'En Endüstriyel Tasarımcı' Tucker Viemeister ile Bir Söyleşi

Endüstriyel tasarımın son efsanelerinden Amerikalı tasarımcı Tucker Viemeister(1948) ile tasarıma ve hayata bakışıyla ilgili çok özel bir ropörtaj hazırladık. Parsons’ta okurken dersini alma şansına eriştiğim Viemeister, ilk Evrensel Tasarım (Universal Design) ürünleri olan OXO Good Grips ile ünlenmiş bir endüstriyel tasarımcı. Deneyimi, oy kullanma makinelerinden (Microsoft), sergilere (Shanghai Planetarium) kadar uzanıyor. Smart Design'ı kurdu, RockwellGroup'ta Frogdesign'ın NY ofisi olan LAB'i açtı. Parsons'ın öğretmeni ve Pratt Rowena Reed Kostellow Fonu başkanı, Mimarlık Birliği Başkan Yardımcısı, Amerika Endüstriyel Tasarım Derneği Üyesi ve Pratt 2018 Mezunlar Başarı Ödülü sahibi. Eserleri, MoMA ve Smithsonian'ın daimi koleksiyonlarında yer alıyor, 32 ABD faydalı patentine sahip ve bir arabanın da adını taşıyor. Ayrıca kendisinden “en endüstriyel tasarımcı” olarak bahsediliyor.

Elif: Başlarken bize biraz kendinden ve nasıl büyüdüğünden bahseder misin? Babanın da tasarımcı olduğunu biliyorum. Nasıl bir ailede büyüdün ve nasıl tasarımcı olmaya karar verdin?

Tucker: Babam da tasarımcıydı ve ben doğduktan sana bana üzerinde çalıştığı projenin adını verdi: Tucker arabası. Çizim yapmayı ve maket yapmayı çok severdi. Evimizi hem tasarlamış hem de inşaa etmiş. Bunun yanı sıra, kart postallara kadar her şeyi yapabilirdi. Tabii ki ben de onun gibi olmak istedim. Annem ise dünyayı çok daha iyi bir yer haline getirmek isteyen, tam bir aktivistti. Bunu yapmanın da en iyi yolunun tasarımdan geçtiğine karar verdik.

E: Büyürken tasarım idollerin kimlerdi?

T: Babam ve tasarım partneri Budd Steinhilber kesinlikle kahramanlarımdı. Onlar, ünlülerden çok, iyi üretime önem verirlerdi. Bu nedenle efsanevi tasarımcıları çok sonraları keşfettim. Philippe Starck, Memphis ve Ted Muehling favorilerim.

E: Üniversiteden sonra Smartdesign’ı kurma sürecin nasıl gelişti? Good Grips projesi nasıl hayata geçti?

T: Smart ilk işim değildi. Davin Stowell ile bir partide tanıştım ve onun odasında çalışmaya başladık. Benim için çok iyi bir anlaşmaydı; Davin çok yetenekli, inovatif ve ticaretten anlıyordu. Sonrasında Tom Dair de bize katıldı ve bir süre sonra birlikte New York’ta bir loft’a taşındık. Davin aynı zamanda teçhizat almayı da çok severdi ve bu nedenle ilk IBM bilgisayarına da sahiptik. Zamanla büyüdük ve 18. sokakta yeni bir ofise geçtik. Şirketi kurduğumuzda adını Smart Design olarak değiştirmeyi teklif ettim (bu isim akıllı aletlerden çok daha önce düşünüldü). Smart Design çok farklı duyulabileceği için bunu her zaman değiştirebileceğimizi belirttim, ama aslında “Biz eskiden Smart Design’dık” diyemeyeceğimizi de biliyordum.

Geriye dönüp baktığımda Davin’in teçhizat fetişinin, GoodGrips ürünlerinin yolunu açtığını görebiliyorum. Ev eşyaları satan bir müşterimiz vardı; Sam Farber, firmayı satana ve emekli olana kadar Copco için kaseler, salata servis takımları ve tabakları tasarladık. Farber sonrasında bir hobi projesi üzerinde çalışmamızı istedi ve bu proje de OXO’ya dönüştü.

E: Bir sürü tasarım firmasını kuran bir tasarımcı olarak, karşılaştığın zorluklardan bahsedebilir misin? Kendi tecrübelerime dayanarak, tasarımcılar işin “business” kısmında çok zorluk çekiyorlar. Sen bu konudaki sorunları nasıl çözdün?

T: Bence tasarımcıların en büyük sorunu tasarımcı olarak düşünmemiz. Tasarım odaklı düşünmemiz ve detaylara verdiğimiz önem ticari düşünceye 90 derecelik bir açıyla duruyor. Benim yaptığımın aksine, en önemlisi bir ticari ortakla çalışmak.

Erkek kardeşim ve ben Ohio’da, Ohio Silver isimli bir takı dükkânı açtığımızda tek önem verdiğimiz şey, havalı şeyler yapmaktı. Müşterilerimiz bizim fikrimizi beğendiler ve hayalimize dahil oldular. Şanslıydık çünkü hem zamanımızı hem az olan paramızı hem de yeteneğimizi bu işe yatırabiliyorduk. GoodGrips gibi çok küçük başladık.

