Hayal Kırıklığı Nedir

Bu kısımda psikoloji, sosyoloji gibi alanlardan çeşitli konulara ilişkin, Nedir? sorusunu soruyoruz. Bu sayıda Hayal Kırıklığı Nedir? sorusuna cevap arayacağız.

Türkçe’de düş kırıklığı olarak da adlandırabileceğimiz bu söylemesi tatlı, ancak içeriği hüsran kavramın ne anlama geldiğine bir bakalım.

Öncelikle bu kavram bir deyim ve Türkçe Deyimler Sözlüğü’nde yer alan anlamı; gerçekleşmesi istenilen veya umulan bir şeyin gerçekleşmemesinden duyulan üzüntü, düş kırıklığı. Yani ortada gerçekleşmesi arzu edilen bir durum, bir beklenti söz konusu. Ve neticede bu beklenti umulduğu şekilde gerçekleşmiyor. Bir şeyi hayal ediyorsunuz, neticede o şey henüz ortada yok, bir hayalden ibaret henüz ve sonrasında mevcudiyet göstermiyor. Bu noktada yaşanan şey de, hayal kırıklığı adını alıyor.

Hayal kırıklığının kendisi başlı başına bir duygu olarak değerlendirilmektedir. Bir de bu duygunun doğurduğu yan duygular mevcuttur. Öfke, sıkıntı, üzüntü, keder, utanç duyguları bunlardan bazıları olarak sayılabilir.

Terapist Steven Stosny, bir makalesinde en genel-geçer hayal kırıklığı duygusunun beklentiler sebebiyle oluştuğunu belirtiyor. Beklentiler büyüdükçe, hayal kırıklığı da o büyüklükle orantılı olarak güçleniyor. Oldukça kilit bir durum.

Steven Stosny, hayal kırıklığının üç türünden bahsediyor:

1. Tercihler

2. Benlik/Ego

3. Değerler

Bu türleri örnekleriyle biraz açmamız gerekirse, diyelim ki, “ev çok dağınık” ya da “takımım yenildi” dediğimizde, tercihlerimize bağlı olarak hayal kırıklığı yaşamış oluyoruz. Evin toplu olmasını tercih ederdik. Ya da, takımımızın kazanmasını tercih ederdik. Ama öyle değil, olmadı ve sonuç, hayal kırıklığı.

Ego, yani benliğimiz ile ilgili hayal kırıklıkları ise daha yalın şekilde ortaya çıkabiliyor. Eleştirilme hali, haksız yere suçlanma gibi durumlarda, benliğimizden kaynaklı olarak hayal kırıklığına uğrayabiliyoruz.

Son olarak değerlerden kaynaklanan hayal kırıklıklarına bakacak olursak, yine bir sürü durumun bizi bu sebeple hüsrana sürükleyebilecek olduğunu fark etmek mümkün. Saygı, şefkat, güven, sevgi, duygusal destek ve bunlar gibi bir çok konuda, değerlerimizle örtüşmeyen durumlar yaşadığımızda hayal kırıklığıyla karşı karşıya kalabiliyoruz.

Mindfulness çalışmalarında da hep altını çizmeye çalıştığımız gibi, her duygu görülmeye değer. Hayal kırıklığının da gerçekliğini kabul edip, bu duygu geldiğinde onunla kalabilmek ve onu kucaklayabilmek önemli. 

Stosny, hayal kırıklığı ile baş etmenin en etkili yolunun küçük olan hayal kırıklıklarını iyileştirmek olduğunu, çünkü aslında verdiğimiz tepkilerin önemli bir kısmının, biriktirdiğimiz hayal kırıklıklarından kaynaklandığını belirtiyor. Bunun da fizyolojik açıklaması, hayal kırıklıklarının birikerek, her birinin daha fazla kortizol veya adrenalin uyarıcısı görevi görmesi. Neticede, hayal kırıklıklarını yaşadığımızda görmezden gelmez ve bu duygularımızı sahiplenirsek, hem adlandırması, hem de iyileştirmesinin daha kolaylıkla gerçekleşebileceğini söylemek mümkün.

Belki yukarıda adlandırdığımız hayal kırıklığı tiplerine bir göz gezdirip, özellikle hangi konularda bunu deneyimlediğimizi fark etmek iyi bir başlangıçtır. Sonrasında da bu duyguyu ne sebeple yaşamış olursak olalım, kabullenir ve bize getirdiği yan duyguları sahiplenirsek, bir hayal kırıklığı yumağına dönmeksizin hayatımıza devam etmek mümkün olabilir. Teoman’ın şarkısında dediği o kız var ya hani, “loş kalbinde hayal kırıklıkları biriktiren”, o kız şarkılarda kulağa romantik gelse de, “hayat berbat” demeyi kaçımız isteriz, bir düşünelim.