9 Ekim'de Strasburg'da yapılan Avrupa Parlamentosu oturumunda, Avrupa Konseyi Dönem Başkanlığı'nı yürüten Macaristan Başbakanı Viktor Orban ile Avrupa Komisyonu Başkanlığı'na ikinci kez seçilen Ursula von der Leyen arasında tansiyon yükseldi. "İlliberal demokrasi" savunucusu olarak bilinen Orban, sık sık AB ile çatıştığı bu tutumunu bir kez daha gündeme getirdi. Orban konuşmasını tamamladıktan hemen sonra, bazı ilerici milletvekilleri İtalyan antifaşist direniş şarkısı "Bella Ciao"yu söyleyerek protestolarını dile getirdiler, ancak bu eylem Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola tarafından sonlandırıldı. Aynı anda Orban’a destek veren muhafazakar üyeler de sloganlarla desteklerini dile <a fr-original-style="" href="https://www.nytimes.com/2024/10/09/world/europe/eu-hungary-orban-ukraine-russia-china.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">getirdi.</a>Taraflar birbirlerine sert suçlamalar yöneltti, fakat tartışmanın her iki taraf için de ortak noktası "AB’nin değişmesi gerektiği" fikriydi. Ancak bu değişimin hangi bakış açısıyla gerçekleştirileceği konusunda henüz bir uzlaşma yok. Gelin, bu tartışmanın temel başlıklarına birlikte bakalım.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Rusya-Ukrayna savaşı&nbsp;</h2>Tartışmanın merkezinde, tarafların “Ukrayna Savaşı” hakkındaki tutumları yer alıyor. Orban, AB’nin savaş politikasını "kötü planlanmış ve kötü uygulanmış" olarak nitelendirerek, AB’nin stratejisini değiştirmesi gerektiğini savundu. Ayrıca, Rusya ile diplomatik temasların yeniden başlatılmasını talep etti ve Moskova’yla iletişim kurulmadığı sürece savaşın daha da derinleşeceği uyarısında bulundu. Von der Leyen ise bu eleştiriler karşısında, Orban’ın Moskova ziyaretini ve Rusya ile yakın ilişkilerini sert bir dille <a fr-original-style="" href="https://www.haberler.com/guncel/macaristan-basbakani-orban-ap-genel-kurulunda-17910158-haberi/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">eleştirdi.</a> Ukrayna halkını özgürlük savaşçıları olarak tanımlayan von der Leyen, Macar liderin Rusya’ya olan yaklaşımının “AB'nin güvenlik çıkarlarına zarar verdiğini” vurguladı. Von der Leyen, Sovyetler Birliği'nin Macaristan'ı işgal ettiği döneme atıfta bulunarak, "Hâlâ bu savaştan işgalciyi değil, işgal edileni sorumlu tutanlar var. Putin'in güç arzusunu değil, Ukrayna'nın özgürlük özlemini suçlayanlar var. Onlara sormak istiyorum: 1956'da Sovyet işgali için hiç Macarları suçladılar mı? Ya da 1968'de Sovyet baskısı için Çekleri ve Slovakları suçladılar mı?" dedi. Orban ise bu kıyaslamaya kesinlikle karşı çıkarak, Komisyon'un artık "siyasi bir organ" hâline geldiğini öne sürdü. "Eskiden, anlaşmaların da belirttiği gibi, Komisyon, anlaşmaların koruyucusuydu, tarafsız bir yapıydı" dedi. "Görevi siyasi tartışmalardan uzak durarak farklılıkları hukuki bir çerçevede ele almaktı, ancak bu durum değişti." İfadelerini kullanan Orban, doğrudan von der Leyen'e hitap ederek, "Artık antlaşmaların koruyucusu değil, siyasi bir organ, siyasi bir silah haline geldiniz,"&nbsp;diye <a fr-original-style="" href="https://tr.euronews.com/my-europe/2024/10/09/orban-ve-von-der-leyen-apde-hararetli-tartismada-karsi-karsiya-geldi" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ekledi</a>. Orban’ın bu ifadesi, Avrupa Birliği’nin, üyeleri üzerinde baskı uygulayan bir siyasi aygıta dönüştüğünü iddia eden, ulusal egemenliği savunan liderlerin eleştirilerine bir örnek olarak öne çıkıyor<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yeşil dönüşüm ve rekabetçilik</h2>Orban, Avrupa Birliği’nin yeşil dönüşüm politikalarını sert bir şekilde eleştirdi. Macar lider, AB’nin Rus fosil yakıtlarından uzaklaşmasının, enerji fiyatlarını ABD'ye kıyasla çok daha yüksek hâle getirerek AB’nin küresel rekabet gücünü zayıflattığını savundu. Ayrıca, yeşil dönüşümün, AB'nin iddia ettiği üzere iş yaratmayacağını, aksine iş kayıplarına yol açacağını belirtti. Orban, bu politikaların Avrupa sanayisinin enerji maliyetlerini artırdığı ve AB'nin ticaretteki payının düştüğünü vurgulayarak, mevcut iklim hedeflerinin uzun vadede ekonomik fayda sağlamayacağını söyledi. Orban’a göre, özellikle tarım sektöründeki rekabet gücü, “aşırı düzenlemeler” ve “iklim politikaları” nedeniyle tehdit <a fr-original-style="" href="https://www.brusselstimes.com/eu-affairs/1260738/most-serious-period-in-the-history-of-the-eu-orban-tells-european-parliament" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">altında.</a><ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İzleme önerisi:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://youtu.be/UC1FpFvDhnc?si=UoHrnLhMsqnL0prc" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Kuşbakışı #13: Avrupa ekonomisini kurtarma çabaları&nbsp;</a>| Aposto</li></ul>Von der Leyen, Macar hükümetinin Avrupalı şirketlere karşı ayrımcılık yaptığını ve bu şirketleri yerel şirketlere kıyasla daha yüksek vergilere tabi tuttuğunu dile getirdi. Bu durumun, Avrupa’daki yatırımların azalmasına neden olacağını söyledi ve Macaristan'ın AB'nin rekabetçi yapısına zarar verdiğini ifade eden Von der Leyen, Orban'ın enerji politikalarına yönelik eleştirilerine de yanıt vererek, AB'nin yeşil dönüşüm politikalarının iş yaratma ve sürdürülebilir büyüme sağlayacağını savundu. Orban'ın aksine, yeşil dönüşümün AB ekonomisini uzun vadede güçlendireceğini ve enerji bağımlılığını azaltacağını belirtti. Ancak Macaristan’ın bu politikalara uymayarak, hem kendi ekonomisine hem de AB’nin ortak ekonomik hedeflerine zarar verdiğini öne <a fr-original-style="" href="https://www.rferl.org/a/orban-european-parliament-ukraine-migrants-anti-eu/33152644.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sürdü</a>.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Göç ve güvenlik politikalarında derin farklılıklar</h2>Orban'ın uzun süredir savunduğu sert göç politikaları bir diğer gündem maddesiydi. Macaristan Başbakanı, AB’nin göç sistemini başarısız olarak nitelendirip, iltica başvurularının Avrupa dışındaki merkezlerde değerlendirilmesini savundu. Bu yaklaşım, Orban’ın Avrupa’nın sınırlarını daha sıkı kontrol altına almayı önceliklendiren milliyetçi ve illiberal siyasetinin bir uzantısı. Von der Leyen ise bu tutumu, AB’nin temel değerlerine ve insan haklarına aykırı <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/ursula-von-der-leyen-attacks-viktor-orban-support-russia-speech-eu-european-parliament-hungary-ukraine-war/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buluyor.</a> Göç ve iltica konularında AB içindeki bu keskin bölünme, Avrupa'nın gelecekteki politikalarını şekillendiren en önemli meselelerden biri olmaya devam ediyor<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Rusya ve Çin’le ilişkiler: Egemenlik mi, yabancı müdahale mi?</h2>Von der Leyen, tartışmanın bir diğer boyutunda, Orban’ı Rusya ve Çin’le olan ilişkileri nedeniyle sert bir şekilde eleştirdi. Özellikle Macaristan’ın Rusya’dan enerji satın almayı sürdürmesi ve Çin polisinin ülke içinde faaliyet göstermesine izin verilmesi, von der Leyen tarafından AB’nin güvenliği için bir tehdit olarak gösterildi. Von der Leyen, Macaristan'ın bu adımlarını "Avrupa egemenliğinin savunulması değil, yabancı müdahaleler için bir arka kapı"&nbsp;olarak <a fr-original-style="" href="https://tr.euronews.com/my-europe/2024/10/09/orban-ve-von-der-leyen-apde-hararetli-tartismada-karsi-karsiya-geldi" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">nitelendirdi.</a> Orban ise bu eleştirileri reddederek, kendi hükümetinin vatansever bir çizgide AB’yi ve Macaristan’ın çıkarlarını koruduğunu savundu.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">AB’nin geleceği üzerine tartışmalar</h2>Sonuç olarak, Ursula von der Leyen ile Viktor Orban arasındaki gerginlik, AB içinde derinleşen liberal ve illiberal eğilimlerin çarpıcı bir göstergesi. Von der Leyen, AB'nin temel değerleri olan demokrasi, hukukun üstünlüğü ve çevresel sürdürülebilirliği savunurken, Orban milliyetçi ve egemenlik vurgulu illiberal politikalarıyla bu değerlere karşı çıkıyor. Orban'ın Donald Trump ile kurduğu ideolojik paralellikler de dikkat çekiyor; özellikle Macaristan’ın dönem başkanlığı sloganı olan "Make Europe Great Again," Trump’ın ABD’deki popülist söylemini yansıtıyor. Eğer Trump 2024'te yeniden seçilirse, transatlantik ilişkilerde bir çatlağın tekrar gündeme gelme olasılığı yüksek. Bu durum, AB'nin birliğini ve transatlantik güvenlik yapısını yeniden sarsabilir.Orban’ın savunduğu bu illiberal çizgi, Avrupa Birliği'nde sadece Macaristan ile sınırlı değil. İtalya’da Giorgia Meloni liderliğindeki hükümet ve Fransa'da Marine Le Pen'in etkisi altındaki milliyetçi hareketler de, AB’nin merkeziyetçi ve liberal değerlerine karşı çıkan bir çizgide hareket ediyorlar. Göç politikaları ise bu bölünmenin önemli bir parçası. Almanya, özellikle Şansölye Angela Merkel döneminde, AB’nin liberal göç politikalarının savunucusu olmuştu. Merkel'in göçmenleri kabul etme kararı, AB içinde tartışmalara yol açmıştı. Merkel’in ardından ise Almanya’nın göç politikalarında bazı değişiklikler gözleniyor; Olaf Scholz’un liderliğindeki hükümet, daha kontrollü ve iş gücü odaklı bir göç yaklaşımını benimsiyor. Bu değişim, AB genelinde daha sınırlı bir göç politikası taleplerini güçlendirmekte. Polonya lideri Donald Tusk, düzensiz göçü kısıtlama amacıyla “iltica hakkını geçici olarak askıya alan” yasa tasarısı üzerinde çalıştığını açıkladı. Tusk, "Avrupa'da bu kararın tanınmasını talep edeceğini" &nbsp;de <a fr-original-style="" href="https://artigercek.com/dunya/polonya-iltica-hakkini-askiya-aliyor-320086h" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">söyledi.</a>AB'nin geleceği bu bağlamda belirsizliğini koruyor. Liberal değerleri savunan Batı Avrupa ülkeleri ile illiberal çizgideki Doğu Avrupa hükümetleri arasındaki gerilimler, AB’nin iç uyumunu tehdit ediyor. Transatlantik ilişkilerin de Trump’ın olası zaferiyle yeniden sarsılması halinde, AB’nin kendi savunma ve dış politikalarını yeniden şekillendirmesi gerekebilir.

Her perşembe yerel ve ulusal politikadan en kritik meseleleri ele alarak derinlemesine inceliyor, bağımsız bir tutumla alanında uzman akademisyenlere mikrofon uzatıyoruz.

Türkiye'yi yakala, dünyayı anla.

Spektrum

Avrupa Birliği'nde özellikle göç ve çevre politikaları konularında ortaya çıkan çatlaklar, Birliği liberal ve illiberal olmak üzere kamplara ayırıyor. Derinleşen çatlakların bir tarafında Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, öbür tarafında ise Macaristan Başbakanı Viktor Orban'ı görebiliyoruz.

Strazburg'da gerilim, Brüksel'de çatlak: Çatışan AB vizyonları

İkinci kez Avrupa Komisyonu Başkanlığı'na seçilen Ursula von der Leyen, yeni döneminde&nbsp;Komisyon'u yönetecek isimleri&nbsp;Avrupa Parlamentosu'na (AP) sundu. Bu yeni beyin takımı, Avrupa Birliği'nin (AB) önümüzdeki beş yıl boyunca karşılaşacağı kritik meseleleri ele alacak.&nbsp;Bir adım geriden:&nbsp;Von der Leyen, 18 Temmuz’da, Komisyon'un 2024-2029 arasında odaklanacağı konuları ve politik ajandasını <a fr-original-style="" href="https://commission.europa.eu/document/download/e6cd4328-673c-4e7a-8683-f63ffb2cf648_en?filename=Political%20Guidelines%202024-2029_EN.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">açıklamıştı</a>. Bu yol haritasına göre, yeni Komisyon üyeleri, “güvenlik”, “rekabet gücü” ve “büyüme” hedeflerini gerçekleştirmek üzere çalışacaklar.&nbsp;Yeni Komisyon'un göreve başlaması için üyelerin Avrupa Parlamentosu komitelerinde programlarını sunması ve ardından Genel Kurul'da güvenoyu alması gerekiyor. Ancak Komisyon’daki bazı isimler, Avrupa Parlamentosu'nda tartışmalara <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/world/europe/von-der-leyen-set-name-european-commissions-new-top-team-2024-09-17/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">neden oldu</a><a href="https://www.reuters.com/world/europe/von-der-leyen-set-name-european-commissions-new-top-team-2024-09-17/" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a>.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kilit isimler</h2>Eski Estonya Başbakanı Kaja Kallas, Avrupa Birliği'nin Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası’ndan Sorumlu Başkan Yardımcılığı görevini üstlenerek Josep Borrell’in yerine geçecek. Kallas, Rusya’ya karşı sert tutumuyla bilinen bir isim. Ukrayna’nın AB’ye katılım sürecinde Kallas'ın liderliği, Birlik’in Rusya ile olan ilişkilerini daha da gerilimli hâle getirebilir.Yeni yapıda artık yalnızca iki yönetim seviyesi bulunuyor: Yürütme başkan yardımcıları ve komiserler. Daha önce mevcut olan üçüncü seviyedeki başkan yardımcıları ise <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/ursula-von-der-leyen-new-european-commission-portfolio/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kaldırıldı.</a> Komisyon’un yeni organizasyon şemasında, dördü kadın ikisi erkek olmak üzere altı adet yürütme başkan yardımcısı <a fr-original-style="" href="https://gazeteoksijen.com/dunya/avrupa-birligi-komisyonunun-yeni-uyeleri-aciklandi-223128" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bulunuyor.</a> Bu isimler ve sorumluluk alanları şöyle:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Teresa Ribera, İspanya, "Temiz, Adil ve Rekabetçi Dönüşüm"</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Stéphane Séjourné, Fransa, "Refah ve Sanayi Stratejisi"</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kaja Kallas, Estonya, "Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası"</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Raffaele Fitto, İtalya, "Uyum ve Reform"</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Henna Virkkunen, Finlandiya,"Teknolojik Bağımsızlık, Güvenlik ve Demokrasi"</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Roxana Mînzatu, Romanya, "Halk, Yetenekler ve Hazırlılık"</li></ul>Von der Leyen’in yeni ekibinde bazı adaylar, özellikle Avrupa Parlamentosu'nun merkez-sol gruplarında tepkilere yol açtı. İtalya’dan Raffaele Fitto’nun aday olarak gösterilmesi, Sosyalistler tarafından "sağa kayış" olarak <a fr-original-style="" href=".%20%C4%B0talya%E2%80%99dan%20Raffaele%20Fitto%E2%80%99nun,%20" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">değerlendiriliyor</a>.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avrupa Sosyal Demokrat Partisi Başkanı René Repasi, Başbakan Meloni'nin von der Leyen'e karşı oy kullanmasına rağmen, von der Leyen'in bir İtalyan'ı yardımcısı olarak atamasının Alman siyasetçinin güvenilirliğini sarsacağını öne<a fr-original-style="" href="https://www.haberler.com/guncel/ursula-von-der-leyen-in-yeni-ekibi-aciklandi-tartismali-isimler-dikkat-cekiyor-17831048-haberi/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;sürdü</a>.</li></ul>İklim politikaları ise İspanya’dan Sosyal Demokrat Teresa Ribera ve Hollanda’dan muhafazakar Wopke Hoekstra’nın sorumluluğuna verildi. Ancak özellikle nükleer enerji konusunda bu iki isim arasında anlaşmazlıklar çıkabileceği öngörülüyor. Ribera, AB’nin yeşil dönüşüm ve rekabet politikalarını yönetecek.Polonya’dan Piotr Serafin, AB bütçesi ve yolsuzlukla mücadele görevlerini üstlendi. Von der Leyen’in bu atamayla, AB’nin mali yönetimi ve yolsuzlukla mücadele konularında daha etkili bir duruş sergilemeyi hedeflediği belirtiliyor. Ekonomi ve verimlilik ise Letonya’dan Valdis Dombrovskis’in sorumluluğunda <a fr-original-style="" href="https://www.polskieradio.pl/395/7785/Artykul/3426043,new-european-commission-announced-ursula-von-der-leyen-reveals-details" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">olacak.</a>Ursula von der Leyen'in AB Tarım ve Gıda Komiserliği için aday gösterdiği Christophe Hansen, pandemi, Ukrayna savaşı ve iklim değişikliği gibi zorluklardan etkilenen çiftçilerle uzlaşma çabalarının bir parçası olarak seçildi. Lüksemburglu merkez sağ politikacı Hansen, tarım kökenli bir aileden geliyor ve Avrupa Halk Partisi'nin üyesi. Onaylanması hâlinde, 42 yaşındaki Hansen, von der Leyen'in ikinci Komiserler Kurulu'nun en genç ikinci üyesi <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/center-right-christophe-hansen-ursula-von-der-leyen-eu-agriculture-and-food-commissioner-luxembourg/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">olacak.</a><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Editörün notu: <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/avrupanin-ikilemi-hem-ciftci-hem-iklim-dostu-olmak-mumkun-mu" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Avrupa'nın ikilemi: Hem çiftçi hem iklim dostu olmak mümkün mü?</a> | Angst, Pelin Cengiz</li></ul>Fransa’dan seçilecek Komisyon üyesi ise son dakikada belli oldu. Adayların açıklanmasından bir gün önce, Fransız Komisyon üyesi Thierry Breton istifa&nbsp;etti. İstifasında, Macron ile von der Leyen arasında gizli bir anlaşma yapıldığını ve bu anlaşma kapsamında Fransa'nın AB Komisyonu'nda daha güçlü bir pozisyon elde edebilmesi için aday değişikliğinin planlandığını <a fr-original-style="" href="https://www.ft.com/content/59777ced-9832-4691-93ea-c14f4f64504b" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">öne sürdü</a>. Fransa’dan Stéphane Séjourné, “Sanayi ve İç Pazar Stratejisi”nden sorumlu komisyon üyesi olarak açıklandı. Özellikle AB’nin sanayi politikalarının şekillendirilmesinde önemli bir rol oynayacak olan Séjourné, Emmanuel Macron’un yakın müttefiki olarak tanınıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Olası senaryolar</h2>Yeni komisyonun en büyük zorluklarından biri, Avrupa Parlamentosu'nun onay süreci olacak. Parlamento'nun, daha önce bazı adayları veto ettiği düşünüldüğünde, bu sürecin zorlu geçeceği ve Komisyon'un göreve başlamasının Aralık 2024'ü bulabileceği belirtiliyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Von der Leyen'in yeni ekibi, AB'nin karşı karşıya olduğu zorlukları çözmeye odaklanmış, geniş bir yelpazede deneyime sahip kişilerden oluşuyor. Ancak siyasi farklılıkları, Komisyon’un iç uyumunu ve AB’nin gelecekteki stratejik yönelimlerini ciddi şekilde etkileyebilir.</li></ul>Kasım 2024'te Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılacak başkanlık seçimleri, Avrupa Komisyonu’nun geleceği üzerinde önemli bir etkiye sahip olabilir. Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın yeniden seçilme olasılığı, AB ile ABD arasındaki ilişkilerin geleceği açısından belirsizlik yaratıyor. Trump, geçmişte AB ile ticaret anlaşmazlıkları ve NATO'ya yönelik eleştirileriyle biliniyordu, bu da Trump'ın yeniden seçilmesi hâlinde transatlantik ilişkilerinin tekrar gerileme riski taşıyabileceğini düşündürüyor.

Avrupa Birliği'ni, dünyadaki politik gerilimler, kendi üyeleri arasındaki anlaşmazlıklar ve kötü ekonomik gidişat üçgeninde zor günler bekliyor. AB Parlamentosu, bu zorlu yolda ilerlerken kaptan değiştirmeyip Ursula von der Leyen'i ikinci kez komisyon başkanlığına seçti. Von der Leyen'in bu hafta açıkladığı ekibi, bize AB'nin yeni rotası hakkında neler söylüyor?

Yeni Avrupa Komisyonu, AB'nin rotası hakkında ne anlatıyor?

Avrupa Devlet ve Hükümet Başkanları Konseyi, yani AB Liderler Zirvesi, 27 Haziran'da toplandı. Toplantıda öne çıkan gündem maddeleri arasında, Avrupa Birliği'nin (AB) üst düzey temsilcilerinin belirlenmesi, 2024-2029 AB stratejik ajandasının oluşturulması, dış politika öncelikleri, güvenlik ve savunma ile iç reformlar <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/european-council/2024/06/27-28/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">vardı.</a> Bu konular, AB'nin gelecekteki yönelimini ve stratejik hedeflerini şekillendirmek açısından büyük önem taşıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">AB üst düzey yetkilileri</h2>AB liderleri, gelecek kurumsal dönem için üç önemli görevi üstlenmek üzere öne süreceği isimleri belirledi. Avrupa Birliği Antlaşması uyarınca:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;" type="disc"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">António Costa (Eski Portekiz Başbakanı), Avrupa Konseyi Başkanı seçildi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ursula von der Leyen (Mevcut Avrupa Komisyonu Başkanı), ikinci dönemi için Avrupa Komisyonu Başkanlığı'na aday gösterildi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kaja Kallas (Estonya Başbakanı), Birliğin Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi oldu.</li></ul>Avrupa Komisyonu Başkan adayı Ursula von der Leyen’in görevi, Avrupa Parlamentosu’nun ilk dönem toplantısından sonra, Parlamento'nun çoğunluk oyu ile kesinleşecek. Yani von der Leyen’in hââ parlamento üyelerini ikna etmek gibi önemli bir sorumluluğu bulunuyor. Yüksek Temsilci olarak aday gösterilen Kaja Kallas’ın resmî olarak atanması ise seçilen Avrupa Komisyonu Başkanı'nın onayı ile olacak. Komisyon Başkanı, Yüksek Temsilci ve diğer komisyon üyeleri, Avrupa Konseyi tarafından resmen atanmadan önce Avrupa Parlamentosu'nun onayına sunulacak.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Rusya'dan tepki</h2>Bu görev dağılımına, Rusya’dan tepki geldi. Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, bu kararlardan sonra AB-Rusya ilişkilerinin düzelme ihtimalinin azaldığını belirtti. Peskov, von der Leyen'in Rusya ile ilişkileri iyileştirmeye yanaşmadığını ve Kallas'ın "Rusfobik" açıklamalarıyla tanındığını <a fr-original-style="" href="https://tr.euronews.com/2024/06/28/kremlin-abnin-yeni-ust-duzey-gorev-dagilimi-rusya-ile-iliskiler-acisindan-kotu" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">söyledi.</a><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sonuç bildirgesi</h2>Bütün zirvelerde olduğu gibi bu zirvede de <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/media/qa3lblga/euco-conclusions-27062024-en.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sonuç bildirgesi</a> yayımlandı. Ancak bu bildirge, daha geniş kapsamlı ve stratejik gelişmelere odaklanıyor. Bir sonraki zirvenin 17-18 Ekim tarihlerinde planlandığı göz önüne alındığında, bu maddeler üzerinde uzun süre çalışılabileceği söylenebilir. Bildirge, toplamda yedi başlık ve 51 maddeden oluşuyor, ayrıca "Stratejik Ajanda" ekini de içeriyor. Ele alınan başlıklar arasında şu maddeler şunlar öne çıkıyor:<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ukrayna</h3>"Avrupa Konseyi, Ukrayna'nın bağımsızlığı, egemenliği ve toprak bütünlüğüne verdiği desteği teyit ederek Ukrayna'ya her türlü desteğin süreceğini vurgulamaktadır. Rusya'nın saldırılarını kınayan Konsey, Ukrayna'nın savunma hakkını desteklemekte ve askerî desteğin artırılmasını talep etmektedir.Rusya'nın dondurulan varlıklarından elde edilen gelirlerin Ukrayna'ya yönlendirilmesi için yasal düzenlemeler yapılmaktadır.AB, Ukrayna'nın enerji sektörü, insani yardım, kurtarma ve yeniden inşa çalışmalarını desteklemeye devam edecektir. Ukrayna'dan Belarus ve Rusya'ya kaçırılan çocukların iadesi çağrısı yapılmış ve Rusya'ya yönelik 14'üncü yaptırım paketi kabul edilmiştir.Ayrıca, Ukrayna'nın AB'ye katılım sürecinde olumlu gelişmeler kaydedilmiştir. Avrupa Konseyi, müzakere çerçevesinin kabul edilmesini ve Ukrayna'nın AB'ye katılımı için yapılan ilk Hükümetler Arası Konferansın gerçekleştirilmesi için çağrı yapılmıştır."<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ortadoğu</h3>"Avrupa Konseyi, Ortadoğu'daki son gelişmeleri değerlendirerek, Hamas'ın 7 Ekim 2023'te İsrail'e yönelik terör saldırılarını kınadı ve İsrail'in savunma hakkını vurguladı. BM Güvenlik Konseyi'nin 2735 sayılı Kararı doğrultusunda, Gazze'de acil ateşkes ve insani yardımın artırılması çağrısında bulundu. Gazze'deki sivil can kayıpları ve insani durum konusundaki endişelerini dile getirerek, tüm tarafların sivilleri korumasını istedi. Ayrıca, Batı Şeria'daki yerleşimci şiddetini ve İsrail'in yasadışı yerleşim genişletme kararlarını kınadı. İki devletli çözüm temelinde kalıcı barış hedefine olan bağlılığını yineledi ve Gazze'nin yeniden inşasına katkı sağlayacağını belirtti."<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Güvenlik ve savunma</h3>"Mart 2024 Zirvesi sonuçlarına atıfta bulunarak, Avrupa'nın stratejik bağımlılıklarını azaltma, savunma kapasitesini artırma ve savunma teknolojik ve endüstriyel temelini güçlendirme ihtiyacı tartışıldı. Acil, kısa ve orta vadeli savunma ihtiyaçları ile Avrupa savunma girişimlerini ele alındı. Ayrıca, savunma için finansman seçeneklerini değerlendirildi."<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Rekabetçilik</h3>"Nisan 2024 Zirvesi sonuçları ve yeni Avrupa rekabet anlaşmasına yönelik çalışmaların ilerlemesi gözden geçirildi. Konsey, Birliğin rekabet gücünü artırma, ekonomik direncini güvence altına alma ve Ortak Pazar'ın tam potansiyelini gerçekleştirme çabalarını inceledi."<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Diğer konular</h3><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avrupa Konseyi, Karadeniz'in güvenlik ve istikrarının önemini teyit ederek, AB'nin Karadeniz'e yönelik stratejik yaklaşımını geliştirmesi için Komisyon ve Yüksek Temsilciye çağrıda bulunmuştur.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Moldova'ya, Rusya'nın saldırıları karşısında destek sağlanmaya devam edilerek, ülkenin direnç, güvenlik ve istikrarının güçlendirilmesi hedeflenmiştir. Moldova'nın AB'ye katılım sürecindeki ilerlemeler memnuniyetle karşılanmış ve reform çabalarına destek verilmiştir.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gürcistan'daki gelişmelerden ciddi endişe duyulduğu belirtilmiştir. Özellikle yabancı etkilere yönelik şeffaflık yasası eleştirilmiştir.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ayrıca AB, tüm hibrit tehditlere karşı kararlı bir yanıt vereceğini ve Rusya'nın yurt dışındaki istikrarsızlaştırıcı eylemlerine karşı yeni yaptırımlar üzerinde çalışacağını belirtmiştir.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">2024- 2029 Stratejik Ajandası</h2>AB liderleri, Avrupa'nın egemenliğini ve gelecekteki zorluklarla başa çıkma kapasitesini artırmayı hedefleyen <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/media/4aldqfl2/2024_557_new-strategic-agenda.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">2024-2029 Stratejik Ajandası’nı</a> da bu zirvede kabul etti. Üç ana başlık altında toplanan bu ajandada temel hedefler şu şekilde belirlendi: Özgür ve demokratik bir Avrupa, güçlü ve güvenli bir Avrupa, refah sahibi ve rekabetçi bir Avrupa.Ajanda, Konsey'in bu başlıklar altında AB’nin özgürlük, demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan haklarına dayalı temel değerlerini koruyup teşvik edeceğini belirtiyor. Avrupa'nın stratejik bağımsızlığını artırma, savunma kapasitesini güçlendirme ve Ukrayna'ya destek sağlama hedefleri vurgulanıyor. Ayrıca, uzun vadeli rekabet gücünü artırmak, vatandaşların ekonomik refahını iyileştirmek ve yeşil-dijital dönüşümleri destekleyerek enerji egemenliğini artırmak için çalışmalar yapılacağı belirtiliyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Neden önemli? 27 Haziran Zirvesi, AB'nin jeopolitik dönüşümünü ve küresel arenada daha güçlü bir aktör olma hedefini yansıttı. Zirvede, Avrupa'nın stratejik bağımsızlığını artırma ve savunma yeteneklerini güçlendirme gerekliliği ön plana çıktı. Özellikle Ukrayna'ya verilen destek ve Rusya'ya karşı alınan tavır, AB'nin doğu sınırlarındaki güvenlik endişelerini ciddiyetle ele aldığını gösteriyor. İç reformlar ve ekonomik rekabet gücünün artırılması da AB'nin sadece bir barış projesi olmadığını, aynı zamanda dinamik ve rekabetçi bir ekonomik güç olma hedefini sürdürdüğünün altını çiziyor.</li></ul>

AB Liderleri, Birliğin 5 yıllık geleceğini planlamak üzere biraraya geldi. Görüşmelerden çıkan adaylar, önümüzdeki dönemde AB'yi bekleyen zorluklar, özellikle de Rusya ile ilişkiler açısından kritik.

