2025’te girişim sermayesinin rotası: Yatırımcılar hangi ülkeye güveniyor?

2025’in ilk çeyreği, küresel girişim sermayesi piyasasında dikkat çekici bir ivmelenmeye işaret ediyor. OpenAI’ın Mart ayındaki 40 milyar dolarlık yatırım turu, yalnızca ABD’deki VC hacminin yarısından fazlasını oluşturmakla kalmadı; küresel ölçekteki toplam yatırımların üçte birine denk gelerek yılın dinamiklerini belirleyen nadir örneklerden biri haline geldi. Ancak sermaye akışındaki bu yoğunlaşma, girişim dünyasındaki genel eğilimleri tam olarak yansıtmıyor. 2025 itibarıyla risk sermayesinin yöneldiği ülkeler ve sektörler çok daha çeşitli bir tablo sunuyor.

Küresel merkezler: ABD, Asya ve ötesi

Küresel girişim sermayesi yatırımları 2025’e toparlanma eğilimiyle girdi. 2024’te yaşanan durgunluğun ardından 2025’in ilk çeyreğinde toplam startup yatırımları 113 milyar dolara ulaşarak bir önceki çeyreğe göre %17, yıl bazında %54 artış gösterdi. Bu toparlanmanın büyük bölümü ABD kaynaklı oldu. Yılın ilk çeyreğinde dünya genelindeki VC finansmanının %71’i, yani 80 milyar doları ABD merkezli şirketlere yöneldi. Hatta sadece San Francisco Körfez Bölgesi, tek başına küresel anlaşma hacminin neredeyse yarısını oluşturdu. ABD, yapay zekâ başta olmak üzere dev yatırımlarla ekosistemin lokomotifi konumunda.

Çin, uzun yıllardır ABD’nin ardından ikinci büyük pazar olsa da son dönemde ivme kaybetmiş durumda. 2024’te Çinli girişimlerin çektiği yatırım tutarı, 2021’deki zirvenin %82 altında kalarak sadece 26 milyar dolarda kaldı. Yurt dışı yatırımcıların Çin’e ilgisi hükümetin teknoloji sektörüne yönelik sert regülasyonları nedeniyle azaldı; ABD de stratejik sektörlere yabancı sermaye kısıtlamalarıyla bu eğilimi hızlandırdı. Sonuç olarak küresel VC pastasındaki Çin payı daralırken sermaye akışları Asya’da farklı rotalara yönelmeye başladı.

Hindistan, Asya-Pasifik bölgesinde yükselen yıldız olarak dikkat çekiyor. 2024 yılında Hindistan’daki girişimler 13,7 milyar dolar yatırım alarak önceki yıla göre %43 artış yakaladı. Bu performans Hindistan’ı Asya-Pasifik’in Çin sonrası en büyük VC destinasyonu haline getirdi. Bain & Company’nin 2025 raporuna göre Hindistan’ın bu başarısının ardında güçlü iç dinamikler, düzenleyici reformlar ve halka arz piyasasındaki canlanma yatıyor. Bir başka deyişle, makroekonomik temellerin sağlamlaşması ve girişimcilik ikliminin iyileşmesi, küresel fonları Hindistan pazarına çekmeye devam ediyor. Özellikle tüketici teknolojileri (hızlı e-ticaret, eğitim teknolojileri vb.) 2024’te Hindistan’da en büyük payı aldı.

Avrupa cephesinde, İngiltere kıtanın lider VC merkezi konumunu koruyor. Crunchbase verilerine göre 2025’in ilk çeyreğinde İngiltere merkezli girişimler yaklaşık 4,4 milyar dolar yatırım aldı; bu tutar Fransa (1,3 milyar) ve Almanya (1,6 milyar) gibi diğer büyük Avrupa ekonomilerinin toplamını dahi aşıyor. Nitekim İngiltere, son yıllarda Avrupa’da en fazla girişim yatırımı çeken pazar olmayı sürdürüyor. Kıtanın genelinde ise 2025 ilk çeyrek VC hacmi 12,6 milyar dolar ile geçen yıla paralel seyretti. Avrupa’nın küresel VC pastasındaki payı %11 civarında; 2024’te %16 olan bu oran, 2025’te ABD’deki dev AI yatırımları nedeniyle nispeten geriledi. Yine de Avrupa ekosistemi pandemi öncesine kıyasla büyümüş durumda ve özellikle sağlık, finans gibi alanlarda istikrarlı yatırımlar devam ediyor.

Singapur ve çevresi de ayrı bir parantezi hak ediyor. Singapur, Güneydoğu Asya’nın finans ve startup üssü olarak 2020’lerde hızla yükseldi ve bölgedeki VC işlemlerinin önemli bir bölümüne ev sahipliği yapıyor. 2024 genelinde küresel durgunluğa rağmen Singapur, ASEAN bölgesinde en yüksek işlem adedine ulaşarak liderliğini korudu -bölgedeki anlaşmaların yaklaşık üçte ikisi Singapur kaynaklı-.  Benzer şekilde, Güney Kore gibi teknoloji odaklı ekosistemler de kişi başı VC yatırımlarında üst sıralarda yer alıyor.

