"Gençlerin geleceklerindeki pranga"

Gençlik ve Spor Bakanı Mehmet Muharrem Kasapoğlu, üretici fiyat endeksine (ÜFE) göre belirlenen faizler konusunda çalışmaların ve uygulamaların hazır olduğunu söyledi. Bakan, “Gençlerimizi ne ekonomik konjonktürel durumların mağduru kılarız, ne de birilerinin karamsarlık tablolarına alet ederiz. İlk kabine toplantısı sonrası da Sayın Cumhurbaşkanımız bu konuyu etraflıca gençlerimizle, kamuoyuyla paylaşacak.” dedi.

Arka plan

KYK kredilerindeki faiz ve borçların silinmesi talepleri ilk defa gündeme gelmedi. Ancak eğitim öğretim döneminin bitmesiyle kredilerin geri ödeme oranları belli oldu. Yurt içi ÜFE doğrultusunda güncellenen yeni tutarların, Türk lirasındaki değer kaybı ve enflasyondaki yükselişle 2-3 katına çıktığı aktarıldı. Çok sayıda öğrenci, KYK’dan aldığı kredilerin geri ödeme tutarlarını sosyal medyada paylaşmaya başladı. Profilinde Hacettepe Üniversitesi tıp fakültesinde okuduğunu belirten Esra adındaki öğrenci, aldığı 41 bin lira kredinin geri ödemesinin 152 bin 818 lira olduğunu belirtti.

• Bir adım geriden: TÜİK’in nisanda aylık %7,67, yıllık bazda %121,82 olarak açıkladığı ÜFE, 1995’in ardından zirveyi görmüştü.

Cumhuriyet Gazetesi’nin görüşlerine yer verdiği doktora öğrencisiyse geri ödeyeceği tutarın aylık taksidinin asgari ücret seviyesinde olduğunu söyledi. “Mevcut borçların güncellenmesinin ardından ödeme planına baktığımda 2024’te ödemeye başlarsam aylık geri ödememin 5 bin 500 lirayla başladığını gördüm. Şimdi hemen başlatsam yine benzer bir rakamla karşı karşıya kalacağım.” dedi. 

Medyascope’a konuşan Dilek adındaki öğrencinin 2018’de almaya başladığı KYK kredisi geçtiğimiz ay sona erdi. Bu zamana kadar aldığı toplam ödemenin 26 bin 910 lira; geri ödeyeceği tutarınsa 74 bin 242 lira olduğunu söyledi. 

• Bir adım geriden: Türk-İş’in Haziran 2022 Açlık ve Yoksulluk Sınırı” araştırmasına göre açlık sınırı aylık 6 bin 391 liraya, yoksulluk sınırı 20 bin 818 liraya; bekâr bir çalışanın yaşama maliyetiyse 8 bin 313 liraya çıktı.

Eğitim-İş Genel Başkanı Kadem Özbay, “Beş yıl önce 34 bin lira olarak çekilen KYK kredisinin geri ödemesinin enflasyon farkı ve gecikme faiziyle birlikte 130 bin liraya yükselmesini, bir matematik öğretmeni olarak açıklayamıyorum.” dedi. “Öğrencilerin devleti yönetenler tarafından borç batağına saplandığını” belirten Özbay, şirketlerin silinen borçlarına dikkat çekti. “Bir gencin ailesinin imkânsızlıklarına rağmen okumaya çalışmasının bedeli, onu okutmakla yükümlü olan kurumlara kâr kapısı olmak” diye tepki gösterdi.

"KYK borçları kaldırılsın" kampanyası

Geçtiğimiz günlerde siyasi partiler ve sivil toplum kuruluşları “KYK borçları kaldırılsın” kampanyası başlattı.

CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, “Gençlere sesleniyorum: Faizli KYK borçlarını ödemeyin! Bir sene içinde iktidara geliyoruz; sözünü verdiğim gibi, sizden sadece ana para talep edilecek, o da iş bulduğunuzda” dedi.