AB Liderler Zirvesi: Geleceğin planlanması

2024 Avrupa Parlamentosu seçimleri, Avrupa genelinde yükselen aşırı sağ hareketlerin yalnızca söylem düzeyinde değil, seçmen nezdinde de büyük destek bulduğunu ortaya koydu. Bu destek, partilerin ekonomi, sağlık, sosyal politika gibi geniş kapsamlı ajandalarından çok, "göçmen karşıtlığı" üzerinden şekilleniyor. Göçmen karşıtlığı söylemi, yasa dışı yollarla göç eden kişilere karşı olduğu kadar, uluslararası hukuk çerçevesinde koruma altına alınmış mültecilere ve çalışma vizesiyle göç etmiş bireylere de yöneliyor.Aşırı sağ söylemlerin temelinde, toplumun belli kesimlerinde mevcut olan ekonomik kaygılar, kimlik krizleri ve kültürel değişim korkuları yatıyor. Göçmenler, bu kaygıların sembolü hâline getiriliyor ve bu söylemlerle düşmanlaştırılıyor. Hükümet karşıtlığının yeni bir formu olarak, toplum içindeki belirli gruplar, toplumsal sorunların hedefi hâline gelerek düşmanlaştırılıyor. Aşırı sağın güç kazanması, Avrupa Birliği'nin (AB) temel değerleri olan insan hakları, demokrasi, hukukun üstünlüğü ve eşitlik ilkelerine yönelik tehdit oluşturuyor. Bu durumun olası sonuçları, Avrupa’nın sosyal ve politik dokusu üzerinde derin etkiler yaratacaktır.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Aşırı sağ gerçekten yükselişte mi?</h2>Şunu belirtmek gerekir ki, aşırı sağın yükselişi hâlâ "önlem alınması gereken" bir olgu olarak karşımızda duruyor. AB’nin önde gelen ülkelerinde, İtalya haricinde, sağ popülist partiler&nbsp;henüz karar alıcı pozisyonlara gelmiş&nbsp;değiller.&nbsp;Avrupa Parlamentosu sandalye dağılımına baktığımızda, en fazla kan kaybeden parti grupları Renew Europe (Avrupa’yı Yenileme) ve Greens/EFA (Yeşiller/Avrupa Özgür İttifakı) olarak dikkat çekiyor. Merkez sağ grup European People’s Party (Avrupa Halk Partisi), 190 sandalye ile ve merkez sol grup Progressive Alliance of Socialists and Democrats (Sosyalistler ve Demokratların İlerici İttifakı) 136 sandalye ile hâlâ parlamentonun büyük çoğunluğunu oluşturuyor. Merkez sağ ve merkez sol partilerin geniş bir destek tabanı ve uzun yıllara dayanan siyasi deneyimleri, radikal değişimlerin ve aşırı sağ politikaların hızla yayılmasını engelliyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Renew Europe; liberal demokratik değerler, çevre politikaları, Avrupa entegrasyonu ve ekonomik reformlar gibi konuları savunuyor. Ancak, özellikle AB’nin Yeşil Mutabakat Politikaları, işsizlik yardımlarında planlanan kesintiler ve aşırı sağın "etkisiz göç karşıtı politika" olarak eleştirdiği önlemler, Renew Europe'un sandalye kaybetmesinde önemli rol oynadı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Green/EFA’nın iklim değişikliği ve çevre politikalarını ön plana alan tutumu, özellikle Almanya ve Fransa’da önemli sayıda destekçi kaybetmesine neden oldu. Karbon emisyonunun azaltılmasına yönelik önlemler, insanların özel araçlarını ve konutlarını da kapsıyor. Bu durum, düşük gelirli hanelerin ekonomik kaygılarının, iklim krizi kaygılarının önüne geçmesine neden oluyor.&nbsp;</li></ul>Aşırı sağ partiler ise çevreci ve sosyal politikaların karşısında durarak, bazı seçmenleri kendilerine çekmeyi başardı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sağ partiler ne durumda?</h2>Avrupa’da yükselen sağ hareketlerin yekpare olmadığını ve farklı kaygılarla hareket ettiklerini unutmamak gerekiyor. Her ne kadar göçmen karşıtlığı temelinde yükselen yöntemleri benzer olsa da farklı ülkelerdeki sağ partiler, farklı önceliklere ve sorunlara odaklanıyor; farklı söylemler geliştiriyor.&nbsp;Örneğin:&nbsp;Fransa’da Le Pen’in liderliğindeki Ulusal Birlik’in Almanya’daki AfD ile arasına <a fr-original-style="" href="https://t24.com.tr/haber/marine-le-pen-af-d-ile-yollarimizi-ayiriyoruz,1166058" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">mesafe koyduğunu</a>; Macaristan ile İtalya’nın devam eden <a fr-original-style="" href="https://www.aa.com.tr/tr/dunya/apdeki-asiri-sag-partiler-ideolojik-farkliliklar-nedeniyle-ittifak-kuramiyor/3249738" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Rusya-Ukrayna Savaşı’nda farklı tarafları tuttuğunu</a> unutmamak gerekiyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Almanya: Almanya’da aşırı sağın yükselişi, Almanya için Alternatif&nbsp;(AfD) partisinin güç kazanmasıyla kendini gösteriyor. 2024 seçimlerinde AfD, Avrupa Parlamentosu seçimlerinde Maximilian Krah'ı baş aday olarak göstermişti. Krah’ın “Nazilerin hepsinin suçlu olmadığını" söylemesinin ardından hareket, büyük tepki çekti ve Krah seçimlerden çekilmek zorunda kaldı. Buna rağmen AfD’nin yükselişi durmadı. Almanya’daki AfD karşıtları, yalnızca göçmen karşıtlığını değil yükselen ırkçılığı da eleştiriyorlar. 16 Haziran’da Köln’de düzenlenen AfD Kongresi’ni yaklaşık 4 bin kişi protesto etti.</li></ul><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Fransa: Marine Le Pen’in liderliğindeki Ulusal Birlik (RN) partisi, aşırı sağın en belirgin örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Avrupa Parlamentosu seçimlerindeki başarısız sonuçların ardından Ulusal Meclis'i feshederek erken seçim kararı aldı. Ulusal Birlik (RN) partisinin lideri Marine Le Pen, partisinin kazanması durumunda Jordan Bardella'nın başbakan olacağını duyurdu. RN, 30 Haziran ve 7 Temmuz'da yapılacak seçimlerde diğer sağ partilerle işbirliği yapmayı düşünüyor. Le Pen, Bardella ile birlikte çalıştıklarını ve Fransa'yı yeniden yola koymak için tarihî bir fırsata sahip olduklarını belirtti. Bardella, göçmen hareketlerini sınırlamak ve AB iklim kurallarını geri çekmek gibi politikalarla öne çıkıyor. </li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İtalya: Giorgia Meloni’nin liderliğindeki İtalya’nın Kardeşleri (Fratelli d'Italia) partisi, 2024 seçimlerinde büyük bir zafer elde etti. Meloni, Akdeniz’den İtalya’ya yasa dışı göçü engellemek için Afrika ülkeleri ile işbirliği yapacağını belirtiyor ve politikalarının ırkçı olmadığını iddia ediyor. Öte yandan Meloni'nin sağcı politikaları,&nbsp;kadın hakları ve LGBTQ+ hakları&nbsp;konusunda Avrupa kriterleri ile uyum göstermiyor. Son G7 Zirvesi'nde, Meloni'nin itirazı nedeniyle "güvenli ve yasal kürtaj" vaadi sonuç bildirgesine dahil edilmedi. </li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avusturya:&nbsp;Aşırı sağ, ülkede Avusturya Özgürlük Partisi (FPÖ) ile temsil ediliyor. Parti, özellikle göçmen karşıtı ve İslamofobik söylemleriyle biliniyor. Ancak AP seçimlerinde FPÖ, hayat pahalılığı ve Ukrayna Savaşı konularına da odaklandı. FPÖ, Kiev yönetimini destekleyen mevcut iktidarın ülkenin tarafsızlık ilkesine zarar verdiğini iddia ediyor ve hayat pahalılığı nedeniyle Rusya’ya yönelik yaptırımlara uyulmaması gerektiğini savunuyor. </li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Macaristan: Viktor Orbán’ın liderliğindeki Fidesz partisi, aşırı sağ politikalarıyla ülkenin yönetiminde etkin rol oynamaya devam ediyor. Orbán, “Göçmenlerin Avrupa'nın Hıristiyan kimliğine tehdit oluşturduğunu”&nbsp;iddia ediyor. Öte yandan, Avrupa Adalet Divanı, 13 Haziran’da Macaristan'a sığınma hakkına uzun süreli kısıtlamaları nedeniyle 200 milyon avroluk toplu ödeme cezası verdi. Ayrıca bu tutar, Macaristan'ın ödemede geciktiği her gün için 1 milyon avro artacak. Bu paralar, Macaristan'ın AB bütçesindeki payından otomatik olarak kesilecek. Mahkeme, Macaristan'ın AB hukukunu ciddi şekilde ihlal ettiğini ve dayanışma ilkesini zedelediğini belirtti. Avrupa Komisyonu, Macaristan'ın karara uyup uymayacağını <a fr-original-style="" href="https://www.euronews.com/my-europe/2024/06/13/ecj-fines-hungary-with-200-million-over-extremely-serious-breach-of-eu-asylum-law" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">takip edecek.</a></li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Nasıl bir AB bizi bekliyor?</h2>Aşırı sağın yükselişi, AB'nin temel değerlerine yönelik tehditleri artırıyor. Öte yandan göçmen karşıtlığı üzerinden güç kazanan sağ partiler, iklim krizine yönelik politikaların uygulanmasını da zorlaştırabilir. Bu partilerin çevreci politikalara karşı duruşu, AB'nin Yeşil Mutabakat hedeflerine ulaşmasını sekteye uğratabilir. Ancak İskandinav ülkelerinde, Finlandiya, İsveç ve Danimarka'da sol eğilimli partilerin Avrupa seçimlerinde önemli bir destek görmesi, Avrupa'nın geri kalanına daha dengeli ve çevreci bir politika izleme konusunda ilham verebilir.Bir diğer önemli konu, AB yönetiminin de değişecek olması. Ursula Von der Leyen’in AB Komisyonu Başkanlığı için AB liderlerinin nitelikli çoğunluğunun desteği ve Avrupa Parlamentosu'ndan güven oyu alınması gerekiyor. Von der Leyen'in liderliğindeki&nbsp;Avrupa Halk Partisi (EPP), AP seçimlerinde en çok sandalyeyi kazandı. Ancak yeniden seçilmesi için sadece EPP'nin desteği yeterli değil; diğer gruplardan da destek alması gerekiyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kulis: Fransa, Almanya ve İtalya liderlerinin farklı siyasi grupları temsil etmesi, bu süreci daha da karmaşık hâle getiriyor. Politico’nun haberine göre, Avrupa Konseyi Başkanı Charles Michel'in, von der Leyen'i “devirmek için” planlar yaptığı <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/charles-michel-new-plan-destroy-ursula-von-der-leyen-commission-president-kyriakos-mitsotakis/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">konuşuluyor.</a> Michel’in Komisyon başkanlığı için Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis'i önerdiği ancak Mitsotakis'in bu görevi istemediği belirtiliyor.</li></ul>

Geçen haftaki Avrupa Parlamentosu seçimlerinin yankıları devam ediyor. Seçimlere damga vuran ve Fransa'yı erken bir genel seçime iten sağ/aşırı sağ partilerin yükselişi aslında yeni bir olgu değil. Peki bu sağ partilerin ajandasında neler var ve kamuoyundaki karşılıkları ne?

AB'nin geleceği: Sağ popülizmin kamuoyunda karşılığı var mı?

2024 Avrupa Parlamentosu seçimleri, Avrupa'nın siyasi sahnesinde büyük değişikliklerin habercisi olan bir dönüm noktası oldu. Brexit sonrası ilk Avrupa Parlamentosu seçimi olmasının yanı sıra, 720 temsilcinin seçildiği bu oylamada sağ partiler Avrupa genelinde kayda değer bir yükseliş gösterdi. Bu durum, kıtanın siyasi dinamiklerinde önemli bir değişime işaret ediyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sandalye dağılımı</h2>Politico’nun&nbsp;verilerine <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/europe-poll-of-polls/european-parliament-election/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">göre,</a> sandalye dağılımı şu şekilde oldu:<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">European People's Party (EPP):&nbsp;Avrupa Halk Partisi (EPP), Hıristiyan-demokrat, liberal-muhafazakar ve muhafazakar üye partilere sahip parti grubu.&nbsp;EPP, oylarını 1,5 puanlık artışla %25,7'ye yükseltirken 2019'da sahip olduğu 182 sandalyeyi 2024'te 185 sandalyeye çıkarma başarısı gösterdi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Socialists and Democrats (S&amp;D): Sosyalistler ve Demokratlar İttifakı (S&amp;D), sosyal demokrat ve demokratik sosyalist partileri içeren grup. S&amp;D, 2019'da %20,5 oy oranıyla 154 sandalyeye sahipken, 2024'te oy oranı %19'a, sandalye sayısı da 137'ye düştü.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Renew Europe (Renew): Liberal ve merkezci partileri temsil eden Avrupa'nın Yenilenmesi Grubu (Renew), 2019'da %14,4 oy oranıyla 108 sandalyeye sahipken, 2024'te oy oranı %11 oldu ve sandalye sayısı 79'a düştü.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Conservatives and Reformists (ECR): Avrupa Muhafazakarlar ve Reformistler Grubu (ECR), muhafazakar ve ulusalcı partileri kapsar. ECR, 2019'da %8,3 oy oranıyla 62 sandalyeye sahipken, 2024'te %10.1 oy oranıyla 73 sandalyeye ulaşma başarısını gösterdi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">&nbsp;Identity and Democracy (ID): Kimlik ve Demokrasi Grubu (ID), aşırı sağ ve milliyetçi partileri içeriyor. 2019'da %9,7 oy oranıyla 73 sandalyeye sahipken, 2024'te oyların %8,1'ini alarak 58 sandalyeye düştü.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Greens (Greens/EFA): Yeşiller/Avrupa Özgür İttifakı (Greens/EFA), çevreci ve bölgesel partileri bir araya getirir. 2019'da %9,9 oy oranınyla 74 sandalyeye sahipken, 2024'te %7,2'ye gerileyen oy oranıyla 52 sandalyeye düştü.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Left (GUE/NGL): Birleşik Avrupa Solu/Kuzey Yeşil Solu (GUE/NGL), solcu ve komünist partilerden oluşuyor. 2019'da %5,4 oy oranıyla 41 sandalyeye sahipken, 2024'te oyların %5'ini almasına karşın 5 sandalye kaybederek 36 sandalyeye geriledi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Nonaligned (NA): Bağımsız ve yeni kurulan partiler, belirli bir grup içinde yer almayan partiler. 2019'da %7,6 oy oranıyla 57 sandalyeye sahipken 2024'te %13,9 oy oranı ile 100 sandalyeye çıkarak önemli bir artış gösterdi.</li></ul>Sosyalist ve liberal partilerin sandalye kaybetmesi, merkez sol ve merkez sağ politikaların Avrupa genelinde&nbsp;zemin kaybettiğine işaret ediyor. Muhafazakar ve ulusalcı partilerin yükselişi ise seçmenlerin artan ekonomi ve göç sorunlarına yönelik endişelerinin bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Ayrıca, bağımsız ve yeni partilerin büyük bir artış göstermesi, seçmenlerin geleneksel partilere olan güvenlerinin azaldığını ve yeni alternatiflere yöneldiklerini göstermekte. Bu değişimler, Avrupa Parlamentosu'nun gelecekteki politikalarının şekillenmesinde önemli rol oynayacaktır.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Aşırı sağın yükselişi&nbsp;</h2>Seçim sonuçlarına dair yorumlarda, birçok uzman özellikle Almanya ve Fransa gibi Avrupa Birliği'nin kilit ülkelerinde aşırı sağın yükselişine dikkat çekti. Bu ülkelerdeki sağ partilerin artan popülaritesi, kıtanın siyasi dengelerinde önemli değişikliklerin habercisi olarak görülüyor.<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Almanya'da, Alternatif für Deutschland (AfD) partisi, seçimlerde dikkat çekici bir başarı elde etti. Almanya, nüfusu nedeniyle Avrupa Parlamentosu’na 96 vekil gönderiyor ve en yüksek temsil gücüne sahip. Almanya sonuçlarına göre, Hristiyan Demokrat CDU/CSU ittifakı %30,2 oy oranı ile ilk sırada yer aldı ve 29 vekil çıkarttı. AfD ise önceki döneme göre 5 puan oy artırarak %15,9 ile ikinci sıraya yerleşti ve 15 vekil çıkarttı. Sosyal Demokratlar ise %13,9 ile üçüncü sırada yer alıyor ve 13 vekil <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/europe-poll-of-polls/european-parliament-election/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çıkarttılar.</a> AfD'nin başarısı, ülkede artan göçmen karşıtlığı ve AB karşıtı söylemlerin bir yansıması olarak görülüyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Fransa'da, Marine Le Pen liderliğindeki Ulusal Birlik Partisi (Rassemblement National), seçimlerde büyük bir zafer kazandı ve 30 sandalye elde etti. Emmanuel Macron'un partisi Renaissance'ın da dahil olduğu Renew grubu ise 13 sandalye ile ikinci sırada yer aldı. Bu durum, Macron'u erken genel seçim kararı almaya zorladı. Seçimlerin ardından Macron, parlamentoyu feshederek 30 Haziran ve 7 Temmuz tarihlerinde iki tur halinde genel seçimler yapılacağını duyurdu. Macron, bu kararı alırken milliyetçi ve aşırı sağcı politikacıların yükselişine karşı bir uyarı yaptı ve “Milliyetçilerin ve demagogların yükselişinin sadece milletimize değil aynı zamanda Avrupa'mıza ve Fransa'nın Avrupa'daki ve dünyadaki yerine de tehdit oluşturuyor"&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://tr.euronews.com/2024/06/09/ap-secimlerinde-bozguna-ugrayan-macron-fransada-erken-secime-gidilecegini-acikladi#:~:text=A%C5%9F%C4%B1r%C4%B1%20sa%C4%9F%20'%C3%BClkemizin%20%C3%A7%C3%B6k%C3%BC%C5%9F%C3%BCd%C3%BCr',yoksulla%C5%9Fmas%C4%B1%20hem%20de%20%C3%BClkemizin%20%C3%A7%C3%B6k%C3%BC%C5%9F%C3%BCd%C3%BCr." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">dedi.</a></li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Belçika'da&nbsp;seçmenler, Pazar günü hem Avrupa Parlamentosu hem de ülkenin federal ve bölgesel parlamentoları için oy <a fr-original-style="" href="https://www.aa.com.tr/tr/dunya/belcikada-her-secim-sonrasi-yasanan-zorlu-surec-basliyor/3245513" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">verdi.</a> Ülkede, aşırı sağcı milliyetçi Yeni Flaman İttifakı (N-VA) oyların yaklaşık %17'sini alarak birinci sırada yer aldı. Aşırı sağ, göçmen karşıtı Vlaams Belang partisi ise %14 ile ikinci oldu. Başbakan Alexander De Croo'nun liberal partisi ise %7'nin altında kalarak büyük bir kayıp <a fr-original-style="" href="https://apnews.com/article/eu-belgium-federal-elections-flanders-vlaams-belang-ed0b519037e1e97cc9519c2637b500e0" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yaşadı.</a> De Croo, sonuçlar üzerine istifasını sundu.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sırada ne var?</h2>Parlamentoda siyasi grupların oluşturulmasının ardından 16 Temmuz'da yapılacak ilk Genel Kurul toplantısıyla yeni yasama dönemi başlamış olacak. Daha sonra, AB ülkelerinin liderleri ve AP temsilcilerinin katılımıyla AB Komisyonu Başkanı ve Komisyon üyeleri atanacak. AB Konseyi'nin yeni başkanı, üye ülkelerin liderleri tarafından nitelikli çoğunlukla seçilerek 1 Aralık'ta görevine <a fr-original-style="" href="https://www.aa.com.tr/tr/dunya/10-soruda-avrupa-parlamentosu-secimleri/3243724" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">başlayacak.</a><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Seçimin dünya için sonuçları</h2>Bu seçimler, sadece Avrupa'nın değil, dünya genelindeki siyasi eğilimlerin de bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Sağ partilerin yükselişi, küresel siyasi dinamiklerde önemli değişikliklerin habercisi niteliğinde. Avrupa'nın siyasi geleceğini şekillendirecek bu yeni dönemde, tüm aktörlerin dikkatle izlenmesi gerekecek. Özellikle Ukrayna savaşı devam ederken, Avrupa'nın dış politika ve güvenlik stratejileri büyük önem taşıyor. Aşırı sağın yükselişi ile birlikte, bu stratejilerde daha sert ve milliyetçi politikaların benimsenmesi, göçmen karşıtı önlemlerin artırılması ve AB içindeki birliğin zayıflaması riski doğabilir.

5 yıllığına seçilen Avrupa Parlamentosu, AB'nin yeni dönemde nasıl yönetileceğine karar verecek. Öte yandan AP seçimleri, AB ülkelerindeki mevcut siyasi dinamiklere dair bize önemli ipuçları veriyor.

Avrupa Parlamentosu seçimlerinin ardından: Değişen AB dinamikleri

ABD, 2024 başkanlık seçimlerine yaklaşırken siyasi arenada büyük bir hareketlilik yaşanıyor. İktidardaki Demokrat Parti, Başkan Joe Biden’ın ikinci dönem adaylığını desteklerken, Cumhuriyetçi Parti’de eski Başkan Donald Trump güçlü bir aday olarak öne çıkıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">ABD’de Gazze çıkmazı</h2>Seçime giden süreçte Demokrat Parti’nin durumu, Gazze’deki savaş nedeniyle sallantıda görünüyor. Devam eden öğrenci eylemlerinin yanı sıra hükümet kanadında ABD’nin İsrail politikasını eleştiren ve istifa eden isimler oldu:&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Eğitim Bakanlığı'nda özel asistan olarak görev yapan Tariq Habash, ABD'nin Gazze'deki savaşa yönelik politikalarını eleştirerek Ocak ayında <a fr-original-style="" href="https://edition.cnn.com/2024/01/03/politics/education-official-resigns-hamas-israel-gaza/index.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">istifa etti</a>. Habash, Biden yönetiminin "masum Filistinliler'e karşı işlenen zulümlere göz yumduğunu" söyledi.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ABD Dışişleri Bakanlığı'nda Demokrasi, İnsan Hakları ve Çalışma Bürosu'nda dış ilişkiler yetkilisi olarak görev yapan Annele Sheline, Mart ayının sonlarında aynı sebeple <a fr-original-style="" href="https://www.middleeasteye.net/news/war-on-gaza-state-department-official-resigns-over-us-support-israel" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">istifa etti.</a>&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bir diğer istifa, 15 Mayıs’ta İçişleri Bakanlığı'nda özel asistan olarak görev yapan Lily Greenberg Call’dan&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.aljazeera.com/news/2024/5/15/another-biden-administration-staffer-resigns-over-us-stance-on-gaza-war" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">geldi.</a> Call istifa ederken, “Bir grubun diğeri üzerinde egemenliğini gerektiren herhangi bir sistem sadece adaletsiz değil, aynı zamanda güvensizdir. Yahudi güvenliği, Filistin özgürlüğü pahasına elde edilemez ve edilmeyecektir. Yahudileri, Amerikan savaş makinesinin yüzü yapmak güvenliğimizi tehlikeye atıyor”&nbsp;sözlerini kullandı.</li></ul>Öte yandan, Filistin konusunda Donald Trump’ın politikalarının da Biden dönemine göre çok farklı olması beklenmiyor. Trump, başkanlığı döneminde ABD Büyükelçiliği'ni Tel Aviv'den Kudüs'e taşıyarak Kudüs'ü resmen İsrail'in başkenti olarak <a fr-original-style="" href="https://www.aljazeera.com/news/2019/11/19/trump-and-the-palestinians-a-timeline/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tanımıştı.</a>&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ayrıca: Trump yönetiminin 2017'de sunduğu İsrail-Filistin “Barış Planı”, İsrail'e geniş tavizler verirken Filistinliler için ağır şartlar öngörüyordu. Plan, Filistin tarafınca reddedildi ve uluslararası alanda da büyük ölçüde <a fr-original-style="" href="https://www.brookings.edu/articles/president-trumps-ultimate-deal-to-end-the-israeli-palestinian-conflict/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">eleştirildi</a>.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Öte yandan:&nbsp;2024 yılına geldiğimizde Trump, Hamas'ın Ekim 2023'teki saldırısına karşı İsrail'in verdiği tepkiyi desteklemekle birlikte savaşın daha fazla uzatılmasının yanlış olduğunu <a fr-original-style="" href="https://www.politico.com/news/2024/03/25/trump-says-israel-should-finish-up-gaza-war-00148910" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">savundu</a>. Trump’ın İsrail’in “itibar kaybettiğini” kabul etmekle birlikte ABD’nin İsrail politikasının nasıl şekilleneceğine dair bir yorumda bulunmadı.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Anketler ne diyor?&nbsp;</h2>RealClearPolitics anketlerine göre Biden ile Trump arasındaki yarış, kafa kafaya <a fr-original-style="" href="https://www.realclearpolling.com/polls/president/general/2024/trump-vs-biden" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">devam ediyor.</a> Bazı anketlerde Trump önde görünse de genel olarak durum eşit sayılabilir. Pew Research Center’a göre Trump, özellikle beyaz seçmenler arasında geniş destek buluyor. Biden ise gençler ve eğitimli seçmenler arasında daha <a fr-original-style="" href="https://www.pewresearch.org/politics/2024/04/24/the-biden-trump-rematch/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">popüler</a>.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Avrupa Birliği’nde seçimler ve durum</h2>Avrupa Birliği’nde&nbsp;de siyasi dengeler ciddi şekilde değişiyor. 2024 Avrupa Parlamentosu seçimleri, AB'nin geleceği açısından kritik bir dönemeç olacak. Brexit sonrasında AB içinde milliyetçi ve popülist hareketlerin güçlenmesi, geleneksel merkez sağ ve sol partilerin etkisini azaltıyor.2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde, birçok ülkede sağ partiler yükselişe geçecek. Tahminlere göre popülist radikal sağ partiler, Parlamento’da sandalye sayılarını artıracak. Merkez sol ve yeşil partiler ise oy ve sandalye <a fr-original-style="" href="https://ecfr.eu/publication/a-sharp-right-turn-a-forecast-for-the-2024-european-parliament-elections/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kaybedecek</a>. Bu durumda, Gazze'deki savaş, Avrupa'da göçmen karşıtı ve güvenlik odaklı politikaları destekleyen sağ partilerin söylemlerinin güçlenmesine katkıda bulunabilir.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Trump iktidara gelirse?</h2>Donald Trump’ın tekrar iktidara gelmesi durumunda, transatlantik ilişkilerde önemli değişiklikler yaşanması muhtemel. Trump’ın ilk döneminde uyguladığı “Önce Amerika” politikası, ABD’nin geleneksel müttefikleriyle olan ilişkilerini zayıflatmıştı. NATO’ya yönelik eleştirileri, ticaret savaşları ve Paris İklim Anlaşması’ndan çekilme gibi adımlar, beş yıl boyunca AB-ABD ilişkilerini zayıflatmıştı.Gazze'deki savaş, ABD ve AB seçim süreçlerinde önemli bir rol oynuyor. ABD'de Biden yönetimi eleştirilirken, Trump'ın İsrail'e desteği sürüyor. AB'de ise sağa kayış, Gazze'deki durumdan beslenerek popülist sağ partilerin güçlenmesine katkı sağlayabilir. Bu gelişmeler, transatlantik ilişkilerde belirsizlikleri artırabilir ve küresel politikada yeni dengelerin oluşmasına yol açabilir.Hem Avrupa'da sağ popülist partilerin güçlenmesi hem de ABD’de Trump’ın kazanması, Batı’nın İsrail politikalarının daha da sertleşmesine ve İsrail’e verilen desteğin artmasına yol açabilir. Bu durum, Filistin ile barış görüşmelerini daha da zorlaştırabilir ve Gazze'deki çatışmaların çözümünde Batı'nın rolünü daha karmaşık bir hâle getirebilir.

ABD'de mevcut Başkan Joe Biden ile eski Başkan Donald Trump arasında geçmesi beklenen başkanlık yarışı ve AB Parlamentosu seçimlerinin sonuçları Batı'nın rotasını belirleyecek.

Gazze çıkmazı ve yükselen sağın gölgesinde: ABD ve AB'de seçim senaryoları

Sosyolog Zygmunt Bauman’ın dediği gibi, “Avrupa düşüncesi; bitmemiş bir hikaye, yeni keşiflerin süreci ve sonsuz bir arayıştır.”AB, kuruluşundan bu yana isim değişiklikleri, ekonomik birliğini güçlendirme, sosyal politikalarını ortaklaştırma ve üye sayısını artırma gibi birçok değişim ve gelişim geçirdi.&nbsp;9 Mayıs 1950 tarihli <a fr-original-style="" href="https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59/schuman-declaration-may-1950_en" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Schuman Deklarasyonu'nun</a> kabulüyle Avrupa Birliği’nin (AB) temellerinin atıldığı gün olan Avrupa Günü, bu tarihe atfen kutlanıyor. Avrupa Günü'nde, AB’nin kurumları, dış temsilcilikleri ve aday ülkelerde çeşitli etkinlikler düzenleniyor.&nbsp;Bu gün vesilesiyle AB’nin önemli dönüm noktalarını ve Türkiye’nin AB yolculuğunu inceliyoruz.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ayrıca: “<a fr-original-style="" href="https://www.togetherweareeurope.eu/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Europe Day</a>” testiyle AB bilginizi sınayabilir, her cevapla ilgili detaylı açıklamaları görebilirsiniz.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">AB’nin dönemeçleri</h2>Mayıs 1950'de Fransız Dışişleri Bakanı Robert Schuman, Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu'nun (AKÇT) kurulmasını önerdi ve özellikle Fransa ve Almanya arasında kömür ve çelik üretimini entegre etmeyi amaçladı. Bu girişim, Schuman Deklarasyonu'nda belirtildiği gibi, ekonomik işbirliğini teşvik ederek gelecekteki çatışmaları önlemeyi hedefliyordu. Bu önemli kaynakların birleştirilmesiyle, tarihî rakipler arasında savaş maddi olarak imkansız hâle gelecekti. AKÇT, başlangıçta Fransa, Batı Almanya, İtalya, Hollanda, Belçika ve Lüksemburg'dan oluşuyordu ve daha sonradan Avrupa Birliği'ne dönüşecek olan ittifakın ilk adımını oluşturdu. <a fr-original-style="" href="https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59_en" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">1957 Roma Antlaşmaları</a>&nbsp;ile&nbsp;AKÇT, kapsamını genişletti. Altı kurucu ülke, işbirliklerini kömür ve çelik dışındaki diğer ekonomik sektörlere genişletti. Bu işbirliklerini iki anlaşma imzalayarak resmileştirdiler ve bu anlaşmalar Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu'nu (Euratom) oluşturdu. Bu kurumlar 1 Ocak 1958'de resmen faaliyete geçti.&nbsp;Daha sonra, 19 Mart 1958'de, bugünkü Avrupa Parlamentosu'nun öncülü olan Avrupa Parlamento Meclisi'nin&nbsp;ilk toplantısı Strazburg, Fransa'da düzenlendi. Robert Schuman başkan seçildi. Bu meclis, başlangıçta Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu'nun ortak meclisi olarak faaliyet gösteriyordu ve 30 Mart 1962'de adını Avrupa Parlamentosu olarak değiştirdi.1984 yılında Avrupa Parlamentosu'na sunulan "AB'nin Kuruluşu İçin Anlaşma Tasarısı", çoğunluk tarafından kabul edilerek 1986'daki Avrupa Tek Senedi ve 1992'deki Maastricht Antlaşması için temel oluşturdu. Avrupa Tek Senedi ve Maastricht Antlaşmaları, insan haklarına saygının vurgulanması gibi önemli kazanımlar getirdi.<a href="https://www.investopedia.com/terms/m/maastricht-treaty.asp#:~:text=The%20Maastricht%20Treaty%20laid%20down,%2C%20social%2C%20and%20legal%20channels." target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a><a fr-original-style="" href="https://www.investopedia.com/terms/m/maastricht-treaty.asp#:~:text=The%20Maastricht%20Treaty%20laid%20down,%2C%20social%2C%20and%20legal%20channels." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">1993 Maastricht Antlaşması</a>, resmî adıyla Avrupa Birliği Antlaşması, Avrupa topluluklarını daha geniş kapsamlı bir birlik çerçevesine taşıyan temel belgedir. Anlaşmanın amacı, vatandaşların üye devletler arasında serbestçe hareket edebilmeleri, yaşayabilmeleri ve çalışabilmeleri için ortak bir Avrupa Vatandaşlığı oluşturarak entegrasyonu genişletmekti. Bu anlaşma ile ayrıca, ortak bir ekonomik, dış politika ve güvenlik politikası sistemi kuruldu. Üye ülkeler, güvenlik ve hukuki işler konusunda da iş birliği yapmayı taahhüt ettiler.2007 yılında imzalanıp 2009'da yürürlüğe giren&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/5/the-treaty-of-lisbon#:~:text=The%20Treaty%20of%20Lisbon%20gives,are%20compatible%20with%20EU%20law." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Lizbon Antlaşması,</a> Avrupa Birliği'nin (AB) kurumsal yapısını ve yönetim mekanizmasını önemli ölçüde değiştirdi. Parlamento ve Konsey'e yeni roller verilmiş, üye ülkelerin bazı yetkileri tamamen AB'ye devredilmişken bazıları ortaklaştırıldı. Bu değişikliklerle AB, ulus-üstü bir kuruluş olarak bölgesel entegrasyonun zirvesine ulaştı ve tam tüzel kişilik kazandı. Anlaşma sonrası, Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi atandı ve Avrupa Dış İlişkiler Birimi kuruldu. Bu yeni yapılanmalar, AB'nin diplomatik ilişkilerde, çok taraflı organizasyonlardaki pozisyonunda ve uluslararası anlaşmalar konusunda etkin bir "muhatap" olarak belirlenmesini sağladı. Ayrıca, Birlik uluslararası anlaşmalar imzalama ve uluslararası örgütlere katılma yetkisine sahip oldu.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">AB üyeliği yolunda Türkiye</h2>Türkiye'nin Avrupa Ekonomik Topluluğu'na (AET) üyelik için 1959'da başvurması ve 1963'te imzalanan <a fr-original-style="" href="https://www.ab.gov.tr/_117.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ankara Anlaşması,</a> Türkiye'nin Avrupa entegrasyon sürecindeki temel adımlardan biriydi. Ankara Anlaşması, Türkiye ile AET arasında ekonomik, sosyal ve politik işbirliğinin yanı sıra Türkiye'nin ekonomik kalkınmasını destekleyen stratejik bir temel oluşturdu. 1970'te imzalanan Katma Protokol, Ankara Anlaşması'nın öngördüğü hazırlık dönemini sonlandırdı ve geçiş döneminin başlangıcını işaret etti.Türkiye-AB ilişkileri, 1970'lerin başından 1980'lerin sonuna kadar siyasi ve ekonomik nedenlerle istikrarsız bir süreç izledi ve 1980 askerî darbesi sonrasında ilişkiler askıya alındı. Türkiye, 1986'da toplanan Ortaklık Konseyi'nde ilk kez üyelik başvurusu yapmayı amaçladığını belirtti ve 1987'de Ankara Anlaşması'nın sürelerini beklemeden Roma, AKÇT ve Euratom Antlaşmaları temelinde üyelik başvurusunda <a fr-original-style="" href="https://www.ab.gov.tr/turkiye-ab-iliskilerinin-tarihcesi_111.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bulundu</a>.1995'te yürürlüğe giren&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.mfa.gov.tr/turkiye-ab-gumruk-birligi.tr.mfa" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Gümrük Birliği,</a> Türkiye'nin AB pazarına daha entegre olmasını sağlamış ve karşılıklı ekonomik bağları güçlendirdi. Söz konusu anlaşma, Türkiye ve AB arasında sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünlerinin ticaretinde gümrük tarifeleri ve miktar kısıtlamalarını kaldırdı. Ancak tarım ürünlerinin çoğu, hizmetler ve kamu alımları Gümrük Birliği kapsamı dışında kalıyor. Gümrük Birliği'nin kapsamının sınırlı olması ve Türkiye'nin AB'nin dış ticaret politikalarına tam anlamıyla katılım sağlayamaması eleştirilere neden oluyor. Özellikle, AB'nin üçüncü ülkelerle yaptığı serbest ticaret anlaşmalarından Türkiye'nin otomatik olarak yararlanamaması, Türkiye'nin rekabet gücünü olumsuz etkilemekte. 1999'daki Helsinki Zirvesi'nde Türkiye'nin adaylık statüsünün kabul edilmesi, Türkiye'nin AB ile olan ilişkilerinde yeni bir dönemin başlamasını sağladı. Ancak &nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.ikv.org.tr/ikv.asp?ust_id=41&id=371" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">2005 yılında başlayan katılım müzakereleri</a> henüz tamamlanmadı. Türkiye'nin AB ile katılım müzakerelerinde şu ana kadar 16 fasıl açıldı, "Bilim ve Araştırma" faslı geçici olarak kapatıldı. Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ve Fransa'nın müzakerelerde siyasi engeller yaratması, bazı fasılların açılmasını engelledi. Özellikle GKRY'nin altı faslı bloke etmesi ve Fransa'nın beş faslı bloke etmesi önemli engeller oluşturdu.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Fırsatlar ve tehditler</h2>Günümüzde AB, özellikle Rusya-Ukrayna savaşı sonrası sıkça gündeme gelen “bağımsız aktör” olma sorunu&nbsp;ile karşı karşıya. AB'nin uluslararası alanda itibarını koruyup, geleceğini şekillendirebilmesi ve Soğuk Savaş doktrinlerini aşarak ABD'nin etkisinden kurtulması, kendi güvenliğini garanti altına almasına bağlı.&nbsp;Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, bu konulara defalarca dikkat çekti ve 25 Nisan 2024'te Sorbonne Üniversitesi'nde yaptığı <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/emmanuel-macron-europe-china-competition-protectionism-geopolitics/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">konuşmada,</a> "Avrupa ölümlüdür, ölebilir. Bu, sadece bizim seçimlerimize bağlıdır" diyerek bağımsızlık vurgusu yaptı.&nbsp;Macron, Avrupa'nın Çin'den üretim, ABD'den savunma ve Rusya'dan enerji bağımlılıklarını sonlandırarak, ticaret politikasını gözden geçirmesi, yapay zeka gibi kritik teknolojilere daha fazla yatırım yapması ve bir Avrupa savunma girişimi başlatması gerektiğini belirtiyor.&nbsp;Bu hedeflere ulaşırken, Türkiye gibi bir partnerle işbirliği yapılması ve AB'ye katılımının sağlanması büyük bir avantaj oluşturacaktır. Bununla birlikte, günümüzde AB-Türkiye ilişkileri büyük ölçüde Kıbrıs meselesiyle bağlantılı olarak ele alınıyor.