Sektörel sıcak noktalar

2025 yılına girerken bazı sektörler adeta yatırımcıları mıknatıs gibi çekiyor. Yapay zekâ (AI) bunların başında geliyor. 2024 yılında AI girişimleri küresel çapta %64 oranında110 milyar dolar gibi rekor bir yatırım tutarına ulaştı ve bu rakam toplam VC finansmanının üçte birine denk geliyor. 2024’te dünyadaki en büyük beş VC anlaşmasının tamamının AI şirketlerine ait olması (Databricks $10 milyar dolar, OpenAI 6,6 milyar dolar, xAI 6 milyar dolar, Waymo 5,6 milyar dolar, Anthropic 4 milyar dolar) bu alandaki sermaye akışının boyutunu ortaya koyuyor. Generative AI dalgası, büyük dil modellerinden AI uygulama platformlarına uzanan yelpazede yatırımcı ilgisini sıcak tutuyor. Ancak uzmanlar, AI yatırımlarının artık “her işe AI etiketi yapıştıran” girişimler yerine gerçek değer üreten niş çözümlere kaymaya başladığını belirtiyor. Yani yapay zekâ hala gözde ama çıta yükseliyor.

İklim teknolojileri (cleantech/greentech) de VC dünyasında parlayan bir diğer alan. 2024’ün en büyük VC turlarından biri, İsveç merkezli yeşil çelik girişimi H2 Green Steel’in aldığı 5,2 milyar dolarlık yatırım oldu– ki bu, temiz enerji ve ağır sanayide karbon azaltımına yönelik şimdiye kadarki en büyük yatırımlardan biri. Yenilenebilir enerji, enerji depolama, sürdürülebilir tarım ve döngüsel ekonomi gibi alt sektörler, özellikle Avrupa’da ve Çin’de ilgi görüyor.

Fintech son on yılın gözdesi olarak, önemli bir doygunluğa ulaşmış olsa da halen yüksek hacimli yatırım çekiyor. 2025 ilk çeyreğinde küresel ölçekte fintech ve finansal hizmetler girişimleri toplam 10,8 milyar dolar fon topladı. Bu tutar AI ve sağlık teknolojilerinin ardından üçüncü büyük sektör konumunda olduğunu gösteriyor. Özellikle ödeme sistemleri, dijital bankacılık ve blockchain tabanlı finans uygulamaları, finans devlerinin de rekabet ettiği yoğun bir alan. Risk sermayedarları, geçmişteki hızlı büyüme döneminin ardından fintech girişimlerine artık daha temkinli ve detaylı inceleme yaparak yaklaşıyor. Bunun sonucu olarak, daha olgun ve düzenleyici uyumu yüksek fintech şirketleri büyük turlar almaya devam ederken, erken aşamadaki projelerin fon bulması nispeten zorlaştı.

Healthtech ve biyoteknoloji, pandeminin de etkisiyle son yıllarda ivme kazanan bir diğer kritik alan. 2025’in ilk çeyreğinde Avrupa’da en fazla yatırım alan ve dikkat çeken sektörlerinden biri sağlık ve biyoteknoloji oldu (4 milyar dolar, Avrupa VC pastasının %32’si). Bu alanda ilaç keşfi için yapay zekâ kullanımı (AI drug discovery), genetik tedaviler, dijital sağlık platformları gibi alt başlıklar öne çıkıyor. Örneğin, 2025’te Londra merkezli iki girişim, büyük ölçekli geç aşama fonlamalar yapıldı: Google’ın desteklediği AI tabanlı ilaç keşfi şirketi Isomorphic Labs, 600 milyon dolar; fintech platformu Rapyd ise 500 milyon dolar yatırım topladı.

Deeptech olarak anılan derin teknoloji alanları da yatırımcıların radarında. Bu alanda savunma sanayine yönelik yüksek teknoloji, uzay ve havacılık, yapay zekâ çipleri, kuantum bilişim, gelişmiş malzemeler gibi konular yer alıyor. Savunma teknolojileri, özellikle jeopolitik gerginliklerin arttığı son dönemde rekor seviyede yatırım çekti. 2024, savunma odaklı girişimlerin VC finansmanı bakımından tarihteki en yüksek seviyeye ulaştığı yıl oldu. Diğer yandan uzay teknolojileri (uydu interneti, roket girişimleri vb.) ve derin bilim projeleri de özel yatırımcıdan ilgi görüyor, ancak bu alanlar genellikle uzun Ar-Ge süreleri ve yüksek riskler barındırdığından, yatırım kararlarında daha seçici davranılıyor.

Sonuç olarak, VC dünyasında sermayenin yönünü belirleyen yalnızca rakamlar ve büyüme potansiyeli değil; jeopolitik gelişmeler, kültürel ortam ve regülasyonel iklim de yatırımcı tercihlerinde kilit rol oynuyor. Bir ülkenin girişimcilik kültürü ve sosyal sermayesi de yatırımların yönünü etkiliyor. Uluslararası gerilimler ve politik hamleler, yatırım rotalarını hızla değiştirebiliyor. Yatırımcılar, girişimlerini büyütebilecekleri öngörülebilir ve destekleyici yasal ortamları tercih ediyor. Vergi teşvikleri, kolay şirket kurulumu, yabancı yatırımcıya getirilen kolaylıklar ekosistemi canlandırırken; ani düzenleyici müdahaleler veya belirsiz mevzuat yatırımcıyı ürkütebiliyor. Örneğin, iş yapma kolaylığının yüksek olduğu, şirket kuruluşu, ar-ge destekleri ve yasal prosedürün girişim ve yatırımcı dostu olarak görüldüğü İngiltere gibi bölgelerde yenilikçi şirketlerin önünün açıldığı dikkat çekiyor.

• Okuma önerisi | Sistem Global tarafından Aposto için hazırlanan diğer raporlara da göz atmak isteyebilirsiniz:
  
  • Singapur fintech ekosistemi analizi
  • Cleantech ekosistemine bakış: Hollanda'nın sırrı ne?
  • Birleşik Krallık startup ekosistemine bakış
  • Birleşik Arap Emirlikleri fintech ekosistemi incelemesi
  • Avrupa’nın sürdürülebilirlik ve iklim teknolojileri araştırması Sist