Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM), Sahibinden.com'daki ilan verilerini temel alarak hazırladığı <a fr-original-style="" href="https://image5.sahibinden.com/staticContent/1fbae750/bdbd/46ce/98e5/9d89156a88cd/1744698650.pdf" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Otomobil Piyasası Görünümü Raporu</a>’nun Mart ayı sonuçlarını açıkladı. Rapora göre otomobil talep endeksi,&nbsp;geçen yılın aynı ayına göre %5,3, bir önceki aya göre ise %11,8 oranında yükseldi. Böylece ikinci el otomobillere yönelik talep, 2024’ün Kasım ayından bu yana üst üste kaydettiği 4 aylık düşüş trendini kırdı.&nbsp;Bir adım geriden:&nbsp;2020’nin Ocak ayını 100 puan olarak baz alan endeks, 2023’ün Ekim ayında 80 puan seviyesine kadar geriledikten sonra geçen yılın Ekim ayında 120 puana kadar yükselmişti. Endeks, bir önceki rapor dönemi olan Şubat ayında da 100 puana kadar gerilemişti.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2025/3/2/1744733035557.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.68" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Otomobil Talep Endeksi (2023-2025)&nbsp; Kaynak: BETAM-SahibindenOtomobil piyasasındaki canlılık göstergesi olarak kabul edilen satılan otomobil sayısının satılık ilan sayısına oranı, Mart ayında bir önceki aya kıyasla 1,4 puan artarak %21,3’e yükseldi. Bu artış, hem ilan sayısındaki %5,5’lik hem de satılan otomobil sayısındaki %13,1’lik artıştan kaynaklandı.&nbsp;Sahibinden.com'daki satılık otomobil ilanı sayısı, Mart ayında 1 milyon 2 bin 329 olarak kayıtlara geçerken satılan otomobil sayısı ise 213 bin adedin üzerine çıktı.Ek olarak: Otomobil piyasasında bir diğer canlılık ölçütü olarak kabul edilen ve satılık otomobil ilanlarının ne kadar süre yayında kaldığını gösteren kapatılan ilan yaşı ise bir önceki aya kıyasla 0,4 gün artarak 21,3 güne ulaştı.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ortalama otomobil fiyatında ılımlı artış&nbsp;</h2>Ortalama otomobil fiyatları da bir önceki aya kıyasla bir miktar yükseldi. Şubat ayında 947 bin 152 lira olan ortalama fiyat, Mart ayında 950 bin 515 liraya yükseldi. Ortalama otomobil fiyatı, bir önceki yıla kıyasla %10,6 artarken aylık bazda %0,4’lük ılımlı bir artış gözlemlendi.&nbsp;Geniş açı:&nbsp;2023 yılının ilk çeyreğinde 650 bin lira düzeyinde seyreden satılık otomobil fiyatları, aynı yılın son çeyreğine kadar birkaç ayda %40’tan fazla artarak 900 bin liraya kadar yükselmişti. Yaklaşık 1,5 yıldır ortalama satılık otomobil fiyatları, 850-950 bin lira arasında yavaş bir artış trendi sergiliyor.<img src="https://images.aposto.com/2025/3/2/1744733104712.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.66" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Ortalama cari otomobil fiyatları (2023-2025)&nbsp; Kaynak: BETAM-SahibindenÖte yandan:&nbsp;Otomobil reel fiyatı, geçen yılın aynı ayına göre %19,9, bir önceki aya göre ise %2,1 geriledi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Enflasyondan arındırılan ortalama reel fiyat, üst üste 21 aydır düşüş gösteriyor.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">En yüksek fiyat artışı C sınıfında&nbsp;</h2>Araç sınıfına göre otomobil fiyatları ise&nbsp;tüm sınıflarda hem aylık hem de yıllık bazda artış kaydetti. Ortalama fiyat B sınıfında 611 bin 827 lira, C sınıfında 815 bin 702 lira, D sınıfında 1 milyon 175 bin lira, E sınıfında ise 1 milyon 979 bin lira oldu. Böylece yıllık fiyat değişimi B sınıfında %9,1, C sınıfında %10,2, D sınıfında %8,5, E sınıfında ise %9,4 olarak kayıtlara geçti. &nbsp;2019-2024 model yıllarındaki otomobil ilanları üzerinden yapılan değerlendirmeye göre Mart ayında 2022, 2023 ve 2024 model yıllarındaki araçların ortalama fiyatı gerilerken 2019, 2020 ve 2021 model araçlarda fiyatlar arttı. Model yılına göre ortalama fiyatlar şu şekildeydi:&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2019 model: 1 milyon 255 bin lira&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2020 model: 1 milyon 438 bin lira&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2021 model: 1 milyon 468 bin lira&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2022 model: 1 milyon 651 bin lira</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2023 model: 1 milyon 884 bin lira&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2024 model: 1 milyon 956 bin lira</li></ul>Bilgi notu: Yeni otomobillerde uygulanan 6 bin kilometreden veya 6 aydan önce satış yasağı sebebiyle 2025 model araçların ortalama fiyatı araştırmada yer almıyor.&nbsp;Yakıt türüne göre ikinci el araç ilanlarında fiyatlar, benzinli ve dizel araçlarda artış kaydederken elektrikli ve hibrit modellerde geriledi. Ortalama fiyat, benzinli araçlarda 1 milyon 180 bin lira, benzin-LPG’li modellerde 508 bin 210 lira, dizel modellerde ise 943 bin 370 lira oldu. Elektrikli modellerde ortalama fiyat, 3 milyon 405 bin lira olarak kayıtlara geçti. Hibrit araçlar ise ortalama 2 milyon 155 bin liradan satıldı.