Kömür ticaretinden ortak hukuka Avrupa Birliği projesi ve Türkiye'nin AB ile 60 yılı aşan flörtü.

Zaman tünelinde Avrupa Birliği ile Türkiye'nin 60 yıllık flörtü

Avrupa Devlet ve Hükümet Başkanları Konseyi, yani AB Liderler Zirvesi, 17-18 Nisan tarihlerinde toplandı. Toplantının öne çıkan gündem maddeleri arasında AB'nin sıkça tartıştığı Ukrayna ve Ortadoğu politikaları ile "Yeni Avrupa Rekabetçilik Anlaşması" <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/european-council/2024/04/17-18/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yer aldı.</a> Birlik üyeleri, Ukrayna'ya tam desteklerini ifade etti, Gazze'de ateşkes çağrısını yineledi ve İran ile İsrail arasındaki son gerilimlere değinerek,&nbsp;"Tüm tarafların en yüksek derecede itidal göstermesini ve bölgedeki gerilimi artırabilecek her türlü saldırgan eylemden kaçınmalarını"&nbsp;talep etti. "Rekabetçilik Anlaşması" başlığı altında ise Tek Pazar, Sermaye Piyasaları Birliği ve endüstriyel düzenlemeler (dijitalleşme, enerji, döngüsel ekonomi, tarım vb.) gibi konuların teknik çerçeveleri ele alındı.Dış politika konuları içinde en dikkat çekici olanı, Türkiye ile ilişkilerin stratejik bir perspektiften ele alınmasıydı. Konsey, Kasım 2023'ten bu yana Türkiye ile ilgili tartışmaları sürekli olarak ertelemekteydi. Sonuç bildirgesinde Kıbrıs sorununa endeksli olarak yazılmış iki madde, Türkiye tarafından tepkiyle karşılandı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye ile ilgili kararlar</h2>29 Kasım 2023'te, Avrupa Komisyonu'nun Komşuluk ve Genişlemeden Sorumlu Üyesi Olivér Várhelyi ve Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell tarafından, Türkiye-AB ilişkilerinin geleceğini şekillendirmek amacıyla tavsiye niteliğinde bir rapor <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/ab-turkiye-iliskilerinde-isbirligi-yine-kibrisa-endeksli" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sunuldu</a>. Bu rapor, Türkiye'nin 2019'dan bu yana Doğu Akdeniz'deki faaliyetlerinden&nbsp;dolayı uygulanan yaptırımların kaldırılmasını, vize serbestisi diyaloglarının ilerletilmesini, Gümrük Birliği'nin güncellenmesini ve diğer siyasi ile ekonomik iş birliklerinin derinleştirilmesini öneriyordu. <h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Çalışmalar yeni başlayacak</h2>17-18 Nisan Zirvesi'nde, Kasım raporunun “dikkate alındığına” dair atıfta bulunuldu ancak söz konusu raporun nasıl hayata geçirileceğine dair bir yol haritası verilmedi. Kasım 2023'ten bu yana bekleyen raporun tavsiyeleri üzerinde çalışma yürütülmesi amacıyla COREPER'e (Daimi Temsilciler Komitesi) görev verildi. Bu çalışmalar, önceki Avrupa Konseyi sonuçlarına uygun olarak aşamalı, orantılı ve geri döndürülebilir bir şekilde ilerletilecek olup, Avrupa Konseyi'nden gelecek ek yönlendirmelere tabi olacak. Ayrıca, süreçte "Türkiye'nin kendi yapıcı katılımının" da önemli olduğu vurgulandı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kıbrıs düğümü</h2>Liderlerin onayladıkları <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/04/18/european-council-conclusions-17-and-18-april-2024/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Sonuç Bildirgesi’nde</a> şu ifade yer alıyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">“Avrupa Birliği, AB-Türkiye iş birliğini daha da güçlendirmek amacıyla Kıbrıs çözüm görüşmelerinin yeniden başlamasına ve bu görüşmelerde ilerleme kaydedilmesine özel bir önem vermektedir.”&nbsp;</blockquote>Bu bağlamda, Türkiye ile ilgili kaydedilecek ilerlemeler, Kıbrıs sorununa endekslendi. AB'nin Kıbrıs politikası, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin desteklediği "iki milletli tek federal devlet" yaklaşımına dayanıyor. Bununla birlikte, bu çözüm ne Türkiye ne de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti tarafından kabul ediliyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Tepkiler</h2>Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, AB’nin Türkiye hakkında “stratejik vizyon eksikliği” olduğuna dair eleştiri yapıldı:<blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">“Aday ülke Türkiye, AB üyeliği konusunda kararlılığını korumaktadır. Bununla beraber, iş birliğimizin seçici bir anlayışla, bazı alanlarla sınırlanmasını reddediyoruz. AB ile diyaloğumuzu, mütekabiliyet çerçevesinde, AB'nin önümüzdeki dönemde Türkiye'ye yönelik adımlarının hızı, düzeyi ve kapsamına göre ele alacağız.”&nbsp;</blockquote>KKTC Dış İşleri Bakanlığı da resmî bir açıklama ile kararları kınadı:<blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">“Avrupa Birliği bu bildirgeyle, uluslararası antlaşmaların ve kendi üyelik kriterlerinin hilafına Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ni (GKRY) AB üyesi yaparak Kıbrıs konusunun bugünkü durumunun esas sorumlusunun kendisi olduğu gerçeğini unutturma çabasına devam etmekte; Türkiye-Avrupa Birliği ilişkilerini Kıbrıs konusuna rehin tutmaya çalıştığını bir kez daha gözler önüne sermektedir.”</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Görüşler</h2>Emekli Büyükelçi Selim Kuneralp, Medyascope için yaptığı <a fr-original-style="" href="https://medyascope.tv/2024/04/18/selim-kuneralp-turkiye-artik-abnin-gozunde-idare-edilebilecek-bir-ortak-degil/#:~:text=%C3%87ok%20y%C3%B6nl%C3%BC%20T%C3%BCrkiye%2DAB%20ili%C5%9Fkilerini,ve%20yap%C4%B1c%C4%B1%20bir%20katk%C4%B1%20sunamaz.%E2%80%9D" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">değerlendirmesinde</a> AB nezdinde Türkiye'nin artık “idare edilmesi gereken bir ortak olmadığını” vurguladı. AB'nin, Türkiye'den Kıbrıs sorununu BM parametrelerine göre çözmesini beklediğini ve bu durumun AB-Türkiye ilişkilerinin daha da gevşemesine yol açacağını ifade etti. Kuneralp ayrıca, bu bildirgenin ekonomik etkileri olabileceğini ve Avrupa'dan Türkiye'ye yapılacak yatırımların azalabileceğini öne sürdü. TEPAV Avrupa Çalışmaları Merkezi Direktörü Nilgün Arısan Eralp, sonuç bildirgesini değerlendirdiği <a fr-original-style="" href="https://www.tepav.org.tr/upload/mce/2024/notlar/are_the_recent_european_council_decisions_on_turkiye_hypocritical.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yazısında</a> Konsey’in COREPER’e verdiği görevi eleştiriyor ve bu çalışmaların zaten yapılmış olması gerektiğini belirtiyor. Arısan Eralp, AB'nin Güney Kıbrıs'ı çatışma çözülmeden üye yaparak stratejik bir hata yaptığını dile getiriyor. Ayrıca, AB'nin Türkiye ve Kıbrıs meselesine yaklaşımını “stratejik vizyondan yoksun, ikiyüzlülükle yüklü ve çatışmayı gerçekten çözmek yerine kasıtlı bir tutumla engelleyen” bir tavır olarak tasvir ediyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yazarın notu: Kasım 2023 raporunu değerlendirdiğim Spektrum <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/ab-turkiye-iliskilerinde-isbirligi-yine-kibrisa-endeksli" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yazımda</a> AB’nin 2021 yılında aldığı kararlara yalnızca “kozmetik bir revizyon” yaptığını belirtmiştim. Görülen o ki Nisan 2024 itibarıyla AB’nin oyalama taktiği devam ediyor. AB'nin Türkiye ile ilişkilerini sadece Kıbrıs sorunu üzerinden şekillendirmeye çalışması, adil olmayan bir tavrı yansıtmakta ve Türkiye'nin üyelik sürecinde yaşanan gecikmelerin sorumluluğunu tek taraflı olarak Türkiye'ye yüklemekte. Bu bakımdan Dışişleri Bakanlığı’nın “mütekabiliyet esasına dayalı yaklaşım” açıklaması oldukça yerindedir.</li></ul>

Avrupa Devlet ve Hükümet Başkanları Konseyi, yani AB Liderler Zirvesi, 17-18 Nisan tarihlerinde toplandı. Toplantının öne çıkan gündem maddeleri arasında AB'nin sıkça tartıştığı Ukrayna ve Ortadoğu politikaları ile "Yeni Avrupa Rekabetçilik Anlaşması" yer aldı. Dış politika konuları içinde en dikkat çekici olanı, Türkiye ile ilişkilerin stratejik bir perspektiften ele alınmasıydı.

AB liderlerinden tartışmalı Türkiye kararı

Avrupa Parlamentosu, 10 Nisan Çarşamba günü, yıllarca süren müzakereler sonucu oluşan yeni Göç ve İltica Paktı'nı onayladı. Parlamento’dan geçen anlaşmanın Nisan sonunda Avrupa Konseyi tarafından onaylanması bekleniyor. Tüm prosedürlerin tamamlanması ve faaliyete geçmesi için iki yıllık bir dönem <a fr-original-style="" href="https://www.gazeteduvar.com.tr/abnin-iltica-reformu-turkiyeden-ilticalari-zorlastiracak-haber-1683376" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">öngörülüyor</a>. Anlaşma, Avrupa Birliği üye ülkelerinin, göçmenlerin paylaşımında "zorunlu dayanışma" ilkesini benimsemelerini öngörüyor ve bu sayede göç yönetiminin "daha adil, daha verimli ve daha sürdürülebilir" olmasını <a fr-original-style="" href="https://home-affairs.ec.europa.eu/news/pact-migration-and-asylum-becomes-reality-2024-04-10_en" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">amaçlıyor</a>. Ancak İnsan Hakları savunucuları, bu reformların iltica hakkını ciddi şekilde engelleyeceği ve AB'nin göç politikasının insan hakları ihlalleriyle özdeşleşeceği konusunda uyarıda <a fr-original-style="" href="https://bianet.org/haber/avrupa-parlamentosu-multeciler-icin-bir-kabus-u-yasalastiriyor-294082" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bulunuyorlar</a>. Anlaşmanın ayrıntıları Türkiye’yi ve iltica etmek isteyen Türk vatandaşlarını da yakından ilgilendiriyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yenilikler neler?</h2>Göç ve İltica Paktı’nın en önemli amaçlarından biri, göç için cazibe merkezi olan belirli AB ülkelerinin yükünü, Birliğin 27 üyesi arasında paylaştırmak. Yeni Pakt ile, mevcut düzende çok tartışmalı olan ve üzerinde büyük gerginliklerin yaşandığı Dublin Düzenlemesi'nin (Dublin III olarak bilinir) reforme edilmesi amaçlanıyor. 2013'te kabul edilen bu düzenleme, göçmenlerin ilk geldikleri AB ülkesine (İtalya, Yunanistan, Malta vb.) iltica başvurularını inceleme görevini veriyordu. Süreç boyunca ilk giriş ülkeleri daha etkili bir dayanışma mekanizması talep etmişler, ancak bu talepler sonuçsuz <a fr-original-style="" href="https://www.lemonde.fr/en/les-decodeurs/article/2024/04/10/what-s-the-eu-pact-on-migration-and-asylum-up-for-a-final-vote-in-brussels_6668011_8.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kalmıştı</a>. Yeni Pakt, 2020’den beri tartışılıyor.Pakt’ın sorumlu bir göç yönetimi sağlamak üzere uygulamaya koyacağı temel bir unsur, baskı altındaki ülkelerin AB'den ve diğer üye devletlerden destek isteyebilecek konuma getirilmesi. Bu destek göçmenlerin yerleştirilmesi, transferleri, finansal katkılar veya destek personelinin görevlendirilmesi şeklinde <a fr-original-style="" href="https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024/story-von-der-leyen-commission/managing-migration-responsibly_en" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sağlanacak</a>. Anlaşmanın ardından X hesabında paylaşım yapan Alman Şansölye Olaf Scholz, yeni düzenlemenin "Avrupa devletleri arasındaki dayanışmayı" temsil ettiğini ve "özellikle ağır darbe alan ülkelerin üzerindeki yükü nihayet hafifleteceğini" <a fr-original-style="" href="https://www.france24.com/en/europe/20240410-eu-parliament-vote-stricter-migration-rules-landmark-asylum-reform" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtti</a>.Pakt’ın iltica işlemlerinin verimliliğini artırması bekleniyor. Verimli hareket etme çerçevesinde, olumsuz iltica kararı alındığında, yasal kalma hakkına sahip olmayanlara derhal iade kararı verilecek. İsveçli parlamenter Malin Bjork, anlaşmanın “çözmeyi amaçladığı soruların hiçbirine yanıt vermediğini” söyledi ve reform paketinin Avrupa'da “bireysel sığınma isteme hakkını baltaladığını” <a fr-original-style="" href="https://www.aljazeera.com/news/2024/4/10/european-parliament-passes-asylum-and-migration-reforms" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtti</a>.&nbsp;İltica başvurusunda bulunanlar için Yunanistan, İtalya, Malta, İspanya, Hırvatistan ve Güney Kıbrıs'ta kamplar oluşturulacak. Bu kamplarda, hangi kişilerin doğrudan kendi ülkelerine gönderileceği ve kimlerin başvuru belgelerinin inceleneceği belirlenecek. İltica başvurularının oranı %20'nin altında olan ülkelerden gelen kişiler kamplarda 12 haftaya kadar tutulabilecek. Bu oran Türk vatandaşlarını da <a fr-original-style="" href="https://www.gazeteduvar.com.tr/abnin-iltica-reformu-turkiyeden-ilticalari-zorlastiracak-haber-1683376" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kapsıyor</a>.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sınır kontrolü</h2>Pakt, sınır kontrolü ile Avrupa topraklarında mültecileri kabul etme arasında bir denge kurmayı amaçlayan 10 araçtan (6 yönetmelik, 3 tavsiye ve 1 direktif) oluşuyor. Bu çerçevede güncellenen Eurodac (Tarama) Yönetmeliği, sığınmacıların temel bilgilerini hızla toplayıp incelemeyi hedefliyor. Yeni düzenlemeye göre iltica başvurusunda bulunanların biyometrik verileri depolanacak, birden fazla başvuru yapılmasını önlenecek. Ayrıca &nbsp;parmak izi toplama yaşı 14'ten 6'ya <a fr-original-style="" href="https://tr.euronews.com/2024/04/10/avrupa-parlamentosunin-az-farkla-onayladigi-yeni-goc-ve-iltica-pakti-ne-ongoruyor" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">düşürüldü</a>.Korumaya ihtiyaç duymayan, yetkilileri yanıltan veya güvenlik riski oluşturması muhtemel olan sığınma başvuru sahiplerine, zorunlu bir sınır prosedürü uygulanacak. Bu kişiler için etkin iadeler gerçekleştirilecek ve kendi ülkelerine yeniden entegrasyonları için destek sağlanacak. Prosedürün idari aşamasında ücretsiz hukuki danışmanlık <a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/fs_24_1947" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">verilecektir</a>.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Zorunlu dayanışma</h2>Her üye ülkenin dayanışma mekanizmasına katkıda bulunması gerekecek. Yer değiştirmeler (sığınmacıların AB üye ülkeleri arasında transferleri) eskiden zorunluyken, artık gönüllü olacak. Bu nedenle ülkelerin çeşitli seçenekleri bulunacak: Yer değiştirme prosedürünü üstlenme, 20.000 avroya varabilen mali katkılar veya diğer dayanışma önlemleri (başka ülkelere personel veya lojistik yardım gönderilmesi gibi). Komisyon, göç akışlarını daha iyi değerlendirmek için her yıl bir rapor hazırlayacak ve öneriler <a fr-original-style="" href="https://www.lemonde.fr/en/les-decodeurs/article/2024/04/10/what-s-the-eu-pact-on-migration-and-asylum-up-for-a-final-vote-in-brussels_6668011_8.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sunacak</a>.&nbsp;Dayanışma ilkesi, ani göç dalgalarına karşı dayanıklılığı da beraberinde getiriyor. Üye ülkeler ani sığınmacı artışı gibi durumlar karşısında “kriz durumu” ilan edebilecek ve sığınma prosedürlerini geçici olarak <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/articles/c72pn5v03pko" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">durdurabilecek</a>.İnsan hakları perspektifinden bakınca, öngörülen “Kabul Koşulları Yönergesi”, AB genelinde uyumlu standartlar belirleyerek iltica başvuru sahipleri için yeterli yaşam koşullarını sağlayacak ve koruma tedbirlerini güçlendirirken entegrasyon süreçlerini iyileştirmeyi hedefleyecek. Öte yandan iltica başvuru sahipleri için açık işbirliği yükümlülükleri belirlenecek ve uyulmaması durumunda olumsuz sonuçları <a fr-original-style="" href="https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/migration-and-asylum/pact-migration-and-asylum_en" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">olacak</a>.&nbsp;Uluslararası Af Örgütü Brüksel Ofis Başkanı Eve Geddie, Euractiv ile yaptığı <a fr-original-style="" href="https://www.euractiv.com/section/migration/interview/migration-pact-comes-at-expense-of-human-rights-amnesty-international-warns/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">röportajda</a> “Elimizde, insanların göç yolculuklarının her adımında acılarını gerçekten artıracak bir dizi politika var" dedi. Özellikle, sığınma talepleri değerlendirilirken sığınmacıların AB sınırlarındaki gözaltı merkezlerinde en fazla yedi gün tutulmasını sağlayan yeni "filtreleme" mekanizmasını eleştirdi ve bu durumun sınır ülkelerini sığınmacılara karşı şiddet kullanmaya teşvik edeceğini iddia etti.&nbsp;Bir Akdeniz ülkesi olarak düzensiz göçün büyük yükünü çeken İtalya’dan da tasarıya tepkiler <a fr-original-style="" href="https://www.eurotopics.net/tr/318191/ab-iltica-reformunun-bir-etkisi-olur-mu" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">geldi</a>. İtalyan gazetesi La Republica, tasarının İtalya için neredeyse hiçbir olumlu değişiklik getirmeyeceğini ve durumu kötüleştireceğini belirtiyor. La Stampa gazetesi ise, anlaşmanın AB'nin dış sınırlarındaki ihlalleri meşrulaştıracağını ve üye devletlerin insan hakları ihlallerini artıracağını iddia ediyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sonuç yerine</h2>AB'nin yeni tasarısı, göç yönetimini sınırların dışında uygulama amacı güderken, bu süreçte üçüncü ülkelere bağımlı hâle gelecek. Çünkü sınır dışı etme prosedürlerinin güvenli bir şekilde işletilmesi ve sığınmacıların güvenli ülkelere nakledilmesi için Tunus, Türkiye gibi ülkelerle yapılan Geri Kabul Anlaşmaları önem taşıyacak. İltica talebinde bulunanlar, güvensiz ülkelere gönderilirse, AB uluslararası hukuk normlarına açıkça aykırı davranmış olacak. Bu süreçte Brüksel, insan hakları örgütlerinden yüksek düzeyde eleştirilere maruz kalabilir. Ayrıca, AB üye ülkeleri herhangi bir anda bir kriz durumu ilan edip dayanışma prensibi gereği sadece maddi veya personel destek sağlayarak iltica başvurularını kabul etmeme yolunu tercih edebilir. Bu sebeplerle, merkezî AB ülkeleri, ekonomik güçlerini "göçmen kabul etmeme" stratejilerini güçlendirmek için olarak kullanabilirler. Bu tutum, sağ popülizmin yükseldiği bir dönemde kamuoyunda destek bulabilir. Üye ülkeler güçlense de, Birliğin imajı zarar görebilir.

"Zorunlu dayanışma" ilkesi ile göçün yükünü sadece ilk giriş ülkeleri değil, bütün AB üyeleri üstlenecek. Bireysel sığınma zorlaşacak ve Avrupa, Geri Kabul Anlaşmaları kapsamında Türkiye gibi ülkelere daha bağımlı hâle gelecek.

AB’nin yeni göç ve iltica politikası: Yenilikler ve eleştiriler

Avrupa Birliği'nin Devlet ve Hükümet Başkanları Konseyi, yani AB Liderler Zirvesi, <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/european-council/2024/03/21-22/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">21-22 Mart 2024 tarihlerinde</a> Belçika'nın başkenti Brüksel'de biraraya geldi. Bu kritik buluşmada, AB'nin güvenlik ve savunma politikaları, tarım reformu ve diğer önemli dış politika meseleleri derinlemesine ele alındı. Özellikle, Ukrayna'ya yönelik planlanan askerî ve maddi destek ile Gazze'de umulan ateşkes gibi hayati öneme sahip konular detaylı bir şekilde tartışıldı. Bu önemli zirve, aynı zamanda 22 Mart'ta düzenlenen <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/euro-summit/2024/03/22/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Avro Zirvesi'ne</a> de ev sahipliği yaptı, burada Birliğin ekonomik ve mali durumuna dair stratejik görüşmeler yapıldı. Bir diğer dikkat çekici gelişme, sekiz yıl önce üyelik başvurusunda bulunan Bosna Hersek’e “<a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/articles/c4nrkmr7np7o" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">üyelik müzakerelerine başlama</a>” müjdesi verilmesiydi. Bununla birlikte, zirvede Türkiye ile ilgili herhangi bir mesele gündeme getirilmedi.Liderlerin imzaladıkları <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/03/22/european-council-conclusions-21-and-22-march-2024/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sonuç bildirgesi</a>, dokuz başlıktan oluşuyor. Önemli başlıkları özetlemek gerekirse:<span fr-original-class="customBullet" fr-original-style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block;" style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block; box-sizing: border-box;">•&nbsp;&nbsp; Ukrayna:&nbsp;Avrupa Konseyi, Ukrayna'nın bağımsızlığına, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne&nbsp;sarsılmaz destek vurgusu yaptı. Ukrayna'ya siyasi, finansal, ekonomik, insani, askerî ve diplomatik destek sağlama konusunda kararlılık vurgulandı.<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ukrayna'nın, hava savunma sistemleri, mühimmat ve füzelere acil ihtiyaç duyduğu belirtildi. AB ve üye devletler, Ukrayna için askerî yardımın hızlandırılması ve mühimmat temini için girişimlerde bulunma kararlılıklarını yinelediler.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Rusya'nın dondurulmuş varlıklarından elde edilen gelirlerin Ukrayna yararına kullanılması ve Rusya'nın savaş çabalarını zayıflatmak için daha fazla yaptırım uygulanması konusunda karara varıldı. Rusya Merkez Bankası'nın AB ülkelerinde 210 milyar avro tutarında varlığı olduğu <a fr-original-style="" href="https://tr.euronews.com/2024/03/20/bruksel-abde-dondurulan-rus-varliklarinin-milyarlarca-euroluk-faizini-ukraynaya-gonderecek" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtiliyor.</a> Şu an ise Brüksel'in, Rusya'nın dondurulmuş varlıklarından elde edilecek olan faiz gelirini Ukrayna'ya aktarması değerlendiriliyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ukrayna'nın onarım, iyileşme ve yeniden yapılanmasına destek verilmesinin yanı sıra Karadeniz bölgesindeki güvenliğin stratejik önemi de vurgulandı ve Moldova ile Gürcistan'a destek sağlanması kararı alındı.</li></ul><span fr-original-class="customBullet" fr-original-style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block;" style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block; box-sizing: border-box;">•&nbsp;&nbsp; Güvenlik ve savunma: Zirvede Birliğin güvenlik geleceği için önemli kararlar alındı. Avrupa Konseyi Başkanı Charles Michel,&nbsp;"Eğer barış, güvenlik ve istikrar istiyorsak savunma kapasitemiz ile kabiliyetlerimizi geliştirmek ve savunma alanında bir AB inşa etmek son derece önemlidir"&nbsp;sözleri ile Avrupa genelinde güvenlik anlayışında meydana gelen köklü değişikliğin <a fr-original-style="" href="https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ab-zirvesinde-savunma-kapasitesini-guclendirme-vurgusu/3171901" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">altını çizdi.</a><ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Zirvenin sonuç bildirgesine göre AB, “stratejik bağımlılıkları azaltmaya” ve “kapasitesini genişletmeye” odaklanmaktadır. Bu kapsamda Avrupa savunma teknolojisi ve sanayi tabanını güçlendirme çabaları vurgulanmakta ve üye devletlerle birlikte hareket ederek kapsamlı bir eylem planı geliştirme çağrısında bulunulmaktadır.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Güvenlik ve savunma alanında daha güçlü bir AB’nin, küresel ve Trans - Atlantik güvenliğe fayda sağlayacak ve “NATO'nun kolektif savunma rolünü tamamlayacak” bir işleve sahip olacağı vurgulanmaktadır.</li></ul><span fr-original-class="customBullet" fr-original-style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block;" style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block; box-sizing: border-box;">•&nbsp;&nbsp; Gazze’de ateşkes çağrısı:&nbsp;Liderler, Gazze'de "sürdürülebilir bir ateşkese imkan verecek acil insani duraklama" çağrısı yaparak önemli bir adım attı. 7 Ekim’den beri Gazze konusunda görüş ayrılıkları yaşayan üye ülkeler, sonunda Macaristan’ın da onayı ile oybirliğiyle bu karara vardılar. Sonuç bildirgesinde “tüm rehinelerin koşulsuz serbest bırakılması” ve “Gazze'ye insani yardımların sağlanması için ‘tam ve güvenli insani erişim’” konularında çağrıda <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/eu-leaders-charles-michel-council-call-immediate-humanitarian-pause-leading-sustainable-ceasefire-gaza/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bulunuldu.</a> Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Gazze'nin kıtlığın eşiğinde olduğunu ve insani bir felaketle karşı karşıya olduğunu <a fr-original-style="" href="https://www.aa.com.tr/en/europe/gaza-is-on-verge-of-famine-catastrophic-humanitarian-situation-european-commission-president/3171262" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtti.</a><ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sonuç bildirgesinde AB’nin “iki devletli çözüm” yanlısı olduğu vurgulandı. Liderler, düzenlenecek bir uluslararası barış konferansı aracılığıyla İsrail, Filistin Otoritesi ve bölgesel ile uluslararası aktörlerle çalışmaya hazır olduğunu belirttiler.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Politico’nun haberine göre Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Rusya ve Çin'in ABD'ye ait Gazze'de ateşkes çağrısı yapan Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi karar tasarısını veto etmesinin ardından, BM'deki açmazı sona erdirmek için ülkesinin yeni bir karar tasarısı sunacağını duyurdu. Macron, yeni BM karar tasarasının Rusya ve Çin'in vetolarını aşması ve bir ateşkes sağlaması amacıyla, Arap ülkelerini de içeren bölgesel ortaklarla birlikte hazırlanacağını <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/france-break-united-nations-gaza-stalemate-russia-china-scupper-us-cease-fire-resolution/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">söyledi</a>. </li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avro Zirvesi: Liderler, zirvenin ikinci gününde yapılan “mini” görüşmede, kısa vadede ekonomik faaliyetlerin durgun olduğunu vurguladılar. Ancak enflasyonun düşüş trendi, ileriye dönük iyileşme için umut vadetti. Ayrıca “yatırımlar, rekabetçilik, yenilik, sürdürülebilir büyüme ve iş yaratma” açısından sermaye piyasalarının önemi&nbsp;vurgulandı. Bu bağlamda AB liderleri, sermaye piyasası entegrasyonu stratejisini bir sonraki Özel Avrupa Konseyi toplantısında, 17-18 Nisan 2024 tarihlerinde tartışacak.</li></ul>Diğer konular<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">AB genişlemesi: Konsey, Bosna Hersek ile katılım müzakerelerine başlama kararı aldı. Ukrayna ve Moldova Cumhuriyeti'nin AB yolundaki reformlarda ilerleme kaydettiğini belirtti. Ayrıca, Gürcistan'ı öncelikli reformlarda ilerleme kaydetmeye teşvik etti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tarım:&nbsp;Avrupa genelinde, çiftçi eylemleri aylardır devam ediyor. AB liderleri, çiftçilerin endişelerini gidermek ve reform yapmak üzere, Konsey ve Komisyon’un birlikte çalışacaklarını taahhüt ettiler. Çiftçilerin çevre ve iklim sorunlarıyla başa çıkmalarına yardımcı olacak&nbsp;istikrarlı ve öngörülebilir bir çerçeveye ihtiyaç duydukları <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/european-council/2024/03/21-22/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kabul edildi.</a> Avrupa düzeyinde devam eden çalışmalar değerlendirildi ve Komisyon ile Konsey gecikmeden çalışmaya davet edildi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Haiti’ye destek: Haiti’de Eylül 2023’ten beri iktidar boşluğundan kaynaklı çete çatışmaları devam ediyor. AB, ülkeye 20 milyon avro tutarında insani yardım yapmayı taahhüt etti. Ayrıca Avrupa Konseyi, Birleşmiş Milletler ile işbirliği içinde Haiti'nin yönetiminde bir "sürdürülebilir ve kapsayıcı siyasi geçiş planı" uygulanması için çalışmalar yapacağını belirtti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Alexei Navalny:&nbsp;AB, Rus muhalif Alexei Navalny’nin şüpheli ölümündeki tüm sorumluluğun Rusya’da olduğunu belirtiyor ve onun ölümünün tüm koşullarına ilişkin bağımsız ve şeffaf bir uluslararası soruşturma yapılması çağrısında bulunuyor.&nbsp;</li></ul>Yazarın notu: AB Liderler Zirvesi'nde alınan kararlar, Avrupa'nın geleceğini şekillendirme konusunda kritik bir öneme sahip. Bu kararlar, Avrupa'nın stratejik adımlar atarak kendi geleceğini güvence altına almasını ve bölgesel işbirliğini daha da güçlendirerek küresel sahnede etkin bir rol oynamasını hedefliyor. Özellikle güvenlik ve savunma alanında yaşanan paradigma değişikliği dikkat çekici. Konsey'in "artan tehdit ortamına" dikkat çekmesi ve Birliği "krizlere yanıt verme kapasitesini artırma eylem planı" geliştirmeye çağırması, AB'nin giderek güvenlik odaklı politikalara yönelik bir yaklaşım benimsediğinin işaretlerini taşıyor.