E: Tasarımcılara ve de girişimcilere iş dünyası hakkında nasıl bir tavsiyede bulunurdun?

T: Tasarımcılara yatırım yapın. Tasarımcılar çok iyi birer yatırım olmakla beraber toplum için de çok yararlılar.

E: Hatırlarsan bize 3 boyutlu baskıyla deneysel bir ders vermiştin. Tasarım sürecinin çizim kısmını atlayıp, hemen bilgisayarda tasarlayıp, baskı aldığımız bir dersti. Senin tasarım sürecin nasıl? Deneysel bir yaklaşımın mı var, yoksa belirli kalıplar dahilinde mi tasarlıyorsun?

T: O ders başarısız bir deneydi fakat bize çok şey öğretti. A) Tasarımcılar için tasarımlarını geliştirebilmek için çabuk ve kirli eskizler çok önemli; kalemler ve kil bilgisayardan daha faydalı. B) Deneyler her zaman iyidir. IDEO “çabuk ve sık sık başarısız ol” der.

Fikirleri hayata geçirmek çok önemli çünkü fikirler ancak bu şekilde başarılı olabilirler. Çizimler ve karton modeller insanların tasarımlara olan tepkilerini öğrenmek için yapılan önemli testlerdir, çünkü insanlar bir fikri değil de ancak bir “şeyi” deneyimleyebilirler. Tamamlanmamış eskiz hali ise mükemmel haldeki bir bilgisayar çiziminden daha önemlidir; insanlar bu şekilde, boşlukları yararlı fikirleriyle doldurabilirler.

E: “Biçim işlevi takip eder” gibi tasarım prensipleri hakkında ne düşünüyorsun? Senin tasarım prensiplerin nelerdir? Veya tasarım tarzından bize bahsedebilir misin?

T: “Biçim işlevi takip eder” iyi bir fikir. Fakat işlevin biçimi takip etmesi daha yaratıcı geliyor bana. Harmut Esslinger, “Biçim duyguları takip eder” der. Bence en önemlisi, güzel bir biçim yaratmak.

Tarzım veya önyargılarım umarım zamanla evrilmiştir. Farklı ve cesur, büyük ve zeki şeyler yapmayı seviyorum. Tanınmış bir tarz yaratma peşinde değilim. Ama umarım insanlar işlerimin arasındaki uyumu fark edebilirler.

E: Sana tasarlamaya devam etmek için ilham veren nedir?

T: Tasarımcı olmanın sıkıntısı, baktığın her yerde gördüklerin daha havalı veya iyi tasarımlar olabilirler. Çirkin arabalar gördükçe çok güzel bir araba tasarlamak istiyorum.

E: Kendini yeni tasarımlar yapmak için nasıl motive ediyorsun peki?

T: Anlamlı işler üretmek en gerekli motivasyon olmalı. İklim krizi, toplumsal adalet ve de pandemi yeterli motivasyonlar değil mi?!

E: Son yıllarda Trump için yaptığın logo ve siyah şeritli Amerikan bayrağı gibi çok konuşulan ve politik tasarımlara imza attın. Sence tasarım politik olmalı mıdır? Veya, tasarımcılar politik olmalı mı?

T: Tasarım politiktir çünkü objelerin anlamları, üretim süreçlerinin sosyal ve çevreci etkileri ve de kullanımlarının, bizimle iletişimleri vardır. Ayrıca ürünlerimiz seri bir şekilde üretiliyorlar ve de seri etki ediyorlar. Bu nedenle, tasarımcılar gündelik işlerini yaparlarken bile büyük bir güce sahipler.

Tasarım süreci politik problemleri bile çözebilecek güçte bir süreç. Bu süreç yerleşmiş fikirlerden kaçınır ve sonunda fikir birliği yaratır.

E: En beğendiğin tasarım nedir?

T: Ettore Sottsass’ın tasarladığı Alessi kaşığı. 2 nedenden dolayı: 1) pürüzsüz yüzeyler Sottsass’ın meşhur olduğu, çılgın Memphis tasarımlarından tamamen farklı. 2) Arkadaşım Bill Moggridge de bu kaşığı çok severdi ve sabah kahvaltılarını aynı benim gibi hep bu kaşıkla yaparmış!

E: Tasarımın geleceği hakkında ne düşünüyorsun?

T: Herkes birer tasarımcıdır. İnsanoğlu her zaman tasarlayacaktır. Buradaki sır ise daha iyi tasarlamaktır. Bununla şunu kastediyorum: daha düşünceli, daha bilgili, daha güzel.

E: Tasarlamış olmayı istediğin bir obje veya teknoloji var mı?

T:  Bir koltuk ve araba! Dünya barışı: düşünsene gerçek sorunlara odaklansak, insanoğlunun hayal gücü neler yaratabilir?!

E: Son olarak, ne okuyup dinliyorsun?

T: İçi fikirlerle dolu kitapları okumayı seviyorum. Hem bilimkurgu hem de akademik.

Albion’s Seed, Four British Folkways in America, David Hackett Fischer

Propaganda: the Formation of Men’s Attitudes, Jacques Ellul

Three Body Problem, Liu Cixin

Şu an sadece “Hey Siri, bana müzik çal” dediğimde Siri’nin bana çaldıklarını dinliyorum.