Gazze çıkmazı ve yükselen sağın gölgesinde: ABD ve AB'de seçim senaryoları

ABD, 2024 başkanlık seçimlerine yaklaşırken siyasi arenada büyük bir hareketlilik yaşanıyor. İktidardaki Demokrat Parti, Başkan Joe Biden’ın ikinci dönem adaylığını desteklerken, Cumhuriyetçi Parti’de eski Başkan Donald Trump güçlü bir aday olarak öne çıkıyor.

ABD’de Gazze çıkmazı

Seçime giden süreçte Demokrat Parti’nin durumu, Gazze’deki savaş nedeniyle sallantıda görünüyor. Devam eden öğrenci eylemlerinin yanı sıra hükümet kanadında ABD’nin İsrail politikasını eleştiren ve istifa eden isimler oldu: 

• Eğitim Bakanlığı'nda özel asistan olarak görev yapan Tariq Habash, ABD'nin Gazze'deki savaşa yönelik politikalarını eleştirerek Ocak ayında istifa etti. Habash, Biden yönetiminin "masum Filistinliler'e karşı işlenen zulümlere göz yumduğunu" söyledi. 
• ABD Dışişleri Bakanlığı'nda Demokrasi, İnsan Hakları ve Çalışma Bürosu'nda dış ilişkiler yetkilisi olarak görev yapan Annele Sheline, Mart ayının sonlarında aynı sebeple istifa etti. 
• Bir diğer istifa, 15 Mayıs’ta İçişleri Bakanlığı'nda özel asistan olarak görev yapan Lily Greenberg Call’dan geldi. Call istifa ederken, “Bir grubun diğeri üzerinde egemenliğini gerektiren herhangi bir sistem sadece adaletsiz değil, aynı zamanda güvensizdir. Yahudi güvenliği, Filistin özgürlüğü pahasına elde edilemez ve edilmeyecektir. Yahudileri, Amerikan savaş makinesinin yüzü yapmak güvenliğimizi tehlikeye atıyor” sözlerini kullandı.

Öte yandan, Filistin konusunda Donald Trump’ın politikalarının da Biden dönemine göre çok farklı olması beklenmiyor. Trump, başkanlığı döneminde ABD Büyükelçiliği'ni Tel Aviv'den Kudüs'e taşıyarak Kudüs'ü resmen İsrail'in başkenti olarak tanımıştı. 

• Ayrıca: Trump yönetiminin 2017'de sunduğu İsrail-Filistin “Barış Planı”, İsrail'e geniş tavizler verirken Filistinliler için ağır şartlar öngörüyordu. Plan, Filistin tarafınca reddedildi ve uluslararası alanda da büyük ölçüde eleştirildi. 
• Öte yandan: 2024 yılına geldiğimizde Trump, Hamas'ın Ekim 2023'teki saldırısına karşı İsrail'in verdiği tepkiyi desteklemekle birlikte savaşın daha fazla uzatılmasının yanlış olduğunu savundu. Trump’ın İsrail’in “itibar kaybettiğini” kabul etmekle birlikte ABD’nin İsrail politikasının nasıl şekilleneceğine dair bir yorumda bulunmadı.

Anketler ne diyor? 

RealClearPolitics anketlerine göre Biden ile Trump arasındaki yarış, kafa kafaya devam ediyor. Bazı anketlerde Trump önde görünse de genel olarak durum eşit sayılabilir. Pew Research Center’a göre Trump, özellikle beyaz seçmenler arasında geniş destek buluyor. Biden ise gençler ve eğitimli seçmenler arasında daha popüler.

Avrupa Birliği’nde seçimler ve durum

Avrupa Birliği’nde de siyasi dengeler ciddi şekilde değişiyor. 2024 Avrupa Parlamentosu seçimleri, AB'nin geleceği açısından kritik bir dönemeç olacak. Brexit sonrasında AB içinde milliyetçi ve popülist hareketlerin güçlenmesi, geleneksel merkez sağ ve sol partilerin etkisini azaltıyor.

2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde, birçok ülkede sağ partiler yükselişe geçecek. Tahminlere göre popülist radikal sağ partiler, Parlamento’da sandalye sayılarını artıracak. Merkez sol ve yeşil partiler ise oy ve sandalye kaybedecek. Bu durumda, Gazze'deki savaş, Avrupa'da göçmen karşıtı ve güvenlik odaklı politikaları destekleyen sağ partilerin söylemlerinin güçlenmesine katkıda bulunabilir.

Trump iktidara gelirse?

Donald Trump’ın tekrar iktidara gelmesi durumunda, transatlantik ilişkilerde önemli değişiklikler yaşanması muhtemel. Trump’ın ilk döneminde uyguladığı “Önce Amerika” politikası, ABD’nin geleneksel müttefikleriyle olan ilişkilerini zayıflatmıştı. NATO’ya yönelik eleştirileri, ticaret savaşları ve Paris İklim Anlaşması’ndan çekilme gibi adımlar, beş yıl boyunca AB-ABD ilişkilerini zayıflatmıştı.

Gazze'deki savaş, ABD ve AB seçim süreçlerinde önemli bir rol oynuyor. ABD'de Biden yönetimi eleştirilirken, Trump'ın İsrail'e desteği sürüyor. AB'de ise sağa kayış, Gazze'deki durumdan beslenerek popülist sağ partilerin güçlenmesine katkı sağlayabilir. Bu gelişmeler, transatlantik ilişkilerde belirsizlikleri artırabilir ve küresel politikada yeni dengelerin oluşmasına yol açabilir.

Hem Avrupa'da sağ popülist partilerin güçlenmesi hem de ABD’de Trump’ın kazanması, Batı’nın İsrail politikalarının daha da sertleşmesine ve İsrail’e verilen desteğin artmasına yol açabilir. Bu durum, Filistin ile barış görüşmelerini daha da zorlaştırabilir ve Gazze'deki çatışmaların çözümünde Batı'nın rolünü daha karmaşık bir hâle getirebilir.