21-22 Mart tarihlerinde Brüksel'de biraraya gelen AB liderleri, Ukrayna-Rusya savaşı ve Gazze'de insani kriz başta olmak üzere kritik gündem maddelerini ele aldılar. Birliğin kendi gündeminde ise AB'nin savunma ve genişleme stratejisi vardı; Bosna Hersek ile üyelik müzakerelerine başlanacağı açıklandı. Peki zirveden çıkan kararlar, Avrupa'da değişen paradigmalar hakkında ne söylüyor?

AB'nin stratejik hamleleri: Mart 2024 zirvesindeki kritik kararlar

İsveç, 7 Mart 2024 tarihinde resmî olarak NATO’nun 32. üyesi oldu. Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesinin ardından İsveç Hükümeti, geniş parlamento desteğiyle 16 Mayıs 2022'de NATO üyeliği için başvuruda bulundu. 5 Temmuz 2022'de tüm NATO ülkeleri İsveç'in Katılım Protokolünü imzalayarak süreci başlattılar. Ancak üyeliğe kabul süreci, NATO üyesi Türkiye ve Macaristan’ın &nbsp;onay sürecini uzatması nedeniyle 660 günü aştı. Nihayetinde Macaristan'ın Parlamentosu, 26 Şubat 2024'te İsveç'in NATO'ya katılımını onaylayarak, İsveç'in ittifaka katılım sürecindeki son engeli kaldırdı ve 11 Mart’ta İsveç bayrağı NATO karargahında <a fr-original-style="" href="https://apnews.com/article/nato-sweden-war-russia-us-defense-ukraine-2b21bee7153ec6f5c707ab6fed932246" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">göndere çekildi</a>.&nbsp;Bu tarihî katılım, sadece İsveç'in güvenlik politikalarında önemli bir dönüm noktası oluşturmakla kalmıyor, aynı zamanda NATO'yu da yeni kapasiteler, stratejiler ve karşılaşacağı meydan okumalar açısından yeni bir döneme taşıyor. Söz konusu meydan okumalardan en önemlisi şüphesiz ki Rusya’nın tarihi olarak NATO genişlemesine karşı gösterdiği “hassas tavır”. Peki İsveç'in NATO üyeliği neden bu kadar önemliydi ve bundan sonra neler olmasını beklemeliyiz? Bunun için genişlemenin coğrafi kapsamına ve İsveç’in askeri ittifaka getireceği somut katkılara bakmamız gerekiyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Baltık Denizi NATO gölüne dönüşüyor&nbsp;</h2>Şu anda Baltık Denizi, Rusya'nın Polonya ve Litvanya arasındaki Kaliningrad eksklavı dışında, tamamen NATO üyesi ülkelerle çevrili bir konumda bulunmakta. İsveç ve Finlandiya'nın katılımları ile birlikte, NATO Kuzey Avrupa'ya haritada bir boşluk olmadan tek bir büyük bölge olarak bakabiliyor. Nitekim Letonya Dışişleri Bakanı ve NATO başkanlığına adaylığını açıklayan Krišjānis Kariņš, İsveç’in üyeliğinin tamamlanmasının ardından "Baltık Denizi bir NATO gölü haline geliyor" açıklamasında bulunarak, Rusya’nın bölgede çevrelendiğini <a fr-original-style="" href="https://report.az/en/other-countries/sweden-joins-nato-lake-on-moscow-s-doorstep/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ilan&nbsp;etti.</a> Bununla birlikte, Kaliningrad'ın sınırlı alanı, Baltık bölgesindeki güvenlik endişelerini tamamen gidermiyor. Uzmanlar, Rusya’nın Kaliningrad'da konuşlandırılmış Baltık filosunun “NATO ikmal rotalarını tehdit edebilecek veya küçük çaplı çıkarmalar düzenleyebilecek ateş gücüne sahip” olduğunu <a fr-original-style="" href="https://www.rfi.fr/en/international-news/20240226-does-sweden-joining-make-the-baltic-sea-a-nato-lake" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtiyorlar.</a>Bölgenin bir diğer tehdit unsuru, Kasım 2016’da "İskender" tipi balistik füze sistemi ile konuşlandırılmış olması. Bu füzelerin nükleer başlık taşıyıp taşımadığı bilinmiyor ancak geçmişte, Rusya bu bölgenin “nükleer olmayan statüsünü değiştirmekle” <a fr-original-style="" href="https://www.ft.com/content/c6375406-df00-4e1d-801f-9435b6a8d253" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tehdit etti</a>. Litvanya Savunma Bakanlığı, 7 Mart’ta yayımladığı yıllık güvenlik raporunda "Rusya ordusunu Baltık Denizi bölgesi de dahil olmak üzere NATO ile uzun vadeli bir çatışmaya hazırlandığını” ve“askeri kapasitesini kademeli olarak batıya doğru genişlettiğini” <a fr-original-style="" href="https://news.err.ee/1609274853/lithuanian-intelligence-russia-preparing-for-long-confrontation-with-nato" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kaydetti</a>.&nbsp;Özetle, Baltık bölgesine yapılan genişleme, Rusya'nın tehdit algısını sadece artırmakla kalmamış, aynı zamanda bölgenin Aşil topuğu olarak görülen Kaliningrad'ı da daha&nbsp;belirgin bir tehlikeye dönüştürdü.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İsveç’in NATO’ya katkıları&nbsp;</h2>NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg yaptığı açıklamada "İsveç'in üyeliği NATO'yu daha güçlü, İsveç'i daha güvenli ve tüm İttifak'ı daha emniyetli kılıyor" diyerek, yeni üyeyi memnuniyetle <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/world/sweden-set-become-natos-32nd-member-pm-visits-washington-2024-03-07/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">karşıladı.</a> Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'ne (IISS) göre, İsveç'in 2023 savunma bütçesi 9.2 milyar dolar ve GSYİH'nin %1.54'üne <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/sweden-is-now-a-full-nato-member/?utm_source=email&utm_medium=alert&utm_campaign=Sweden%20is%20now%20a%20full%20NATO%20member" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">denk geliyor.</a> 2014'te NATO üyeleri, GSYİH'nin en az %2'sini savunmaya harcama konusunda anlaşmışlardı. İsveç bu hâliyle bu hedefi tutturmaya oldukça yaklaşmış durumda ve 2028’e kadar savunma harcamalarını %2’ye çıkarmayı taahhüt <a fr-original-style="" href="https://www.government.se/government-policy/sweden-in-nato/swedens-road-to-nato/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">etmekte</a>. Ayrıca, uzun yıllardır tarafsız kalmasına rağmen savunma sanayisi de oldukça gelişmiş durumda. İsveç Hükümeti’nin resmî açıklamasına göre; ülkenin hava ve deniz kuvvetleri, özellikle İskandinav koşullarına uygun donanım ve bilgiye sahip olduğu için, NATO’ya özgün bir katkı sağlayacaktır. Politico’nun haberine göre, İsveç NATO’ya “iyi donanımlı bir ordu, yüzden fazla ileri teknolojiye sahip savaş uçağı, modern bir donanma ve teknolojik olarak gelişmiş bir savunma sanayii altyapısı” <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/sweden-nato-membership-military-power/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">getiriyor.</a> &nbsp;İsveç'in NATO'ya katkısı, yüksek teknolojiye sahip silahlı kuvvetleriyle sınırlı değil; aynı zamanda ülkenin benimsediği geniş kapsamlı askerlik eğitimi sistemi, diğer üyeler için de bir model teşkil edebilir. Financial Times’tan Gil Barndollar, bu sistemin artık gönüllü asker bulmakta zorlanan diğer Avrupa ülkelerini de dönüştürebileceğini <a fr-original-style="" href="https://foreignpolicy.com/2024/03/15/sweden-nato-military-conscription-model-defense/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kaydediyor.</a><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Siyasi yansımalar</h2>İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, "Birlik ve beraberlik, bir NATO üyesi olarak İsveç'in yol gösterici ışıkları olacaktır" <a fr-original-style="" href="https://www.aljazeera.com/news/2024/3/7/sweden-officially-becomes-32nd-member-of-nato-military-alliance" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">dedi.</a> Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen 7 Mart’ta yaptığı basın açıklamasında “Özellikle savunma alanında daha egemen bir Avrupa, NATO'nun güçlendirilmesi açısından hayati önem taşımaktadır. Bu nedenle İsveç'in NATO üyesi olmasından memnuniyet duyuyorum.” <a fr-original-style="" href="https://x.com/vonderleyen/status/1765788277989052424?s=20" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">demecini verdi.</a> İsveç’le aynı dönemde başvuruda bulunan ve 4 Nisan 2023’te üyeliği tamamlanan Finlandiya yetkilileri, İsveç üye olur olmaz mevkidaşlarını Rusya tehdidi konusunda <a fr-original-style="" href="https://www.aa.com.tr/en/europe/finland-warns-sweden-of-threats-from-russia-after-nato-membership/3159300" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">uyardılar</a>. Finlandiya istihbarat servisi Supo'nun başkan vekili Teemu Turunen İsveç yerel yayın kuruluşu SVT Nyheter'e verdiği demeçte "Rus istihbarat servisinin yeteneklerini asla hafife almamalısınız. Onlar yetenekli ve biz de hazır olmalıyız" diyerek, somut bir tehlikeye işaret etti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise 18 Mart Pazartesi günü katıldığı basın toplantısında, “Rusya ile ABD öncülüğündeki NATO askeri ittifakı arasındaki doğrudan bir çatışmanın, gezegeni Üçüncü Dünya Savaşı'na sürükleyebileceğini” <a fr-original-style="" href="https://www.euractiv.com/section/global-europe/news/putin-warns-the-west-a-russia-nato-conflict-is-just-one-step-from-ww3/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ima etti.</a><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yazarın Notu: İsveç'in NATO üyeliği Avrupa'nın savunma alanındaki egemenliğini ve Trans - Atlantik birlikteliğin önemini vurgulamakta, aynı zamanda Rusya'nın bölgesel politikalarına karşı birleşik bir duruş sergilenmesine olanak tanımaktadır. Bu bağlamda, İsveç'in NATO'ya katılımı kısa vadede bölgesel güvenlik endişelerini artırsa da uzun vadede ittifakın savunma kabiliyetini güçlendirecektir.</li></ul>

Macaristan'ın Parlamentosu, 26 Şubat 2024'te İsveç'in NATO'ya katılımını onaylayarak, İsveç'in ittifaka katılım sürecindeki son engeli kaldırdı ve 11 Mart’ta İsveç bayrağı NATO karargahında göndere çekildi. Peki İsveç'in NATO üyeliği neden bu kadar önemliydi ve bundan sonra neler olmasını beklemeliyiz?

Avrupa'nun savunmasında yeni bir sayfa: İsveç ve NATO'nun geleceği

Avrupa Birliği&nbsp;(AB) üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanları, 1 Şubat'ta 2021-2027 dönemine ait çok yıllı finansal bütçeleri tamamlamak ve Ukrayna'ya yönelik destek paketini ilan etmek üzere toplandılar. 14-15 Aralık 2023'te yapılan zirvede, Macaristan'ın itirazı nedeniyle Ukrayna'ya sağlanacak yardım paketi <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/ukrayna-icin-umut-isigi-mi" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">duyurulamamıştı.</a> Bu gelişme üzerine, 1 Şubat'ta "olağanüstü" bir Liderler Zirvesi'nin yapılacağı bildirilmişti. İki aylık süreçte, Macaristan'ın vetosunu aşmak için çeşitli çözüm yolları <a fr-original-style="" href="https://www.euronews.com/my-europe/2024/01/10/hungary-makes-fresh-demands-in-exchange-for-lifting-veto-on-eu-financial-aid-for-ukraine" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">araştırıldı</a>. Nihayet, 1 Şubat'ta 50 milyar avro büyüklüğündeki yardım paketinin detayları konusunda uzlaşma sağlandı. Sağlanacak yardım, belirli şartlara tabi tutuldu ve Viktor Orbán'ın talebi üzerine bütçenin her yıl yeniden gözden geçirilmesine karar verildi. Zirve sırasında Avrupalı çiftçiler, Brüksel’de geniş çaplı protestolar <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/articles/cl751n0jj27o" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">düzenliyorlardı</a>.&nbsp;Zirve öncesi:&nbsp;Zirveden önce Macaristan’ın vetosunu engellemek üzere İtalya, Fransa ve Almanya liderleri ön görüşmeler <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/articles/cd17n24qz0no" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yaptı.</a> Basına yansıyan haberlere göre, görüşmelerin olumsuz gitme ihtimaline karşı bekletilen bir "yaptırım paketi" söz konusuydu. Orbán bu süreçte kendisine yönelik "mali şantaj" yapıldığına dair suçlamaları sık sık dile getirdi ve Macaristan'a ait dondurulmuş fonların Ukrayna Fonu'na ilişkin bir karar alınmadan önce serbest bırakılması gerektiğini <a fr-original-style="" href="https://www.euronews.com/my-europe/2024/01/10/hungary-makes-fresh-demands-in-exchange-for-lifting-veto-on-eu-financial-aid-for-ukraine" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ifade etti.</a>Macaristan Dışişleri Bakanı Peter Szijjártó, 29 Ocak'ta Ukrayna’yı ziyaret etti ve Ukrayna Dışişleri Bakanı Dimitri Kuleba ile <a fr-original-style="" href="https://www.ukrhaber.com/blog/ukrayna-ve-macaristan-ulusal-azinliklarla-ilgili-anlasmazliklari-cozmek-icin-ozel-bir-komisyon-olusturacak/?doing_wp_cron=1707509417.0360100269317626953125" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">biraraya geldi</a>.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Perspektif: Bu buluşmanın Macar etnik azınlığın yoğun olarak yaşadığı bölgede yapılması, görüşmelerin odağında azınlık haklarının önemli bir yer tuttuğunu <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/articles/cd17n24qz0no" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">gösteriyor.</a></li></ul>31 Ocak’ta Avrupa Parlamentosu'ndaki başlıca grupların liderleri, 1 Şubat'ta yapılacak özel Avrupa Zirvesi öncesinde, "AB liderlerini verdikleri sözleri tutmaya" ve "Ukrayna'nın karşı karşıya bulunduğu olağanüstü durumla mücadele etmesi için gerekli kararları almaya" çağıran ortak bir açıklama <a fr-original-style="" href="https://www.reneweuropegroup.eu/news/2024-01-31/european-parliament-leaders-demand-decisive-support-for-ukraine" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kaleme aldılar.</a>&nbsp;Özetle Macaristan, gerek üye ülkeler gerek AB'nin yasama ve yürütme organları tarafından kuşatma altına alındı ve 1 Şubat'ta yapılan zirveden Ukrayna’ya yardım paketi&nbsp;çıktı. Charles Michel, kararın ardından "Bu kararın Ukraynalılara bir mesaj gönderdiğini, onların özgürlüğünü ve geleceğini desteklemek için tam anlamıyla seferber olma kararlılığımızı gösterdiğini düşünüyorum" açıklamasını <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/02/01/remarks-by-president-charles-michel-at-the-press-conference-of-the-special-meeting-of-the-european-council/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yaptı.</a>Zirvede öne çıkan sonuçlar: AB'nin 2021-2027 uzun vadeli bütçesi, NextGenerationEU&nbsp;kurtarma aracıyla birlikte cari fiyatlarla 2.018 trilyon avro (2018 fiyatlarıyla 1.8 trilyon avro) <a fr-original-style="" href="https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/eu-budget/long-term-eu-budget/2021-2027/whats-new_en" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tutarındaydı.</a> Bütçenin yüksekliğinin önemli bir sebebi Covid-19 pandemisine müdahale finansmanıydı. 1 Şubat Zirvesi ile bu bütçeye ek olarak 64,6 milyar avro ek finansman <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/european-council/2024/02/01/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tanımlandı</a>.&nbsp;Liderler, Ukrayna için uygulanacak yardımları içeren ek finansal paketin yanı sıra Ortadoğu, göç yönetişimi, tarım gibi konuları da ele aldılar. <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/02/01/european-council-final-conclusions-1-february-2024/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Sonuç Bildirgesi’ne</a> göre:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ukrayna:&nbsp;2024-2027 dönemi boyunca Ukrayna'ya yönelik yardımlar, ülkenin AB üyeliğine hazırlanması perspektifi doğrultusunda yapılacak ve bu amaçla bir "Ukrayna Tesisi" (Ukraine Facility) oluşturulacak. Bu tesis aracılığıyla sağlanacak destekler, Ukrayna'nın AB değerlerine uyum sağlaması, entegrasyon süreci ve ülkenin yeniden yapılandırılması gibi alanlara odaklanacak. 50 milyar avroluk paketin dağılımı:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 0px; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2027 yılına kadar mevcut AB bütçe garantisi genişletilerek sağlanan krediler şeklinde 33 milyar avro</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ukrayna Rezervi altında geri ödemesiz destek şeklinde 17 milyar avro&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Geri ödemesiz destek için "Doğrudan Rusya Merkez Bankası'nın dondurulmuş varlıklarının kullanıldığı olağanüstü gelirlerin" de dahil olduğu kaynaklar.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Zelenski'nin yanıtı:&nbsp;Kararı memnuniyetle karşılayan Ukrayna lideri Volodimir Zelenski "Bu, Moskova'ya Avrupa'nın sağlam duracağının ve Kremlin tarafından tasarlanan herhangi bir yıkıcı dalgayla kırılamayacağının açık bir işaretidir" <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/world/europe/zelenskiy-says-eu-aid-approval-will-boost-ukraines-economy-2024-02-01/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">dedi</a>.</li></ul></li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Göç yönetişimi:&nbsp;AB, göç sorunlarını yönetmek için üye devletlere destek sağlamak, Yeni Göç ve Sığınma Paktı'nı uygulamak ve üçüncü ülkelerle göç işbirliğini sürdürmek amacıyla bütçesini artırıyor. Bu fonlar aynı zamanda Türkiye'deki Suriyeli mülteciler ve Afrika için güven fonu aracılığıyla yapılan çalışmaları da destekleyecek.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ortadoğu:&nbsp;Bir önceki zirve bildirisinde olduğu gibi liderlerin Ortadoğu’daki gelişmeleri tartıştıkları belirtiliyor ancak ayrıntıya yer verilmiyor.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tarım:&nbsp;Tarımsal düzenlemelerle ilgili net bir karara varılmazken çiftçilerin "endişelerinin anlaşıldığı" ve Konsey ile Komisyon’un ortak çalışmaya çağrıldığı belirtiliyor. </li></ul>Çiftçi eylemleri: Yeşil Dönüşüm ajandası nedeniyle Avrupa genelinde çiftçiler eylemlerini sürdürüyorlar. Çiftçilerin temel iddiası, karmaşık düzenlemelerin maliyeti artıracağı <a fr-original-style="" href="https://tr.euronews.com/green/2024/01/25/avrupada-ciftciler-hukumetleri-neden-protesto-ediyor" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yönünde.</a> Zirve günü Brüksel'de çiftçiler, hükümetin tarım politikalarını protesto etmek üzere traktörlerle şehir merkezine giden yolları bloke ederek trafiği durdurdu. Eylem sırasında çiftçiler lastik yaktı, Avrupa Parlamentosu'nun kapısına yumurta attı ve saman yakarak protestolarını sürdürdü. Bu süreçte polisle çiftçiler arasında çatışmalar <a fr-original-style="" href="https://tr.euronews.com/2024/02/01/belcikali-ciftciler-ab-zirvesini-traktorlerle-yol-kapatarak-protesto-etti" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yaşandı.</a>Avrupalı çiftçiler aylardır protesto gösterileri düzenliyorlar. Bu gösteriler, kıtanın geneline yayılarak Brüksel'deki Liderler Zirvesi sırasında en yoğun günlerini yaşadı. Avusturya, Danimarka, Finlandiya ve İsveç, çiftçilerin protesto için sokağa <a fr-original-style="" href="https://www.euractiv.com/section/agriculture-food/news/european-farmers-protest-change-speed-but-discontent-continues-smouldering/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çıkmadığı</a> nadir Avrupa Birliği ülkeleri oldu. Bu durumla ilgili üye devletler, Parlamento ve Komisyon hâlâ bir uzlaşıya varmış değil. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 6 Şubat’ta Avrupa genelinde çiftçilerin protestolarının ardından "kutuplaşmanın sembolü" hâline geldiği için “pestisit kullanımını yarıya indirmeyi öngören planı” geri çekeceğini söyledi. AB Konseyi'nin mevcut başkanlığı, Avrupa Parlamentosu'nun Kasım ayında reddettiği Pestisitlerin Sürdürülebilir Kullanımı Yönetmeliği'ne (SUR) destek vermeye çalışsa da çiftçileri etkileyen bu önemli düzenlemelerin yürürlüğe girme zamanı hâlâ belirsizliğini koruyor.Yazarın notu:&nbsp;Zirve Bildirgesi'nde yer alan ifadeler, AB'nin mali planlamalarıyla ilgili teknik detayları ortaya koyarken Ukrayna'ya yönelik destek konusunda da önemli mesajlar içeriyor. Bildirgede, AB ile daha sıkı bir “uyum sürecinin” altı çizilirken, Rusya'nın bölgedeki agresif politikalarına veya mevcut savaş durumuna doğrudan bir atıf yapılmıyor. AB’nin bu tutumu, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in politik gündemine uyum sağlamak yerine, kendi değerlerine ve ilkelerine dayalı bağımsız bir politika izlediğini gösteriyor. Öte yandan çiftçilerin devam eden eylemleri, AB içindeki çatlakları gözler önüne seriyor. Şimdilik bu protestoların nasıl kontrol altına alınacağı ve hangi yasal çerçevenin uygulanacağı belli değil. Ayrıca çiftçilere verilmesi planlanan teşviklerin Yeşil Mutabakat hedeflerine ulaşmayı sekteye uğratması ihtimali de söz konusu. İç ve dış politikadaki bu önemli gelişmelerin Avrupa Parlamentosu seçimlerine etkisi zamanla daha net bir şekilde ortaya çıkacak.

Yılın ilk zirvesinde Ukrayna’ya yardım konusunda Macaristan ikna edilirken çiftçilerin talepleri konusunda bir karara varılamadı.

AB liderlerinin gündemi: Ukrayna'ya destek ve çiftçi eylemleri

Son yıllarda Avrupa Birliği'nde (AB) yaşanan huzursuzluklar nedeniyle gündeme gelen ve bazı fonları dondurulan&nbsp;Polonya,&nbsp;Ekim ayında seçimlere gitti. Seçimlerde, Polonya halkının, artan otoriter eğilimleri ve kürtajı neredeyse tamamen yasaklayan yasaları nedeniyle iktidar partisine tepki gösterdiği görüldü. 8 yıldır iktidarda olan Hukuk ve Adalet Partisi (PiS), birinci parti çıksa da tek başına hükümet kuracak çoğunluğu sağlayamadı.&nbsp;Donald Tusk'ın liderliğindeki Sivil Blok, Üçüncü Yol İttifakı ve Sol Parti'nin oluşturduğu koalisyon, iktidarı aldı. 13 Aralık’ta <a fr-original-style="" href="https://www.gazeteduvar.com.tr/polonyada-bir-donem-kapandi-tusk-hukumeti-goreve-basladi-haber-1653473" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yemin ederek</a> başbakanlık görevine gelen Tusk, hedefini "Polonya’yı demokrasiye geri döndürmek" olarak açıkladı. Göreve gelir gelmez yargı ve medyada reformlara giden Tusk, PiS'ten parlamento üyesi olan eski İçişleri Bakanı'nın ve yardımcısının tutuklanması ile eski iktidar-yeni ana muhalefetin hedefi hâline geldi.&nbsp;Öyle ki işler Tusk’ı <a fr-original-style="" href="https://www.karar.com/guncel-haberler/polonyada-amansiz-guc-savaslari-tusk-duda-kaczynski-ucgeni-1822250" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">"Alman ajanlığı"</a> ile suçlamaya kadar gitti ve Varşova sokaklarında "Alman emperyalizmine karşı bağımsız Polonya’yı savunan" pankartlar görüldü. Milliyetçi muhafazakar PiS, seçim süreci boyunca da kimlik siyaseti&nbsp;gütmüş ve Tusk’ın atalarının Leh kökenli değil, Alman kökenli olduğunu <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/articles/c2vy458je3vo" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">vurgulamıştı.</a>&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Perspektif: AB üyesi bir ülkede yaşananlara, Brüksel veya Berlin'den herhangi bir açıklama gelmemesi dikkat çekici. Görünüşe göre AB, ülkede iki parlamento üyesinin Cumhurbaşkanlığı Sarayı'ndan alınıp tutuklanmasını "iç mesele" olarak görmeyi tercih ediyor. Bu durumun nedeni ise Polonya'nın Ukraynalı mültecilere kapılarını açık tutması olabilir.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Reformlar ve tutuklamalar</h2>Medya reformu:&nbsp;PiS iktidarı boyunca "propaganda aracı" hâline getirilen Polonya ulusal televizyonu, radyosu ve gazetesinin yönetimleri, Noel haftasına girerken radikal bir biçimde değiştirildi. Yeni Kültür Bakanı Bartłomiej Sienkiewicz; TVP devlet televizyonu, Polonya Radyosu ve Polonya Basın Ajansı (PAP) gibi devlet kurumlarının yöneticilerini ve denetleme kurullarını işten çıkararak bu pozisyonlara kendi seçtiği kişileri atadı. Bunun yanı sıra Sienkiewicz, TVP Info haber kanalının 24 saat süren yayınını da <a fr-original-style="" href="https://notesfrompoland.com/2024/01/03/what-is-at-stake-in-the-dispute-over-polish-state-owned-media/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">durdurdu.</a> PiS hükümetinin önceki Kültür Bakanı Piotr Glinski, AFP'ye verdiği demeçte, "Bu, özgür medyaya açık bir saldırı ve hukukun ihlalidir"&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.indyturk.com/node/683386/d%C3%BCnya/polonyada-iktidar-de%C4%9Fi%C5%9Fti-devlet-medyas%C4%B1n%C4%B1n-y%C3%B6neticileri-kovuldu" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">dedi.</a> Eurotopics’e göre daha önce TVP’de yayın yapan gazeteciler ve izleyici kitlesi, Telewizja Republika'ya <a fr-original-style="" href="https://www.eurotopics.net/tr/313141/polonya-pis-in-yeni-bir-medyasi-mi-var" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">transfer oldu.</a>Yargı reformu:&nbsp;Yeni hükümet aynı zamanda "yargının siyasallaştığını" iddia ederek yapısal değişikliklere gitmeyi planlıyor. Konuyla ilgili olarak PiS yanlısı Cumhurbaşkanı Andrzej Duda, meclisin alt kanadı olan Sejm'in başkanına hitaben yazdığı mektupta, "atadığı yargıçların statüsünün zayıflatılmasına asla izin vermeyeceğini" <a fr-original-style="" href="https://www.aa.com.tr/en/europe/judicial-crisis-erupts-in-poland-between-president-duda-new-government/3088423" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtti.</a>&nbsp;Tartışmalı tutuklamalar:&nbsp;9 Ocak'ta ise "yargı krizi" olarak adlandırılabilecek olayların ilk işareti geldi. PiS iktidarında önemli görevlerde bulunan ve şu an parlamento üyesi olan eski İçişleri Bakanı Mariusz Kaminski ve yardımcısı Maciej Wasik, Cumhurbaşkanlığı Sarayı’na düzenlenen operasyonla gözaltına alındı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ne olmuştu? Kaminski ve Wasik, 2007-2010 yılları arasında Yolsuzluk Karşıtı Merkez Büro (CBA) Başkanı ve yardımcısı olarak görev yaparken, "görevi kötüye kullanma" ve "yolsuzluğu azmettirme"yle suçlandı. 2015'te her ikisi de 3'er yıl hapis cezasına çarptırıldı. 2016'da Cumhurbaşkanı Duda, iki kişi için de af yetkisini kullandı. Bu karar, geçen Aralık ayında Varşova Bölge Mahkemesi'nce <a fr-original-style="" href="https://www.hurriyet.com.tr/dunya/polonyada-polis-cumhurbaskanligi-sarayini-basti-haklarinda-hapis-cezasi-olan-eski-icisleri-bakani-kaminski-ve-yardimcisi-gozaltina-alindi-42388561" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bozuldu</a>. Mahkeme, af yetkisinin tüm yargılama süreci bitmeden kullanılamayacağına hükmederek, Kaminski ve Wasik'e bu kez 2'şer yıl hapis cezası verdi. Cumhurbaşkanı Duda ise af yetkisini doğru kullandığını iddia etti.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tartışma: Başbakan Tusk, Duda'nın "aranan iki suçluyu sarayına mülteci olarak kabul etmesini" eleştirdi ve Cumhurbaşkanı'na bu suçun 3 aydan 5 yıla kadar hapis cezası ile sonuçlanabileceğini <a fr-original-style="" href="https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/polish-police-arrest-two-politicians-convicted-of-abuse-of-power" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ima etti.</a> Tusk'un açıklamaları, Polonya'nın içinde bulunduğu yargı krizini daha da derinleştirdi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İkinci af planı:&nbsp;Cumhurbaşkanı Duda, tutuklamaların ilk günlerinde af yetkisini doğru kullanmış olduğunu iddia etse de 11 Ocak’ta Kaminski ve Wasik’in eşleri ile buluştuktan sonra af sürecini tekrar başlatacağını <a fr-original-style="" href="https://www.pap.pl/en/news/duda-says-he-will-pardon-jailed-ex-ministers-again" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">duyurdu.</a></li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ya sonra?&nbsp;</h2>Tutuklamaların ardından "basın özgürlüğünü" ve "siyasi tutsakların serbest bırakılmasını" savunan PiS çağrısı ile 12 Ocak’ta Varşova’da geniş çaplı gösteriler yapıldı. Gösterilere PiS’e göre 200 yüz bin kişi, Varşova Belediye Meclisi’ne göre 35 bin kişi <a fr-original-style="" href="https://www.polskieradio.pl/395/7784/Artykul/3315188,update-thousands-attend-rally-in-warsaw-calling-for-release-of-jailed-exministers" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">katıldı.</a> Protestolar sırasında PiS lideri Jaroslaw Kaczynski, AB'yi hedef aldı ve "Bağımsız, egemen Polonya için, Polonya'yı savunmak için bu büyük savaşı kazanmak zorundayız" dedi. Protestocuların dövizlerinde <a fr-original-style="" href="https://sputniknews.com.tr/20240112/polonyada-iktidarin-ilk-isi-eski-icisleri-bakanini-tutuklamak-oldu-halk-sokaga-dokuldu-1079566919.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">“Tusk Brüksel'e değil, hapse</a>”; <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/world/europe/polish-president-moves-pardon-jailed-ex-ministers-deepening-turmoil-2024-01-11/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">“Ruslardan kurtulduk, Tusk'tan da kurtulacağız”</a> ifadeleri yer aldı.&nbsp;15 Ocak’ta biraraya gelen Cumhurbaşkanı Duda ile Başbakan Tusk, taviz vereceklerine yönelik bir işaret göstermedi. Duda, Tusk'a "Lütfen yasaları ihlal etmeye çalışmaktan vazgeç" dedi. Tusk ise Cumhurbaşkanı'na&nbsp;hükümetinin yasalara uyduğu konusunda güvence <a fr-original-style="" href="https://notesfrompoland.com/2024/01/15/please-stop-trying-to-violate-the-law-president-duda-tells-pm-tusk/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">verdi.</a>Yazarın notu: Tusk hükümeti, Polonya'yı Avrupa Birliği'nin ideallerine ve standartlarına geri döndürme konusunda büyük umutlar uyandırıyor, ancak tutarsız bir yol izliyor. Politico'ya göre, AB'nin 2040 İklim Hedefleri'ne uymayı taahhüt eden Tusk hükümeti, Brüksel'e yönelik bir U dönüşü <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/poland-climate-change-2040-europe/?utm_medium=social&utm_source=LinkedIn" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yaptı.</a> Buna karşın Financial Times, Tusk hükümetinin önceki hükümetin adımlarını takip ederek AB ile Ukrayna arasındaki ticaret anlaşmasının yenilenmesini engellemeye hazırlandığını <a fr-original-style="" href="https://www.ft.com/content/734b12d4-d3c1-4009-9b4b-d30018588622" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtiyor.</a> Tusk, Avrupa yanlısı bir politika izlemek istese de Polonyalı çiftçilerin&nbsp;ve kamyon şoförlerinin Ukrayna sınırında düzenledikleri protestolar gibi büyük zorluklarla karşı karşıya. Ayrıca Cumhurbaşkanı Duda ile olan anlaşmazlıklar nedeniyle Tusk'ın politika belirleme yetisi de giderek sınırlanıyor.

