İlker Sözdinler ile programlanabilir para ve nakdin geleceği

Türkiye’de e-para lisansı alan şirketler arasında yer alan fintech markası United Payment (eski adıyla Birleşik Ödeme), aradan geçen yaklaşık 10 yılda finansal teknolojiler alanındaki çalışmalarına ve projeleriyle ekosisteme katkı sunmaya devam ediyor. Kiosk ile fatura ödeme hizmeti, nöbetçi transfer ile ilk 7/24 yurtiçi para transferi gibi ilklere imza atan United Payment, 2017 yılından bu yana Wise ortaklığında uluslararası para transferi alanında da faaliyetlerini yürütüyor. 

Bu hafta United Payment'ın CEO'su İlker Sözdinler ile Türkiye'de ve dünyada fintech ekosistemini ve şirketin projeleri üzerine konuştuk.

Ödeme sistemleri, gerek bireysel gerekse kurumsal ödemelerde hayatımızı kolaylaştırdığı kuşkusuz. Ödemeler alanı hakkındaki değerlendirmelerinizle başlayalım.  

Fintech şirketleri, bankaların yeterince odaklanamadığı alanlarda, teknoloji yoğun inovasyonları hayata geçirerek müşteriye kolaylık sağladı ve bu sayede birçok işlemi zahmetsizce ve dijital kanallardan yapabildiğini gören son kullanıcı alternatif çözüm sunan şirketler için yepyeni bir pazar oluşturdu.

Pandemi ve artan mobilite, kullanıcı deneyiminde hiç beklenmedik bir dönüşüm yarattı. Finansal ödeme uygulamaları ya da dijital cüzdanlar üzerinden çeşitli işlemleri yaparken sadakat hizmetleri, avantaj ve kampanyalardan faydalanabileceğimiz bir sistemle tanıştık. Bunun yanı sıra alışveriş kredisiyle ödeme, çoklu ödeme, varlık yönetimi, QR ya da linkle ödeme gibi yeni çözümlerle de hayatımızı kolaylaştırdık. Altyapısı çok daha uzun yıllara dayanan bu uygulamalar, geldiğimiz noktada açık bankacılık ve görünmez finans hizmetlerinin yaygınlaşmasıyla daha rekabetçi bir yapıya ulaştı.

Bugün 3 milyona yakın uygulamanın olduğu dünyamızda, insanların telefonunda aylık ortalama 30 uygulama kullandığını ancak günde sadece 10’unu açtıklarını biliyoruz. 

Cüzdanlar kısmında da böyle bir tasarrufun geleceğini ve bizim sadece 3-4 superapp ile her türlü ihtiyacımızı karşılayacağımızı öngören raporlar okuyoruz. Bu bizi, bir işi hâlihazırda çok iyi yapan partnerlerle ortaklık yaparak ilerlemeye ve ekosistem çözümleri üreten platformlara doğru itecek. 

Bu mega trendi görerek mobilite alanında duyanları çok şaşırtan bir proje geliştiriyoruz. Bir araç uygulaması ile sadece araca dair değil çok daha kapsamlı ihtiyaçların karşılanabileceği, hem tüketicinin hem araç üreticisinin hem de üçüncü kurumların kazanabileceği bir projeyi hayata geçirmek üzereyiz. Buradan hareketle hayatınızdan çıkmasını istediğiniz birçok sıkıntılı sürecin ve bu süreçlerdeki ödemelerin tamamen görünmez hâle geleceğini söyleyebilirim.

Ödemeler ve finansal teknolojiler hızla gelişirken geleneksel yöntemler terk ediliyor. Mesela para kavramıyla ilgili görüşlerinizi merak ediyorum. Bu bağlamda dijital paranın hayatımızdaki rolü ne olacak?  

Kağıt para, önceki yıllara göre hayatımızda daha az yer kaplıyor. Nitekim araştırmalar da bu tespiti doğruluyor. FIS’in geçen yılki araştırmasında, 2026 yılına kadar nakit ödemelerin yüzde 6 oranında azalacağı belirtiliyordu. Yine de nakit kullanımının minimuma indirilmesi veya sona ermesi devletlerin CBDC (Central Bank Digital Currency) projeleri ve kararlılıklarına bağlı. Paranın takip edilebilmesi, vergi kontrolü ve istenmeyen iş ve örgütlerin kaynaklarının kurutulması açısından nakdin ortadan kalkması çok önemli. Öte yandan programlanabilir para dediğimiz konsept, her an hayata geçebilecek durumda. 

Programlanabilir para kavramını biraz detaylandırır mısınız?

