Emeklilikte Yaşa Takılanlar

Sigortalı çalışırken 8 Eylül 1999’daki yasal değişiklikten sonra emekli olma koşullarının değişmesiyle emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) uzun bir dönemdir siyaset gündemini meşgul ediyordu. Konuyla ilgili her partiden ve görüşten siyasi liderler, özellikle seçim zamanlarında açıklamalar yapıyordu. Erdoğan da “Seçimi kaybetsem bile erken emeklilik yasasını geçirmem” diyordu fakat oy oranlarındaki düşüş nedeniyle çok uzun süredir karşısında olduğu bu yasayı büyük bir müjde gibi sunarak meclis gündemine taşıdı. 

1999’daki yasa çıkmadan önce sadece 20-25 yıl (Kadınlar için 20, erkekler için 25) çalışıp emekli olacak insanlar bu tarihten sonra kademeli bir emeklilik yaşı uygulaması ile 55-65 yaşları arasında emekli olabileceklerdi. Fakat uzun zamandır dernekler kurarak ve sosyal medya faaliyetleri yaparak kendileri için yaş sınırlamasını hükümetin kaldırmasını sağladılar. Fakat bu yeni bir tartışmaya kapı açtı. 9 Eylül 1999 gününden itibaren bir kamu kurumu olan Sosyal Sigortalar Kurumuna (SGK) kayıtlı olarak işe başlayan kişiler 55-60 yaşlarında emekli olacakken, bir gün önce yani 8 Eylül günü işe başlayan kişiler 38-43 yaşlarında emekli olup emeklilik maaşı alabilecek. Bu da çalışma barışını bozan bir dengesizlik olarak ilerleyen süreçte yine karşımıza çıkacak. 

Tabii ki yaratılan tek dengesizlik emeklilik hakkını kazanma konusunda yaşanmadı. Türkiye gibi sosyal güvenlik sistemi doğru yönetilmeyen ülkelerde çalışan-emekli dengesi oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Standart, normal, olağan bir emeklilik sisteminde çalışan sisteme ödeme yapar, orada bir fon oluşur ve o fonun yönetilmesiyle fonda toplanan değer giderek artar. Emeklilik zamanı gelen kişilere ise fon geri ödeme yapar. Yani fon çalışanın parasını değerlendirir. Burada emeklilik sisteminin sosyal bir yönü de varsa o sırada çalışan vatandaşların ödedikleri payların bir kısmı da günün koşullarına göre halihazırda emekli olan insanlara aktarılır. Bu yaklaşım Türkiye’deki emeklilik sistemin de sosyal bir sistem olduğunu iddia etmekteyken yaratılan durum neticesinde Türkiye’de emekli başına 1.4- ila 1.6 çalışan düşeceği hesaplanıyor. Normalde bu sayının en azından 4 olması beklenir ki emeklilik sistemi sürdürülebilir hale gelsin. Ancak Türkiye’nin emeklilik sistemi zaten sürdürülemez bir haldeyken, yeni düzenlenme sonrası tamamen çökme noktasına gelmesi uzun sürmeyecektir.