Otomotiv sektöründen haberler ve raporlar, yeni model incelemeleri, pazar payı analizleri, sektörel öngörüler, en önemli basın açıklamaları.

Pareto Otomotiv ve Mobilite

Pareto Mobilite

İkinci el otomobil fiyatlarında 20 aydır devam eden reel düşüş, Mart ayında da sürdü. Araçlara yönelik talep ise 4 ay sonra ilk kez artış kaydetti.

İkinci el otomobil fiyatlarında düşüş sürüyor: Talep 4 ay sonra ilk kez arttı

Sahibinden.com, 2023 yılı verileri ile hazırlanan “İkinci Elin Sürdürülebilirliğe Katkısı” raporunu <a fr-original-style="" href="https://s0.shbdn.com/assets/blob/surdurulebilirlik-20240821-2:b4d096d601d8236fb4be3d92738e18d4.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yayımladı</a>. İsveç merkezli Su ve Hava Koruma Araştırmaları Enstitüsü (IVL) işbirliğiyle hazırlanan raporda, 24 ikinci el ürün kategorisi üzerinden elde edilen verilerden faydalanıldı.Rapora göre, 2023 yılında sahibinden.com kullanıcıları, ikinci el ürün tercihleriyle 12,6 milyon ton karbondioksit emisyonunun önüne geçti. Bu miktar, 2,4 milyon evin yıllık elektrik tüketiminden kaynaklanan emisyona eşdeğer. Kullanıcıların bu tercihleriyle ayrıca, 204.000 ton plastik, 727.000 ton çelik ve 136.000 ton alüminyumun tasarrufu sağlandı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu rakamlar, 40,8 milyar kredi kartının üretiminde kullanılan plastiği, MARMARAY projesinde kullanılan çeliğin 78 katını ve 138,8 milyon adet 100 metrelik folyo paketine eşdeğer alüminyum miktarını temsil ediyor.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Paylaşım ekonomisine Z kuşağı desteği</h2>Rapor, Z kuşağının çevresel duyarlılığına ve ikinci el alışverişe olan ilgisine de dikkat çekiyor. Z kuşağı, iklim krizinin etkileriyle birebir yüzleşen ve bu nedenle sürdürülebilirlik konusunda yüksek farkındalığa sahip olan bir nesil olarak öne çıkıyor. Bu nesil, paylaşım ekonomisini benimseyerek döngüsel ekonomiyi şekillendiriyor ve geleceğin liderleri olarak önemli bir rol oynuyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kaynak tasarrufu ve sürdürülebilirlik açısından somut veriler</h2>Raporun sonuçlarını değerlendiren sahibinden.com CEO'su Burak Ertaş, ikinci el sektörünün kaynak tasarrufu ve sürdürülebilirlik açısından önemine değindi:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(184, 233, 134); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(184, 233, 134); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“2024 yılında, çevresel etkilerimizi azaltmaya ve döngüsel ekonomiye katkı sağlamaya odaklanan sürdürülebilirlik stratejilerimizi hayata geçirdik. İkinci Elin Sürdürülebilirliğe Katkısı Raporu, ikinci el alışverişin kaynak tasarrufu ve çevresel sürdürülebilirlik açısından ne kadar önemli olduğunu somut verilerle gözler önüne seriyor. Önümüzdeki dönemde de bu yöndeki çalışmalarımızı artırarak, çevreye duyarlı ve sürdürülebilir bir döngüsel ekonomi inşa etme hedefimizde ilerlemeye devam edeceğiz.”</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sürdürülebilirlik kapsamında atılan adımlar</h2>sahibinden.com sürdürülebilirlik konusunda toplumsal farkındalığı artırmak ve sorumlu şirket anlayışıyla çevresel etkilerini azaltmak amacıyla Ağustos 2024 itibarıyla Kurumsal Sürdürülebilirlik Politikaları'nı içeren <a fr-original-style="" href="https://www.sahibinden.com/kurumsal/surdurulebilirlik" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">mikro siteyi</a> yayına aldı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kullanıcılar, site üzerinden sahibinden.com’un sürdürülebilirlik hedeflerini ve bu hedeflere ulaşma konusunda atmayı taahhüt ettiği adımları ayrıntılı bir şekilde inceleyip takip edebiliyor.</li></ul>2024 yılı itibarıyla tasarımında ve kullanılan yazı tiplerinde yenilikler yapan sahibinden.com, İkinci El ve Sıfır Alışveriş ile Elektrikli Araçlar kategorilerinin sayfa tasarımlarına sürdürülebilirlik rozeti ekledi. Bu rozete sahip kategorilerde alışveriş yapan kullanıcılar çevre dostu tercihler sayesinde döngüsel ekonomiye katkıda bulunuyorlar.