Polonya'da sandıkta tamamlanmayan iktidar savaşları doruk noktasına ulaştı. Hükümetin kararları ve tutuklamalar, halk tarafından eleştiriliyor.

Polonya'da demokrasiye geçiş sancıları

Avrupa Birliği (AB)&nbsp;üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanları, 14-15 Aralık'ta yılın son liderler zirvesi için biraraya geldi. Zirve öncesinde Macaristan Başbakanı Viktor Orbán'ın Ukrayna ile ilgili üyelik ve mali yardım kararlarını veto etme tehdidi, gerilime yol açmıştı. Orbán’ı ikna etme turları nedeniyle planlanandan geç başlayan zirvede, mali yardım paketine onay çıkarılamazken Ukrayna ve Moldova’nın üyelik müzakerelerine başlaması ile Gürcistan’ın aday ülke olması kararı “teknik bir ayrıntı” ile kabul edildi.Orbán'ın oylama sırasında salondan çıkması ile genişleme kararları "oybirliği" ile alınabildi. Fransa lideri Emmanuel Macron, Orbán'ın salondan çıkışını, diğer AB liderlerinin kolektif çabasının bir sonucu olarak değerlendirdi.Zirve sonucunda 34 madde ve 11 sayfadan oluşan bir Sonuç Bildirgesi yayımlandı. Birlik tarafından "tarihî" olarak anılan zirveye ilişkin öne çıkanlara birlikte göz atalım:<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Zirve öncesi tansiyon</h2>Avrupa medyasında "Kremlin’in Truva Atı" olarak anılmaya başlanan Orbán, zirveden önce Avrupa Devlet ve Hükümet Başkanları Konseyi Başkanı Charles Michel’e hitaben mektuplar yazdı. Politico’nun haberine göre Orbán kaygılarını dile getirdiği 22 Kasım tarihli mektupta "Avrupa Konseyi, AB'nin Ukrayna'daki stratejik hedeflerinin uygulanabilirliği konusunda samimi ve açık bir tartışma yürütmelidir”&nbsp;ifadelerini kullandı. 4 Aralık'taki mektupta ise Ukrayna konusunda bir fikir birliği sağlanmadığını tekrarladı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Perspektif:&nbsp;Ukrayna’ya karşı veto yetkisini kullanmayı planlayan Macaristan’a, daha önce hukuki reformlar yapmadığı gerekçesiyle uygulanan fon blokesi zirveden günler önce kaldırıldı.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Zirvenin ana gündemi: Ukrayna&nbsp;</h2>Zirvenin ana konularından biri olan Ukrayna, Sonuç Bildirgesi'nde de iki şekilde ele alındı. İlk olarak devam eden savaşta Rusya’nın agresif saldırısı eleştirildi ve birliğin Ukrayna’nın yeniden inşası için elinden geleni yapacağı belirtildi. Söz konusu taahhüt, “… Birlik uluslararası ortaklarla koordinasyon içinde, Ukrayna'nın onarım, iyileştirme ve yeniden inşasını desteklemeye devam etmektedir”&nbsp;ifadesiyle verildi. Bildiride yalnızca Ukrayna'nın değil, Karadeniz bölgesindeki istikrarsız ortam nedeniyle risk altında olan Moldova ve Gürcistan’ın da korunacağı garanti edildi.&nbsp;İkinci olarak "üyelik müzakerelerinin başlatılması" konusunda Ukrayna'nın adı Moldova ile birlikte geçti. Avrupa Konseyi, ilgili adımların 8 Kasım 2023 tarihli komisyon önerilerinde belirtilen şekilde atılmasının ardından konseyi ilgili müzakere çerçevelerini kabul etmeye davet etti.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bütçe çıkacak mı?</h2>Ukrayna için sevindirici haber üyelik müzakereleri olsa da 50 milyon avroluk mali yardım paketine onay çıkmadı. Orbán veto kartını bütçe görüşmelerinde oynarken, geriye kalan 26 lider, Ukrayna’ya bütçe tahsis etmeye kararlı göründü. İrlanda Başbakanı Leo Varadkar açıklamasında, "26 üye ülkenin parayı iki taraflı (bileteral) olarak sağlaması mümkün" ifadesini kullandı. Böyle bir senaryoda yardımı veren görünürde AB olmayacak ama Ukrayna'ya güçlü bir Avrupa desteği sağlanmış olacak.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bir cümlelik Ortadoğu</h2>Sonuç Bildirgesi'nde Ortadoğu konusunda yalnızca "stratejik bir tartışma" yapıldığı yer aldı, ancak ayrıntı verilmedi. Basında bu tartışmalarda israil ve Hamas Savaşı'nda "Gazze'de ateşkes"in konuşulduğu, bir uzlaşıya varılamadığı haberleri yer aldı.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ek zirve kararı</h2>2021-2027 dönemindeki bütçe için “26 Devlet veya Hükümet Başkanının güçlü destek verdiği bir süreç” olarak bahsediliyor. Bu nedenle Şubat 2024'e ek bir zirve planlandı. Konseyin yeni dönem başkanlığını devralacak olan Belçika lideri ile basın toplantısı yapan Charles Michel, Şubat'ta yapılacak zirvenin ana konusunu “… oybirliğiyle karar alabilmemiz için 27. üye ülkeyi [Macaristan] kabul etmeye ikna etmek” olarak ilan etti.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Beklenen başlık: Türkiye</h2>Türkiye konusunda herhangi bir karara varılmazken, AB – Türkiye ilişkilerinin bir sonraki zirvede ele alınacağı bildirildi. Muhtemelen Şubat’taki bütçe zirvesinden sonra Mart 2024'te yapılacak Liderler Zirvesi’nde AB – Türkiye ilişkileri geniş kapsamlı olarak ele alınacak.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Nefret suçu, anti-semitizm ve İslamofobi ile mücadele&nbsp;</h2>Ortadoğu hakkında herhangi bir karara varmayan liderler, yükselen nefret suçlarına karşı “ciddi anlamda endişeli” olduklarını belirtti. Bu bağlamda, “Avrupa Birliği Anti-Irkçılık Eylem Planı” ve “Antisemitizmle Mücadele ve Yahudi Yaşamını Teşvik Etme” konularındaki Avrupa Stratejisi hatırlatıldı ve bu planların hızla uygulanmasının Yahudi topluluklarının güvenliği için esas olduğu vurgulandı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kim, ne dedi?</h2>Financial Times’a yazan Ben Hall, Henry Foy ve Martin Donai, Orbán’ın 50 milyar avroluk bütçeyi reddetmesini şöyle değerlendirdi:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(9, 9, 9); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(9, 9, 9); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Orbán'ın standartlarına göre bile bu, ortaklarını yanlış yönlendiren bir performans oldu. AB'nin temel güvenlik meselelerinden birinde uzlaşma aramayı reddetmesi, yıllardır kendisiyle tartışanları bile dehşete düşürdü.”</blockquote>Anadolu Ajansı analiz köşesi için zirveyi değerlendiren Emrah Dokuzlu ise Orbán'ın tavrını şöyle yorumladı:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(9, 9, 9); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(9, 9, 9); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Orbán'ın Batı’nın, özellikle de Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) Rusya'yı Ukrayna'ya karşı savaşa ittiğini ve orada bir vekalet savaşı yürüttüğünü düşünmesi; AB içinde karar mekanizmalarının yeknesaklığını bozuyor.”&nbsp;</blockquote>Alman Handelsblatt Gazetesi ise oybirliği ilkesinin karar alma mekanizmasına zarar verdiğini ileri sürdü. Bu nedenle,&nbsp;“şantajlara daha az açık hâle gelmek için oybirliği ilkesini sınırlamayı”&nbsp;tavsiye etti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yazarın notu: Zirvenin temel konusunun Ukrayna ile ilişkiler ve genişleme süreci olduğunu göz önünde bulundurmak gerekir, zira diğer başlıklarda eyleme dönük planlar yok. Şüphesiz üyelik müzakereleri başlasa bile bu süreç on yılları bulacak. Macaristan'ın yarattığı çatlak tamir edilmezse, Ukrayna’nın durumu, müzakerelerde Kıbrıs engeline takılan Türkiye’nin üyelik sürecine benzer bir duruma dönüşebilir. AB bu sorunu çözmek için oy birliği ilkesinden vazgeçmeyi denerse, bu sonuç Türkiye ile ilişkileri de etkileyebilir.</li></ul>

AB üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanları, 14-15 Aralık tarihlerinde yılın son Liderler Zirvesi için biraraya geldi. Zirvenin ana konusu Ukrayna oldu.

Ukrayna için umut ışığı mı? 

<a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/in/busrak%C4%B1l%C4%B1c/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Dr. Büşra Kılıç</a>Avrupa Komisyonu'nun Komşuluk ve Genişlemeden Sorumlu Üyesi Olivér Várhelyi ile Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell tarafından hazırlanan Türkiye-AB ilişkilerinin geleceği hakkında&nbsp;“AB Konseyi’ne tavsiye niteliğinde”&nbsp;rapor, 29 Kasım'da Brüksel'de sunuldu.Rapor, 22 Mart 2021'de yine Komisyon tarafından sunulan raporun devamı ve iki yıllık süreçteki gelişmelerin değerlendirilmesi niteliğinde. 2021 yılı raporunda yer alan “kademeli / progresif, orantılı ve geri dönülebilir şekilde işbirliği geliştirme”&nbsp;hedefi&nbsp;2023 yılında da tekrarlandı. Toplam 18 sayfalık raporun ilk beş sayfası, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz de dahil olmak üzere, dış politika hedeflerini ve jeopolitik gelişmeleri özetliyor. “İkili İlişkiler” başlığı altındaki 7 temel maddede ticari ilişkiler, vize serbestisi, göç ve dış politika alanları ele alınıyor. Sonuç bölümünde ise işbirliğinin geliştirilmesi için iyileştirme önerileri sıralanıyor. Raporun ana hatlarını özetlemek gerekirse...2019 yaptırımları kalkıyor: Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki sondaj faaliyetlerini durdurması ve Ankara-Atina ilişkilerinin normalleşmesi sonucunda, Türkiye’ye 2019 yılında getirilen yaptırımların kaldırılması öneriliyor. Söz konusu başlıklar arasında askıya alınmış olan ekonomi, siyaset, enerji ve ulaştırma konularında üst düzey diyalogların yeniden başlatılması, Ortaklık Konseyi'nin tekrar toplanması ve Türk Dışişleri Bakanı'nın Gymnich Toplantısı olarak da bilinen gayriresmî dışişleri bakanları toplantılarına davet edilmesi önerileri bulunuyor.Kıbrıs düğümü: Raporun hem giriş bölümünde hem de “Gümrük Birliği’nin Güncellenmesi”, “Vize Serbestisinin Sağlanması” gibi adaylık ilişkilerinden sonraki en önemli başlıklarda Kıbrıs “sorunu”na genişçe yer veriliyor. AB, Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin ve Birliğin ortak fayda sağlayacağı bir “refah alanı” talebini yineliyor ve Birlik üyesi Kıbrıs’ın “egemenlik haklarına saygı” bekliyor. Ayrıca Türkiye’nin Kıbrıs konusunda BM kararlarından farklı olan iki devletli çözüm tezi eleştiriliyor. Kıbrıs’ta barışın sağlanması için BM çerçevesi örnek gösteriliyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gümrük Birliği’nin güncellenmesi için Türkiye’nin Güney Kıbrıs dahil olmak üzere tüm üye ülkelerle ticaret ilişkisi kurması bekleniyor. Temmuz 2005'te Türkiye, AB ile Gümrük Birliği'ni genişleten İlave Protokolü, Kıbrıs Cumhuriyeti'ne yönelik uygulamama kararı aldı. Bu tek taraflı kararı, Güney Kıbrıs'ın 2009'da Türkiye’nin adaylık sürecinde altı müzakere bölümünü engellemesi izledi. "Türkiye’nin Kuzey Kıbrıslı Türklerin haklarını koruma" tutumu değişmediği için Gümrük Birliği’nin güncellenmesi mümkün görünmüyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Vize Serbestisi Yol Haritası için Türkiye’ye sunulmuş olan 72 kriterden büyük bir çoğunluğunu tamamlayan Ankara’nın yalnızca altı kriteri tamamlaması gerekiyor. Ancak bu altı kriter yine Kıbrıs sorununda kilitlenmekte. Zira geri kalan altı maddeden birisi "Tüm AB üye devletlerine etkili bir şekilde ceza hukuku alanında yargı işbirliği sağlamak" ve Güney Kıbrıs ile işbirliği sağlamıyoruz.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Raporda, Türkiye'nin Güney Kıbrıs'ın, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü de dahil olmak üzere uluslararası organizasyonlara üyeliğini engellemesi yoğun bir şekilde eleştiriliyor. Komisyon’a göre bu durum, Türkiye'nin Kıbrıs'ı tanımamasının ötesinde, Türkiye ile doğrudan bilgi alışverişini kısıtlıyor. Örneğin, yargı işbirliği veya vergi kaçakçılığıyla mücadele gibi alanlarda bilgi değişimini engelliyor ve aynı zamanda Gümrük Birliği'nin sorunsuz işleyişini olumsuz yönde etkiliyor.</li></ul>Suriye ve Libya:&nbsp;Raporda, Türkiye’nin AB ile paylaşılan bölgede "önemli bir aktör" olduğu vurgulanıyor.&nbsp;Bu kapsamda Kafkasya ve Ortadoğu bölgelerindeki çatışmalarda ortak çalışmanın önemine değiniliyor. Öte yandan Türkiye’nin Suriye ve Libya’daki aktif askerî faaliyetleri eleştiriliyor.&nbsp;Ankara’nın “AB’nin çıkarlarını dikkate almadan kendi dış politikasını sürdürdüğü” ifade ediliyor.Göç Mutabakatı:&nbsp;Mart 2016'da hayata geçen AB-Türkiye Göç Mutabakatı, raporda başarıyla anılıyor. Türkiye, bu mutabakatta öngörülen katılım müzakerelerinin canlandırılması, Gümrük Birliği'nin modernizasyonu ve vize serbestisi gibi unsurların hızlandırılmış bir şekilde uygulanmasını talep ediyor, ancak rapor Türkiye’nin bu alanlarda koşulları henüz karşılamadığını belirtiyor.Sonuç Önerileri:&nbsp;Komisyon son olarak Konsey’e işbirliği için dört temel öneri sunuyor:<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Göç yönetiminde 2016 Mutabakatı’nın daha etkili ve karşılıklı fayda sağlayacak şekilde uygulanması, bu çerçevede Türkiye'den Birlik'e yönelik yerleştirmeleri artırılması için Türkiye'deki en savunmasız Suriyeli mülteci gruplarının hedeflenmesi (böylece Türkiye’nin göç yükünün azaltılması),</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gümrük Birliği'nin modernizasyonu için üye ülkeler anlaşması ve Komisyon’u müzakereleri başlatmak için yetkilendirmesi,</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ekonomi, enerji, ulaştırma, siyasi gelişmeler, dış politika ve güvenlik üzerine üst düzey diyalogların artırılması; diyalog çerçevesine yeşil dönüşüm, iç güvenlik, dinler arası diyalog, kültür gibi yeni konuların eklenmesi,</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Son olarak da insanlar arası teması artırmak için Türkiye'nin Erasmus+, Horizon Europe gibi AB programlarına katılımını sürdürülmesi ve Komisyon’un Türkiye'ye Vize Serbestleştirme Yol Haritası'nda belirlenen hedefler konusunda danışmanlık yapması.&nbsp;</li></ul>İyileştirme önerilerinin ardından Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de “yasa dışı” faaliyetlerine devam etmesi durumunda “ekonomik ve politik” sonuçlarla karşılaşacağı açıkça&nbsp;belirtiliyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Görüşler:</h2><ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">&nbsp;Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, raporu son derece olumlu karşıladıklarını belirtti. Şimşek, “Komisyon ve Yüksek Temsilci tarafından önerilen önlemler cesaret verici ve olumlu gelişmelere işaret etmektedir” ifadesini kullandı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Haliç Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Aylin Ünver Noi, SETA’ya verdiği röportajda “Türkiye, anayasa değişikliklerini ve uyum paketlerini, yani siyasi ve ekonomik reformları güvenilir bir tam üyelik perspektifi sağlandığı dönemde gerçekleştirmiştir. Bu perspektif olmadığı sürece Türkiye’den hem reform konusunda hem de Türkiye-AB arasında dış politikada uyum beklemek pek de gerçekçi bir beklenti değildir Tam üyelik perspektifinin bu bağlamda motivasyon etkisi daha büyüktür”&nbsp;değerlendirmesinde bulunuyor.</li></ul>Yazarın Notu: 29 Kasım raporu her ne kadar yapıcı öneriler içerse de 2021 raporundan farklılaşmıyor. Bu bakımdan AB’nin “kozmetik bir revizyon” yaptığı öne sürülebilir. Raporda üyelik, vize serbestisi, Gümrük Birliği’nin güncellenmesi gibi konular Kıbrıs meselesinde düğümleniyor. Bu konuda Türkiye’nin de AB’nin de tezlerini kısa zamanda değiştirmeyeceği aşikar. Ada’nın geleceği hakkında ortak bir paydada buluşulmadığı sürece, Türkiye-AB ilişkilerinin seyri, göç yönetişiminde işbirliği ve mevcut ekonomik ilişkilerin devam ettirilmesinden öteye gitmeyecek.

Türkiye-AB ilişkilerinin geleceği hakkında “AB Konseyi’ne tavsiye niteliğinde” rapor, 29 Kasım'da Brüksel'de sunuldu.

AB-Türkiye ilişkilerinde işbirliği yine Kıbrıs'a endeksli

Avrupa Komisyonu, 18 Mayıs Perşembe günü Avrupa Birliği’ni “yeniden enerjilendirecek” enerji tasarrufu planını yayımladı. REPowerEU&nbsp;adlı planın taslağı 8 Mart’ta <a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_22_1511?utm_source=aposto" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">duyurulmuştu</a>.&nbsp;AB, 2030 Yeşil Enerji Hedeflerini yakalamak için bir dizi önlem alırken bu önlemlerin başat nedeni olarak Rusya’ya karşı enerji bağımlılığını azaltmayı gösteriyor. Bu açıdan AB’nin yeni enerji gündemi dönüştürücü (transformative) bir ajanda olmakla birlikte doğrudan politik bir amaca da hizmet <a fr-original-style="" href="https://www.euronews.com/my-europe/2022/05/18/five-things-to-know-about-the-eu-s-big-plan-to-become-independent-from-russian-fossil-fuel" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ediyor.</a> Rusya – Ukrayna Savaşı bu politik amacın görünen en önemli moral değeri.Rusya’nın bir numaralı müşterisi olan AB, “savaşın finansmanı” rolünden sıyrılmaya kararlı görülüyor. Nitekim Komisyon planı, “Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden dolayı küresel enerji piyasasında yaşanan zorluklara bir yanıt olarak”&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/european-green-deal/repowereu-affordable-secure-and-sustainable-energy-europe_en" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sunmakta.</a><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ekonomik, güvenilir ve sürdürülebilir</h2>Planın temel hedeflerinin enerji kaynaklarını çeşitlendirmek ve enerji tasarrufu yapmak olduğu belirtiliyor. İki temel hedefin, “yeşil enerji dönüşümünün hızlandırılması” ve “akıllı yatırımlar yapmak” da REPowerEU Planı’nın temellerini oluşturuyor.<img src="https://images.aposto.com/2022/4/3/1653462081809.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.38" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">European Commission, REPowerEU Plan COM(2022) 203 Final“Çeşitlendirme” için atılacak ilk adımlar, LNG (sıvılaştırılmış doğalgaz) ve hidrojen gazı ithalatı ile enerji ithalatının yapıldığı ülkelerin artırılması. Üye ülkelerin satın alma süreci, <a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/IP_22_2387" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">AB Enerji Platformu</a> tarafından organize edilebilecek. Üye ülkelerin enerji alımlarının yanı sıra bireylere ve özel şirketlere de&nbsp;enerji tasarrufu için büyük bir rol düşüyor.&nbsp;Yenilenebilir enerji kaynaklarının artırılması özellikle de <a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energy-framework_en#:~:text=Key%20targets%20for%202030%3A,of%20the%20preceding%20linkEN&text=At%20least%2032.5%25%20improvement%20in,of%20the%20preceding%20linkEN" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">2030 Yeşil Hedeflerine</a> ulaşmak üzere ön plana çıkıyor. REPowerEU ile birlikte yenilenebilir enerjinin tüm enerji üretimindeki payı için belirlenen %40 hedefi %45’e <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-61491357" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yükseldi.</a><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bütçe</h2>Planın temel yapı taşlarından biri de üye ülkelerin güçlendirilmesini ve dayanıklı hale gelmesini sağlayan The Recovery and Resilience Facility (RRF) mekanizması. Pandemi döneminde de üye ülkelere yapılan ekonomik desteklerde ön plana çıkan RRF, yeşil dönüşüm için ayrılacak bütçeyi yönetiyor.Bloomberg’e göre AB’nin 2030 sonuna kadar yapacağı 300 milyar avroluk yatırımının 10 milyarı doğalgaza, 2 milyarı &nbsp;petrole, geri kalan kısmı ise temiz enerjiye <a fr-original-style="" href="https://www.bloomberght.com/ab-de-300-milyar-euroluk-enerji-plani-2306700" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">harcanacak.</a><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Tasarruf</h2>Planın tasarruf için en kısa vadede ön gördüğü plan 1 Kasım 2022’ye kadar tüm üye devletlerin &nbsp;depolarını %80 oranında doldurmaları. Böylece enerji fiyatlarını ani değişiminden etkilenme riskini minimuma indirmek hedefleniyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Güneş ve rüzgar enerjisi kapasitesini artırmak,</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yaklaşık 50 milyar metreküp gaz ithalatından tasarruf sağlamak için yenilenebilir hidrojen dağıtımını sağlamak,&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">17 milyar metreküp gaz ithalatından tasarruf etmek için biyometan üretimini artırmak&nbsp;</li></ul>&nbsp;gibi hedeflerin kısa vadede &nbsp;hayata geçmesi <a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/european-green-deal/repowereu-affordable-secure-and-sustainable-energy-europe_en" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">planlanıyor.</a> Alınacak tüm önlemlerin AB'ye yılda 100 milyar avro tasarruf ettirmesi bekleniyor.BBC Türkçe tarafından özetlenen uzun vadeli önlemler <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-61491357" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">arasında;</a><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2030 yılına kadar 600 GW güneş enerjisi kapasitesi kurmak için AB Güneş Enerjisi Stratejisi'nin oluşturulması,</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kamu binaları, ticari binalar ve konutlara güneş paneli kurulumunun zorunlu hale gelmesi,</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Jeotermal ve güneş enerjisinin ısıtma sistemlerine entegre edilmesi,</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yenilenebilir enerji projelerinde izin süreçlerini kolaylaştırmak için düzenlemelerin geliştirilmesi yer alıyor.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Son not</h2>AB’nin enerji tasarrufu ve yenilenebilir enerji için attığı adımlar, Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in Jeopolitik Komisyonu’nun hazırlamış olduğu planlar çerçevesinde istikrarlı bir şekilde devam ediyor. Mevcut savaş, Rusya’ya karşı olan “bağımlılığı bitirme” söylemini güçlendirerek Rusya’ya karşı AB’nin ekonomik bir değer olarak güçlendirilmesi planını hızlandırdı. Yine de REPowerEU uzun vadeli bir plan. Kısa vadede Rusya’ya karşı atılacak en büyük adım petrol ambargosunu onaylayabilmek olacaktır.

Rusya'ya bağımlılığı bitirmeye çalışan AB, REPOWEREU adlı enerji tasarruf planını yayımladı. 


AB'den yeni enerji hamlesi: Bağımsız ve yeşil

Macaristan'da dün parlamento seçimleri ve referendum gerçekleştirildi. Bugün itibarıyla sandıkların %98'i açıldı ve Başbakan Viktor Orbán'ın liderliğindeki Fidesz (Macar Yurttaş Birliği) ile Hristiyan Demokratik Halk Partisi (KDNP) koalisyonu galibiyeti ilan edildi. Sonuçlara göre, Fidesz-KDNP koalisyonu 135, Macaristan için Birlik 57 ve aşırı sağcı Mi Hazank ise 7 milletvekiliyle temsil hakkı kazandı. Altı muhalefet partisinin ortak adayı Peter Marki Zey %35 oranında oy alırken Orban aldığı %53 oranında oy ile koltuğunu korudu.<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Neler oldu?&nbsp;Seçim öncesi yapılan anketlerde, rakipler arasında başa baş bir fark görülüyordu; ancak kararsızların oranı %20'ye yakın olduğu için tahmin etmek<a fr-original-style="" href="https://www.dw.com/tr/macaristandaki-se%C3%A7imler-orban%C4%B1n-kaderini-belirleyecek/a-61341700" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;güçleşmekteydi</a>. Muhalefetin ortak adayı ön seçimle belirlendi. Péter Márki-Zay hâlihazırda partisiz bir adayken eski bir Fidezs'li olarak merkez sağı ikna etmesi <a fr-original-style="" href="https://ankahaber.net/haber/detay/macaristanda_kritik_secim_yarin_arastirma_gorevlisi_ergun_turkiye_ve_macaristanin_muhalif_partileri_birbirinin_izledigi_stratejilerden_dersler_cikarmali_80400" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">umuluyordu.</a></li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Seçim sisteminin etkisi:&nbsp;Parlamentonun üçte ikisini elinde bulunduran Orbán, seçim sistemini kendi "lehine" değiştirdiği iddia ediliyor. 199 sandalyeli parlamentoda, 106 sandalye en çok oy alan adayın kazandığı "dar bölge sistemine" göre belirleniyor. 93 milletvekili ise partilerin listesinden oy oranına göre meclise giriyor. Bu sistem 2012 yılında değiştirildi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Değerlendirme:&nbsp;Uzmanlar, seçimin kaderini Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin belirlediğini düşünüyor. Dokuz Eylül Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü'nde Araştırma Görevlisi olan İlteriş Ergun, seçim öncesi Anka Haber Ajansı ile yaptığı röportajda savaşın etkilerini de değerlendirdi. Ergun, Zay’in muhalif koalisyonu memnun etmek için zaman zaman gaflar yapabildiğini, Orbán'ın ise savaşa karşı Macaristan çıkarlarını ön plana çıkararak seçmenini konsolide edebildiğini<a fr-original-style="" href="https://ankahaber.net/haber/detay/macaristanda_kritik_secim_yarin_arastirma_gorevlisi_ergun_turkiye_ve_macaristanin_muhalif_partileri_birbirinin_izledigi_stratejilerden_dersler_cikarmali_80400" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;ifade etti.</a> Kampanyası boyunca ülkesinin Ukrayna - Rusya savaşına dâhil olmayacağını vurgulayan Orbán, Ukrayna lideri Volodimir Zelenski’yi “muhalifi” ilan etmişti.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Referandumda ne oldu?</h2>Parlamento seçimlerinin yanı sıra, muhalefet tarafından "homofobik yasa" olarak adlandırılan yasa değişimi referandumu da aynı gün gerçekleştirildi. 18 yaşından küçükleri eş cinselliğe ve cinsiyet değişikliğine "teşvik etmeyi" yasaklayan teklif de seçime gitti. Muhalefet referandumun iptali için geçersiz oy çağrısında bulundu.Seçim sonuçları, Brüksel için Macaristan "sorununun" bitmediği anlamına geliyor. Medyayı elinde bulunduran, seçim sistemini değiştiren ve AB değerlerine açıkça karşı çıkmaktan çekinmeyen Orbán, uzun süredir eleştiriliyor. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, Macaristan’ın 2018 seçimlerini "özgür fakat adil değil" olarak <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/newsletter/brussels-playbook/orban-wins-in-hungary-dutch-spanish-axis-war-crimes-in-ukraine/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">etiketlemişti.</a>

AB’nin "Baş ağrısı" Orbán, zaferini ilan etti

Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlattığı işgalin 21'inci günündeyiz. Bu süre zarfında uluslararası politikada mültecilere karşı alınan tutumdan enerji ticaretine, tarafsız ülkelerin silah yardımlarından İsrail &nbsp;gibi <a fr-original-style="" href="https://tr.euronews.com/2022/03/11/ukrayna-savas-nda-arabuluculuk-girisimleriyle-one-c-kan-iki-aktor-turkiye-ve-israil" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yeni arabulucu</a> aktörlere kadar bir çok değişim yaşandı.Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen 2019’da göreve geldiğinde Komisyon'un çok taraflılığın sürdürücüsü ve dış politikada daha etkili olan "jeopolitik" bir Komisyon olacağını <a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/IP_19_5542" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">duyurmuştu</a>. Ukrayna savaşı, AB’nin kurumlarına ve başat aktörlerine bu pozisyonu besleyecek ve stratejik hareket edebilecek bir manevra alanı tanıdı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Mültecilere açık kapı politikası</h2>AB Komisyonu'nda iç işlerinden sorumlu üye olan Ylva Johansson, 2015’te yaşanan mülteci "krizinde" etkili rol oynamayan AB’nin bu sefer Ukrayna vatandaşları için doğru adımlar attığını <a fr-original-style="" href="https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ab-komisyonu-uyesi-johansson-ab-2015teki-goc-krizinde-yoktu/2535922" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ifade etti.</a>&nbsp; AB, 2001'den beri ilk kez "Geçici Koruma Yönergesini" <a fr-original-style="" href="https://www.migrationsverket.se/English/About-the-Migration-Agency/For-press/News-archive/News-archive-2022/2022-03-15-The-EU-has-activated-the-Temporary-Protection-Directive.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">devreye aldı.</a> Bu karar, Türkiye’nin 2014'ten beri Suriyeliler için uyguladığı Geçici Koruma Yönergesini andırsa da Brüksel şimdilik Yönerge’nin sınırlarını daha belirli tutuyor. Buna göre mültecilerin 24 Şubat’tan sonra ülkeden çıkmaları ve bittiğinde otomatik olarak uzatılabilecek bir yıllık koruma almaları öngörülüyor.AB’nin kararına rağmen Danimarka sığınma başvurusunda bulunmayan mültecileri sınırdan geçirmiyor ve "geçiş ülkesi" olmayacağını öne sürüyor. Eurotopics’te çevrilen makalede Danimarka kaynaklı Politiken gazetesi, Danimarka’nın Maastricht Anlaşması’nda saklı tutulan hakları nedeniyle Geçici Koruma Yönetmeliği'ne tâbi olmadığını; ancak cuma günü özel yasa çıkartacağını belirtiyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Rusya’ya karşı istikrarlı politika</h2>Kırım’ın işgalinden beri Rusya’ya uygulanan ekonomik yaptırımlar, AB’nin en istikrarlı yaptırımları olarak <a fr-original-style="" href="https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17449057.2022.2028421" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">değerlendiriliyo</a>r. Daha önce Gürcistan, Moldova, Çeçen savaşı gibi Kafkaslar’da gerçekleşen “donmuş çatışmalar” AB’nin etkili olamadığı ve sembolik olarak ilişkileri askıya aldığı askerî “olaylar” idi. Bugün geldiğimiz noktada, normlara eşlik eden askeri araçların tüm ülkeler tarafından kullanımı, Soğuk Savaş’tan beri alışık olunmayan bir durum.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"Avrupa’yı yeniden enerjilendirmek"</h2>En büyük enerji sağlayıcısı Rusya’ya olan bağımlılığını azaltmaya çalışan AB, 8 Mart’ta Enerji Planı yayımladı. Bu plana göre, 1 Ekim'e kadar tüm AB üyeleri &nbsp;depolarını %90 oranında <a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_22_1511" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">dolduracak,</a> 2030'dan önce sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve diğer doğal enerji kaynakları ile enerji arzı çeşitlendirilecek.AB 9 Mart’ta Rusya ve Belarus’un bazı bankalarına SWIFT kısıtlaması koydu, toplam 862 birey ve 53 kurumu yaptırım listesine <a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_22_1649" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">aldı.</a><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ukrayna'nın tarafında olmak</h2>Savaş süresince Almanya'nın aldığı tutum tarihi bir dönüm noktası olarak görülüyor. İşgalin başlangıcından iki gün sonra 1000 tanksavar silahları ve 500 Stinger füzesi gönderileceğini <a fr-original-style="" href="https://www.cnnturk.com/dunya/almanyadan-ukraynaya-silah-yardimi" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">duyuran</a> Olaf Scholz yönetimi, 3 Mart’ta yaptığı yardımlara ek olarak Sovyetler Birliği yapımı Strela füzelerini göndereceğini <a fr-original-style="" href="https://www.aa.com.tr/en/russia-ukraine-crisis/german-anti-aircraft-missiles-offered-to-ukraine-not-usable-report/2524178#:~:text=German%20Economic%20Minister%20Robert%20Habeck,delivery%20of%20anti%2Daircraft%20missiles." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">açıkladı.</a> Doğu ve Batı Almanya’nın birleşmesinden beri Sovyetler Birliği yapımı silahları savaşan bölgelere göndermeyen Berlin için bu karar tarihî bir adımdı. Bir adım daha ötesinde, Yeşiller ile koalisyon ortağı olan Scholz hükümeti, ülkenin savunma bütçesini yükseltti ve NATO’nun kriterini karşılayacak şekilde GSYİH’in %2’sini karşılayacak şekilde güncellendi.Tarafsız Avrupa ülkeleri dahi, sessizliklerini bozdu ve askerî olarak daimi tarafsızlık statüsünde bulunan İsveç, İrlanda, Avusturya, Finlandiya gibi ülkeler açık şekilde Ukrayna'nın tarafında yer aldı. İsveç, Ukrayna’ya hafif silah ve tanksavar gönderirken hava sahasını Rusya’ya <a fr-original-style="" href="https://www.aa.com.tr/tr/dunya/daimi-tarafsizlik-statusune-sahip-ulkeler-rusya-ukrayna-savasinda-sessizliklerini-bozdu/2519235" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kapattı.</a><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">&nbsp;"Rusya ekonomisine darbe vuracağız"</h2>ABD'de Joe Biden yönetimi,9 Mart’ta Rusya’dan gaz, petrol ve enerji ithalatını <a fr-original-style="" href="https://www.dunya.com/kuresel-ekonomi/biden-acikladi-abd-rusyadan-petrol-ve-dogalgaz-ithalatini-yasakladi-haberi-651275" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yasakladı.</a> İki gün sonra G7 liderleriyle bir araya gelen Biden, Rusya ile ABD arasında devam eden "kalıcı normal ticari ilişkilerin" de zorlaştırılacağını açıkladı.Biden yönetiminin yaptırımlarını açıklamasının ardından, basında ABD’nin petrol ihracatı için Venezuela ile yakınlaşmaya başladığına dair haberler çıktı. Atlantik’in iki yakasında ortak düşman Rusya’ya karşı birleşildiği ve eski düşmanların yeni dosta dönüşebileceği görülüyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Son not</h2>Uluslararası politika, jeopolitik hesaplamaların ve realizmin hâkim paradigma olduğu bir tartışma alanına çekilirken Batı’nın normlarını zorlayıcı bir diplomatik araç olarak kullanma isteği devam ediyor. Ukrayna’dan sonra Gürcistan ve Moldova da AB’ye üyelik başvurusunda bulundu. Her ne kadar yakın gelecekte girmeleri mümkün görülmese de Birlik, üç ülkenin başvurularını resmi olarak<a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/eu-examine-ukraine-moldova-georgia-membership-bid/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;inceliyor</a>. Bu ülkelerle üyelik perspektifi içermeyen Komşuluk Politikası yürüten AB’nin genişlemesi ihtimalini açıktan göstermesi, hem normlarla kurmaya çalıştığı iyi komşuluk ilişkisinin pragmatik dönüşümü hem de bir tehdit aracı olarak karşımıza çıkıyor.

