EVbee'nin Paya Dayalı Kitlesel Fonlama Yolculuğu

1- EVbee fikri nasıl doğdu?

EVbee fikri elektrikli araçlar ile ilgili uzun bir arge ve tasarım deneyiminden sonra, bir anda sabit bir istasyonun önünde gördüğüm park halinde ve istasyonu tıkayan bir içten yanmalı motora sahip ticari araç sayesinde oldu. Bu durumda EV sahibi iseniz bu park halindeki araç oradan çekilmeden aracınızı şarj edemeyecektiniz. Hemen patent ve yayın taraması yaptım. Mobil bir şarj aracı ile ilgili ciddi bir doküman bulamadım. Sonra araç, enerji kaynağı, sürdürülebilir bir iş modeli, patent başvurusu, marka tescil başvurusu ve güç elektroniği çalışmalarına başladım.

2- Şu anda hangi aşamadasınız?

Son 2 yılda aerodinamik ve mekanik konularında çalışan ekibimi elektrik-elektronik konularına da hakim olacak şekilde genişlettim. Mobil aracın güç elektroniği, batarya grupları, soğutma, invertörler, batarya yönetim sistemleri, şarj protokolleri, mevcut elektrikli araçların şarj ve batarya teknolojileri, kablosuz şarj ve franchise iş modelleri gibi konularda hazırlıklar yaptık. Aracın farklı modlarda şarj hızı ve ısınma durumlarını simüle ettik. Aracın üzerindeki panellerin katlanma mekanizmasını geliştirdik. Tüm bileşenler ile ilgili partnerler bulduk ve anlaşma sağladık.  Girişim şu anda fonbulucuda kitle fonlama kampanyasında ilk prototipin ve iş modelinin temelini oluşturan batarya dolum merkezleri ve mobil uygulama kısımlarını tamamlamak üzere fon arayışı içerisinde. Teknoloji hazırlık seviyemiz fon öncesinde 5 ve fonlama sonrası 4. Ayda 7 olarak öngörülmektedir.

3- Sizi bu fikre yönlendiren neydi?

Elektrikli araçların yaygınlaşıyor olması organik bir yönelim değil. Amerika ve Avrupa’nı anlaşmaya vardığı ve bizim de içinde olduğumuz yeşil mütabakat. Yani elektrikli araçlara geçiş kendi haline bırakılmayacak, araç firmaları bu geçişi hızlandırıyor. Yönetmelikler, standartlar ve yaşam biçimleri buna göre değişiyor. Ancak en önemli faktör olan “hızlı şarj” bu geçiş hızının gerisinde bir hızla takip ediyor sektörü. Bu da araçların yaygınlaşması aşamasında ve sonrasında yaşanacak bazı sorunlara işaret ediyor. Avrupa’nın şu anda bu konuda yoğun bir şekilde düzeltmeye çalıştığı iki konu var. Birincisi, şebekeden araçların şarj edilmesi sonucu ortaya çıkacak arz-talep dengesinin bozulmasıdır. Buna bağlı olarak hızlı şarjın her yerde olması adına altyapı eksikliğini düzeltmek için yapılması gereken yatırımların büyüklüğüdür. İkincisi ise uzun seyahatlerde araçların şarj için bekleme süreleridir. Bu süreler şehir içlerinde yoğun iş hayatı ve alışılan hızlar ile karşılaştırıldığında elektrikli araç sahipleri zorluk yaşamaktadır. Bu incelemeler, hızlı şarjı kolaylaştırabilecek altyapıya da yüklenmeden bunu yapabilecek mobil ve temiz enerji kaynaklarından beslenen bir sisteme ihtiyacı öne çıkarıyor.

4- Değer öneriniz nedir?

