#FanOFF: Ye'nin aşırı sağ düşüncelerle yan yana gelip durması

Son birkaç yıldır dâhi olduğunu düşündüğüm birinin çöküşünü ve değişimini izliyorum.

Eğer bu yazıya "Kanye West'in kim olduğundan bahsetmeme gerek yok," diyerek başlarsam sanıyorum ki ulaştığı insan kitlesinin ciddiyetinden bahsetmeme gerek kalmayacak. Evet, o yüzden bu yazıya bu bağlantıyla başlıyorum. Ye'nin kim olduğundan bahsetmeme gerek yok.

Kısa bir tarihçe: Artık Ye olarak geçen sanatçı ve moda tasarımcısı, 18 yıl önce çıkış albümü The College Dropout'ı yayınladı. Özellikle hip hop kültürü içinde akım belirleyici bir konumaydı; şarkı sözlerinde ABD'de siyah olma deneyimini açıkça yansıttı ve siyahlara karşı sistematik baskıcı düzeni ifade etmekten hiç çekinmedi.

💬 Ye, dönemin ABD başkanıyla ilgili "George Bush siyah insanları umursamıyor," açıklamasıyla ekranda
🌪 2 Eylül 2005

Jesus Walks ve All Falls Down'da polis şiddetine değindi, New Day'de beyaz üstünlüğünü Cumhuriyetçiler üzerinden eleştirdi, Diamonds from Sierra Leone'de yine ABD'de gerçekleşen crack kokain salgınındaki ırkçılığın altını çizdi, New Slaves'te hapishane sisteminin yeni bir kölelik düzeni olduğundan bahsetti.

Sadede gelelim: En azından Kanye West dediğimizde 2013 yılına kadar ABD'de siyahlara karşı içselleştirilen ırkçılıktan bahseden bir diskografi görebiliyoruz. Dolayısıyla da hayranların gözünden bakınca 2016 yılından bu yana ifade edilenlerin şaşkınlık vermesi çok normal geliyor. O hâlde hemen bir hayranı alıntılayalım ve sonra yolculuğa devam edelim:

Jay-Z'yle yolları asla ayrılmamalıydı.

— Janset Atacan

Sağın yükselişi ve Ye'nin çöküşü: 2016 seçimi ve sonrası

Sanıyorum Kanye West'in kim olduğundan bahsetmeye gerek olmadığı gibi, Kanye'nin Make America Great Again şapkası taktığı, Donald Trump'tan "ejderha enerjisi" aldığını ifade ettiği andan da bahsetmeye gerek yok. 

Dönemin Cumhuriyetçi, mizojinist ve ırkçı ABD başkanıyla yakınlığını deklare eden sanatçı, Yeezy koleksiyonundan daha ünlü olmak istercesine MAGA şapkası hadisesinden 2 yıl sonra da köleliğin bir seçim olduğunu belirttiği açıklamalarda bulundu.

🐦 Ye'nin hesabının kilitlenmesine sebep olan antisemitist tweet'i

Akabinde eski eşi Kim Kardashian'la ayrılıkları esnasında düzenli bir şekilde gerçekleştirdiği sanal taciz dönemi geldi. Sonrasında 25 Mayıs 2020'de polis şiddeti nedeniyle gerçekleşen ve ABD'de BLM (Black Lives Matter) hareketini alevlendiren George Floyd cinayetinden "Fentanil yüzünden oldu, polisin dizi o şekilde boynuna bastırılmış bile değildi," diyerek bahsetti. Hâlbuki, tasarımcıya açılan 250 milyon dolarlık davanın da savunduğu gibi, cinayetin cinayet olduğu kanıtlarla tescilli.

Bulabildiği en hassas konuları deşerek yine kendince sosyal deneyler yapıyor ama ne gerek var?

— Berk Çavdar

👕 Trump yancılığıyla bilinen Candace Owens ve Ye

Bu esnada Paris Moda Haftası'nda neo-Nazi'ler ve beyaz üstünlükçü gruplar tarafından sahiplenilen WLM (White Lives Matter) söylemi yazılı bir tasarımla görüntülendi. Bu hikâyede de sıra, böylece, bugünün sayının çıkmasına sebep olan antisemitist ifadelere geliyor. 

Hayır, olaylar burada bitmiyor: Ye, yalnızca birkaç gün sonra yukarıdaki antisemitist tweet'i attı ve Twitter hesabı kitlenmesine rağmen ifadelerini müzik sektöründe belli nüfuza sahip kişileri eleştirmek için attığını yineledi. Ayrıca siyah olduğu için antisemitist olamayacağını ifade ettiği gibi katıldığı Drink Champs podcast'inde kendisinin antisemitist söylemleri olsa bile Adidas'ın onunla çalışmaya devam edeceğinin altını çizdi.

Yeezy is also cancelled party: Durum, Ye'nin öngördüğü şekilde ilerlemedi. Sanırım bu noktada nefret söylemi de olsa kendisinin milyon dolarlar kazandırdığı bir anlaşmadan hiçbir şirketin caymayacağını ifade etmeye çalışıyordu—en azından Ye'yi yansıttığımız "dâhi" imajı bana bunu düşündürtüyor. Tonumdaki ironiyi aldıysanız devam ediyorum: Adidas, Ye'yle yollarını ayırdığında da bu sefer internet, bunun zaten büyük planın bir parçası olduğuna ve Yeezy için gerçek planının Adidas tarafından "rahat bırakılmak" olduğuna parmak bastı.