Ukrayna'daki savaşın tetiklediği jeopolitik kaygılar Avrupa siyasetinde tarihi değişimlere yol açıyor. 

Avrupa siyasetinde paradigma değişimi

2014 yılında Kırım’ın ilhakıyla sonuçlanan Ukrayna'nın Donbas bölgesindeki Rusya yanlısı ayrılıkçı hareket, 7 yıl sonra ikinci bir zafer elde etti.&nbsp;Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, geçtiğimiz gün Ukrayna'nın Donetsk ve Lugansk Halk Cumhuriyetleri'nin bağımsızlık taleplerini tanıyan kararı imzaladı.&nbsp;İmza töreninde konuşma yapan Putin, Lenin'in Sovyetler Birliği'ndeki devlet inşası yöntemine ağır eleştiriler <a fr-original-style="" href="https://www.sozcu.com.tr/2022/dunya/putinden-donetsk-ve-luhansk-karari-6966387/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">getirdi</a> ve Bolşevik İhtilali'nden önceki döneme, "Büyük Rusya'ya" olan özlemin sinyallerini <a fr-original-style="" href="https://www.eurotopics.net/tr/276739/putin-donetsk-ve-luhansk-a-asker-goenderme-talimati-verdi" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">verdi</a>. Konuşmasında Batı'ya da seslenen Putin, NATO'ya karşı tüm yükümlülüklerini yerine getiren Rusya'nın bunun karşılığında "boğazına bıçak dayandırılarak" sıkıştırıldığını ileri sürdü.Donetsk ve Lugansk'a "barışı korumak" üzere asker gönderen Rusya, uluslararası toplumun yaptırım açıklamalarına rağmen herhangi bir geri adım atmadı. Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, ülkesinin yaptırımlara alışkın olduğunu belirtirken Kiev yönetiminin zaten 2014 yılından beri Ukrayna'daki herkesi temsil etmediğini ifade <a fr-original-style="" href="https://haberglobal.com.tr/dunya/rusya-disisleri-bakani-lavrovdan-yaptirim-aciklamasi-biz-bunlara-alisigiz-161449" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">etti</a>.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Zelenski'den yanıt:&nbsp;Kararın hemen ardından Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski,&nbsp;ulusa sesleniş konuşması yaptı. Rusya'nın kararını tanımadıklarını ve uluslararası sınırlarının aynı kalacağını açıklayan Zelenski, "Hiçbir şeyden ve hiç kimseden korkmuyoruz. Kimseye hiçbir şey borçlu değiliz. Ve kimseye bir şey vermeyeceğiz."&nbsp;ifadelerini kullandı.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neler olmuştu?&nbsp;</h2>Rusya Devlet Duma’sı, cumhuriyetlerin bağımsızlık taleplerinin devlet başkanına iletilmesini 15 Şubat'ta onaylandı. Bu tarihten beri tırmanan çatışmalar Münih Güvenlik Konferansı'nda da tartışıldı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von Der Leyen , 19 Şubat'ta Münih Güvenlik Konferansı sonrasında yaptığı konuşmada; Kremlin'in bir saldırı gerçekleştirmesi durumunda, AB'nin yüksek maliyetli ekonomik yaptırımlar uygulayacağını ilan <a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/SPEECH_22_1221" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">etmişti.</a>Gazete Pencere'nin haberine göre; bundan sonraki süreçte Donetsk ve Lugansk'ın Kırım gibi Rusya'ya katılma başvurusunda bulunup referendum yapmaları bekleniyor. Referandumun olumlu sonuçlanması durumunda Putin'in onay imzasıyla birlikte yeni bir ilhak süreci başlayabilir.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Birleşmiş Milletler'den acil toplantı&nbsp;</h2>Ukrayna’nın çağrısı üzerine acilen toplanan BM Güvenlik Konseyi'nde ülkeler birbirlerini suçlamaya devam <a fr-original-style="" href="https://www.birgun.net/haber/bm-guvenlik-konseyi-ukrayna-gundemiyle-acil-toplandi-son-derece-endiseliyiz-378072" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">etti</a><a fr-original-style="" href="https://www.birgun.net/haber/bm-guvenlik-konseyi-ukrayna-gundemiyle-acil-toplandi-son-derece-endiseliyiz-378072" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">.</a> Ukrayna'nın BM Daimi Temsilcisi Sergiy Kyslytsya , Rusya'nın işgal birliklerini <a fr-original-style="" href="https://www.birgun.net/haber/bm-guvenlik-konseyi-ukrayna-gundemiyle-acil-toplandi-son-derece-endiseliyiz-378072" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kınadı</a>. Rusya'nın BM Daimi Temsilcisi Vasily Nebenzya ise ABD ve müttefiklerinin bölgeye silah yığdığını, Ukrayna'nın şimdiye kadar yeterli diplomatik çaba göstermediğini ileri sürdü.BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyesi olarak veto yetkisini elinde bulunduran Rusya'nın dönem başkanlığı altında yürütülen toplantıda herhangi bir karar açıklanmadı.Toplantı şartlarındaki asimetri, Ukrayna'nın NATO ve AB gibi uluslararası ittifaklara katılma isteğini doğrular nitelikte. Bu millî hedefler 2019'da Ukrayna Anayasası'na <a fr-original-style="" href="https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/ukrayna%C2%B4da-nato-ve-ab-uyelik-hedefi-anayasal-zorunluluk-oldu-1236631" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">girdi</a>.Toplantının en dikkat çeken açıklamalarından biri, BM Güvenlik Konseyi'nin geçici üyesi Kenya'yı temsil eden Martin Kimani'nin konuşması <a fr-original-style="" href="https://serbestiyet.com/featured/kenyadan-rusyaya-tarih-dersi-olu-imparatorluklarin-hatiralarindan-kurtulmaliyiz-84908/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">oldu.</a> Martini, Avrupa ülkesi devletlerin çizdiği Afrika haritalarına rağmen, etnik homojenliğe göre yeniden birleşme amacı gütmediklerini ifade etti. Sözlerini "Yayılmacılığın ve genişlemeciliğin etnik, ırksal, dinî, kültürel her biçimini reddettik. Bugün tekrar reddediyoruz."&nbsp;ifadeleriyle bitirdi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Rusya karşıtı blok</h2>ABD, AB ve İngiltere dün Rusya'ya "hızlıca" yaptırım uygulayacaklarını açıkladı. Almanya Kuzey Akım 2 projesini askıya aldı. AB ülkeleri, hazırladıkları yaptırım listesinin son hâle gelmesi için çalışmalarını sürdürdüklerini belirtti. AB Genel İşler Konseyi Toplantısı'nda bir araya Avrupa İşlerinden Sorumlu Bakanlar, durum değerlendirmesi yaptı. Yaptırımların hızla hayata geçmesi için yazılı onam (written confirmation)&nbsp;uygulamasıyla resmîleştirilmesinin beklendiği <a fr-original-style="" href="https://www.trtavaz.com.tr/haber/tur/avrasyadan/ab-rusyaya-karsi-ilk-yaptirimlarin-hizla-uygulanmasini-istiyor/6214c66001a30a1190690634" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bildirildi.</a>Beyaz Saray'da konuşan ABD Başkanı Biden,&nbsp;ülkesinin yaptırımları artıracağını, açıkladığı ekonomik yaptırımların yalnızca ilk aşama olduğunu vurguladı. Rusya'nın son hamlesini Ukrayna işgalinin ilk adımı olarak tanımlayan Başkan; uluslararası hukukun aleni ihlaline karşı uluslararası toplumu dayanışmaya <a fr-original-style="" href="https://www.nytimes.com/live/2022/02/22/world/russia-ukraine-biden-putin?action=click&context=breakout_link_back_to_briefing&module=&pgtype=Article&region=footer&state=default#eu-adopts-first-sanctions-and-they-will-hurt-a-lot-diplomat-says" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">davet etti.</a> Rusya'nın agresif tavırlarını affedilemez olarak nitelendiren Biden, diplomatik çözümlerin tükendiği noktada&nbsp;"Artık Rusya'yı sözlerine göre değil, eylemlerine göre yargılayacağız." dedi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Uluslararası hukuk açısından durum &nbsp;</h2>Devlet liderleri ve uluslararası örgütler, kararın uluslararası hukuka aykırı olduğunu vurguluyor. Rusya, Donbas bölgesi için self determinasyon tezini ileri sürüyor. Kelime anlamıyla "kendi kaderini tayin hakkı" olarak çevirebileceğimiz bu terimin uluslararası hukuktaki karşılığını Avukat Onur Karadal,&nbsp;şöyle özetledi:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Self determinasyon özellikle Uluslararası Adalet Divanı'nın bazı tavsiye niteliğindeki kararlarında sıkça tartışılan ve tam olarak kriterleri bugün dahi belirlenmemiş bir ilke olarak yer alıyor. Self determinasyon, yaşadığı ülkenin geniş toplumundan dil, ırk ya da dinî-kültürel inançlar bakımından farklı olan ve bu farklılığı nedeniyle sistematik olarak dışlanan, yönetime katılamayan ve yer yer etnik temizlik/katliamlara varan uygulamalara maruz kalan grupların, son çare olarak kullanabilecekleri bir hak olarak tanımlanıyor. Ayrılıkçı grupların bağımsızlık ilanının self determinasyon hakkı kapsamında değerlendirilmesi hususunda hiçbir zaman bir küresel konsensus olmamakla beraber, Uluslararası Adalet Divanı'nın Kosova'nın bağımsızlık ilanına ilişkin verdiği tavsiye niteliğindeki kararda self determinasyona ilişkin kriterlerin bir kısmına yer veriliyor."</blockquote>Donetsk ve Lughansk'taki durumun bu kriterlere uymaması nedeniyle self determinasyon olarak tanımlanmasının zor olduğunu belirten Karadal, şunları söylüyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Zira Donetsk ve Lughansk'taki geniş Rus nüfusun yönetime katılma gibi bir problemi olmadığı gibi, Ukrayna'da önemli derecede Rus nüfusun bulunduğu Harkov gibi yerleşim yerlerinde ayrılıkçı hareketin görülmemesi de self determinasyon iddialarını zorlaştırıyor. Esasında burada uluslararası hukuk bakımından self determinasyon hakkının kullanılmasından ziyade, BM şartında da belirtilen toprak bütünlüğünün korunmasına karşı ihlal mevcut. Burada temel mesele kendini tehdit altında hisseden bir ülkenin kültürel ve tarihi ortaklığı olan komşu ülkesiyle bağlarını geri dönülmez biçimde koparmak pahasına kendi güvenliğini sağlama çabası mevcut, meşru bir amaç olarak görülse de seçilen yöntem açıkça uluslararası hukuka aykırı."</blockquote>Son Not: 21'inci yüzyılda devletler arasında yaşanan toprak değişimlerinde ya da Suriye İç Savaşı gibi tüm dünyayı ilgilendiren müzakerelerde Rusya'nın etkisi yadsınamaz. Kasım 2020'de Azerbaycan ve Ermenistan'la masaya oturup Dağlık Karabağ'ı Azerbaycan'a teslim eden Rusya, Sovyet coğrafyasında ne kadar etkili olduğunu tekrar ispatlamıştı. Biden, dünkü konuşmasında Soğuk Savaş döneminde olduğu gibi direkt olarak karşıt liderine seslenerek Batı kamplaşması stratejisi izledi. Bu noktada Ukrayna'nın Batı'dan alacağı güçlü olmazsa, Ukrayna halkının batı ülkelerine dâhil olma motivasyonu ve desteği ciddi biçimde düşebilir.&nbsp;

Putin yeniden Ukrayna'da, dünya alarmda

İklim krizinin getirebileceği çevresel ve insani felaketler giderek yaklaşıyor. Uluslararası düzenin "koruyucusu" Kuzey ülkeleriyse acil önlemler alınması ve yürütülmesinde liderlik rolü üstleniyor. OECD'den AB'ye, G20'den BM'ye kadar bütün uluslararası iş birlikleri ve bu iş birliklerini domine eden ülkeler; tedarik zincirinin ayrılmaz parçası olan enerjinin daha güvenilir, daha çevreci&nbsp;olması için getirilecek regülasyonlarda söz sahibi olmak istiyor.&nbsp;31 Ekim – 12 Kasım 2021 tarihlerinde Glasgow'da gerçekleşen BM Uluslararası İklim Konferansı’nda (COP26); &nbsp;ülkelerin 2030’a dek karbon emisyonlarını azaltmak için birlikte çalışmaları ve endüstrileri desteklemeleri yönünde kararlar alındı. Avrupa Birliği de hem değerleri hem de pazar gücünü korumak amacıyla bu doğrultuda harekete geçti. Avrupa Komisyonu’nun 2019 - 2024 dönemi için belirlediği önceliklerden biri olan Avrupa Yeşil Mutabakatı&nbsp;(<a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/european-green-deal_en#highlights" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">A European Green Deal</a>), 2030'a kadar Yeşil Dönüşüm alt yapılarının tamamlanmasını; 2050’ye kadar sıfır karbon salınımının sağlanması için çalışmaları destekliyor. Avrupa’nın yeşil enerji hedefleri, beraberinde güvenlik ve sürdürülebilirlik sorunlarını da getiriyor. AB’nin en büyük enerji sağlayıcısı Rusya'nın ortak komşu Ukrayna'yla savaşın eşiğine gelmesi, Transatlantik iş birliğini her zamankinden daha önemli hâle getiriyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">ABD - AB Enerji Konseyi&nbsp;</h2>7 - 8 Şubat tarihlerinde, Vaşington’da 9'uncu ABD - AB Enerji Konseyi bir araya geldi. Konsey; ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, ABD Enerji Bakanı Jennifer M. Granholm, AB Dışişleri ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Josep Borrell Fontelles ve Avrupa Enerji Komiseri Kadri Simson başkanlığında, stratejik enerji sorunlarını <a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/info/news/ninth-us-eu-energy-council-2022-feb-07_en#:~:text=The%20Council%20built%20on%20the,statement%20of%2028%20January%202022.&text=Accordingly%2C%20the%20Council%20reiterated%20the,fossil%20fuel%20subsidies%20without%20delay." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tartıştı.</a> Öne çıkan konular Ukrayna ve siber saldırılara yönelik enerji güvenliği oldu.&nbsp;Taraflar, küresel iklim hedefleri için ortak çalışma vaadinin yanı sıra AB ve AB’nin komşularının enerji güvenliği konusunda iş birliği hâlinde olacaklarının altını çizdi. Görüşmelerden sonra ortak basın toplantısı düzenleyen Blinken ve Borrel Fontelles, "Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırganlığından da kaynaklanabilecek sorunlar da dahil olmak üzere"&nbsp;muhtemel enerji arzı şoklarına karşı birlikte hareket edildiğini <a fr-original-style="" href="https://www.amerikaninsesi.com/a/abd-ve-ab-den-enerjide--isbirligi-taahhudu-/6431395.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtti.</a>Rusya’nın AB enerji pazarı için önemi bir yana, ABD de AB için en büyük LNG (Sıvılaştırılmış Doğalgaz) sağlayıcısı <a fr-original-style="" href="https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage/110574/europe%E2%80%99s-energy-security-and-eu-us-cooperation-%C2%A0_en" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">konumunda.</a> Vaşington ve Brüksel’in iş birliği her ne kadar güven verici olsa da, AB daha yakın ve daha hızlı enerji kaynaklarına ulaşmak üzere başka tedarikçiler ve alternatif / çevre dostu formülleri de göz önünde bulunduruyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">AB’den Yeşil Enerji Sınıflandırması</h2>Avrupa Komisyonu’nun nükleer enerji ve gazı "Yeşil Enerji" olarak <a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_22_711" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sınıflandırması</a> birlik içinde birçok tartışmayı gün yüzüne çıkarttı. Açıklanan mevzuata göre; belirli şartları yerine getiren gaz ve nükleer projeler sürdürülebilir yatırım listesine dâhil edilecek ve İklim Değişikliği hedeflerine uyum için fon <a fr-original-style="" href="https://www.aa.com.tr/tr/cevre/ab-nukleer-enerji-ve-gazi-yesil-yatirim-olarak-tanimladi/2491986" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sağlanacak.</a> Bu kararın oldukça politik olduğu ve odağında Birliğin iki amiral ülkesi Almanya ve Fransa’nın olduğu &nbsp;ileri <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/61db107b0006900007050a01" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sürülüyor</a>. Fransa, Polonya ve Macaristan’ın öncülük ettiği on AB ülkesi, 2021'den beri nükleer enerjinin "yeşil yatırım" olarak yer almasını talep <a fr-original-style="" href="https://www.eurotopics.net/tr/270897/nuekleer-enerji-ab-den-yesil-onayi-alir-mi" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ediyordu.</a> Almanya ise 21 Ocak’ta Brüksel'e yolladığı mektupta, nükleer enerjiyi tehlikeli ve masraflı bir yöntem olarak kesinlikle reddedip alternatif gaz projeleri (hidrojen, fosil vb.) için detaylı açıklamalar <a fr-original-style="" href="https://www.euractiv.com/section/energy-environment/news/germany-takes-firm-pro-gas-stance-in-green-taxonomy-feedback-to-eu/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sundu.</a>Yeşil Enerji&nbsp;sınıflandırmasının ardından, Avusturya ve Lüksemburg, Avrupa Adalet Divanı’na başvuracağını duyurdu. Alınan kararların yeşil yıkama (greenwashing) olduğu yönündeki endişelerini dile getiren ülkelere Danimarka ve İspanya’dan da destek <a fr-original-style="" href="https://www.dw.com/en/austria-luxembourg-eye-legal-steps-in-eu-nuclear-energy-row/a-60515621" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">geldi.</a><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Polonya’ya ceza: Yeşil enerji sınıflandırma tartışmaları devam ederken, AB Komisyonu, Avrupa Adalet Divanı kararına rağmen Turow kömür madeni faaliyetlerini durdurmaya Polonya’ya ceza uygulanacağını duyurdu. İlk kez uygulamaya geçirilecek olan Komisyon kararında, Polonya’nın para cezası Birlik’ten alacağı ödemelerin kesilmesiyle tehsil <a fr-original-style="" href="https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ab-komur-madenini-kapatmayan-polonyanin-fonlarini-kesiyor/2497117" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">edilecek.</a></li></ul>Yazarın Notu: Enerji arzı şoklarının fiyatlara etkisi, kısa vadede çözülmesi gereken bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. Ocak ayının sonunda Avro Bölgesi’nin enflasyonu, enerji fiyatlarının etkisiyle artığı belirtilerek %5 oranında son 25 yılın en yüksek seviyesinde <a fr-original-style="" href="https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ab-enerji-fiyatlari-ve-enflasyondaki-yukselisten-endiseli/2485025" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">açıklanmıştı</a>. 1970’li yıllarda Petrol Krizi’nin tüm dünyadaki ekonomik düzeni değiştirdiğini ve Bretton Woods Sistemi’nin sonunu getirdiğini düşünürsek, yeşil veya geleneksel enerjinin düzenleyici güç olmak ekonomik gücü de beraberinde getiriyor.&nbsp;<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title="" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a>

AB’de "Yeşil Enerji" gündemi

Rusya'nın 2014'te Kırım'ı ilhak ettiği süreçten beri, Brüksel-Moskova aksında yaptırımlara dayalı gerginlik var. Öte yandan, yaptırımların etkili olmadığı ve bölgedeki çatışmaların "hafif" de olsa yıllardır devam ettiği biliniyor. Düşük yoğunlukta devam eden krizde şimdiye kadar 14 bin kişinin hayatını kaybettiği ileri <a fr-original-style="" href="https://www.politikyol.com/ukraynada-savasin-esiginde/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sürülüyor</a>.&nbsp;2022 yılının da Ukrayna ve Rusya için çatışmalara sahne olacağı düşünülüyor. ABD Başkanı Joe Biden, "Rusya’nın Ukrayna'yı işgal etmesi durumunun İkinci Dünya Savaşı’ndan beri görülmüş en büyük saldırı olacağını"&nbsp;ifade ediyor. ABD'nin Ukrayna'ya yaptığı askerî desteğin yanı sıra göz önünde bulundurulması gereken bir çok aktör var. Avrupa Birliği, Almanya, Fransa ve Türkiye en çok gözlemlenen aktörler arasında. Doğu Avrupa ülkelerinin de yanlarında yaşanan krize karşı tepkileri sürüyor. Süreci kısaca inceleyelim:<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neler oluyor?&nbsp;</h2>Temelde Sovyetler karşıtı bir blok olarak kurulmuş NATO'nun Soğuk Savaş'ın ardından varlığını devam ettirmesi ve genişleme politikası, Rusya için bir tehdit olageldi. Dahası, Ukrayna'nın NATO'nun yanı sıra AB ile ilişkileri, Moskova'yı "Batı tehdidine" karşı daha sert önlemler almaya itiyor. Kırım'ın ilhakından sonra Haziran 2014’te Fransa ve Almanya ara buluculuğuyla masaya oturan Ukrayna ve Rusya; Normandiya Görüşmeleri’ni 2016–2019 arasında dondurmuştu.&nbsp;Bugün&nbsp;Fransa, Almanya, Ukrayna ve Rusya Paris'te bir araya gelerek mevcut durumu <a fr-original-style="" href="https://www.ctvnews.ca/world/four-way-ukraine-talks-set-for-jan-26-in-paris-source-1.5751947" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">değerlendirecekler.</a> AB, Rusya’ya yaptırım uygulamaya hazır olduğunu belirtirken uzmanlar, AB'nin ancak "gerçek savaş ilanı" durumunda etkili yaptırımlar uygulamaya yanaşacağını <a fr-original-style="" href="https://www.eurotopics.net/tr/274963/ukrayna-krizi-firtina-dindi-mi-yoksa-yeni-mi-basliyor" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">düşünüyor.</a><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">AB için neden önemli?&nbsp;</h2>AB'nin 2004'te yaşamış olduğu genişleme dalgası onu sınırlarını genişletirken daha fazla "fırsat" ve "tehdide" açık hâle getirdi. Bu tehditlere yönelik yürütülen komşuluk ilişkilerinde belirli bölgeler ön plana çıkıyor. 2009 Prag Zirvesi'nde oluşturulan "<a fr-original-style="" href="https://eeas.europa.eu/diplomatic-network/eastern-partnership_en" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Doğu Ortaklığı</a>" çatısı altında, Ukrayna dâhil "Rusya'nın arka bahçesi" olan altı eski Sovyet ülkesi, AB'nin politik yardımlarından ve stratejilerinden yararlanıyor.&nbsp;Kısaca özetlemeye çalıştığım bu süreç aslında, AB'nin çevresinde kurmaya çalıştığı "dostlar halkası" idealine işaret etmekte. Tüm bu bilgiler ışığında AB'nin çevresinde istikrar ve güvenliği sağlamak üzerine Ukrayna’ya büyük bir hassasiyetle yaklaştığını söylemek yanlış olmayacaktır. Ancak uzmanlar, AB'nin komşuluk alanında yaratmaya çalıştığı dostlar halkası anlayışının "ateş çemberine"&nbsp;dönüştüğünü <a fr-original-style="" href="https://www.euractiv.com/section/global-europe/news/2022-europes-ring-of-fire-keeps-smouldering/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">söylüyor.</a> Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri, yanı başlarında çalan savaş tamtamlarına tepki gösteriyor. Olası bir çatışma durumunda yaşanacak mülteci krizi ve Rusya'ya olan enerji bağımlılığı, sorunu AB için bir "varoluş" mücadelesi hâline dönüştürüyor.Avrupa basını, sınırdaki gelişmeleri endişeyle takip ediyor. Yaşanan olaylar pek çok açıdan Soğuk Savaş dönemine benzetiliyor. Brüksel'inse askerî güçle alınan kararlarda etkili bir rol oynayamayacağı yönünde endişeler <a fr-original-style="" href="https://www.eurotopics.net/tr/274641/ukrayna-meselesi-ortalik-nasil-sakinlesecek" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">iletiliyor.</a>&nbsp;Öte yandan&nbsp;Gürcistan’ın da hâlâ tehdit altında olduğuna da dikkat çekmek gerekir. Gürcistan Dışişleri Bakanlığı, Aralık 2021'de Rusya’nın yaptığı "2008 NATO Bükreş Zirvesi'nde Gürcistan ve Ukrayna'nın NATO üyesi olmalarına dair verilen kararın iptali" çağrısına tepki göstermiş ve "kabul edilemez" olarak <a fr-original-style="" href="https://www.trthaber.com/haber/dunya/gurcistandan-rusyaya-nato-tepkisi-kabul-edilemez-634970.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">nitelendirmişti.</a><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Almanya’nın sınavı</h2>Merkel sonrası Almanya’nın pozisyonu dikkatle izleniyor. Ukrayna meselesinin yeni şansölye Olaf Sholz için erken dış politika testi niteliğinde olduğu ileri sürülüyor zira bu krizin Berlin’de ayrılıkları ön plana çıkardığı <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/germany-russia-ukraine-crisis-olaf-scholz/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">düşünülüyor</a>. Angela Merkel görevinden ayrılmadan önce Kuzey Akım 2 Projesi'nin tamamlanması için ABD'yle mutabakata varmıştı. Bu mutabakatta, "Rusya’nın enerjiyi bir silah olarak kullanıp Ukrayna'ya yönelik eylemlerini artırması" durumunda, Almanya'nın ulusal düzeyde harekete geçeceği yönünde bir şart <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/610b90bd31d9a700067171e3" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bulunuyordu</a>; ancak Almanya henüz konuyla ilgili harekete geçmiş değil. Scholz, Rusya'nın askerî müdahalesi durumunda Kuzey Akım 2'yle ilgili yaptırımlar uygulanacağını belirtirken bu durumun hem Almanya hem Rusya için ağır ekonomik sorunları olacağının <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/olaf-scholz-consequence-nord-stream-two-russia-attack-ukraine/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">altını çiziyor</a>.Almanya Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock, ilk yurt dışı gezilerini Kiev ve Moskova aksında tamamladı. 17 Ocak'ta Kiev’de Avrupa Güvenlik ve İş Birliği Teşkilatı temsilcileri ve Ukrayna Dışişleri Bakanı Dmytro Kuleba ile<a fr-original-style="" href="https://www.deutschland.de/en/news/baerbock-in-kiev-and-then-on-to-moscow" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;görüştü</a>. 18 Ocak'taysa Moskova’daki mevkidaşı Sergey Lavrov'la bir araya gelerek güncel gelişmeleri görüşen Baerbock, iki ülke arasında "istikrarlı ilişki" hedefi ortaya <a fr-original-style="" href="https://www.dw.com/tr/rusya-ve-almanya-d%C4%B1%C5%9Fi%C5%9Fleri-bakanlar%C4%B1-moskovada-bir-araya-geldi/a-60462261" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">koydu.</a>Olaf Scholz ve Emmanuel Macron’un dünkü basın toplantısında, Scholz "ne gerekiyorsa yapılmalı" derken, Ukrayna'nın enerji sevkiyatında transit ülke kalması konusunda Almanya'nın sorumluluk hissettiğini belirtti ve askerî destekten farklı yollar aradıklarını belirtti. Elysee Sarayı’ndan kaynaklar, Macron’un telekonferansla Putin’le görüşeceğini ve gerilimi düşürmeye yönelik yollar önereceğini bildirdi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye krizin neresinde?</h2>Ankara ile Kiev arasındaki ilişkilerin Moskova’ya rağmen ilerleme ivmesinde olduğu ve Türkiye'nin desteğini belirtmekte sakınca görmediği görülüyor. Özellikle Karadeniz’in ve Boğazlar’ın güvenliği açısından Türkiye'nin atacağı hamleler hayli kritik. Zira 2008 Gürcistan Savaşı'nda Rusya'ya Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin gerekliliklerini hatırlatmak durumunda kalan Ankara'nın Ukrayna'daki olası savaşta da aynı durumu yaşayacağı öngörülüyor. Nisan 2021'de Boğazlar'a Savaş Gemisi gönderen ABD'nin tutumu, Rusya tarafından tepkiyle karşılanmıştı.Bir diğer dikkat çekici nokta, Türkiye'nin Ukrayna'yla olan askerî ilişkileri. 2020 Şubat ayında basına yansıyan haberlere göre, Türkiye Ukrayna'ya 200 milyon liralık askerî yardımda <a fr-original-style="" href="https://www.defenceturk.net/turkiyeden-ukraynaya-askeri-tedarik-icin-200-milyon-liralik-mali-destek" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bulundu</a>. Aradan geçen dönemde, iki ülke arasındaki ilişkiler gelişmeye devam etti. Yörük Işık'ın Middle East Institute’da yayımladığı incelemesine göre; Türkiye 2021 itibarıyla Ukrayna'daki en büyük dış yatırımcı pozisyonunda. Dahası, Ukrayna Türkiye menşeili Baykar Bayraktar'dan silahsız insansız hava araçları satın almakta.Türkiye'de Deniz Kuvvetleri ve Savunma Sanayii Başkanlığı ortaklığıyla yürütülen MİLGEM (Millî Gemi) ulusal savaş gemisi programı çerçevesinde üretilen Ada Sınıfı Korvet, Ukrayna Donanması için de üretildi. 7 Eylül 2021'de Ukrayna'nın Türkiye'den aldığı ilk Ada Sınıfı Korvet'i kızağa <a fr-original-style="" href="https://www.defenceturk.net/ukraynanin-ilk-milgem-ada-sinifi-korveti-kizaga-konuldu" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">konuldu</a>.Ankara, krizde ara buluculuk rolü üstlenme çağrılarında da bulundu. Rusya basınıysa müzakerelerin yerinin değiştirilmesinin "gereksiz" olduğunu <a fr-original-style="" href="https://tr.euronews.com/2022/01/24/izvestia-turkiye-nin-arabuluculuk-cagr-s-na-rusya-ve-donbass-tan-gereksiz-cevab" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">düşünüyor.</a>

Rusya - Ukrayna arasında gerilim tırmanırken aktörlerin pozisyonları nasıl?

Dünyanın gözü Ukrayna sınırında: Ara buluculuk mümkün mü?