Değer önerimiz, Uber konforunda hızlı şarj işlemidir. Bu hizmet elektrikle çalışan tüm araçlara yerinde verilebilir. Mobil uygulama ile EVbee istenen konuma çağrılır ya da yakınlarda ise konumu belirlenir ona doğru gidilebilir. Bunun dışında EVbee elektrik ihtiyacı olan her durumda kullanılabilir. Şehir dışında bir bölgede festival, konser, arama kurtarma ya da elektrik kesintilerinde hastane, karakol ve okullara elektrik sağlayabilir. Paylaşımlı e-scooter ları, kiralık araç filolarını, elektrikli toplu taşıma ve ticari araçları, elektrikli tarım araçlarını, elektrikli ambulansları heryerde şar edebilir. Bu araçlar dolayısı ile sabit bir istasyon bulmak zorunda olmadan seyahatlerine ya da hizmetlerine devam edebilirler. Enerjiyi heryere taşıyan EVbee bu şekilde önemli bir değer önerisi ortaya koyar.

5- Elektrikli araç şarjı alanında uzun yıllardır çalışıyorsunuz? Kendinizden ve ekibinizden bahseder misiniz? Franchising alanında deneyimli bir pazarlama yöneticisi de bünyenizde görev alacak. Nasıl bir fark yaratacağını düşünüyorsunuz?

Ekibimiz TEMSA, TIRSAN gibi yerli araç firmaları ile elektrikli ve ticari araçlar konusunda çalışmalar sürdürmektedir. Çok yönlü olan ekip, Arçelik, Şişecam, TEKFEN, TEİ, TÜPRAŞ, KALE ARGE ve daha birçok firma ile simülasyon tabanlı tasarım, ürün geliştirme ve ürün sonlandırma konularında çalışmaktadır. Ben İnşaat Mühendisi bir akademisyen olmama rağmen son 10 yıldır elektrikli araç yapıyorum, tasarlıyorum, araç üreten firmalara tasarım ve simülasyon konularında, aerodinamik ve mekanik konularında hizmet veriyorum. Her şey üniversitenin güneş arabası takımına danışmanlık yapmaya başladığım 2013 yılında başladı. Takım (Anadolu Solar Team) yaptıkları güneş enerjisi ile çalışan aracın sürükleme katsayısını azaltmaya ve dolayısı ile menzilini artırmaya çalışıyor ancak bunu nasıl yapacaklarını bilmiyorlardı. Onlara bu konuda yardımcı olmak adına, bu aracın mevcut halini ve sonra iyileştirme yaparak yeni halini CFD analizleri ile inceledim. Aracın CD sürükleme katsayısını 0.21’den 0.17’ye indirmeyi başardık sayısal ortamda. Bunu da üretilebilir ve yapılabilir gövde değişiklikleri ile yaptık. Bu iyileştirmeleri araçta (Sunatolia 2) uyguladık. 2014’te Güney Afrika’da Sasol Solar Challange dünya güneş arabası yarışında yenilenmiş aracımız Dünya İkincisi oldu. 2015 yılında aracımız World Solar Challange Avustralya yarışında 2500 km parkuru tamamlayan ilk ve hala tek Türk takımı olmayı başardı. 2016’da Sunatolia 3 isminde 0.12 sürükleme katsayısına sahip yeni aracımız ile Sasol Yarışına tekrar katıldık ancak kaza yaparak diskalifiye olduk. Bu süreçlerde araç gövde tasarımı ve aynı zamanda batarya uyumu, şarj ve temiz enerji kaynaklarının değerlendirilmesi konularında çok fazla tecrübe edindim. 2017-18 yıllarında TEMSA ile tanıştık ve ortak bir girişim ile TS45 isimli dizel otobüsün elektrikli versiyonu olan TS45-E aracının gövde tasarımını bir TEYDEB projesi kapsamında yaptık. 2021’de prototip tamamlandı. Amerika pazarına uygun olarak tasarlanan araç, dizel olan haline göre %20 daha az sürükleme kuvvetine maruz kalacak şekilde tasarlandı. Bu yapılırken de araç tip onayı ve araç ön yüzü konularında gövde ile ilgili kısıtlamalar içinde kalındı. Bu dönemlerde EVbee fikri aklıma geldi, logosunu İTÜ arısından esinlenerek çizdim ve sonra bugüne geldik.