İYİ Parti lideri Meral Akşener, “Gençlerimizin hayatında kaçıp kurtulamadıkları zehirli bir sarmaşığa dönen KYK kredi borcu için şimdi de bol faizli tahsilat başlamış. Alınan paranın kat kat fazlasıyla borçlanmanın bitmesine de, KYK borçlarının, sosyal sorumluluk projeleriyle geri ödenmesine de çok az kaldı” ifadelerini kullandı.

Zafer Partisi lideri Ümit Özdağ “100 milyar doları ‘Suriyelilere ümmete yardım’ diye; 71 milyar doları değişik ülkelere insani yardım diye harcayan AK Parti öğrencilere tefeci faizi uyguluyor. İnanılır gibi değil. Yandaş şirketlerin silinen borçlarını tahsil edip öğrencilerin borçlarını ödeyerek sileceğiz” açıklamasında bulundu.

BBC Türkçe’nin aktardığına göre, Merkez Karar Yönetim Kurulu (MKYK) üyesi ve eski milletvekili Metin Külünk Twitter’da faizin öğrencilerde çok ciddi rahatsızlığa neden olduğunu, kaldırılması gerektiğini dile getirdi. “Evlatlarımız derslerine mi odaklansın, yoksa 4 yıl sonra ödeyeceği faiz miktarına mı…” yazan Külünk, ilgili kurumların bu sorunu mutlaka çözeceğine inandığını belirtti. 

Sol Parti’nin de KYK borçlarının silinmesi çağrısında bulunduğu belirtildi. “Milyonlarca gencin geleceği borç bataklığındayken saraylarda şatafatlı hayatlarda gününü gün edenlerden hesap soracağız. Yeter! Parasız eğitim hakkımız, mutlaka alacağız” açıklaması yapıldı.

Değerlendirmeler ve tepkiler

Yüksek enflasyon, Türk lirasındaki değer kaybı ile artan faiz oranları, hükûmetin sürdürdüğü ekonomi politikası çerçevesinde de tepkilere yol açtı. Yukarıda bahsi geçen Dilek adlı öğrenci, “devletin öğrencilere borç yüklediğini" dile getirdi. “Aradaki fark 47 bin. Bu, öğrenciye destek değil; tefecilik. Bir de gelmiş, ‘Yanınızdayız’ diyerek rol yapıyorlar” sözleriyle tepki gösterdi. Cumhuriyet’e konuşan yeni mezun ise “‘Faiz sebep, enflasyon sonuç’ anlayışının, nasın, aşındırılan ekonomik kurumların yol açtığı felaketin faturasını öğrencilerin ödemesinin beklendiğini” söyledi.

Sözcü yazarı Deniz Zeyrek de bayramın 2’nci gününde açıklanan yeni oranlara tepki göstererek KYK kredilerinde faizlerin sıfırlanmasını talep etti. “Enflasyonla mücadele söz konusu olduğunda ‘Faiz haram, bu bir nastır’ diye faiz silahını kullanmayan iktidar, gençlerin KYK kredileri söz konusu olduğunda faizin dibine vurmuş” ifadelerini kullandı.

Sözcü’den Sultan Uçar ise bu ayın başında KYK yurtlarının ücretlerine yapılan zam konusunda görüşlerini aktardı. “Öğrenciye barınma-beslenmesi için 850 lira öğrenim kredisi veriyor. Ev sahiplerinin bile kiraya %25’ten fazla zam yapmasını sınırlandıran iktidar, yurt ücretlerini %80 zamlandırınca 800’ünü geri aldı. Üniversitelinin cebinde 10 aylık simit parası 50 lira kaldı!” diye yazdı. Ayrıca yılın başındaki bütçe görüşmelerine değinerek, “Şimdi de TÜİK ÜFE ile günlük faiz uygulayıp, öğrencilerden 2024 Ocak ayına kadar geri ödemeleri istendi. AK Parti, gençlerin geleceklerine ve dillerine pranga vuruyor.” dedi.