Paris 2022 yılına oldukça hızlı bir giriş yaptı. Nisan ayında gerçekleştirilmesi planlanan Cumhurbaşkanlığı seçimleri ve AB Konseyi dönem başkanlığı, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’u olduğu kadar AB’yi de ilgilendiriyor.&nbsp;Bir yandan “reformist bir Avrupa gücü” olma misyonunu edinen diğer yandan “Fransız kimliğini arka plana almak”&nbsp;ile suçlanan Macron’un iki zorlu görevi nasıl yürüteceği merakla <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/france-european-council-presidency-2022-emmanuel-macron/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">izleniyor.</a> Özellikle radikal sağ temsilcileri Marine Le Pen ve Eric Zemmour, Macron’un Cumhurbaşkanlığı seçim kampanyasında, AB dönem başkanlığının gücünü kullanacağını ima <a fr-original-style="" href="https://www.france24.com/en/europe/20220101-macron-takes-over-eu-presidency-as-national-election-looms" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ediyorlar.</a><ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Nedir? Dönem başkanı olan ülkeler, Konsey - Komisyon - Parlamento arası ilişkileri koordine ediyor; ülkeler arası ilişkileri güçlendirmek için çalışıyor ve toplantıları organize ediyor. Lizbon Anlaşması’nın yürürlüğe girdiği Aralık 2011’den beri, dönem başkanlıkları üçlü <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/en/council-eu/presidency-council-eu/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">(trio)</a> sistemi ile organize edilmekte. 18 aylık bir süreç için üç ülke gündem belirlemek üzere koordinasyon hâlinde çalışıyor. Fransa, Çekya ve İsveç bu dönemin üçlüsünü oluşturuyor. 1 Temmuz 2022’de Çekya dönem başkanlığını Fransa’dan teslim alacak.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Macron’un İddialı Hedefleri&nbsp;</h2>Fransa, dönem başkanlığı için oldukça iddialı bir program hazırladı. Macron&nbsp;“2022 yılı AB için bir dönüm yıldönümü olmalı” sözleri ile bu iddiasını açıkça duyurdu. 2017’de Sorbonne’da yaptığı konuşmasında “bağımsız, demokratik ve birleşik” bir Avrupa’ya vurgu yapan Macron’un bu ajandaya geri döndüğü görülüyor.Macron hükümeti, geçtiğimiz dört yıl boyunca, AB’yi uluslararası politikada güçlü bir “aktör” konumuna getirmek üzere çalışmalarını <a fr-original-style="" href="https://www.diplomatie.gouv.fr/en/french-foreign-policy/europe/the-french-presidency-of-the-council-of-the-european-union/#:~:text=The%20PFUE%20follows%20the%20main,September%202017%20at%20the%20Sorbonne.&text=This%20project%2C%20proposed%20by%20France,for%20debate%20with%20European%20citizens." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sürdürüyordu.</a> Merkel sonrası dönemde, Fransa’nın bu role daha çok önem vereceği görülüyor.Fransa’nın dönem başkanlığı için “<a fr-original-style="" href="https://presidence-francaise.consilium.europa.eu/media/qh4cg0qq/en_programme-pfue-v1-2.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Geri Dönüşüm , Güçlenme ve Aidiyet Duygusu</a> ('Recovery, strength and a sense of belonging') teması belirlendi. Bu kapsamda; iklim, dijital dönüşüm, Avrupa vatandaşları için asgari ücretin belirlenmesi, Avrupa egemenliğinin güçlendirilmesi gibi konulara ağırlık veriliyor.Mart ayında gerçekleşecek olan AB’nin Zirvesi’nin alışılmışın aksine Brüksel’de değil de Paris’te düzenlenecek olması, Macron’un AB üzerinden seçimlerde güç alacağı yönündeki iddiaları <a fr-original-style="" href="https://www.milliyet.com.tr/yazarlar/guldener-sonumut/ve-fransa-ab-donem-baskani-6672811?sessionid=2" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">güçlendiriyor</a>.Bir diğer önemli konu, Schengen Anlaşması ve göç ile ilgili düzenlemelere önem verilmesi. Avrupa’nın daha güçlü bir savunmaya sahip olması gerektiğini düşünen Macron, “sınır güvenliğini” öncelikli tutuyor.Sınırlar ile ilgili en önemli meydan okumalardan biri de AB’nin Akdeniz komşuları. Fransa’nın tarihsel olarak Kuzey Afrika ile kurduğu ilişkiler, Akdeniz’e bakış açısını şekillendiriyor. 2008 yılında Sarkozy dönemindeki dönem başkanlığında “Akdeniz İçin Birlik”in temellerini atan Fransa, bu dönem başkanlığında AB - Afrika Zirvesi’ni gerçekleştirecek. &nbsp;Macron, 17 - 18 Şubat tarihlerinde gerçekleşecek olan Zirve’de, Avrupa’yı Afrika’daki “terörle mücadeleye” dâhil edeceğini <a fr-original-style="" href="https://www.trthaber.com/haber/dunya/ab-zirvesi-mart-2022de-pariste-olacak-634426.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">duyurdu</a>.Macron Avrupa’nın egemenliğinin yanı sıra hukukun üstünlüğü ve demokrasi gibi değerler bağlamında Avrupa vatandaşlarının korunması hedefini de tekrarlıyor. Avrupa Geleceği &nbsp;Konferansı çıktılarının Fransa dönem başkanlığında paylaşılması <a fr-original-style="" href="https://www.ikv.org.tr/ikv.asp?ust_id=5367&id=5370" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bekleniyor</a>.AB'nin Çin ile Litvanya üzerindeki gerilimi, Fransa'nın harekete geçmek için “ilk fırsatı”&nbsp;olarak ortaya tanımlanıyor. Litvanya ve Tayvan arasındaki diplomatik bağların ısınmasına tepki olarak Çin, Litvanya’ya ve Litvanya tedarik zincirindeki Avrupalı ülkelere karşı sert ticaret önlemleri <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/france-china-measures-lithuania-new-trade-weapons/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">almıştı.</a> Bu krizin çözümü Paris için “egemen / aktör Avrupa” savını destekler nitelikte olacaktır.Çin’le mutabakata varılan Ticaret Anlaşması’nın perde arkasında Brüksel ile Şangay arasındaki ilişkiler hâlâ ısınmış değil. AB Dışişleri ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Josep Borell, AB ile Çin arasındaki ilişkileri “hem partnerlik, hem ticari rekabet hem de sistemik rekabet”&nbsp;olarak<a fr-original-style="" href="https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage/109350/2021-review-year-transitions_en" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;tanımlıyor</a>.Avrupa Parlamentosu, Beijing’de gerçekleşecek Kış Olimpiyatlarına katılmayı boykot etmeyi tartışmıştır. Fransa’nın ilk adımlarından birinin, 4 Şubat’taki açılış seramonisine Birlik olarak katılım sağlamak olduğu ve ilişkileri yumuşatma yönünde adım atılacağı <a fr-original-style="" href="https://www.euractiv.com/section/eu-china/news/beijing-olympics-boycott-france-vows-to-coordinate-eu-position/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">iddia ediliyor.</a>Son Not:&nbsp;Macron’un iddialı hedefleri, rakipleri tarafından hoş karşılanmıyor. Yılbaşı akşamı, dönem başkanlığının devralınmasını temsilen Zafer Takı’na asılan AB Bayrağı, muhalefetin ağır eleştirilerinin ardından 2 Ocak’ta kaldırıldı. Her ne kadar hükümet planın en başından beri bu tarihte kaldırmak yönünde olduğunu iddia etse de Avrupa Birliği'ne şüpheyle yaklaşan partiler Fransız kimliği üzerinden yoğun bir propaganda yürüttüler. Macron’un iddialı Avrupa hedeflerini devam ettirmek için tekrar seçilip seçilmeyeceğini zaman gösterecek.

Fransa AB dönem başkanı: Macron için yoğun yıl

Polonya - Belarus sınırında göçmenlerin sayısı artmaya devam ediyor. Belarus Devlet Sınır Komitesi’nin 15 Kasım’da yaptığı açıklamada, sınırda bulunan göçmenlere yeni grupların eklendiği ve göçmenlerin yaklaşık 2 bin 100 kişi civarında olduğu <a fr-original-style="" href="https://www.haberler.com/belarus-polonya-sinirindaki-gocmenler-polonya-14531485-haberi/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bildirildi</a>.Polonya Sınır İdaresi ise kasım ayında Belarus sınırından ülkeye girmek için 5 bin girişimin gerçekleştiğini <a fr-original-style="" href="https://tr.euronews.com/2021/11/16/polonya-belarus-s-n-r-nda-biriken-gocmenlere-goz-yasart-c-gazla-mudahale-etti" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">açıkladı</a>. Bu sayı 2020'de yalnızca 88’di.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Hayatın olağan akışı duruyor</h2>15 Kasım’da basına yansıyan haberlere göre güvenlik gerekçesiyle kapatılan Polonya’nın Kuznica Sınır Kapısı’nda ticari tırların geçişi durduruldu. Bobrowniki Sınır Kapısı’na yönlendirilen tırların, işlem yükünün artması nedeniyle 30 kilometrelik kuyruk oluşturdukları <a fr-original-style="" href="https://www.milliyet.com.tr/ekonomi/kriz-nedeniyle-belarus-polonya-sinirinda-kilometrelerce-tir-kuyrugu-olustu-6642462" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">görüntülendi</a>.Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliğinden Farhan Haq, 16 Kasım’da basın mensuplarına verdiği demeçte, sınırda bulunanlara onurlu şekilde muamele gösterilmesi gerektiğini belirtti ve BM Mülteciler Yüksek Komiserliği ile Uluslararası Göç Örgütü’ne bu göçmenlerle görüşmesi çağrısında <a fr-original-style="" href="https://www.evrensel.net/haber/447930/bm-belarus-polonya-sinirindaki-gocmenlere-karsi-guc-kullanilmamali" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bulundu.</a>Polonya güvenlik güçleri göçmenlere tazyikli su ve göz yaşartıcı gazla müdahale ederken sığınmacılar taş ve ses bombaları ile güvenlik güçlerine karşı <a fr-original-style="" href="https://www.cumhuriyet.com.tr/dunya/polonyadan-belarus-sinirindaki-gocmenlere-goz-yasartici-gaz-ve-tazyikli-suyla-mudahale-1885310" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">koyuyorlar.</a>17 Kasım’da sosyal medyaya yansıyan görüntülere göre, göçmenler dikenli teller geçmeye çalışırken Polonya polisi ile sıcak çatışmalar da yaşıyordu. Olaylar sırasında bir Polonya polisinin başından yaralandığı ve hastanede tedavi gördüğü açıklandı. Polonya Savunma Bakanlığı, göçmenlerin ses bombalarını Belarus yetkililerinden temin ettiğini iddia <a fr-original-style="" href="https://tr.euronews.com/2021/11/16/polonya-belarus-s-n-r-nda-biriken-gocmenlere-goz-yasart-c-gazla-mudahale-etti" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">etti</a>.Politikacılar olayların sorumlusu olarak Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko’yu göstermeye devam ediyor. Baltık ülkeleri, kendi sınırlarına da yansıyan bu soruna karşı ortak açıklama ile Belarus’u suçladı. Litvanya, Letonya ve Estonya tarafından yapılan açıklamada “Lukaşenko rejiminin, mültecileri siyasi amaçla silah olarak kullanmasını kınıyoruz” ifadeleri yer aldı.Polonya hükümeti, Kuznica sınır bölgesine otobüsler göndererek göçmenleri uzaklaştırmaya başladı; ancak göçmenlerin Belarus’ta nereye gönderildikleri bilinmiyor. Ayrıca sınır bölgesindeki bin kadar göçmen için geçici barınma merkezi <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-59319210" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">oluşturuldu</a>.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">AB yaptırımlarını genişletiyor</h2>AB Konseyi’nin 15 Kasım tarihli açıklamasına göre Belaruslu kişi ve kurumlara Ekim 2020’den beri getirilen yaptırımların listesi genişletildi ve spesifik kriterler konuldu. AB artık Belarus sınırına yolcu taşıyan havayolu şirketlerine, seyahat acentelerine, bireylere ve organizatörlere “Lukaşenko’nun hibrit savaşına hizmet etme” gerekçesi ile yaptırım uygulayacak.AB Dışişleri ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Joseph Borell, konuyla ilgili “Bugünkü karar göçmenlerin politik amaçlarla kullanılmasına karşı bir karşı duruştur. Bu insanlık dışı ve illegal politikaya karşı duruyoruz.”&nbsp;açıklaması yaptı.Türk Hava Yolları da 12 Kasım’da Minsk’e yapılacak direkt uçuşlarda Yemen, Suriye ve Irak vatandaşlarını kabul etmeyeceğini açıklamıştı. AB Devlet ve Hükümet Başkanları Konseyi Başkanı Charles Michel, Twitter hesabından yaptığı paylaşımda karar için teşekkür etmişti.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"Suni kriz"</h2>NATO tarafından 12 Kasım’da yapılan açıklamada "Belarus’un yarattığı suni kriz”&nbsp;kınandı. Yayımlanan kınamada “NATO, Polonya, Litvanya, Letonya ve etkilenen diğer müttefik ülkelerle dayanışma içindedir.”&nbsp;vurgusu yapıldı.Rusya’nın Ukrayna sınırındaki faaliyetlerini tartışmak üzere Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’i arayan Fransa lideri Emmanuel Macron, AB’nin Ukrayna’nın bağımsızlığına korumaya hazırlıklı olduğunu belirtirken, Rusya’nın Belarus’u “absürt” biçimde desteklediğini <a fr-original-style="" href="https://www.euractiv.com/section/global-europe/news/macron-warns-putin-as-eu-prepares-sanctions-on-belarus/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ifade etti.</a>Lukaşenko yönetimine desteğini sürdüren Rusya ise sınırda soğuk hava koşulları altında yaşayan insanların “Batı’nın umurunda olmadığını” iddia ediyor. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, ülkesinin sorunu çözmek üzere “müzakere arabulucusu” olmaya hazır olduğunu <a fr-original-style="" href="https://www.hurriyet.com.tr/dunya/rusya-belarus-polonya-sinirindaki-gocmen-kriziyle-ilgili-ara-bulucu-olabilir-41939791" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">açıkladı.</a>Son Not: AB’nin yaptırımlarını genişletmesi ve Polonya’ya desteğini sürdürmesi ile “kriz” söyleminde tansiyonun düştüğü görülüyor. Öte yandan AB'nin Baltık üyeleri ve yakın komşusu Ukrayna da Rusya’nın faaliyetlerine karşı tetikte. Rusya’dan destek alan Lukaşenko faaliyetlerini kurum ve kişi yaptırımları ile durdurmayı değerlendirmiyor olabilir. Bu durumda AB’nin yalnızca Polonya sınırını değil tüm Doğu sınırını düşünüp NATO ile iş birliği yapması gerekecektir.

Polonya - Belarus sınırında göçmen hareketliliği devam ediyor, yaptırımlar gündemde. 

Polonya - Belarus sınırında insani kriz

Belarus - Polonya sınırında yaşanan mülteci hareketliliği, iki ülkeyi olduğu kadar ABD, Rusya ve AB gibi uluslararası aktörleri de yakından ilgilendiriyor. Polonya yetkilileri AB’den ve üçüncü ülkelerden yardım almayı ısrarla reddederken Rusya’nın “haklı gerekçe” ile bölgeye müdahale edeceği yönündeki endişeler artıyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Arka plan:&nbsp;Belarus’ta geçen yıl 9 Ağustos'taki seçimlerde&nbsp;Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko 6'ncı kez iktidara geldi. 1994’den beri iktidarda olan başkanın tekrar seçimi, halk tarafından tepkiyle karşılandı. Seçimlerin usulsüz olduğunu iddia eden protestocular meydanlara döküldü ve binlerce kişi tutuklandı. Aynı dönemde Polonya hükümeti Belarus'taki muhaliflerin Polonya’ya geçmeleri ve çalışma izni alabilmeleri için 11 milyon avroluk destek paketi açıkladı. AB ve ABD seçimleri tanımadığını ilan etti ve Belarus’a bir dizi yaptırım uygulamaya başladı. Mayıs 2021’de Yunanistan'dan Litvanya'ya giden yolcu uçağının Belarus tarafından başkent Minsk'e “zorla” yönlendirilmesi ve muhalif gazeteci Belaruslu Raman Pratasevich'in tutuklanmasıyla yeni yaptırımlar getirildi.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sıcak gelişmeler</h2>8 Kasım'da Polonya - Belarus sınırındaki Bruzgi sınır kapısına doğru harekete geçen 2 bini aşkın mülteci Polonya hükümetini harekete geçirdi. Göçmenlerin büyük çoğunluğunun Irak, Afganistan ve Afrika ülkelerinden geldikleri belirtildi.Sınırlarda yaşanan hareketlilik aslında aylardır devam ediyor. Belarus’un başkenti Minsk’e İstanbul, Beyrut, Dubai ve Bağdat’tan direkt uçuşlar var. FRONTEX (AB Sınır Koruma Ajansı) verilerine göre, Ağustos ayından beri bölgeye yönelik yasa dışı ulaşım yükselişe geçti. Yetkililer, Belarus’un göçmenleri turist vizesiyle ülkeye çekip kasti olarak sınıra yönlendirdiğini iddia <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-59243628" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ediyor.</a>Moskova, yaşanan insanlık dramında sürekli olarak AB’yi suçlarken Lukaşenko’ya desteğini sürdürüyor. 10 Kasım’da basında yer alan haberlere göre, Rusya Savunma Bakanlığı “Belarus'un hava savunma sistemlerinin testine yardımcı olmak amacıyla” iki savaş uçağını Belarus hava sahasına gönderdi. &nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Karşı suçlama: Polonya, olayların başlangıcından beri asıl sorumlunun Rusya olduğunu iddia ediyordu. Kremlin ise bu açıklamaları “son derece sorumsuz ve kabul edilemez” <a fr-original-style="" href="https://www.amerikaninsesi.com/a/ab-den-belarusa-yaptirim-hazirligi/6307631.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buluyor.</a></li></ul>AB ise olayların sorumlusu olarak Lukaşenko’yu işaret ediyor. AB Komisyon’u Belarus hükümetinin tutumunu “gangstervari, insanlık dışı” olarak karikatürize ediyor. Komisyon Başkanı Ursula Von der Leyen, ABD Başkanı Joe Biden ile yaptığı görüşme sonrasında verdiği demeçte "Otoriter bir rejimin demokratik komşularını istikrarsızlaştırmak için yaptığı hibrit bir saldırı" olarak <a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/statement_21_5906" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tanımladı</a>.AB, sınıra göçmen taşıyan havayolu şirketleri dâhil olmak üzere, konuyla ilgili olan tüm taraflara yaptırım uygulamakta kararlı görünüyor. THY ile ilgili de ortaya atılan göçmen taşıma iddiaları, Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu tarafından tekzip edildi. Polonyalı mevkidaşını arayan Çavuşoğlu, “Sorunun bir tarafı olmamasına rağmen Türkiye’nin sorunun bir parçası olarak gösterilmeye çalışılmasından, bu çerçevede Türkiye ve Türk Hava Yolları'na (THY) yönelik mesnetsiz iddialardan duyulan üzüntüsünü”&nbsp;dile getirdi.Öte yandan konunun asıl muhatapları Polonya ve Belarus, sorunu konvansiyonel yöntemlerle çözme taraftarı. Polonya, sınır bölgesini dikenli tellerle çevirerek 30 bin kişilik özel kuvvet ve OHAL ilan etti. Belarus lideri Lukaşenko ise “Göçmen krizini aşmak için Rus nükleer bombardıman uçaklarına ihtiyacımız var.” demecini verdi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Mültecilerin durumu&nbsp;</h2>Sınıra çekilen dikenli tellerin arasında çadırlarda kalan mülteciler arasında yaşlılar, kadınlar ve çocuklar da bulunuyor. İnsani yardım örgütleri bölgeye erzak yardımı yapıyor. BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) ve BM Uluslararası Göç Örgütü (IOM) bölgeye temsilcilerini yönlendirdi. Ayrıca bazı mültecilerin sağlık sorunlarının nüks etmesi nedeniyle Belarus Sağlık Bakanlığı’da sınıra yardım gönderdi.Mülteciler, sınıra getirilmelerinde Belarus’un desteği olduğunu iddia ediyorlar. CNN’e demeç veren Suriyeli bir mülteci kadın, Beyrut’tan Minsk’e geldikten sonra Belarus ordusunun mülteci gruplarının sınıra gelmesinde yardımcı olduğunu ve sınır tellerini kestiklerini <a fr-original-style="" href="https://edition.cnn.com/europe/live-news/belarus-poland-border-11-11-21/index.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">iddia etti.</a><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Son not: AB Mülteci rejimini belirleyen Dublin III yönetmeliğine göre, mültecilerin ilk ayak bastıkları AB ülkesinde iltica başvurusunda bulunma hakkı bulunuyor. Ayrıca Uluslararası Mülteci Hukuku’nu belirleyen 1951 Cenevre Sözleşmesi (Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme) mültecilerin ülkelerine geri gönderilmemesi ilkesini barındırıyor. Öte yandan 2015’den beri AB sınırlarına ulaşmaya çalışan mülteciler, “kriz” olarak adlandırılıyor. Bu durum ülkelerin mültecileri bir koz olarak kullanmasına neden oluyor.&nbsp;</li></ul>Belarus’un oynamaya çalıştığı tehlikeli oyunun sonunda kazanan taraf olmayacak ancak kaybeden insanlık olacak.&nbsp;

Polonya - Belarus sınırındaki mülteci hareketliliği AB, ABD ve Rusya'yı da endişelendirdi.  

AB'nin kriz söylemi sürüyor: Polonya - Belarus sınırı 

Avrupa Birliği&nbsp;için 19 Ekim kısa vadedeki politikalarını belirleyeceği birçok belgenin yayımlandığı “yoğun” bir gün oldu. Adaylık süreci devam eden Türkiye, Sırbistan, Karadağ ve Kuzey Makedonya ile ilgili Haziran 2020 – Haziran 2021 dönemini kapsayan ülke raporları yayımlandı. Yine aynı dönem aralığı için adaylık başvurusunda bulunan Bosna Hersek ve Kosova’ya dair de raporlar açıklandı.Ayrıca ülke raporlarının yanı sıra Birlik, “Avrupa Ekonomik Yönetişimi” (<a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_21_5321" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">European Economic Governance)</a> ve 2022 <a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_21_5246" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Çalışma Programı</a>'nı da yayımladı. Tüm bu başlıklara baktığımızda, AB’nin iddialı bir küresel aktörlük hedefine emin adımlarla ilerlediğini söylemek mümkün görünüyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ülke Raporları&nbsp;</h2>AB ile adaylık görüşmeleri yürüten ülkelerin bir yıllık dönem boyunca genel durumlarını özetleyen ülke raporları, 2016 yılına dek “İlerleme Raporu”&nbsp;adını alıyordu. Ülke Raporları'nın ismi değişse de içerik itibarıyla “ilerleme” sürecini temsil etmeye devam ediyor. Her biri 120 sayfayı aşan raporlar, AB’nin altı temel hedef başlığı / kümesi altında toplamda 31 konu başlığı altındaki gelişim sürecini inceliyor.Türkiye Raporu:&nbsp;2021 Türkiye Raporu'nun&nbsp;ana hatlarını Spektrum Kuş Bakışı’nda <a fr-original-style="" href="https://apos.to/i/kus-bakisi-disislerinin-yogunlugu-burokratlar-tartismasi?utm_source=aposto" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">özetlemiştik.</a> Genel itibarıyla; Türkiye’deki demokrasi eksikliği, yargının bağımsızlığını koruyamaması, OHAL şartlarının devamı, insan hakları ihlalleri, Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin ve yargı reformunun eksikliklerine dikkat çekildi. Osman Kavala ve Selahattin Demirtaş’ın tutukluluklarına ilişkin ifadeler önemli bir kamuoyu yarattı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Boğaziçi Protestoları:&nbsp;Rapor da Boğaziçi protestolarına da değinilerek “İşkence ve kötü muameleye” ilişkin endişelerinde, LGBTi+ onur yürüyüşünde ve öğrenci protestolarında polisin orantısız güç kullandığı belirtildi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Başkanlık sistemi: Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi için getirilen “kamu yönetiminin siyasileşmesine yol açtı.” eleştirisi, Meclis’in işlevinin azaltılması, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin sosyo-ekonomik konularda kullanılması, İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme sürecinde Meclis’in dâhil olmaması gibi örneklerle özetlendi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dış politika: Raporda dış politika konusunda Türkiye’nin AB’nin kaygılarına yanıt vermemesi ve dış uyuşmazlıklara vurgu yapıldı. Türkiye’nin Doğu Akdeniz ve Libya’daki faaliyetleri göz önünde bulundurularak; Ortak Dış ve Güvenlik Politikası’na (CFSP) uyumunun %14&nbsp;olduğu belirtildi. Dış İşleri Bakanlığı, AB’nin Doğu Akdeniz’de Rum -Yunan tezlerine yer vererek yanlı davrandığını ifade etti. CHP İstanbul Milletvekili ve AB Uyum Komisyonu Başkanvekili Ünal Çeviköz “bazı birlik üyesi ülkelerin tek taraflı ithamlarının” kabul edilemez olduğunu belirtti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yolsuzlukla mücadele: Raporun önemli noktalarından biri olan yolsuzlukla mücadele konusunda Türkiye’nin uluslararası yükümlülüklere uygun bir şekilde yolsuzlukla mücadele kurumları oluşturmadığı belirtildi. Raporun yayımlanmasından iki gün sonra, 21 Ekim’de OECD’ye bağlı Mali Eylem Görev Gücü (FATF), kara paranın aklanması ve terörizmin finansmanını engellemede eksikleri olduğu için Türkiye’yi gri listeye aldığını duyurdu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sağlık Sektörü: Türkiye’de ilaç ve tıbbi cihazlar, 11'inci Kalkınma Planı Çerçevesi’nde yerelleşme politikasına tabi tutuluyor. Raporda bu soruna dikkat çekilerek, “AB’nin Dünya Ticaret Örgütü ile de tartışma hâlinde olduğu Türkiye’deki yerelleşme politikası, pandemi döneminde de devam etti. İthalat gözetimi, gümrük kontrolleri gibi tarife dışı engeller, ticaret akışlarını engellemeye devam etti.”&nbsp;denildi.<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 0px; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bilgi notu: Sağlık alanındaki yerelleşme politikalarının bir sorunu da ilaçların fiyatlandırma mekanizmasında referans olarak belirlenmiş Avro kuru kullanılması. Bu yıl Türkiye Tıbbi Cihaz Kurumu'nun duyurduğu referans Avro kuru 4,5786 TL. TL – Avro paritesinin durumu düşünüldüğünde, Türkiye’nin ilaç tedarik sıkıntısı yaşayabileceği ön görülebilir.</li></ul></li></ul><a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-58981944" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Arnavutluk Raporu:</a>&nbsp;Arnavutluk raporda somut ve sürdürülebilir&nbsp;gelişmeler gösterdiği için takdir edildi. Basın özgürlüğü, konusunda yoğun eleştiri alsa da adalet sistemi, yolsuzlukla mücadele ve kamu yönetimi reformlarını devam ettirmesi konusunda teşvik edildi.Sırbistan Raporu:&nbsp;Sırbistan dış politikada AB dış politikasıyla çelişen tutumlar sergilemesine rağmen, CDSP uyumunda “orta düzeyde hazırlıklı” olarak adlandırıldı. 2020 boyunca ülkenin AB ve Konsey kararlarına uyumu %56 oranındaydı.&nbsp;Diğer ülkeler:&nbsp;Arnavutluk ve Kosova kararlara tamamen uyum sağlarken, Kuzey Makedonya %96,&nbsp;Bosna Hersek %70 oranında uyum <a fr-original-style="" href="https://www.euractiv.com/section/enlargement/news/eu-candidate-serbia-misaligned-with-eu-foreign-policy-commission-says/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">gösterdi.</a><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yorum</h2>Raporların ardından Avrupa Birliği'nin Genişlemeden Sorumlu Üyesi Oliver Varhelyi, “AB, Batı Balkanlar olmadan tamamlanmış sayılmaz" diyerek, 6 Balkan ülkesiyle yürütülen müzakerelerin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">2022 Çalışma Programı</h2>Avrupa Birliği'nin 2022 Çalışma Programı, “Avrupa’yı birlikte daha güçlü hâle getirmek”&nbsp;amacını taşıyor. Bu kapsamda 6 ana başlıkta 42 politika girişimi belirlenmiş durumda. Başlıklar şu şekilde:&nbsp;<ol fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avrupa Yeşil Mutabakatı,</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dijital Çağa Avrupa Uyumu,&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İnsanlara (refaha) Uygun İşleyen Ekonomi,&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dünya’da (Uluslararası Arenada) Daha Güçlü Avrupa,&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avrupa Yaşam Biçiminin Teşvik Edilmesi (Birlik içinde),&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avrupa Demokrasisinin İlerletilmesi için Yeni Hamleler.</li></ol>Birliğin çalışma programı, Konsey ve Parlamento'yla yapmayı planladığı iş birliklerini gösteriyor ve resmî görevleri ayrı tutuyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Avrupa Ekonomik Yönetişimi</h2>Ekonomik Yönetişim belgesinde, Covid-19 ‘un ekonomiye etkisinden ve pandemi paketinin yarattığı fırsatlar ve tehditlerden bahsedildi. 2022’nin ilk çeyreğinde, üye ülkelerin Maliye Politikası’na rehberlik edecek adımların atılacağı duyuruldu.

Avrupa Birliği adaylık süreci devam eden ve başvuruda bulunan ülkelerin bir yıllık değerlendirme raporlarını yayımladı.

