FIFA'dan geri adım: Infantino, Forward Enterprise projesini neden geri çekti?

FIFA Başkanı Gianni Infantino, dünya futbolunun en değerli organizasyonlarını yeni bir ticari şirket altında toplama planının devam etmeyeceğini açıkladı.

FIFA Forward Enterprise adı verilen projenin amacı, Dünya Kupası dahil FIFA turnuvalarına ait yayın, sponsorluk, bilet, lisanslama ve organizasyon faaliyetlerini ticari odaklı ayrı bir şirkete devretmekti. FIFA, şirketin çoğunluk hissesini elinde tutacak; yüzde 20’ye kadar olan azınlık payı ise dış yatırımcılara açılacaktı. 

• Reuters’ın aktardığı planlamaya göre şirkete yaklaşık 20 milyar dolar değer biçiliyor, özel yatırımcılardan 4 milyar doların üzerinde kaynak sağlanması hedefleniyordu.

Infantino, birkaç gün süren itirazların ardından projenin futbol dünyasında “bölünmelere” yol açtığını kabul etti. FIFA’nın amacının üye federasyonları, özellikle daha fazla desteğe ihtiyaç duyan ülkeleri güçlendirmek olduğunu söyledi ancak ortaya çıkan anlaşmazlıkların artık bu hedefin çıkarlarına hizmet etmediğini belirtti.

“Amacımız her zaman birleştirmek ve geliştirmek oldu” diyen Infantino, “Bu nedenle teklif ilerlemeyecek” açıklamasını yaptı.

FIFA'nın planı neydi?

Plan, FIFA’nın turnuvalarından gelir elde eden faaliyetlerin bir şirket altında toplanmasını ve bu şirketin azınlık hissesinin yatırımcılara açılmasını öngörüyordu. FIFA Forward Enterprise’ın görev alanında erkekler ve kadınlar Dünya Kupası, Kulüpler Dünya Kupası ve FIFA’nın diğer organizasyonlarının yayın hakları, sponsorluk anlaşmaları, bilet satışları, lisanslı ürünleri ve turnuvaların operasyonel yönetimi bulunacaktı.

• FIFA, şirketin kontrolünün kendisinde kalacağını ve yatırımcıların futbolun yönetiminde belirleyici olmayacağını savunuyordu. Buna karşı çıkan federasyonlar ise bir yatırımcının azınlık payı sahibi olsa bile sermayesinin karşılığını alma beklentisi taşıyacağını; bunun takvim, turnuva formatı ve ticari kararlar üzerinde sürekli baskı yaratabileceğini ileri sürdü.

Financial Times’ın aktardığına göre yatırımcı grubunun başında, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Joshua Kushner tarafından yönetilen yatırım şirketinin bulunması bekleniyordu. Ancak görüşmelerin sonuçlanmadığı ve nihai hisse satışı anlaşmasının imzalanmadığı bildirildi.

Infantino projeyi neden savunuyordu?

Infantino, yeni şirketin FIFA’nın ticari gelirlerini büyüteceğini ve elde edilen kaynağın 211 üye federasyona dağıtılacağını söylüyordu. Plan kapsamında federasyonların 2027-2030 döneminde 20 milyon dolara kadar tek seferlik ek ödeme alabilmesi öngörülüyordu. 

• FIFA Forward kalkınma programından sağlanacak diğer desteklerle birlikte bir federasyonun aynı dört yıllık dönemde yararlanabileceği kaynak 40 milyon dolara kadar çıkabilecekti.

Bu para stat, antrenman merkezi, altyapı, kadın futbolu ve genç oyuncu programları gibi uzun vadeli projelerde kullanılacaktı. Plan özellikle yayın ve sponsorluk geliri sınırlı küçük federasyonlara önemli bir mali artış vadediyordu.

Avrupa neden boykot tehdidinde bulundu?

İtirazların merkezinde ise yalnızca paranın kaynağı değil, planın hazırlanış ve sunuluş biçimi vardı. UEFA ve bünyesindeki 55 ulusal federasyon, projeye oybirliğiyle karşı çıktı.