Biz tasarımcıyız ve mühendisiz. Hiç reklam yapmayız. Sektörde bir nevi referans usulü çalışıyoruz. Ancak EVbee ticari potansiyeli yüksek ve büyüme yaygınlaşma şemalarına çok uygun bir girişim. Dolayısı ile ekibimizde marka yönetimi, franschise yönetimi ve finansı yanında tanıtım ve iletişim konularında da kendisini ispatlamış, benim de hayranlık beslediğim uzun yıllardır tanıdığım ve markalarından birinde birlikte çalışma fırsatı bulduğum Eren Kurt Bey tevazu gösterip katıldı. Eren Bey’in bu girişime dahil olması ile projenin ilgili yatırım gruplarına tanıtımı/aktarılması, iş modeli ile ilgili gelişmeler ve sosyal medya performansı ciddi şekilde değişti. Bizim açımızdan büyük bir şans oldu bu. Çünkü bu konuda zayıftık gerçekten. Ama Eren Bey kalibresinde bir güç hayal bile edemezdik doğrusu.

6- Kitlesel fonlama kampanyanız 16 Mayıs’ta başlayacak. Merakla bekleyen yatırımcılara bilgi verir misiniz?

Kampanya bazı ilklere imza atacak. Bunlardan ilki erken yatırım aşamasında firmalaşmamış ve satışı olmayan bir girişimin, MVP ve TRL5 noktasında olmasından dolayı büyük fonlar talep etmesi bunu da haklı gerekçeler ile yapıyor olmasıdır. Aynı zamanda melek yatırım ağları ve sonrasında VC’lere çıkmadan önce kitle fonlaması ile TRL 7-8 mertebesine çıkacak olması, 5 yıl içinde exit hedefinin olması, 2-3 yıl içinde de Seri A yatırım aşamasına gelme hedefinin olması gibi unsurlar, kitle fonlaması yatırımcısı için de değerlemesi sürekli yükselecek bir girişimin erken yatırımcıları olma hakkı tanıyacaktır. Kısacası çok büyüme potansiyeli olan bir girişimin ilk yatırımcıları paya dayalı kitle fonlaması yatırımcıları olacaktır. Son olarak, Fonbulucu kampanyası sonrasında alınacak ilk yatırımda, B tipi pay sahiplerine de satış hakkı sunan ilk paya dayalı kitle fonlaması girişimi olacağız. Normal koşullarda EVbee TRL7-8 halinde çok yüksek VC fonlarına konu olabilir. Hala da bu hedef vardır. Girişimi bu noktaya getirecek olan da kitle fonlaması olacaktır.

7- Elektrikli araç şarj piyasasının geleceğini nasıl görüyorsunuz?

Yeşil Mutabakat bu geçişi bir nevi zorunlu kılıyor. Araç firmaları Tesla’yı takip etmekten vazgeçip kendi batarya teknolojilerini ve diğer parçaları geliştirmeye başladı. Daha ucuz ve efektif araçların seri imalatları başladı. Her şeyden önemlisi ticari araç segmenti de bu geçişi sağladı. Ülkemiz M2 ve M3 kategorilerinde yurtdışına elektrikli araç satışları ile öne çıkıyor. Bu araçların her bileşeni için farklı startuplar ortaya çıkıyor. Bu karmaşık geçiş döneminde, artan sayılara bağlı olarak artan enerji talebi konusunda bu yıl daha yeni yeni yönetmelik ve standart geliştirmeye başladık. Çok büyük elektrik enerjisi ihtiyacı karşısında zor durumlara düşmemek için olayın magazin kısmını hızlıca aşarak öngörü ve bilim ışığında hazırlıklar yapılması gerektiği kanısındayım. Enerji konusunda dışa bağımlı olan ülkemiz için bu geçiş dönemini avantaja çevirmek elimizde. Avrupa şu anda hibeler ve teşvikler ile %50 oranında yaygınlaşmış elektrikli araç sistemini ayakta tutmaya çalışıyor, altyapısını yeniliyor, düzenliyor ve temiz enerji kaynaklarının bu vesile ile çoğalmasını sağlıyor. Biz de bu önümüzde yaşanan ve 5 yıl sonra bizim de başımıza gelecek problemlere karşı, önümüzde örneği olduğu için şanslıyız ve bundan faydalanmalıyız. EVbee bu bakış açısı ile geliştirilmiş bir proje.