Tarımdan enerjiye, kozmetikten turizme geniş bir perspektiften, uzman yorumlarıyla sürdürülebilirlik haberleri.

Pareto Sürdürülebilirlik

Sahibinden.com tarafından hazırlanan "İkinci Elin Sürdürülebilirliğe Katkısı" raporu, tüketici tercihleriyle sürdürülebilirlik ve kaynak tasarrufu açısından yaratılan faydayı gözler önüne seriyor.

İkinci el tercihleri 12,6 milyon ton emisyonu engelledi

Küresel yönetim danışmanlığı firması Kearney, bu yıl 10. kez hazırladığı kimya sektöründe Birleşme ve Satın Almalar (M&amp;A) Raporu'nu yayımladı. Rapora göre son yıllardaki durgunluğun ardından kimya sektöründe birleşme ve satın almalar (M&amp;A) yeniden canlanıyor. 2023 yılında küresel kimya birleşme ve satın alma işlem hacmi 2022’ye kıyasla yüzde 4 düşse de ankete katılan sektör yöneticilerinin yüzde 50'sinden fazlası önümüzdeki 12-18 aylık dönemde M&amp;A faaliyetlerinde artış bekliyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Şirket değerlemelerinde durum</h2>Kearney ortağı ve 2024 Kimya Sektörü M&amp;A Raporu’nun ortak yazarı Andrew Walberer, sektörde geçmiş yıllarda görülen mega birleşmelerin geride kaldığını belirterek “Yakın gelecekte küçük ve orta ölçekli işlemleri daha çok göreceğiz. Avrupa ise şu anda dışardan gelenler için birleşme ve satın almalar açısından zor bir yer olmaya devam edecek” diyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sürdürülebilirlik baskısı</h2>Rapora göre kimya sektöründeki birleşme ve satın alma çalışmalarını hükümetlerin ve hissedarların sürdürülebilirlik konusundaki baskısı&nbsp;yönlendiriyor. Bu nedenle karbonsuzlaştırma temelli işlemler 2023’te yeniden canlandı ve işlem hacimlerinde yüzde 206’lık bir artış yaşandı.&nbsp;Karbonsuzlaştırma temelli M&amp;A faaliyetleri, düşük karbonlu ürünlere artan talep ve Kapsam 1-2-3 emisyonları ile ilgili sıkılaşan düzenlemeler sebebiyle 2024’te yükselmeye edecek. Bunun da etkisiyle kimya sektöründeki şirketler, düşük karbonlu teknolojilere ve mevcut varlıklarının yeşil dönüşümüne önemli yatırımlar yapmak zorunda kalacak.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Karbonsuzlaştırma etkisi</h2>Kimya sektörü yöneticilerine göre, karbonsuzlaştırma temelli birleşme ve satın almalar, 2024 yılında da yükselmeye devam edecek. Kimya şirketlerinin son beş yıllık değerlemelerinin altında olması da bu hareketliliği destekleyecek. Kearney’in raporunda özellikle kuru toz kimyasallarında cazip fiyatlar