Hükümeti düşüren güven oylaması: Almanya erken seçime gidiyor

Şansölye Olaf Scholz'un kabinesinin kaderini belirleyecek güven oylaması Pazartesi günü Alman Federal Meclisi'nde (Bundestag) yapıldı. Scholz'ün güvenoyu alamaması, ülkeyi 23 Şubat'ta erken seçime götürecek sürecin başladığı anlamına geliyor.

Neden önemli? Son iki yılda 50 kez güven oylamasının yapıldığı İtalya gibi ülkelere kıyasla çok istisnai bir durumun yaşandığı Almanya'da bugüne dek sadece 5 kez güven oylaması yapıldı.

Siyasi kriz ve güven oylaması süreci

Almanya Anayasası ve Federal Anayasa Mahkemesi kararlarında, bir hükümet krizinin yaşandığı hâllerde ülkenin daha derin bir siyasi istikrarsızlığa evrilmesini önleyecek prosedürler mevcut. Avrupa'nın lider ülkelerinden biri olan Almanya'da siyasi istikrarın zayıflamaması, aynı zamanda AB için de önemli.

• Bir adım geriden: Federal Anayasa Mahkemesi kararları, mecliste yeterli çoğunluğa sahip bir hükümetin yeniden kurulmasına hizmet etmesi amacıyla "meclisin feshedilmesi hedefiyle güven oylamasına gidilmesine" yeşil ışık yakmıştı.

Pazartesi günü Federal Meclis'te 25 dakikalık bir konuşma yapan Başbakan Scholz, güven oylaması talebinin gerekçelerini sıraladı. Ardından genel kurulda konuyla ilgili iki saatlik bir oturum yapılarak, mecliste temsil edilen partilerin milletvekilleri söz aldı. 

Tartışmaların ardından geçilen oylamada ise milletvekilleri Scholz'un "Bana güveniyor musunuz?" sorusuna olumsuz yanıt verdi. Scholz'un Bundestag'daki 733 milletvekilin çoğunluğunun güvenoyunu alamaması ile erken seçim süreci resmen başladı. 

Oylamayı kaybeden Scholz, Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier'den Federal Meclis'i feshetmesini talep etti. Buna göre Steinmeier'in 21 gün içinde Federal Meclis'i feshetmesi gerekecek. Bundan sonraki 60 gün içinde de seçimlerin yapılması gerekiyor. Bu akış, erken genel seçimlerin 23 Şubat'ta yapılması hedefiyle de örtüşüyor.

Erken seçim senaryoları

Almanya'da genel seçimler normalde dört yılda bir yapılıyor. Tıpkı başbakanların meclisten güvenoyu talep etmesi gibi, erken seçimler de Almanya siyaset sahnesinde nadiren gözlemlenen bir durum.

Kamuoyu yoklamalarına göre, olası bir erken seçimde CDU/CSU'nun %30 civarında oyla birinci parti olması bekleniyor. Koalisyonun çökmesi, merkez sağın iktidara gelmesi için önemli bir fırsat yaratmış durumda. Başbakan adayı olan Friedrich Merz liderliğindeki CDU, ekonomik reformlar ve kriz yönetimi konusunda daha fazla çözüm sunduğunu öne sürerek seçmen desteğini artırıyor.

• Editörün notu: Koalisyondaki iki siyasi oluşumdan biri olan CSU, müstakil bir parti olmakla birlikte sadece Bavyera eyaletinde faaliyet gösteriyor. Ortanın sağındaki muhafazakar görüşü temsil eden Hıristiyan Demokratlar diğer tüm eyaletlerde önceki Başbakan Angela Merkel'in de partisi olan CDU çatısı altında seçime giriyor.

AfD’nin yükselişi ise dikkat çekici bir diğer gelişme. Oy oranı %20’leri test eden aşırı sağcı parti, koalisyon içindeki karmaşayı ve hükümetin zayıflığını fırsat bilerek sosyal ve ekonomik belirsizliklere dair eleştirileri ve göçmen karşıtı söylemleriyle halk arasında giderek daha fazla destek buluyor. 

SPD, FDP ve Yeşiller ise "Trafik Işığı Koalisyonu" olarak adlandırılan hükümetin dağılmasının ardından eski popülerliklerini geri kazanmakta zorlanacağa benziyor. Anketlere göre SPD’nin oy oranı %16-17, Yeşiller’inki ise %11-12 seviyelerinde seyrediyor. FDP'nin oy oranı ise %5'i yakalamakta zorlanıyor.