Gürcistan'da neler oluyor?

Kapak Görseli: Ece Tugay
 

Gürcistan ana muhalefet partisi Birleşik Ulusal Hareketi (UNM) Başkanı Nika Melia, 2019’da ülkede yaşanan protestolarda halkı kışkırtma suçundan ikinci kez gözaltına alındı. Olay sonrası partiyi destekleyenler sokaklara dökülürken ABD Büyükelçiliği olayı “Gürcistan demokrasisi için büyük bir geri adım” olarak değerlendirdi.

• Ne olmuştu? Haziran 2019’da Rusya'dan milletvekili Segey Gavrilov, Ortodoks Parlamentolararası Genel Asamblesi'nde konuşmacı olarak, Gürcistan Parlamentosu Başkanı kürsüsünden Rusça seslendi. Bu olay üzerine hükümet ve Rusya karşıtı protestocular Tiflis’te sokaklara döküldü ve Parlamento Başkanı ile diğer yetkilileri istifaya çağırarak parlamentoya girmeye çalıştı. Kalabalığı dağıtmak isteyen polis ise plastik mermi ve göz yaşartıcı gazla protestoculara müdahale etti. Müdahaleler sırasında bazıları ağır olmak üzere 240 vatandaş yaralandı; kamu düzenini bozma suçundan 100’den fazla protestocu tutuklandı, birçoğu 15 gün sonunda serbest bırakıldı.
   
• Rusya ile gerginliğin sebebi: 2008 yılında özerk Abhazya ve Güney Osetya bölgelerinin tek taraflı olarak Gürcistan'dan bağımsızlıklarını ilan etmeleri sonucu Rusya ve Gürcistan arasında 5 gün süren bir savaş çıkmıştı. Rusya, Gürcistan'ın ayrılıkçı bölgelerini birçok Batılı ülkenin aksine bağımsız devletler olarak tanımıştı. Bunun üzerine Gürcistan ve Rusya devleti arasındaki diplomatik ilişkiler sekteye uğramıştı.
   
• Soruşturmalar: Yetkililer, olayla ilgili olarak bir muhalefet milletvekili de dâhil olmak üzere 17 protestocuya grup şiddetine katılma veya şiddet örgütleme suçlamasıyla ceza soruşturması başlattı. Orantısız güç kullanımı hakkında ise 4 polis hakkında soruşturma başlatıldı. Protestoların yapıldığı alanda bulunan muhalefet partisi lideri Nika Melia, protestocuları kışkırtmakla suçlandı.
   
• Tutuklamalar ve istifa: Suçlamaların ardından gözaltına alınan ve tutuklanan ancak sonrasında kefaletle serbest bırakılan muhalefet lideri Nika Melia hakkında kefaletinin ödenmediği gerekçesiyle ikinci kez gözaltı kararı alındı. Bu kararı protesto eden Gürcistan Başbakanı Giorgi Gakarhi, kararın ülkedeki siyasi gerilimi artıracağını belirterek istifa etti. Yerine göreve gelen eski Savunma Bakanı, yeni Başbakan Irakli Garibaşvili ise mahkemenin gözaltı kararını desteklediğini belirtti ve “Melia’nın adaletten kaçamayacağını” söyledi. Bunun üzerine 23 Şubat sabahı ana muhalefet lideri Nika Melia, başkent Tiflis'te bulunan Birleşik Ulusal Hareket Partisi’nin genel merkezinde, yüzlerce polisin katıldığı yaklaşık bir saat süren operasyonla gözaltına alındı. Gürcistan televizyonunda yayınlanan görüntülerde Melia'nın binadan sürüklenerek çıkarıldığı görüldü. Operasyona tepki gösteren muhaliflerle güvenlik güçleri arasında arbede yaşandı ve muhaliflerden bazıları tutuklandı. Tutuklamalar sırasında polisin UNM destekçilerine karşı cop ve kimyasal tahriş edici maddeler kullandığı bildirildi.
   
• Dış politika: Olayın ardından açıklama yapan Uluslararası Af Örgütü Doğu Avrupa ve Orta Asya Direktör Yardımcısı Denis Krivosheev “Polisin, Nika Melia ve diğer 20 kişinin gözaltına alınması sırasında göz yaşartıcı gaz veya biber gazı kullandığı bildirildi. Geçen hafta, Melia'nın 2019 hükümet karşıtı protestolar sırasında şiddeti kışkırttığı iddiasıyla tutuklanmasına ilişkin bir mahkeme kararına itiraz edildi. Temyiz henüz değerlendirilmeden onu tutuklamak; Gürcistan makamlarının hukukun üstünlüğü, otorite ve yargının bütünlüğüne açıkça hiç aldırış etmediğini gösteriyor ve tutuklamanın siyasi amaçlı olduğunu ortaya seriyor” ifadesinde bulundu. Birleşik Krallık'ın Tiflis Büyükelçisi Mark Clayton ise attığı tweet ile tüm tarafları ılımlı davranmaya davet etti.