Diyelim çocuğunuza harçlık vermek istiyorsunuz, ancak o parayı sadece sizin istediğiniz sağlıklı yiyecek satılan ve evinize ya da okula yakın yerlerde kullanmasını uygun buluyorsunuz, dahası her gün ne kadar ve nereye harcayacağını belirlemek, sınırları çizmek istiyorsunuz, şu an bunu yapabileceğiniz teknoloji mevcut. Bu sağlıklı, bütçesini iyi kullanan bireyler yetiştirmek için kulağa çok hoş geliyor. 

Öte yandan dünyanın herhangi bir yerinde o an güç sahibi olan bir hükümet ya da teknolojik güce sahip kişi ve kurumlar, bazı bireylerin ya da kurumların sahip olduğu parayı hangi ülke, şehir, zaman ve konuda harcayacağıyla ilgili önlemler almaya kalktığında tehlike çanlarının çaldığını duyuyoruz. Bu sebeple teknolojinin nasıl kullanıldığı ve kimlere nasıl güçlerin kapısını açacağı, yapay zekanın fintech alanında çığır açacak gelişmeleri sosyal yanlarıyla da tüm dünyada tartışılıyor.

Nakit kullanımı bu anlamda bireylerin trende uyumundan çok, devletlerin konuyu tüm yönleriyle ele alıp vereceği kararla ilgili.

Trendler anlamında mobil ödemelerin büyümeye devam ettiğini görüyoruz, bu da belki nakdin değil ama fiziksel kart kullanımının sonunun yaklaştığını gösteriyor. Çünkü kredi kartı ya da banka kartı ile yapabileceğimiz her türlü işlemi ve çok daha fazlasını artık dijital olarak çözebiliyoruz. TÖDEB’in (Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Birliği) son verilerine göre de Mart 2024’te POS üzerinden 7 milyona yakın ödeme işlemi karekodla yapılmış. Nisan 2023’te bu rakam 1.5 milyon adetlerdeydi ve toplamda 0,4 paya sahipti. 1 yıl içinde işlem payında 1,2 orana ulaşılmış durumda.

Ödeme sistemlerindeki oyuncu sayısı ve pazar verilerini değerlendirir misiniz? 

Türkiye fintech girişimleri açısından son derece güçlü bir konumda. Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi'nin öncülüğünde hazırlanan "Türkiye Fintech Ekosistemi Durum Raporu"na göre, Türkiye’de 2023 sonu itibarıyla 696’sı aktif olmak üzere toplamda 822 fintech bulunuyor. Dikeyler özelinde baktığımızda ise en fazla ödeme sistemleri alanında faaliyet gösteren fintech olduğunu görüyoruz. 

2023 sonu itibarıyla Türkiye’de 268 ödeme teknolojisi girişimi, 108 bankacılık teknolojileri girişimi, 100 blok zinciri ve kripto varlık girişimi bulunuyor. Bu girişimleri kurumsal finans çözümleri, sigorta teknolojileri girişimleri ve finansman çözümleri takip ediyor. Özellikle yurt dışına açılan fintech girişimlerinin başarılarını da gururla izliyoruz. Önümüzdeki dönemde de fintechlerin açık bankacılık, dijital bankacılık, servis bankacılığı ve dijital para yönünde gelişeceğini öngörüyoruz.

Son olarak United Payment’ın gelecek hedefleri hakkında bilgi alabilir miyiz?  

Kuruluşumuzdan bu yana büyüme ivmemizi hiçbir zaman kaybetmedik. Her yıl hedeflerimizin üstüne daha fazlasını ekleyerek büyüme stratejimizi sürdürmeyi planlıyoruz. Şu anda var olduğumuz, Azerbaycan, Gürcistan, Romanya ve İngiltere'deki çalışmalarımızı daha da genişleterek pazar payımızı artırmaya ve teknoloji ihraç etmeye devam edeceğiz. 

Türkiye'den çıkan, fintech sektörünün her alanında hizmet veren bölgenin en büyük şirketi olmayı hedefliyoruz. Tüm bu hedeflerimize doğru ilerlerken, topluma da katkı sağlayan çalışmalarla öne çıkmaya özen gösteriyoruz. Öncülüğünü sürdürdüğümüz alanlarda, şirketlere ilham olarak ekosistemi genişletirken, gençler için fırsat eşitliğini sağlayan projelerimizle de öne çıkmak istiyoruz. 

Bunun yanı sıra bizim için çok kıymetli olan Beşiktaş Kadın Futbol Takımı'nın isim ve forma sponsorluğu doğrultusunda kadınları, gençleri desteklemeye de devam edeceğiz.