Faiz kararları: AMB arttırdı, TCMB sabit bıraktı

Avrupa Merkez Bankası (AMB), bugünkü para politikası toplantısında faizi 50 baz puan artırma kararı aldı. Bankaların merkez bankasında tuttukları mevduat için ödenen faiz oranı %-0,50'den %0'a, marjinal faiz oranı %0,25'ten %0,75'e ve refinansman operasyon faiz oranı da %0'dan %0,50'ye yükseltildi.

Bu kararla, AMB 11 yılın ardından ilk kez faiz artırmış ve 2014’ten beri süren negatif faiz dönemine son vermiş oldu.Karar öncesi 1.012 seviyesinde yer alan euro/dolar, faiz kararı sonrası 1.027'ye kadar yükseldi.

• Bir adım geriden: AMB piyasaya, temmuz ayında 25 baz puan artıracakları ve Eylül’de daha büyük bir oranda faiz artışına gidebilecekleri mesajını vermişti. Avro Bölgesi'nde enflasyonun %8,6 rekor düzeye erişmesi ve enerji ve gıda şoklarının enflasyonda yarattığı belirsizlik sonucunda 50 baz puan puanlık artış kararı değerlendirmeye alınmıştı.

Öte yandan, sıkılaşma döneminde, Avro Bölgesi'ndeki hükümetlerin borçlanma maliyetlerindeki artışı durdurmayı amaçlayan Geçiş Koruma Enstrümanı (Transmission Protection Instrument - TPI) da toplantıda onaylandı. Söz konusu tahvil alım programının etkinleştirilmesine henüz gerek görülmese de; TPI'nın kontrolünün tamamen AMB'de olacağı ve vadesi 1-10 yıl arasında olan devlet tahvilleri hedef alacağı bildirildi. 

• Lagarde’nin açıklamaları: AMB Başkanı Christine Lagarde gıda ve enerjideki aksamalar nedeniyle enflasyonun bir süre daha istenmeyecek düzeyde kalmaya devam edeceğini öngördüklerini söyledi. Enflasyonun yukarı yönlü ve kısa vadede yoğunlaşmış olmasının beklenenden daha büyük bir faiz artışını gerekli kıldığını ifade etti. 

TCMB'nin faiz kararı

TCMB, politika faizini %14'te sabit tuttu. Böylece üst üste yedinci kez Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında faiz sabit tutulmuş oldu. 

Toplantının basın duyurusu metninde küresel piyasalardaki resesyon ihtimalinin cari dengeyi olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekildi. Değerlendirme süreçleri tamamlanan kredi, teminat ve likidite politika adımlarının para politikası aktarım mekanizmasının etkinliğinin güçlendirilmesi için kullanılmaya devam edileceği vurgulandı. Bu ifade, "kredilere yönelik yeni makroihtiyati tedbirlerin gelebileceği" şeklinde yorumlandı.

Fed'in ardından AMB'nin de faiz artışına gitmesi, dolar ve avronun ana vatanına dönerek diğer ülkelerde likidite problemi yaşanacağı beklentisini artırıyor. Buna karşılık Türkiye'nin önümüzdeki dönemde faiz artışına gitmesi beklenmezken kredi büyümesini destekleyen döviz varlıklarını sınırlayan "alternatif" önlemler takip ediliyor. Bu durum, dolar/TL'de yukarı yönlü baskının sürdüğü ve risk primi yüksek Türkiye için daha kırılgan bir durum oluşturuyor.

Enflasyon yaklaşık %80 ile son 24 yılın en yüksek değerine ulaşmışken geçtiğimiz yılın sonundan bu yana TL'nin dolar karşısındaki değer kaybı neredeyse %25'e ulaşmış durumda. Dolar talebini düşürmeye yönelik her adım da gelişmekte olan ülkelere kıyasla Türkiye’nin performansını daha kötü bir noktaya taşıyor.

Genel trendin aksi yönündeki kararlar Türkiye’yi nasıl etkiler?

TCMB’nin faiz artışına gitmemesinin bir sonucu olarak; dolarizasyonun ve döviz kurunun artmasıyla enflasyonun hızlanmasına dair tartışmaların ötesinde döviz kaynaklarının tükendiği ve Türkiye’nin bir ödemeler dengesi krizine sürükleneceği yorumları yapılıyor. Bu durum, Türkiye'nin dış borç ve ithalat yükümlülüklerini zamanında veya tam biçimde yerine getirememesi anlamına geliyor.

Öte yandan düşük faize dayalı ihracat-üretim-istihdam odaklı bir politika seti takip edilirken Türkiye ekonomisindeki faaliyet hacminin giderek yavaşladığı görülüyor. OECD'nin haftalık GSYH büyüme tahminlerine göre 3-9 Temmuz haftası için açıklanan veri –önceki dört haftanın büyüme değerleri %5,4, %4, %3,6 ve %3,4 iken– %1,6’lık büyümeyi işaret ediyor. Öte yandan günlük elektrik tüketim verisindeki düşüş de bu eğilimi destekliyor. Enflasyon, yüksek risk primi ve şirketlerin sermaye bulmakta zorlanmaları bu yavaşlamanın ardındaki nedenler olarak gösterilirken; bir diğer neden de küresel büyümedeki yavaşlama olarak değerlendiriliyor. Küresel büyümedeki yavaşlamanın başta ihracat kanalı olmak üzere Türkiye’nin büyüme performansını etkilemesi bekleniyor. 

Sırada Fed var

Türkiye’nin para politikası tercihleri, genel para politikası trendinin aksine seyrederken; küresel kredi görünümü bozulmaya devam ediyor ve resesyon riskine karşı geniş tabanlı bir sıkılaşma politikası giderek daha zorlu koşullar yaratıyor.

AMB ve TCMB’nin kararlarının ardından Fed’in faiz kararı bekleniyor. Faiz toplantısı, 26-27 Temmuz’da gerçekleştirilecek ve karar 27 Temmuz’da açıklanacak. Fed’in 100 puan yerine 75 baz puanlık faiz artışına devam edeceği öngörülüyor.