8– Deneyimli bir girişimci olarak diğer girişimcilere tavsiyeleriniz nelerdir?

Başarılı bir girişim ekip işidir. Tek başına bir girişim kolay kolay büyüyemez katma değer sağlayamaz. Ekip işi de uyum işi maalesef. Bence işe iyi bir mali müşavir bularak başlasınlar. İşinin ehli kimseler ile yola devam etsinler. Sürekli araştırsınlar ve öğrensinler. Çünkü IPO seviyesine ulaşan bir girişimin bile öğrenecek çok şeyi olabiliyor. İnsanlar milyar dolar değerlemesindeki kendi girişimlerinden çıkarılabiliyor.

Girişimlerin hedefi geçim sağlamak olmamalı, ihracat yapmak olmalı. Ülkemizde ekosistem olgunlaşıyor. Olgunlaştıkça da acımasız hale geliyor. Bir noktada sistem her girişime sempati duymak yerine hata yapanın cezalandırıldığı bir hale geliyor. Ülkemiz, doğan startup sayısı olarak Avrupa’da öne çıkıyor. Ancak batan startup rakamlarına da bakarsak bu konuda da öne çıkıyor ve bir iki yıllık maceralar birikmiş BAĞKUR borçları ile ya da yetersiz tohum yatırımlarının geri iadesi ile sonlanıyor. Gençlerimiz bunun dünyadaki en zor işlerden biri olduğunu, geliştirilen inovasyonun yanında çok iyi finans, muhasebe ve insan ilişkileri de olması gerektiğini baştan bilmeliler. Kolay gibi yansıtılmamalı başarılı girişimler. Girişimci adayı, girişimcilik dersi/kursu ya da bu tarz oluşumlar olmamalı bence. Girişimci ne olursa olsun tüm zorluklara karşı zaten savaşır ve başarır. Bu işin doğasında vardır. Herkes girişimci olmak ve bir uygulama yazarak zengin olmak zorunda değildir. Ali Express'de satılan her ürün esinlenmek ve proje yazmak üzere oraya koyulmamıştır. Esinlenmek ya da bir fikri beğenmek girişim başlatmamalıdır. İnovasyon için eğitimin özgür bireyler yetiştirmesi ve merakın inovasyona döndüğü o yoldaki köprü olması, şahısların fayda sepetinde bu köprüyü kuracak donanımların okullarda verilmesi gerekir. Standart eğitim almış kişileri sonra bir yerde toplayarak ayrıca girişimcilik eğitimi vermek, hayatında spor yapmamış birini kısa sürede olimpiyatlara hazırlamaya çalışmak gibidir. Girişimcilik zordur. Girişimci olduğunuzu şirket değerlemeniz artınca, zorlu onca testi geçince anlarsınız. Kursa giderek değil. Ya da bir internet sitesinde gördüğünüz ve zaten yapılmış bir fikri bilinç altında kendi fikrinize dönüştürdüğünüzde girişimci olmazsınız. Girişimcilik çok zordur. Sokakta karton toplayan kişi girişimcidir. Kimsenin yapmadığı bir şeyi fırsata çevirir. Girişimcilik ekran başında olmaz. Girişimcilik kolay olmaz. Dolayısı ile kolaymış gibi de anlatılamaz. Anlatılmamalı.  Girişimci zaten durdurulamaz. Eğer kişiliğinizin girişimciliğe uygun olmadığını düşünüyorsanız, girişimci olmadan da güzel bir hayat sürülebileceğini mutlaka aklınızda tutmalısınız.