nedeniyle birleşme ve satın almaların hızlanacağı vurgulanıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yüksek faizler hız veriyor</h2>Son beş yıllık düşüş eğiliminin ardından kimya sektöründe M&amp;A faaliyetlerinin yeniden toparlanmaya başladığına işaret edilen raporda yüksek faizlerin de şirket bölünmelerini hızlandıracağı vurgulanıyor. Kearney ortağı ve raporun ortak yazarı Sudeep Maheshwari’nin bu konudaki değerlendirmesi ise şöyle:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“2023 bir dönüş yılı oldu. Karbonsuzlaştırma hedefleri gelecek yıl güçlü bir şekilde yeniden ortaya çıkacak. Ankete katılan yöneticiler, ulusal petrol şirketleri (NOC’lar) gibi stratejik yatırımcıların, finansal yatırımcılardan daha hızlı hareket edeceğini, yüksek faiz oranlarının ise şirket bölünmelerini artıracağını öngörüyor.”</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türk kimya şirketleri için fırsat</h2>Kearney Türkiye Direktörü Onur Okutur, Avrupa’daki gelişmelerin Türkiye’de yerleşik 5.000’e yakın kimya şirketi için büyük fırsatlar barındığını ifade ifade etti. Okutur, durumu şöyle yorumladı:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Avrupa ve Asya’ya coğrafi yakınlığı sayesinde önemli bir lojistik merkezi olmasının yanı sıra iş gücü ve enerji maliyetlerindeki avantajları, destekleyici kamu teşvikleri ve kimyasallar alanında büyük bir tüketim merkezi olması da Türkiye kimya endüstrisini stratejik yatırımcılar için cazip hâle getiriyor. Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamındaki sanayi dönüşüm çabalarının da etkisiyle özellikle Avrupa pazarlarından gelen sürdürülebilirlik talepleri, Türkiye kimya sektörüne Uzakdoğulu rakiplerine göre önemli bir sıçrama fırsatı sunuyor. Bu bağlamda, önümüzdeki yıllarda Türkiye kimya sektöründe birleşme ve satın alma aktivitelerinde bir artış bekleniyor.”</blockquote>

İş dünyasını ve piyasaları şekillendiren trendlere yönelik analizler, sektörlerden içgörüler, güncel veriler ve etki yaratan raporlar.

İş dünyasını şekillendiren trendlerin analizleri. Sektörel içgörüler, güncel veriler, etki yaratan raporlar.

Pareto İçgörü

Küresel yönetim danışmanlık şirketi Kearney'in hazırladığı son rapora göre, kimya sektöründe birleşme ve satın almalar (M&A) orta ve küçük ölçekli şirketler nezdinde yeniden hız kazanacak. Rapor, işlemlerde sürdürülebilirlik ve karbonsuzlaşma politikalarının etkili olacağını savunuyor.