Hâlâ Ye'nin büyük bir hayranıyım. Standart insanların ortasında yaşayan bir dâhi olduğunda linç kültürüne kurban gitmek kaçınılmaz. Kişinin sorumluluğu ağzından ne çıktığını bilmek. Başkalarının ne anlayacağını düşünmek değil.

— Anonim

⚫️ Aşırı sağ grubunun açtığı "Kanye Yahudiler hakkında söylediklerinde haklıydı," pankartı

Bu noktada merak ediyorum: Kolayca nefret suçu olarak kategorileştirilebilecek ifadelerden sonra bağlam veya alt metindeki sistem eleştirisi ne kadar önemli ki? Ulaşabileceği kitlenin büyüklüğü ortadayken bu sanatçının nasıl bir sosyal deneyle uğraştığı bizi niye ilgilendirmeli? Aşırı sağ grupların söylemlerini daha geniş kitlelere yaymakla bipolar bozukluğunun nefret suçuna ortak olmasıyla ne alakası var? 

Hiçbir yetenek bu berbat hareketlere değmez. İsterse Allah'ı gelsin, suda yürüsün.

— İrem Türkmen

Günümüzde Ye hayranı olmak: Şarkılarıyla büyüyenler ve Jeen-Yuhs izleyenler ne diyor?

Daha bir hafta önce, pandemi hayatımıza dokunmadan önce yaşadığımız hayat standardını ve dolayısıyla kendi modumu The Life of Pablo albümündeki I Love Kanye geçişinin sözleriyle ifade etmiştim. Büyürken çok da şaşırılmayacak bir şekilde Homecoming ve Flashing Lights'la sıkı fıkı bir ilişkim de vardı. 

Jeen-Yuhs belgeselini izlemedim ama kendisinin bipolar teşhisinin olduğunu biliyorum. Son dönemde zor zamanlar geçirdiğini de. Peki bir hayran olarak çizgiyi nerede çekmek gerekiyor? Yine eski bir Harry Potter hayranı olarak kahramanlarımı öldürürken artık zorlanmıyorum. Rowling'in transfobik söylemleri ve işlediği nefret suçu, Ye'nin aşırı sağ gruplara sağladığı görünürlük bütün anılarımı kolayca bir kenara bırakmama sebep oluyor.

Hayranlık müessesesiyle gelen: Burada hayranlık müessesesi, kişinin hayatında yaşananların bağlamını bilmeyi de getiriyor. O yüzden sözü aşağıdaki anılara ve sorulara bırakıyorum. Bir gün The College Dropout'la anılan Ye'nin geri gelmesi dileğiyle, eğer kelimelerin gücüyle gelen zarar geri alınabiliyorsa.

🐻 The College Dropout

Buruk bir hüzün:

Yargılamaya devam edenlere bir perspektif: Jeen-Yuhs belgeseli.

Kanye’nin ilk label’ı ve ilk kez arkadaki gizli prodüktör değil de sahnede olduğu The College Dropout’ı yayımlarkenki gözündeki heyecan yüz yılda bir kaç kişide olabilecek bir heyecan, yetenek ve azimdi. 

Bugün kendine yaşattığı, başına gelen ve başına getirilen bütün serüveni buruk bir hüzünle izliyorum. 2008’de Heartless eşliğinde yaşadığım heyecanlı lise hikâyelerimin, büyüyüp değişirken karanlık gecelerde eve dönüş yolunda İstanbul’un bütün ışıkları arasında All of The Lights’ın arka fonda eşlik etmesinin, No Church In The Wild’la mezuniyet günlerimin, hayatı keşfedip uçak yolculuklarımda benimle olan Low ve High Lights’ı ve daha şu an anamadığım bütün şarkılarla eşlenen anılarımın bir parçası Kanye. Geri döneceğini, bunun bir süreç olduğuna, atlatacağına inanıyorum. I missed the old Kanye.

— Sinem Uğurdağ

Kanye olmanın ne kadar zor olduğunu bilmek:

Jeen-Yuhs'ı izlediğimden beri Kanye'yle ilgili herhangi bir şeye şaşıramıyorum. Kanye olmanın ne kadar zor olduğunu tahmin edebiliyorum ve o yüzden "Ne yapsa yeridir," diyorum. Onu bütün kalbimle çok seviyorum, Donda'ya Allah'tan rahmet diliyorum ve kendi sözleriyle de veda ediyorum:

The ultimate Gemini has survived,
I wasn't supposed to make it past 25

— Deniz Braderin

Ye'ye karşı ortak bir düzlemde kolayca buluşabilmek:

Gezegenin ekonomik veya sosyal etki olarak en güçlü şirketlerinin veya bireylerinin, büyük ölçekte fayda sağlayabilecek herhangi bir konuda konuşmayıp veya çözüm üretmeye çabalamayıp ailevi ve psikolojik problemleri uzun süredir açıkça bilinen bir sanatçıya karşı ortak bir düzlemde buluşabilmeleri üzüyor beni.

Yani son birkaç yılını bu kadar sağlıksız geçiren birine uyuşturucu verip, alkol dayayıp gazlayıp oynatıyorlar diye düşünüyorum. Sonra ağzından çıkanlar için de cancel'lıyorlar. Yazık.

Birkaç yıl boyunca medyadan uzaklaşır, tedavi olur da döner umarım. 

— Ekrem Nejat