UEFA, planın anlamlı bir istişare yapılmadan ve gizlilik içinde hazırlandığını savundu. Dünya Kupası’nın bir yatırım ürününe dönüştürülemeyeceğini belirten kurum, özel sermayenin FIFA turnuvalarında mülkiyet payı elde etmesi hâlinde ticari getirinin futbol kararları üzerinde kalıcı bir baskı oluşturacağını söyledi.

Avrupa federasyonları, teklif tamamen geri çekilmediği ve FIFA turnuvalarının özel mülkiyete yeniden açılmayacağı konusunda güvence verilmediği sürece FIFA organizasyonlarına katılmayacaklarını açıkladı. Bu, erkekler ve kadınlar Dünya Kupalarının yanı sıra gençlik turnuvalarını da içine alabilecek bir boykot tehdidiydi.

UEFA ayrıca federasyonlara projeyi desteklemeleri için kısa bir süre verildiğini ve destek verilmemesi durumunda bir defalık ek ödemenin geri çekileceğinin bildirildiğini öne sürdü. Kurum bu yöntemi federasyonların özgür biçimde karar vermesini engelleyen bir baskı olarak nitelendirdi.

Concacaf ve Asya Futbol Konfederasyonu ne dedi?

Tepki yalnızca Avrupa’dan gelmedi. Kuzey ve Orta Amerika ile Karayipler’deki 41 federasyonu temsil eden Concacaf teklifi reddetti. Kurum; projenin gerekli FIFA yönetim organlarında incelenmeden kamuoyuna sunulmasını, federasyonlara kısa bir süre tanınmasını ve özel sermayeye neden ihtiyaç duyulduğunun yeterince açıklanmamasını eleştirdi.

• Concacaf ayrıca son Dünya Kupası’nın FIFA tarihinin en yüksek gelirini yaratmasının ardından kalkınma programlarının özel yatırımcılar olmadan, FIFA’nın mevcut rezervleri kullanılarak büyütülüp büyütülemeyeceğinin araştırılmasını istedi.

Asya Futbol Konfederasyonu da planın hazırlanması sırasında kendisine danışılmadığını açıkladı. AFC, böylesine önemli bir teklifin değerlendirilmesi için paydaşlara yeterli bilgi ve zaman verilmesi gerektiğini belirtti.

Tartışmanın Dünya Kupası boykotu ihtimaline kadar ilerlemesinin bütün futbol dünyası için kaygı verici olduğunu söyleyen AFC, UEFA ve Concacaf’la dayanışma içinde olduğunu duyurdu. Projenin ilerleyebilmesi için gereken geniş uzlaşmanın oluşmadığı sonucuna vardı.

Bu üç konfederasyon toplam 137 ulusal federasyonu temsil ediyor. FIFA’nın projeyi kabul ettirebilmesi için 211 üyeden en az 106’sının desteğini alması gerekiyordu. Avrupa, Concacaf ve Asya’nın ortak itirazı, planın çoğunluk bulma ihtimalini büyük ölçüde ortadan kaldırdı.

FIFA içinde de itirazlar var mıydı?

Plan, FIFA yönetiminin içinde de çatlaklar yarattı. Infantino’nun kıdemli danışmanlarından Carlos Cordeiro proje nedeniyle görevinden ayrıldı. Eski ABD Futbol Federasyonu Başkanı ve yatırım bankacısı olan Cordeiro, teklifin yeterince şeffaf hazırlanmadığını ve futbol açısından iyi bir anlaşma olmadığını savundu.

• FIFA’nın üst düzey yöneticilerinden bazılarının da teklifin kurumun normal değerlendirme ve yönetim süreçlerinden geçirilmeden hazırlandığını söylediği bildirildi. Muhalefetin FIFA merkezine kadar ulaşması, tartışmayı yalnızca Avrupa ile Infantino arasındaki geleneksel güç mücadelesi olmaktan çıkardı.

