Formula 1'in Kural Kitabı

Bir önceki hafta geçiş yapmanın zorluklarını açıkladıktan sonra artık kural kitaplarına ve bunların neden yetersiz kaldığını açıklamaya başlayabilirim:

Motor sporlarında kuralları temelde üçe ayırabiliriz. Kural kitaplarının ilki “International Sporting Code”. Bu dokümanda Formula 1’in genel çerçevesi çiziliyor. Görevler, tüzel kişilikler, yarış hafta sonları vs. anlatılıyor. Pilotların birbiriyle mücadele kurallarının da yarım sayfayla (sayıyla 0,5 sayfa) geçildiği doküman, toplam 82 sayfa.

Kuralları düzenleyen ikinci doküman, araçların yapısını belirleyen teknik regülasyonlarla ilgili. Herhangi bir seride yarışmak isteyenler veya o serinin teknik kurallarını incelemek isteyenler, ilgilendikleri serideki araçların teknik şartnamelerini bu dokümanda buluyorlar. Formula 1 araçları için bu doküman 133 sayfadan oluşuyor.

Bir de en sonda International Sporting Code’un 13 parçadan oluşan ekler bölümü (Appendix) var. Bu eklerde doping, alkol, uyuşturucu gibi illegal maddelerin önlenmesinden tutun, pistteki görevli gönüllülere kadar her konuyla ilgili kurallar var. Ayrıca COVID süreci bilgilendirmeleri gibi bilgiler, pistler ve pilotlar vs. gibi konulara ayrıntılarıyla değiniliyor. Tüm bu dokümanlar içinde “Appendix L” (Ek L); pilotların lisanslarını, pilotların sağlıklarıyla ilgili konuları, pilotların ekipmanlarını ve ayrı başlıklar altında “pist yarışlarındaki” pilotların sürüş davranışlarını ve “off-road” yarışlarında yarışan pilotların sürüş davranışlarını düzenliyor.

Bu yazıda, “International Sporting Code”da ve “Ek L”de geçişi düzenleyen kuralların üzerinde biraz duracağım. Önce kural kitabındaki cümlelerin ne anlama geldiğini tercüme edip güncel pozisyonlardan örnekler vereceğim.

Daha sonraki aşamalarda şablonlarla konuyu açarak kural kitabındaki bilgileri daha somut hale getirmeye çalışacağım. Ayrıca gelenekleri, bu sayede de pilotların sınırlarını, hangi hareketin “faul” olduğunu, hangi harekete ne ceza verildiğini anlamaya çalışacağız. Yani futboldaki jargonuyla faullü hareketleri, kart gerektiren hareketleri ve centilmenlik dışı hareketleri göreceğiz.

Temelde sollama konusunun neden devamlı tartışıldığını anlamak için kural kitabına bakmak yeterli. Çünkü toplam 400 sayfalık doküman topluluğu incelendiğinde, pilotların sürüş davranışını belirleyen sayfa sayısı sadece 3 (yazıyla üç). Yukarıda da belirttiğim gibi ana dokümandaki genel kurallar altında da konu yarım sayfa kadar işleniyor. Ayrıca pilotlara referans verilen pek çok konu geçiyor; güvenlik aracı sırasındaki kurallar gibi. Ama doğrudan pilota yönelik düzenlenen davranış kuralları Ek L’de.

Bu üç sayfanın sadece bir sayfadan biraz fazlası sollama (geçiş yapma) ile ilgili kuralları düzenliyor. Yani toplam 400 sayfalık dokümantasyonun sadece bir buçuk sayfası pilotların nasıl sollama yapabileceğini anlatıyor. Çok az. Fakat buna rağmen çok net bilgiler de mevcut.

Bir sonraki bölümde madde madde kural kitabının üzerinden geçelim: