Hayatta olmayan bireylerin kişisel verileri korunuyor mu?

Kişisel verilerin korunmasının temel amacı kişilerin özel ve aile hayatının gizliliğinin sağlanması olarak ifade edilebilir. Özellikle günümüzde akıllı cihazlar ve internet erişimli elektronik cihazların gündelik hayatımızda daha çok yer kaplamaya başladığı düşünüldüğünde kişisel verilerin ve kişilerin mahremiyetinin korunmasının önemi daha da iyi anlaşılacaktır.

Peki ya hayatını kaybeden insanların kişisel verileri korunabilir mi? 

Hayatını kaybedenlerin kişisel verilerinin durumunu doğru irdelemek için öncelikle kişilik ve mahremiyet kavramları doğru anlaşılmalı. Kişilik, tam ve sağ doğum ile başlarken kişinin ölümü ile son bulur. Yani hiç doğmamış veya artık hayatta olmayan bir kimsenin kişiliğinden ve dolayısıyla kişilik haklarından söz edilemez. Buradan hareketle merhum ve merhumelerin kişisel verilerinin durumu düşünüldüğünde bunların herhangi bir kanuni düzenleme ile koruma kapsamına alınmayacağı anlaşılıyor. 

Ancak yukarıda bahsettiğimiz üzere kişilik kavramının yanı sıra mahremiyet kavramı da göz önünde bulundurulmadır.

Mahremiyet konusunda her otorite kendince doğru kabul edilebilecek farklı bir tanımlama yapmaktadır. Buna rağmen üzerinde uzlaşılan husus şudur ki, kişinin mahremini toplum ile paylaşmayı uygun görmediği ve sadece kendisi, ailesi veya yakın çevresi ile paylaşmayı uygun gördüğü hususlar oluşturmaktadır.

Yukarıdaki bilgiler ışığında durumu değerlendirecek olursak, kişiliğin sona ermesi yani ölüm halinde kişinin mahremiyeti üzerindeki koruma kalkanı da kalkacak mıdır? Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun bu hususta almış olduğu kararları incelemekte fayda var. Bilindiği üzere Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda yer alan haklardan birisi de bireylerin kişisel verilerinin durumunu öğrenebilmesine imkan tanıyan veri sorumlusuna yapılan başvuru hakkıdır. Bu hak kapsamında, bireyler veri sorumlusunu başvuranda bulunarak kişisel verilerinin akıbetini öğrenmek isteyebilirler. Veri sorumlusundan başvuruya cevap verilmemesi veya cevabın tatmin edici olmaması halinde bireyler süresinde bu başvuruları şikayet adı altında Kişisel Verileri Koruma Kurumu’na iletebileceklerdir. Gelen şikayetler Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından değerlendirildikten sonra başvurucu veya veri sorumlusu lehine karara bağlanır. Bu şekilde yapılan bazı şikayet başvuruları sonucunda Kurul’un almış olduğu kararlarda ölen kişilerin yakınlarının kişisel verilerinin durumuna dair bilgi edinme başvurusunda bulunması Kurul tarafından kabul edilmemiştir. Buna göre Kurul ölenlerin kişisel verilerinin kişiliğin sonlanması ile artık korunamayacağını ve bir nevi Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında korunacak kişisel veri unsurlarını taşımadığı yönünde görüş açıklamıştır.

Dünya'da durum ne?

Bunun yanı sıra Dünya’dan da bazı gelişmeleri incelemekte fayda vardır. 2020 yılında Los Angeles, Kaliforniya’da bir helikopter kazasında hayatını kaybeden NBA efsanesi Kobe Bryant’ın ailesi, Bryant’ın kaza görüntülerinin medya ve kamuoyu ile izinsiz paylaşılması gerekçesiyle Los Angeles Polis Departmanı’na tazminat talebinde bulunmuştur. İlgili başvuru yetkili yargı organlarınca değerlendirildikten sonra geçtiğimiz günlerde açıklanan kararda Bryant’ın ailesi haklı bulundu ve kendilerine dolgun bir tazminat bedeli ödenmesi uygun görüldü. Yani Kobe Bryant, hayatını kaybetmiş ve kişiliği sonlanmış bir insan dahi olsa onun anısına ve ailenin acısına duyulan saygıdan ötürü bir tazminat hakkının doğduğunu söylemek mümkün olmaktadır.

Konuya ilişkin olarak Dünya’dan örnekler çoğaltılabilmektedir. Ancak kısaca ifade etmek gerekir ki kişiliğin ölüm ile son bulacağı ve kişilik olmadan kişisel veriden veya mahremiyetten söz edilebilmesi mümkün değildir. Yine de bu durum merhum kişilerin kişisel verilerinin gelişigüzel saçılabileceği ve bu insanların hatıralarının her türlü saygısızlığa uğrayabileceği anlamı taşımamaktadır. Hayatta her şeyde olduğu gibi burada da bir denge gözetmek gerekir. Merhum kişilerin kişisel verileri öncelikli olarak bir koruma konusu olmamakla birlikte geride bıraktıkları aile bireyleri ve kişisel hatıralarına saygı baki olmalıdır.

^{Bu yazı Verini Koru gönüllüsü Rohat Berk Kartal tarafından hazırlanarak, 12.06.2023 tarihli bültenimizde yayınlanmıştır.}