neden bakım verenler eğitimin önemli bir paydaşı?

İlk sorulan ve bitmek bilmeyen, cevapsız, onlarca, yüzlerce soru… İlk anlatılan hikâyeler, adına karar verilen ya da ansızın yapılan planlar, birlikte ilk gezmeler, öğretilen onlarca kural, “yapma-etme”, “evet-hayır” cümleleri, fark edilmeden onaylanmalar, reddedilmeler… Bakım verenler, okuldan önce eğitimi başlatan paydaşlar. Okul çağına hazırladıkları her birey, hatırladıkları ya da unuttuklarıyla birlikte akranlarıyla tanışmaya okula gidiyor. Alınan bilimsel eğitimin yanı sıra evde gördüklerini de sorgulamaya, anlamlandırmaya çalışıyor. Bakım verenlerin tutumları da bireyin kendini anlamasını, kabul etmesini, olumlu ya da olumsuz etki ediyor. 

“Bakım verenden gelen bilgi, duygu, düşünce, geribildirim (olumlu ve olumsuz) çocuğun gelişimi için çok önemli bir katkı çünkü çocuğu destekleyen çevrenin ilk basamağında bakım veren var. Bu bilgilerle çocuğun neye ne kadar ihtiyacı var hangi alanlarda desteğe ihtiyacı var sağlıklı bir şekilde anlayabiliriz.” - Banu Yücetaş, Psikolojik Danışman

“Bakım verenler, birey-çevre etkileşimini başlatan aktörler ve öğrencinin dünyaya, yaşama, ilişkilere, kendine bakışını şekillendiren en önemli faktörlerden biri. Eğitim ise bu bakış açılarının en fazla görünür olduğu, ortaya konduğu ve değiştiği bir sistem. Dolayısıyla tüm bunları gözden geçirdiğimde öğrencilerle çalıştığımız, değişimi ya da dönüşümü görmek istediğimiz bir atmosfer (okul) de bakım verenlerin eğitimin önemli bir paydaşı ve kolaylaştırıcısı olduğunu düşünüyorum.” - Muhammet Ali Mert, Psikolojik Danışman

Bakım veren ve çocuk arasındaki ilişkiler son iki yıl içinde farklılık gösterdi. Değişen eğitim ortamı, “okul dışında” olan bakım verenleri, eğitimin ortamları oluşturmak ve geliştirmekle sorumlu en önemli öznelerden biri hâline getirdi. Kimilerimizin olumlu kimilerimizin olumsuz yaşadığı bu süreç, eğitimdeki bilgi ve beceri öğretimi kadar duygusal ve sosyal becerilerin önemini de ön plana çıkardı.

“Bakım verenin öğrencinin hayatındaki rolünü belki de en çok hissettiğimiz dönem pandemi süreci oldu. Çünkü ilk defa eğitim, bakım verenle aynı ortamda, bakım verenin inisiyatifi ile gerçekleşti. Eğitim ortamının kolaylaştırıcısı ve hazırlayıcısı bakım verenlerdi. (...) Covid öncesinde öğrenme ile ilgili birçok şey (eğitim ortamı olarak) okula bırakılıyor ve bakım veren bu süreçte bir destek mekanizması olarak bulunurken, son iki yıl içinde eğitim ortamı direkt bakım veren tarafından oluşturuldu. Burada bakım verenlerin imkanları doğrultusunda öğrenciler için pek çok dezavantaj oluştu. Okul kademesi ve cinsiyete dayalın erişim imkanları bakım verenlerin kararlarından etkilendi. Bu süreçte birçok bakım veren için ev aynı zamanda ofis oldu. Bu süreci yönetmek hem zaman olarak hem de yaşanan belirsizliklerle çok kolay olmadı.” - Meriç Dönmez, Eğitimci

Bakım verenin çocukla kurduğu iletişim, etkileşim, çocuğun iyi olma hâlini gözetme, eğitim ortamlarındaki başarısının yanında, çocuğun, psikolojik ve fiziksel sağlığını da etkiliyor. Bilgisayar ya da telefon ekranlarından uzaklaşınca yapılan aktiviteler, birlikte zaman geçirmek ve sohbet etmek, hem bakım verenler hem de çocuklar için olumlu bir etki yaratırken bu ortamların dışında kalan, bu ortamları oluştur(a)mayan bakım verenler de var. Evin her çocuk için güvenli bir ortam olmaması ve çocukların yararlandıkları eğitim ve sağlık hizmetlerinden uzak kalması ihmal ve istismar risklerini de artırabiliyor.

“Öğrencinin belirli ihtiyaçlarını karşılanmasında ya da öğrenci ile ilgili konuları konuşmak için öğrencinin bakım verenlerine ulaşmak gerekiyor. Ya da konu direkt olarak bakım verenlerin süreçte sergilediği tutumlardan dolayı sorunlar ortaya çıkabiliyor. Bakım verenlere yönelik müdahaleler gerekebiliyor.” - Meriç Dönmez, Eğitimci

Bakım veren, çocuk, öğretmen ve eğitimin tüm paydaşları için ortaya çıkan dezavantaj ve avantajlar beraberinde “nasıl?” sorusunu da getiriyor. Geliştirici, önleyici, destekleyici içeriklerle tüm paydaşların bir arada düşünmesi kuşkusuz ki eğitimi ilgilendiren her konu için oldukça önemli.