Enflasyon %40’ın altına indi

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Mayıs ayına ilişkin enflasyon verilerini açıkladı. Buna göre, Mayıs’ta tüketici fiyatları %0,04 artarken, yıllık enflasyon ise %39,59’a geriledi. Böylece aylık bazda tüketici fiyatlarındaki artış 53. aya taşındı.

Detaylar: Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) Aralık 2022'ye göre %15,26, 12 aylık ortalamalara göre %63,72 oranında arttı.

• Ana harcama grupları itibarıyla yıllık bazda en az artış gösteren ana grup %19,49 ile giyim ve ayakkabı olurken, artışın en yüksek olduğu ana grup ise %68,98 ile lokanta ve oteller oldu.
• Aylık bazda en az artış gösteren ana grup %-13,79 ile konut oldu.
• Bir önceki aya göre artışın en yüksek olduğu ana grup ise %9,85 ile giyim ve ayakkabı oldu.
• İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE'deki değişim, bir önceki aya göre %3,60, bir önceki yılın Aralık ayına göre %19,51, bir önceki yılın aynı ayına göre %47,70 ve on iki aylık ortalamalara göre %60,94 olarak gerçekleşti.

Üretici fiyatları

TÜİK tarafından yayımlanan Mayıs ayı verilerine göre, aylık üretici enflasyonu %0,65, yıllık üretici enflasyonu ise %40,76 oldu. Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE), Aralık 2022'e göre %7,81, 12 aylık ortalamalara göre %95,80 arttı.

Bir adım geriden: Üretici enflasyonu, Ekim 2022'de %157'yi aşmıştı.

Dahası: Sanayinin dört sektörünün yıllık değişimleri; imalatta %42,34, madencilik ve taş ocakçılığında %56,84, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında %0,53 ve su temininde %66,27 artış olarak gerçekleşti.

• Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri; ara malında %35,82, dayanıklı tüketim malında %49,10, dayanıksız tüketim malında %64,92, enerjide %9,62 ve sermaye malında %49,97 artış oldu.

ENAG’dan iki senaryo

Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG), TÜİK’in seçimden önce ücretsiz verilen doğal gazı enflasyon hesaplamasında “yok sayması” nedeniyle iki farklı enflasyon verisi açıkladı.

• ENAG’a göre, doğal gaz fiyatının Mayıs'ta değişmediği varsayımında aylık tüketici enflasyonu %7,35, yıllık enflasyon ise %109,01 olarak hesaplandı. Ocak-Mayıs dönemi enflasyon oranı ise %38,06 oldu.
• Doğal gaz fiyatının Mayıs’ta sıfır lira olduğu varsayımında ise enflasyon, aylık bazda %5,68, yıllık bazda ise %105,45 oldu. Ocak-Mayıs dönemi enflasyon oranı ise %36,59 olarak gerçekleşti.

Ne olmuştu? TÜİK, doğal gazın bir ay ücretsiz verilmesi nedeniyle mayıs ayında TÜFE hesabında “sıfır fiyat” yöntemi uyguladı. Bu nedenle Mayıs’ta aylık enflasyonun %0 civarında gelmesi, yıllık enflasyonun %40'ın altına çekilmesi bekleniyordu. Karar, Temmuz ayında asgari ücretliye, memura ve emekliye yapılacak zamdan önce geldiği için bazı kesimler tarafından eleştirilmişti.

Zamlar

TÜİK’in enflasyon verileri ile birlikte, emekli ve memurun zam senaryoları da netleşmeye başladı. Verilere göre, Mayıs ayı doğal gaz tüketiminin sıfırlanması nedeniyle 2023 yılı Mayıs ayında bir önceki yılın Aralık ayına göre %15,26 olarak gerçekleşti.

Haziran'da enflasyonun artmaması durumunda işçi emeklileri %15,26, memurlar ise %7,26 zam alacak.

Nasıl hesaplanıyor? İşçi emeklisi Temmuz ayında, ilk altı ayda gerçekleşen enflasyon kadar kadar zam alacak. Memur ve memur emeklileri ise 2023 yılı için toplu iş sözleşmesine göre ilk altı ay için %8, ikinci altı ay için %6 zam ve enflasyon farkını alacak.

Bir adım geriden: Cumhurbaşkanı Erdoğan, Hak-İş Genel Kurulu'nda yaptığı açıklamada, "En düşük memur maaşı 22 bin lirayı bulacak. Memur maaşlarındaki bu artışlar otomatik olarak emeklilerine de yansıyacak. Bakanımıza yasal tarih olan temmuz ayına kadar bu çalışmanın tamamlanması için gereken talimatı verdim" açıklaması yapmıştı.

Ayrıca Erdoğan emeklilere ilişkin olarak da, "Seçimden sonra, yeni Meclisin yasama faaliyetlerine başlamasıyla 7 bin 500 liranın üzerinde emekli maaşı alan vatandaşlarımızı da sevindirecek haberi milletimizle paylaşacağız. Temmuzda enflasyon farkı yanında, refah payı artışını da dikkate alan bir düzenleme yapacağız" ifadelerini kullanmıştı.