Yeni Tasarımlara Ön Ayak Olan Toplumsal Haraketler

Herkesin kendi eşsiz ve orijinal renklerinin kutlandığı bu önemli ayda Tasarlayanlar ekibi olarak LGBTİ+ komünitesinin ön ayak olduğu kapsayıcı tasarımları konuşuyoruz.

Dünya Onur Ayı’nı kutlarken bu 1960’ların sonunda başlayan hareketin topluma ve tasarım kararlarına yansımasından bahsetmek ve farkındalık yaratmak önemli. Değişim yavaş ilerlese de, bu toplumsal hareketin dönüşüme yol açtığını gözlemlemekteyiz. Dilden, mekanlara ve sembollere birçok alanda yeniden düşünülen tasarımlara ön ayak olmuş vaziyette. Bireylerin doğduğu değil kendilerini tanımladıkları kimliklerle toplum içinde yer alabilmeleri için ayrıcı yerine kapsayıcı tasarımlar oluşturmamız önemli.  

Bu konuyu konuşurken sık sık kullandığımız ama arkasındaki zorlukların farkında olmadığımız umumi tuvaletler ve özellikle bu mekanlar için tasarlanan piktogramlardan bahsetmek istiyorum. Bizi dış görüntümüze göre ayıran piktogramların ve mekanların toplumsal etkilerini hiç düşündünüz mü? 

LGBTİ+ komünitesinin başlattığı toplumsal değişimin sonucu ortaya çıkan yeni tasarım adımlarından biri de ‘gender neutral’ tuvaletler yani cinsiyet olarak ayırmayan / nötr tuvaletler oldu. 2009 yılında alınan mahkeme kararıyla Amerika’da 21 eyalette resmi hale gelen üniseks tuvaletler cinsiyet yada engel ayrımı yapmadan kapsayıcı bir hizmet alanı sağlıyor. Kararın üzerinden 12 yıl geçmiş olmasına rağmen cafe ve restoranlar tarafından yeni yeni uygulanmaya başlayan bu olanlar herkese ön yargısız eşit bir mekan sağlıyor. Bu tuvaletlerin tasarımı araştırma yapan birçok mimari ofis bulunmakta. Dilerseniz Cunningham Group’un yaptığı mimari araştırma makalesini buradan okuyabilirsiniz.

Bu yazı için araştırma yaparken ‘gender neutral’ tuvaletler için hazırlanan piktogramların hala yeterince kapsayıcı olmadığını gördüm. Kategorilere ayırmaktansa kapsayıcı tasarımlar yapmak çok daha zorlayıcı bir süreç. Bu sembol ve piktogramlar için olan ihtiyaç biz tasarımcılara yaratıcı çözümler oluşturmamız için bir fırsat yaratıyor.