli, ihtiyaçlarını Silahtar Caddesi ve paralelindeki Şenol Caddesi üzerindeki dükkanlardan gideriyor. Öncelikle Gazi Merkez Camii'ne sırtınızı verip Gazi Fırın'dan simidinizi alarak Şenol Caddesi boyunca çiftliğe doğru yürüyün. Cadde, iki taraflı dükkanlarla bezeli. 

Ankara'da puslu bir günde sis sanki önce Gazi Mahallesi'ne çökermiş hissine kapılabilirsiniz. Doğru, zira yerleşim oldukça düz ve çukur bir alanda kurulu. Etrafınızda ara ara inşaatlara ya da arsa kovalayan simsarlara rastlayabilirsiniz. Burada ilk dönem binaları, arkalarında çatı izleri bırakarak yavaş yavaş yok oluyor. 

2- Sessizlik içinde, bolca kediyle

Küçük işaretlere, güzel binalar ve balkonlarına, büyük ağaçlara meraklıysanız "slumming" için değil,  Ankara'da birçoğumuzun yetişemediği mahalle yapısını deneyimlemek için buradasınız. Behzat Ç.'nin Harun Komiser'i Fatih Artman'ın da Gazi Mahallesi'nde doğup büyüdüğünü, Hacettepe Üniversitesi Devlet Konservatuvarına girene dek ilköğretim ve lise eğitimini de yine burada aldığını ekleyelim.

Sessizliğine ve dinginliğine şaşıracağınız mahallede, bu defa size "mutlaka gidin" diyeceğimiz bir nokta yok. İsteğinize göre bir sokaktan diğerine, gözünüz evlerde dolaşın. Ahududu Sokak, Saatçi Sokak, Afitap Sokak fark etmeyecek çünkü burada bir kaybolma deneyimi yaşamanız mümkün değil. Yine de mahalledeki parklardan tercihen bol ağaçlı birinde soluklanmayı unutmayın. Zira Ankara'da popülasyonu artan papağanlardan birinin sesini duymanız pek muhtemel. 

3- Devlet Mezarlığı

1988'den bu yana açık olan ve Genelkurmay Başkanlığının politik kriterlerine uyan komutanların defnedildiği, "Anıt Park" niteliğindeki Devlet Mezarlığı'na mutlaka uğrayın ve Ankara'yı bir başka noktada tepeden görmeyi deneyimleyin. 

Bu alan içerisinde Cumhuriyet Tarih Yolu, Devlet Mezarlığı Müzesi ile dönem Ankara'sının en büyük havuzu olan, Karadeniz Bölgesi biçimindeki Karadeniz Havuzu'nu göreceksiniz. Ankara'nın eski başkent İstanbul'a öykündüğü bir konu olan bu su konusu, Gençlik Parkı havuzu ve Çubuk Barajı örneklerinde olduğu üzere bir özlemin ifadesi. Fakat Asfaltın Altında Dereler Var! belgeselini izlediyseniz, Ankara'nın hiç de su yoksunu bir kent olmadığını çoktan biliyorsunuzdur.

Karadeniz Havuzu. Kaynak: VEKAM Kütüphanesi ve Arşivi. Envanter No: 0168.

4- AOÇ dondurması

Turun sonunda acıkmış olacaksınız. Yürüyerek çabucak "dumanı üstünde" AOÇ'ye gidip köfte-kumpir-kokoreç (kışın bir de balık ekmek) üçlüsünden birini seçebilir, iyi bir akşamüzeri öğünü yapabilirsiniz.

Tatlı niyetine, mevsim fark etmeksizin Ankara'da dondurma yiyecekseniz bu AOÇ'nin sade dondurması olur. Turunuzu AOÇ Fabrika Satış Mağazası'nda bir alışverişle sonlandırabilirsiniz. Dondurmanızı çıkışta, bahçedeki banklarda yiyecek olursanız, size bir grup kedinin eşlik edeceğini belirtelim. Elinizdekilere göz dikerlerse dondurma vermemeniz gerektiğini de hatırlatalım, şeker bu çocuklara zararlı.

Ankara'nın bir gün, birkaç saat ayırarak deneyimleyebileceğiniz noktalarından Gazi Mahallesi'ni dokusu daha da değişmeden es geçmemenizi öneririz.