Real Madrid, Bayern Münih, Borussia Dortmund ve Juventus gibi Avrupa’nın önde gelen kulüpleri de plana karşı çıkanlar arasındaydı. Kulüplerin itirazı, yalnızca Dünya Kupası’nı değil FIFA tarafından düzenlenen Kulüpler Dünya Kupası’nın geleceğini de tartışmaya açtı.

FIFA neden özel yatırıma ihtiyaç duydu?

Projeye karşı çıkanların temel sorularından biri buydu. FIFA, turnuvaların ticari değerini büyüterek küçük ve orta ölçekli federasyonlara daha fazla para aktarabileceğini savundu. Özel yatırım, ileride elde edilmesi beklenen gelirlerin bir bölümünün bugünden nakde çevrilmesini sağlayacaktı.

• Ancak projeye karşı çıkanlar, FIFA’nın zaten milyarlarca dolarlık gelire ve rezervlere sahip olduğunu belirtti. Concacaf, kalkınma fonlarının artırılması için önce kurumun kendi mali kaynaklarının kullanılmasını istedi.

Reuters’ın aktardığı mali taslağa göre FIFA yeni şirketin yüzde 20’ye kadar hissesini satarak milyarlarca doları peşin alacaktı. Bunun karşılığında yatırımcılar, Dünya Kupası ve diğer turnuvaların gelecekte yaratacağı ticari değerde pay sahibi olacaktı.

Tartışmanın temelinde de bu değiş tokuş bulunuyordu: FIFA kısa vadede kalkınma projelerine daha fazla kaynak sağlayacaktı, fakat futbolun en değerli ticari varlıklarının gelecekteki gelirlerinin bir bölümünü özel sermayeye açacaktı.

Plan neden bu kadar hızlı geri çekildi?

FIFA projeyi 28 Temmuz Salı günü kamuoyuna açıkladı. Dört gün içinde UEFA boykot tehdidinde bulundu, Concacaf teklifi reddetti, AFC karşı cepheye katıldı ve Infantino’nun kıdemli danışmanlarından biri istifa etti.

Avrupa ülkelerinin FIFA turnuvalarına katılmaması, Dünya Kupası’nın sportif ve ticari değerine doğrudan zarar verebilirdi. Concacaf’ın da itiraz etmesi özellikle önemliydi; çünkü konfederasyon, 2026 Dünya Kupası’nın düzenlendiği ABD, Kanada ve Meksika’nın da dahil olduğu bölgeyi temsil ediyor.

Planın kabul edilmesi için gereken çoğunluğun oluşmayacağının anlaşılması ve tartışmanın Infantino’nun liderliğine yönelmesi, FIFA’yı hızlı bir geri adıma zorladı.

Infantino, önümüzdeki gün ve haftalarda federasyonları, konfederasyonları ve diğer paydaşları yeniden biraraya getireceğini söyledi. Görüşmelerin amacı, özellikle daha az kaynağa sahip ülkelerde futbolu finanse edecek başka yöntemler bulmak olacak.

Geri adım Infantino için ne anlama geliyor?

Planın birkaç gün içinde geri çekilmesi, 2016’dan bu yana FIFA’yı yöneten Infantino açısından önemli bir siyasi yenilgi.

• Infantino uzun süredir FIFA gelirlerini artırmayı ve bu kaynakları federasyonlara dağıtmayı yönetiminin temel başarılarından biri olarak sunuyor. FIFA’nın 211 üyesinin büyük bölümü, uluslararası futbol gelirlerine ve kalkınma fonlarına Avrupa’nın büyük federasyonlarından çok daha fazla bağımlı.

Bu yapı geçmişte Infantino’ya geniş bir seçim desteği sağladı. Ancak son krizde UEFA’nın yanında Concacaf ve AFC’nin de yer alması, itirazların yalnızca Avrupa merkezli olmadığını gösterdi. FIFA içindeki istifa ve eleştiriler de Infantino’nun karar alma yöntemlerine ilişkin tartışmayı büyüttü.