Strazburg'da rapor trafiği

Dünya kamuoyu tarafından merakla beklenen Almanya Federal Seçimleri, 26 Eylül’de tamamlandı. AB’nin lokomotif ülkelerinden Almanya’da yaşanan iktidar değişimi, Avrupa siyasetini ve uluslararası politikayı şüphesiz etkileyecek. 16 yıllık Merkel iktidarından sonra gelecek olan Şansölye’nin nasıl politikalar izleyeceği uzun süredir merak konusuydu. Merkel’in partisi Hristiyan Demokrat Birlik'te (CDU) Armin Lashet’in başkan seçilmesini, “Merkelizm’in devamı”&nbsp;olarak kaleme <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/6008b5d5ed3c380006492914" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">almıştım</a>; ancak kulislerde, CDU’nun tarihindeki en düşük oyu almasının, Laschet’in üzerindeki baskıyı bir hayli arttırdığı konuşuluyor. Öte yandan Sosyal Demokrat Parti'nin (SPD) zaferi, tamamen sol bir koalisyon kurmanın imkânsızlığı nedeniyle, <a fr-original-style="" href="https://www.cumhuriyet.com.tr/dunya/secim-sona-erdi-almanyada-sosyal-demokratlarin-buruk-zaferi-1872401" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">“Buruk Zafer”</a> yorumlanıyor. Seçimle ilgili genel görüşleri kısaca özetlemeye çalışacağım.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Seçim yarışı&nbsp;</h2>30 Eylül’de Kuş Bakışı’nda da sonuçları verdiğimiz üzere; SPD yarış ipini birinci olarak göğüslerken CDU ve Hristiyan Sosyal Birlik (CSU) ittifakı ikinci oldu. Sonuçlar sürpriz olmadı zira son seçim anketleri, nedenleriyle doğru sonuçları tahmin ediyordu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ağustostaki anketlerde SPD %23 oy oranıyla ilk sıradayken, CDU %22 ile ikinci, Yeşiller Partisi %18 ile üçüncü <a fr-original-style="" href="https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/almanyada-secimler-oncesi-sasirtan-anket-sonuclari-1863164" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sıradaydı.</a> Eylül ayındaki son anketlerde ise SPD ve CDU- CSU ittifakı arasında 4 puanlık fark tahmin edilerek, %25 ve %22 oranları veriliyordu. Yeşillerin oy oranı ise %16 olarak <a fr-original-style="" href="https://www.gazeteduvar.com.tr/almanyada-son-secim-anketi-fark-dort-puana-indi-haber-1536031" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">görülüyordu.</a></li></ul>Nihayetinde, SPD ile ilgili tahminler gerçeğe en yakın sonuçları verdi. CDU / CSU %24,1 ile tarihinin en düşük oyunu alsa da Yeşiller Partisi’ne ve diğer alternatiflere yüksek oranda oy kaptırmadı.SPD’nin yüksek oy almasında, aday gösterdiği Olaf Sholz’un kayda değer bir etkisi oldu. Kabinede Maliye Bakanlığı ve Şansölye Yardımcılığı görevlerini yürüten Scholz, gerek ülkesinde gerekse AB’de Covid-19 yönetimiyle ön plana çıktı. Federal Hükümet tarafından Alman işletmelerini kurtarmak üzere oluşturulan acil finansman paketini yöneten Scholz; Fransa Maliye Bakanı Bruno Le Maire ile AB’nin hazırladığı kurtarma fonunun hazırlanmasında önemli rol <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-58705718" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">oynadı.</a>Seçmenlerin Merkel’in halefi olarak CDU lideri Laschet yerine onunla uyum içinde çalışan Scholz’u gördüğü seçim sonuçlarından anlaşılıyor. Gazete Pencere yazarı Necdet Saraç bu durumu Almanların Scholz şahsında “güvene ve istikrara oy vermesi” olarak yorumluyor.Seçimlerden SPD kadar mutlu olan bir taraf varsa %14,8 ile tarihinin en yüksek oyunu alan Yeşiller Partisi. İklim krizine yönelik vaatleri ile ön plana çıkan partinin parlamenter grup lideri Katrin Göring-Eckardt, bu zaferi “Değişim isteyen bir kuşağın oyları” olarak nitelendirdi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Mecliste çeşitlilik&nbsp;</h2>Seçim sonuçlarına göre mecliste 83 göçmen milletvekili yer alacak. Bu vekillerin 18’i Türkiye kökenli. Umut vadeden bu sayı, ülke nüfusuna oranla yeterli görünmüyor. Ülke nüfusun yaklaşık %26’sı göçmenlerden oluşurken Budestag (Federal Meclis) temsilîyeti %11,6’da<a fr-original-style="" href="https://www.timeturk.com/dunya/almanya-federal-meclis-inde-gocmen-kokenli-vekillerin-sayisi-artti/haber-1703504" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;kalıyor</a>.&nbsp;Budestag tarihinde ilk kez trans bireyler sandalye kazandı. Yeşiller Partisi’nden aday olan trans kadınlar Tessa Ganserer ve Nyke Slawik Güneydoğu Bavyera ve Kuzey Ren – Vestfalya’dan meclise <a fr-original-style="" href="https://www.birgun.net/haber/trans-kadinlar-ilk-kez-alman-meclisi-nde-360280" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">katılacaklar.</a><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Koalisyon ihtimalleri</h2>Alman siyasetinde koalisyon kombinasyonları, genelde parti renkleriyle uyumlu bayraklarla ifade ediliyor. 2021 için sembolize edilen koalisyonlar ise;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kırmızı – Siyah Büyük (Grand) Koalisyon: SPD ve CDU/ CSU koalisyonunu temsil eden bu kombinasyon, hâlihazırdaki yönetimi de özetliyor. Her iki tarafın da bu çözüme sıcak bakmadıkları biliniyor. Bu koalisyon değişim isteyen tabanın isteklerini karşılamayabilir.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Trafik Lambası Koalisyonu: SPD, Yeşiller ve liberal FDP’den oluşan üçlü koalisyon halkın en çok istediği koalisyon olarak görülüyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Jamaika Koalisyonu: CDU, Yeşiller ve FDP’den oluşan bu koalisyon ihtimali, lider parti SPD’yi saf dışı bırakabilir. Teamüllere aykırı olsa da mümkün olan bu ihtimalin Laschet tarafından dile getirildiği; ancak CDU içinde destek görmediği ileri <a fr-original-style="" href="https://www.hurriyet.com.tr/dunya/laschete-yaylim-atesi-yenilgiyi-kabul-et-41905410" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sürülüyor.</a> Ayrıca 2017’de yine bu koalisyon denenmiş, FDP son anda vazgeçmişti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Mickey Mouse / Almanya Koalisyonu:&nbsp;SPD, CDU / CSU ve FDP’den oluşan bu ihtimalde, sarı – kırmızı – siyah renkleri hem ülkenin bayrağıyla hem de Mickey Mouse kıyafetleriyle uyuşuyor. Bu koalisyonun ideolojik farklılıklar nedeniyle ülke politikasında reform yapamayacağı <a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/germany-election-coalition-options/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">düşünülüyor.</a></li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kenya Koalisyonu: SPD, CDU/CSU ve Yeşillerden oluşacak bu koalisyon, mecliste en yüksek temsil gücüne sahip olacak senaryolardan biri.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Otomotiv endüstrisi için zorlu bekleyiş&nbsp;</h2>Aylar sürmesi beklenen koalisyon görüşmeleri en çok otomotiv sektörünü etkileyecek. SPD ve CDU’nun fosil yakıtlar konusundaki tutumları belirsizken Yeşiller kesin olarak 2030’da içten yanmalı motorların (combustion engine) yasaklanmasını istiyor. FDP ise ekonomiye zarar verebilecek topyekün bir politikayı reddediyor ve benzinli / dizel araçları da dâhil edecek sentetik yakıtlar gibi yeni teknolojilere yönelmeyi <a fr-original-style="" href="https://europe.autonews.com/automakers/auto-industry-limbo-after-close-german-election" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">savunuyor</a>.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Dünya basını</h2>New York Times gazetesinde “Winner but Not Chancellor, Yet: The Race to Replace Merkel” başlığı ile yayımlanan makalede, Scholz’un merkezci bir çizgi izleyerek kazandığı bu nedenle SPD’nin sol tabanı memnun etmesinin gerekli olduğu belirtiliyor.&nbsp;Ayrıca Avrupa genelinde olduğu gibi Yeşiller’e kayan işçi - öğrenci sınıfını da tekrar tabana katması <a fr-original-style="" href="https://www.nytimes.com/2021/09/27/world/europe/germany-election-results-olaf-scholz-spd.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">gerekli.</a>İtalya ve Yunanistan basını ise Maliye Bakanlığı’nın tasarruf yanlısı FDP’nin yönetimine geçmesi durumunda, Avro bölgesinde istikrarsızlık ve küçülmeye yol açabileceğine dikkat <a fr-original-style="" href="https://www.eurotopics.net/tr/268645/almanya-secimlerinin-ardindan-avrupa-yi-ne-bekliyor" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çekiyor.</a>Son Not:&nbsp;2022 yılında Avrupa ve dünya siyasetinde yeni bir döneme tanıklık edeceğiz. Nisan ayında Fransa’da yapılacak seçimlerle birlikte AB’nin iki başat yönetimi değişmiş olacak. Değişen iktidarların AB'nin Türkiye ile ilişkilerinde bir adım atmaları ise Ankara’nın tam üyelik hedefi doğrultusunda hareket etmesine bağlı olacaktır. Uzmanlar, Almanya’nın Merkel sonrası dönemde Türkiye’ye olan tavrında; ara buluculuk yerine Birlik değerlerine ağırlık veren bir eğilimde olacağını <a fr-original-style="" href="https://www.gazeteduvar.com.tr/merkel-ana-sonrasi-makale-1536674" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">öngörüyor.</a>

AB’nin lokomotif ülkelerinden Almanya’da yaşanan iktidar değişimi, Avrupa siyasetini ve uluslararası politikayı şüphesiz etkileyecek.

Almanya'da SPD'nin "buruk zaferi"

2020 yazını Doğu Akdeniz gündemi ile meşgul olarak geçirdik. Aradan geçen bir yılda AB Liderler Zirveleri, pozitif gündemin oluşturulması yönünde karşılıklı iyi niyet göstergeleri ve istikşafi görüşmeler tansiyonu düşürdü. Yine de gelinen noktada Ankara’nın somut adım beklentilerinin AB tarafından karşılanmadığı görülüyor. Son olarak 24-25 Haziran tarihlerinde Brüksel’de bir araya gelen Avrupalı liderler yayımladıkları sonuç bildirisinde, yoğun gündemlerinin yanı sıra Türkiye’ye de özel başlık ayırdılar. Son Zirve’nin yankılarına ve geri planını birlikte inceleyelim.Birkaç adım geriden: &nbsp;2020 sonlarında AB’den Türkiye’ye karşı yaptırım kararı çıkması bekleniyordu. 10-11 Aralık 2020 tarihlerinde gerçekleşen Zirve’den yaptırım kararı çıkmadı. Türkiye’nin tutumuna göre alınacak kararlar Mart ayına ertelendi.&nbsp;25-26 Mart 2021’de gerçekleşen Zirve’de &nbsp;“pozitif gündem” adımı atıldı. Türkiye’ye Gümrük Birliği’nin güncellenmesi, vize serbestisi, düzensiz göç ile mücadelede destek gibi konularda destek vaadi verildi. Haziran Zirvesi’nde ise bu vaatlerin üzerinden somut bir şekilde geçilmediği görüldü.Doğu Akdeniz’de sakin yaz:&nbsp;Cumhurbaşkanı Erdoğan, 14 Haziran’da Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis ile Brüksel'de görüştü. Görüşme öncesinde Fransa basınına demeç veren Miçotakis, iki ülkenin NATO müttefiki olduğuna ve görüş ayrılıklarına rağmen çözüm bulma gerekliliğine dikkat <a fr-original-style="" href="http://www.gazetevatan.com/yunanistan-dan-turkiye-itirafi-micotakis-ten-ilimli-mesaj--1396305-dunya/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çekti</a>. Aynı gün Yunanistan merkezli Real gazetesi Türkiye İHA’larının Ege’deki faaliyetlerinin kaygı verici olduğu yönünde manşet <a fr-original-style="" href="https://www.cnnturk.com/dunya/yunan-basini-atina-turk-ihalarina-karsi-caresiz?page=1" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">attı.</a>Türkiye başlığı: 24-25 Haziran Zirvesi’nin sonuç bildirgesinin Türkiye başlığında sekiz madde sıralanıyor. Bu maddelerin ilkinde, AB'nin Doğu Akdeniz’de “stabil ve güvenli” bir ortam beklediği <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/media/50763/2425-06-21-euco-conclusions-en.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">vurgulanıyor.</a>Göç yönetişimi: Son Zirve’nin basına yansıyan en önemli gündem maddelerinden biri, AB’nin Suriyeli sığınmacılara vermeyi taahhüt ettiği 3 milyar avroluk yardım paketi oldu. Paketi basına duyuran Almanya Şansölyesi Angela Merkel, Türkiye ile AB arasında 18 Mart 2016’da mutabakata varılan Geri Kabul Anlaşması’nın uzatılmasına dair bir rapor verdiğini de <a fr-original-style="" href="https://www.sde.org.tr/avrupa/ab-3-milyar-euroluk-ek-goc-fonu-icin-onay-verdi-haberi-22776" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">açıkladı</a>.&nbsp;Ankara ise bu paketin göç ile mücadelede iş birliği sağlamaktan &nbsp;oldukça uzak olduğunun altını çiziyor. Dışişleri Bakanlığı’nın 28 Haziran tarihli Zirve değerlendirme açıklamasında “Önerilen yeni mali yardım paketi, Türkiye’ye değil, Suriyeli sığınmacılara yönelik olup, esasen AB’nin kendi huzur ve güvenliğinin teminatı için atılacak bir adımdır.” ifadeleri yer alıyor.Suriyelilere yönelik &nbsp;mali yardım paketleri yalnızca Türkiye’yi değil, bölgede sığınmacılara ev sahipliği yapan Ürdün ve Lübnan’a da verilecek. Bu paketler hükümetlere değil yalnızca Suriyeliler ile ilgili projelere <a fr-original-style="" href="https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ab-liderleri-turkiyenin-de-icinde-bulundugu-konulari-gorusmek-uzere-toplanacak/2283125" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">aktarılacak</a>. Türkiye’nin alacağı yardımlar, her yıl birer milyar dolar olmak üzere üç yıla yayılacak.Gümrük Birliği’nin güncellenmesi:&nbsp;Gümrük Birliği’nin güncellenmesi konusu, 18 Mart mutabakatından beri masada duruyor ve bu konudaki beklenti her Zirve öncesi dile getiriliyor. 14 Haziran’da AB Komisyonu Kıdemli Başkan Yardımcısı Valdis Dombrovskis ve AB Komisyonu Ekonomiden Sorumlu Üyesi Paolo Gentiloni ile görüşen Ticaret Bakanı Mehmet Muş, Zirve öncesinde Türkiye ve AB ticaretinin geliştirilmesi için Gümrük Birliği’nin önemine vurgu <a fr-original-style="" href="https://www.bloomberght.com/bakan-mus-tan-gumruk-birligi-ni-guncelleme-vurgusu-2282211" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yapmıştı.</a>&nbsp; Zirve sonrasında, konu ile ilgili “teknik çalışmaların başlatıldığı” yönünde duyuru yapıldı. Güncelleme sürecinin başlatılması ihtimali, Gazete Duvar yazarı Sezin Öney tarafından Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de sakin bir dönem geçirmesi ile<a fr-original-style="" href="https://www.gazeteduvar.com.tr/ab-ile-iliski-durumu-karisik-makale-1526682" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;ilişkilendiriliyor</a> ancak güncellemeye kesin gözle bakılmıyor.Ne söylendi: Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, son zirvenin bir hayal kırıklığı olduğunu belirtti ve AB’yi “güçsüz ve plansız” olarak<a fr-original-style="" href="https://www.gazeteduvar.com.tr/ibrahim-kalin-avrupa-birligi-gucsuz-ve-plansiz-haber-1527483" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;niteledi</a>. On birinci Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ise AB üyeliği sürecinde Türkiye’nin de hataları olabileceğine dikkat çekti. Almanya radyosu ARD’ye açıklamalarda bulunan Gül,&nbsp;“Kendi irademizle AB kurallarını fasıl fasıl iç mevzuatımıza yansıtmayı ve AB standartlarını yakalamayı beceremedik. Türkiye’nin noksanlığı da bu oldu.”&nbsp;dedi.

AB-Türkiye ilişkileri fasit daireye dönüştü

31. NATO Liderler Zirvesi 14 Haziran’da Brüksel’de gerçekleştirildi. Zirve, ABD Başkanı Joe Biden’ın ilk uluslararası ziyaret turlarını kapsadığı için kamuoyunda merakla bekleniyordu.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Trump döneminde hayal kırıklığı yaratan Transatlantik ilişkileri ısıtmak amacındaki Biden, 9 Haziran’da Birleşik Krallık’a vardı. Başbakan Boris Johnson ve Kraliçe II. Elizabeth &nbsp;ile görüşen Biden, 11-13 Haziran arasında Cornwell şehrindeki &nbsp;G7 Zirvesi’ne, 14 Haziran’da Brüksel'deki NATO Zirvesi’ne ve 15 Haziran’da AB-ABD Zirvesi’ne katıldı. Son olarak 16 Haziran’da Cenevre’da Putin'le görüşen Biden’ın turu son buldu. Zirveler ve görüşmelerden sonra uzmanlar, NATO – Avrupa ve ABD ilişkilerinin eski günlerine geri döndüğü; Avrupa Politikası ve Transatlantik ilişkilerin ABD dış politikasının merkezine yeniden yerleştiği yönünde yorumlarda <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/news/world-europe-57489588" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bulundu.</a></li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">NATO Zirvesi:&nbsp;Biden, Cumhurbaşkanı Erdoğan dışında Estonya, Letonya ve Litvanya liderleri ile ortak toplantı yaparak bölgede Rusya ve Çin’in yarattığı tehditleri değerlendirdi. Görüşmeden sonra &nbsp;Litvanya Başkanı Gitanas Nauseda “Zor zamanlarda demokrasiler birbirleri &nbsp;birlikte durmalıdır. NATO’nun bölgedeki varlığı ve Gürcistan ile Ukrayna’ya desteği bölgedeki güvenlik için kritiktir.” ifadelerini kullandı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ABD-AB Zirvesi:&nbsp;Zirvede ABD ile AB arasında ticaretin güçlendirilmesi, askeri işbirliği, iklim krizi ve pandemi konuşuldu. Özellikle Trump döneminde gündeme getirilen çelik ve alüminyum gümrük vergilerinin tekrar düzenlenmesiyle ABD’nin AB’nin güvenlik işbirliği olan PESCO’ya davet edilmesi dikkat çekti. Zirvenin en önemli çıktısıysa liderler arasında mutabakata varılan “Yenilenen Transatlantik Ortaklığı” bildirgesi oldu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Putin'le görüşme: G7 ve NATO zirvelerinde Rusya’ya yapılan net uyarılardan sonra, görüşmenin gergin geçmesi bekleniyordu. Putin ve Biden görüşmeler sonrası yaptıkları açıklamalarda aynı noktalarda durmasalar bile uzlaşma yanlısı olduklarını belirtti. Moskova Washington’dan çekilen büyükelçilerin karşılıklı olarak görevlerine dönüşü kararlaştırıldı. Görüşmenin ardından liderler mevkidaşlarını kendi ülkelerine davet etmedi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Erdoğan-Biden görüşmesi:&nbsp;Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Biden'ın yaklaşık 45 dakikalık ikili görüşmesi sonrasında Türkiye ve ABD heyetlerinin katılımı ile ikinci oturum gerçekleşti. Toplantıların ardından açıklama yapan liderler ilişkilerin seyri hakkında olumlu izlenim ve beklentilerini aktardı. Erdoğan "Her alanda karşılıklı saygı ve çıkara dayalı verimli bir işbirliği döneminin başlaması noktasında güçlü bir iradenin olduğunu görüyorum. “ açıklamasını yaptı. Biden ise “Ekiplerimiz görüşmeye devam edecek ve ABD - Türkiye ilişkilerinde ilerleme kaydedileceğine eminim." dedi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Görüşme öncesi: ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan ve Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın arasındaki telefon görüşmeleri sonrasında heyetlerin Afganistan, Suriye, Libya ve Doğu Akdeniz’deki bölgesel gelişmeleri ele alacağı açıklandı. Türkiye kamuoyunda Biden’ın 24 Nisan açıklamalarının tartışılacağı yönünde bir beklenti de hakimdi. &nbsp;Biden göreve geldiğinden beri Erdoğan ile yalnızca bir kez telefonda görüşmüş ve 1915 olaylarını “soykırım” olarak nitelendireceğini belirtmişti. Erdoğan Brüksel’e gitmeden önce havalimanında gerçekleştirdiği basın toplantısında, bu ifadenin Türkiye için üzücü olduğunu ve mutlaka &nbsp;gündeme getireceğini söyledi. Görüşmeden sonra ise konuyla ilgili sorulara “Hamdolsun hiç gündeme gelmedi.” yanıtını verdi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Terörle mücadele:&nbsp;Türkiye’nin NATO Zirvesi’nden en büyük beklentilerinden biri YPG’nin terör örgütü olarak tanınması ve ABD desteğinin çekilmesiydi. Bu konuda bir gelişme yaşanmazken Erdoğan YPG’nin terör örgütü olarak tanınmıyor oluşunu “iyi terörist-kötü terörist” ayrımı olarak niteledi. Ayrıca Erdoğan, zirve boyunca görüştüğü tüm liderlere &nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.aa.com.tr/tr/politika/cumhurbaskani-erdogan-nato-zirvesinde-liderlere-turkiyenin-terorizmle-mucadelesi-kitabini-takdim-etti/2274207" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">“Türkiye’nin Terörizmle Mücadelesi</a>” adlı kitabı hediye etti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Afganistan’dan çekilme süreci:&nbsp;11 Eylül’ün yıldönümünde ABD askerleri ve NATO Afganistan’dan çekilmeye başlayacak. Türkiye, Kabil Havalimanı’nım TSK tarafından korunmasını önerdi. Teklif, Türkiye’nin S-400’ler nedeniyle bozulan ilişkileri düzeltme çabası olarak yorumlanıyor ancak ABD’li yetkililer iki konu arasında bir bağlantı bulunmadığını iddia <a fr-original-style="" href="https://www.amerikaninsesi.com/a/abd-amerika-biden-af1-cenevre-kabil-havaalani-teklif-s-400-erdogan-putin-nato/5929892.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ediyor</a>.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">S-400: S-400’leri satın alma konusunda geri adım atmayan Türkiye’nin Rusya ile arasındaki ilişkiler, NATO &nbsp;üyelerini ve ABD’yi tedirgin etmeye devam ediyor. ABD tarafından S-400 meselesi ile ilgili güncel bir açıklama yapılmazken Erdoğan konuyla ilgili “Daha önce ne düşünüyorsak aynen ifade ettim “dedi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Muhalefetten eleştiriler: İYİ Parti Lideri Meral Akşener, Biden ve Erdoğan arasındaki gizli oturumda konuşulanların kamuoyuna duyurulması çağrısında bulundu. Partinin Grup Başkanvekili Lütfü Türkkan ise 1915 olaylarının gündeme getirilmemesini eleştirdi ve bu durumun Biden’ın ifadelerini onaylamak anlamına geldiğini belirtti. CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu ise Afganistan planına karşı çıktı ve “Türk askeri Kabil’de Taliban’la baş başa bırakılmamalı” ifadelerini kullandı.</li></ul>

ABD Başkanı Joe Biden ilk uluslararası turunda gündemi oldukça yoğundu. 

Biden'ın diplomasi trafiği

AB Liderleri Charles Michel ve Ursula von der Leyen, 7 Nisan’da Cumhurbaşkanı Erdoğan’a diplomatik ziyarette bulundu. Ziyaretin amacı uzun zamandır masada olan pozitif gündemi&nbsp;canlandırmaktı. Hatırlanacağı üzere 25 – 26 Mart tarihlerinde gerçekleşen AB Liderler Zirvesi’nde, özellikle göç yönetiminde iş birliğine dayanan bir dizi ekonomik ve sosyal teşvikler açıklanmıştı. Hemen ardından Brüksel’in Ankara’yı ziyaret edeceğini duyurmasıyla iki tarafın da ilişkilerin düzeltilmesi yönünde çabalayacakları yönünde sinyaller verildi. Protokol sırasında von der Leyen’ın Erdoğan ve Michel ile eş statüde oturmaması ise ziyaretin amacını gölgeledi. Bir haftadır devam eden tartışmalar, AB’nin kendi dinamiklerini sorgulayan nitelikte.• Birliğin işleyişi: Avrupa Birliği’nin kendine özgü (sui generis) yapısı uluslararası politika çalışan uzmanlar açısından önemli bir tartışma konusu olagelmiştir. AB’nin nasıl bir “aktör” olarak tanımlanacağı sorunu, tartışmaların ana eksenlerinden biri olarak konumlanıyor. Dış politika ve AB uzmanları uzun süre Henry Kissinger’ın “Avrupa’yı aramak istediğimde kimi arayacağım?” sorusundan hareketle AB’yi tanımlamaya çalışıyor. Zira aktörlük; dış politikada muhatap arayan, tek bir lideri ve dış politika vizyonunu görme teamülünü geliştiren devletler için önemli bir sorun olarak düşünülüyor. Öte yandan birliği oluşturan üyelerin çıkarlarının çatışması durumu da aktörlüğün sınırlarını çizme ihtiyacını doğuruyor.<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Birlik aktörlük sorununu çözmek üzere yeni bir anayasa oluşturmayı hedeflese de girişimleri başarısızlıkla sonuçlandı. 2010 yılında yürürlüğe giren Lizbon Anlaşması ile AB’nin iç ve dış politikası için sınırları belli bir çerçeve oluşturuldu. Kurucu anlaşmalarla belirlenen&nbsp;Konsey, Komisyon ve Parlamento’ya yeni roller verildi. Ayrıca anlaşma çerçevesinde kurulan Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilciliği ve Avrupa Dış İlişkiler Birimleri’yle birliğin diplomatik temsilcileri; bütün birimlerin ortak amacı ise “Birliğin çıkarlarını korumak ve temsil etmek” olarak belirlendi. </li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">AB’nin kurumsal işleyişine göre; Avrupa Konseyi (European Council) devlet ve hükümet başkanlarını bir araya getiren, birliğin genel siyasi ilkelerinin belirlendiği kuruluş. Michel AB Konseyi Başkanı sıfatıyla 27 üye ülkeyi, von der Leyen da Avrupa yönetiminin&nbsp;yürütme kolu&nbsp;olan AB Komisyonu'nu temsil ediyor. Her iki lider de başkan sıfatıyla eş statüde bulunuyor. Koltuk skandalının çıkış noktası; Michel’in ekibinin AB Konseyi Başkanı'nı cumhurbaşkanı, AB Komisyonu Başkanı'nı da başbakan statüsünde anması olarak görülüyor. Olayın ilk günlerinden bu yana Ankara yaşanan durumun bir protokol kazası olduğunun altını çiziyor. Protokolden önce koltuk düzeni konusunda von der Leyen ekibinin yorum yapmadığı, düzenlemeleri Michel’in ekibinin gerçekleştirdiği biliniyor. </li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Skandalın arka planı:&nbsp;Koltuk "Skandalı"nın arka planında, Komisyon ve Konsey başkanlarının farklı dış politika anlayışlarının ve “AB’nin yüzü olma yarışlarının” etkili olduğu <a fr-original-style="" href="https://www.eurotopics.net/tr/259168/ab-koltuk-skandalindan-hangi-dersleri-cikarmali" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">savunuluyor.</a> Almanya merkezli Der Spiegel gazetesine göre Michel, Liderler Zirvesi’ne ev sahipliği yapmaktan daha fazlasını hedefliyor. Von der Leyen ise ticaret ve düzenleyici gücüyle dünyayı gölgede bırakan bir jeopolitik komisyona liderlik etmeyi planlıyor. </li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İkili arasındaki görüş farklılığı eylül ayından bu yana kamuoyuna yansıyor. 16 Eylül’de yaptığı Birliğin Durumu konuşmasında AB’nin uluslararası konumunu güçlendirmek için hedeflerini sıralayan von der Leyen “oy birliği ilkesinin gevşetilmesi” sinyalini vermişti. Michel ise oy birliğinin bazı durumlarda zorunlu olduğunu ve üye ülkeler arasında müzakereyi teşvik ettiğini savunarak bu karardan vazgeçilmeyeceğinin altını çizmişti.</li></ul>• Avrupa’dan tepkiler:&nbsp;AB’nin uluslararası imajı açısından "büyük bir leke" olarak görülen olayın ardından, Michel’in istifası yönünde istekler yükselmeye başladı. Kadın dernekleri, Michel’in von der Leyen’ı küçük düşüren cinsiyetçi tutumu nedeniyle imza kampanyası başlattı ve beş bin imza topladı. İtalya Başbakanı Mario Draghi, sorumluluğun Türkiye’ye ait olduğunu belirterek yaşanandan Erdoğan’ı sorumlu tuttu. Avrupa Parlamentosu Üyesi Iratxe García Pérez, Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’nden de çıktığını hatırlatarak von der Leyen’a karşı takınılan tutumu kınadı. Michel ise "olanlar için çok üzgün olduğunu, o zamandan beri geceleri uykularının kaçtığını, sorumluluğun kendisine ait olan kısmını kabul ettiğini" belirtti.• Bir daha izin verilmeyecek: Michel ve von der Leyen krizden sonra ilk defa 12 Nisan’da bir araya geldi. İki saat süren görüşme sonunda krizin değerlendirildiği ve &nbsp;von der Leyen’ın benzer bir durumun yaşanmaması için Michel’i açıkça uyardığı açıklandı.

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

5 dakikada gündeme hakim ol.

Aposto Gündem

7 Nisan’da Ankara’da gerçekleşen ziyarette von der Leyen’ın Erdoğan ve Michel ile eş statüde oturamaması, ziyaretin amacını gölgede bıraktı.

Koltuk krizinden aktörlük krizine: Sofagate

Yaklaşık bir yıldır AB – Türkiye ilişkilerinin geleceği, AB liderlerinin toplantılarından takip edilmeye çalışılıyor. Üyelik müzakerelerinin devamına dair bir gelişme yaşanmazken AB tarafı Doğu Akdeniz’deki sondaj faaliyetleri nedeniyle Türkiye’ye yaptırım uygulamayı gündemde tutuyor. Türkiye ise yaptırım gündemlerine karşın geri adım atmayacağını öne sürse de Doğu Akdeniz konusunda uluslararası aktörlerle bir araya gelmeye özen gösteriyor. Özetle Ankara – Brüksel hattındaki ilişkilerin “stratejik ortaklığın” devamı ya da durdurulması yönünde dönüştüğü görülüyor.• Birkaç adım geriden:&nbsp;AB liderleri için 2020 yılında toplanmak hayli zor oldu. 17 - 21 Temmuz tarihleri arasında toplanan liderler yalnızca Covid-19 kurtarma paketinin kabulü üzerine <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/european-council/2020/07/17-21/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yoğunlaştı</a>. Pandemi önlemleri nedeniyle eylül ayında sürekli ertelenen Doğu Akdeniz temalı zirve ise 1-2 Ekim tarihlerinde gerçekleştirildi. Bu zirveden Türkiye’yle ilişkilerin “pozitif gündem” &nbsp;bağlamında ele alınması kararı çıktı. Buna göre Avrupa Konseyi, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki “yasa dışı faaliyetlerini” durdurması hâlinde; Gümrük Birliği’nin güncellenmesi, göç konusunda iş birliği, ticaretin kolaylaştırılması gibi konularda Türkiye’yle ilişkilerin normalleşmesine hazır olduğunu&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.apos.to/s/5f7e1b8f92b52e000ca4a5d5" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ilan etti.</a> 10 - 11 Aralık’ta gerçekleşen zirvede ise Türkiye’nin pozitif gündem için gerekli adımlar atmadığını dile getiren liderler, Mart 2021 Zirvesi’ne kadar Ankara’ya zaman tanıdı.• 25 - 26 Mart Zirvesi:&nbsp;Mart 2021 Zirvesi, neredeyse ekim ayından bu yana ilgiyle bekleniyordu. Uzmanlar, AB’nin karar almak için Transatlantik partneri ABD’de Biden yönetiminin başlamasını beklediği <a fr-original-style="" href="https://www.apos.to/s/5f7e1b8f92b52e000ca4a5d5" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">görüşündeydi.</a> Ekim ayındaki zirvenin <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/media/47296/1011-12-20-euco-conclusions-en.pdf?utm_source=aposto" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sonuç bildirgesinde</a>, Doğu Akdeniz konusunda çok taraflı bir konferansın düzenlenmesi kararı da çıkmıştı. Konferansın niteliği, AB’nin Doğu Akdeniz’i üye ülkeleri Yunanistan ve GKRY ile Türkiye arasındaki bir sorundan ziyade, uluslararası bir sorun olarak değerlendirdiğini gösteriyor. Mart Zirvesi’nin <a fr-original-style="" href="https://www.consilium.europa.eu/media/47296/1011-12-20-euco-conclusions-en.pdf?utm_source=aposto" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sonuç bildirgesi</a>nde de böyle bir konferansın düzenlenmesi çağrısında bulunuldu ancak net bir tarih verilmedi. Öte yandan Türkiye’yle Yunanistan’ın Kıbrıs sorunu için BM kararları çerçevesinde diyaloga girmesi teşvik edildi.•&nbsp;Teşvik Paketi: AB, Türkiye’yle ilişkilerin seyrini değerlendirmeyi haziran ayındaki zirveye ertelerken sonuç bildirgesinde iş birliği için vaatlerde bulundu. “Kademeli, orantılı ve geri dönülebilir şekilde iş birliği geliştirme” olarak tanımlanan vaatlerin içeriği;<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gümrük Birliği’nin güncellenmesini içeren ekonomik iş birliği,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Halk sağlığı, iklim değişikliği, terörizmle mücadele&nbsp;gibi konuları içeren bölgesel diyaloğun sürdürülmesi</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İnsandan insana iletişimin (people to people contact)&nbsp;mobiliteyi de içerecek düzeyde geliştirilmesi olarak özetleniyor.</li></ul>• Sonuç bildirgesinde göç yönetimi konusuna özel olarak değiniliyor. Türkiye’nin sığınmacı krizinde oynadığı rolün önemine atıf yapılırken iş birliği ve diyaloğun artırılmasının üzerinde duruluyor. Zirveden sonra demeç veren Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, mülteci sorunuyla ilgili olarak “Türkiye’deki Suriyeli mültecilerin yaşadığı insani krize destek vermenin önemli olduğunu düşünüyoruz.” açıklamasında bulundu.• Brüksel merkezli haber ajansı Euractiv’in haberine göre, göç yönetimi konusu AB liderlerini ikiye&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.euractiv.com/section/global-europe/news/eu-dangles-carrots-for-turkey-if-de-escalation-sustained/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bölüyor.</a> Almanya, Bulgaristan gibi ülkelerin mültecileri Türkiye’de tutma politikalarına karşın Fransa, Yunanistan ve GKRY’nin Türkiye’ye daha çok yaptırım uygulanmasını talep ettikleri iddia ediliyor.•&nbsp;Çekinceler:&nbsp;Zirveden hemen önce Türkiye gündemini değiştiren İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararı ve HDP’ye kapatma davası açılması AB tarafından kaygıyla karşılandı. Liderler; Türkiye’de siyasi partiler ve medya üzerinde baskı olduğunu, kadın haklarının tehlike altında olduğunu açıkladı.&nbsp;• Yaptırım olasılığı: AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell’in, Liderler Zirvesi’nde&nbsp;AB-Türkiye siyasi, ekonomik ve ticari ilişkilerindeki gidişat&nbsp;başlıklı 16 sayfalık bir rapor sunduğu belirtiliyor. Konsey tarafından paylaşılmayan raporda Borrell’in "Türkiye'deki kötüye gidişat" nedeniyle AB’nin pozitif adımlar atmadan önce beklemesini tavsiye ettiği öne&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.dw.com/tr/abden-t%C3%BCrkiye-i%C3%A7in-yeni-yol-haritas%C4%B1-ya-te%C5%9Fvik-ya-yapt%C4%B1r%C4%B1m/a-56959734" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sürülüyor.</a>• Ankara’ya ziyaret: Yaptırım veya teşviklerin kararı henüz alınmadı ancak AB Liderleri diyaloğu sürdürmek için bir adım attı. AB Konseyi Başkanı Charles Michel'in sözcüsü Barend Leyts; Michel ve von der Leyen’ın 6 Nisan’da Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı ziyaret edeceklerini duyurdu.