Kimya sektöründe M&A işlemleri yeniden canlanacak

İnsan ve kültür yönetiminde en kritik konuların Türkiye'den ve dünyadan insan kaynakları profesyonelleri tarafından ele alındığı Uluslararası İnsan, Kültür ve Yönetim Zirvesi Global HR Summit 2024, “Değişime Öncü Ol” teması ile 5-6 Haziran'da İstanbul'da düzenlendi.&nbsp;Thinkers 50 üyesi, dünyaca ünlü düşünce önderi, konuşmacı, yazar, Dr. Oleg Konovalov’un yanı sıra HR ve işgücü inovasyonu alanında dünya ünlü stratejist Andrew Spence, insan kaynakları ve yetenek keşfi analisti Mervyn Dinnen gibi pek çok isim Global HR Summit 2024'ün konuşmacıları arasındaydı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye'de çalışanların %68'i stresli</h2>Zirvenin açılış konuşmasını yapan Pluxee Türkiye CEO’su Eda Uluca Özcan, insan kaynakları liderlerinin şirket stratejilerinin hayata geçirilmesinde büyük rolü olduğunu ve gelecekte bu rolün daha da önem kazanacağını belirtti. İnsan kaynakları departmanlarının ajandasının çok yoğun olduğunu vurgulayan Özcan, sadece görevleri yerine getiren değil işbirlikleriyle ve teknolojiyi kullanarak işe anlam katan, şirket içinde orkestrasyon yapan bir insan kaynakları döneminde yaşadığımıza değindi.&nbsp;Konu çalışanlar perspektifinden ele alındığında çalışanların son yıllarda stres seviyesinin arttığına işaret eden Özcan şöyle devam etti:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Gallup’un araştırmasına göre dünya genelindeki ortalama stres seviyesi %44, çalışan bağlılığı ise %23. Stres seviyesi arttıkça bağlılığın düştüğünü görüyoruz. Türkiye’de ise 2023 yılında çalışanların stres seviyesi %68, çalışan bağlılığı da %14 seviyelerinde. Bu senaryoda bizlere düşen görev ise Türkiye’de çalışanların stres seviyelerini azaltacak uygulamalarla bağlılık endeksini yukarıya çekmek olmalı."</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Başarının sırrı: Mutlu çalışanlar</h2>"Mutlu çalışanlar her zaman bağlı çalışanlar mıdır?" sorusu üzerinde düşünülmesi gerektiğini vurgulayan Eda Uluca Özcan şöyle dedi:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Mutlu çalışan ve bağlı çalışan kavramlarının birbiriyle nasıl ilintili olduğunu bilmemiz çok önemli. Çalışan bağlılığını etkileyen dört unsur var. Çalışanın işinde bir amacının olması, işin getirdiği sorumlulukların net olması, işinde kendini geliştirebiliyor olması ve işinde tüm potansiyelini ortaya koyabiliyor olması. Bunlar bağlılık unsurları iken mutluluk unsurları da işinde güven, seçme özgürlüğü, pozitif enerji ve takdir edilme olarak ortaya çıkıyor. Dolayısıyla bizler çalışanlarımızdan maksimum verim almak istiyorsak sadece bağlı çalışanlar değil hem bağlı hem mutlu çalışanlara odaklanmamız gerekiyor.”</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yan haklar, çalışanların %60'ı için işte kalma sebebi&nbsp;</h2>Dijitalleşme, küreselleşme ve sosyo-ekonomik değişimlerle sürekli bir dönüşüm içinde olan iş hayatında, çalışanların beklenti ve ihtiyaçlarının da değiştiğini vurgulayan Pluxee Türkiye CHRO’su Feride Düzduran Gündüz, günümüz koşullarında çalışanların ihtiyaçlarına yönelik tasarlanmış, kişiselleştirilmiş çalışan deneyiminin her zamankinden daha çok ön plana çıktığını hatırlattı.&nbsp;Şirketlerin çalışanlardan nasıl daha fazla fayda elde edeceğinden ziyade çalışanların şirketlerinden nasıl fayda sağladığının öneminin arttığının altını çizen Gündüz, &nbsp;insan kaynakları profesyonellerinin çalışan yan haklarının optimizasyonu konusuna daha fazla kafa yorması gerektiğini ifade etti.Doğru ve ihtiyaca göre belirlenmiş yan hakların, çalışanların fiziksel ve zihinsel sağlığını desteklerken çalışan mutluluğunu önemli ölçüde artırdığına değinen Gündüz, kapsamlı ve kişiselleştirilmiş yan hakların olumlu bir çalışma ortamına katkıda bulunarak çalışanların moral ve motivasyonunu yükselttiğini ve sadakati artırdığını belirtti. Gündüz, "Değer gördüğünü ve desteklendiğini hisseden çalışanların işe katılma ve üretken olma&nbsp;olasılıkları bir o kadar yükseliyor” sözlerini kullandı.Konuşmasında sektörel verilere de yer veren Gündüz, şöyle devam etti:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Global araştırmalar çalışanların %82’sinin artık sadece bir çalışan olarak görülmek değil bir insan olarak ele alınmak istediğini ortaya koyuyor. %85’i işlerinden memnun değil. 2023’te iş değiştirme oranı %25 oranında artmış. Çalışanların %52’si esnek çalışma modellerinin, %60’ı da yan hakların şirkette kalma konusunda etkili olduğunu söylüyor. Yan haklar paketine yatırım yapan şirketlerin çalışanları %30 daha fazla işlerinden memnun. Tüm bunlar bize insan kaynakları politikalarımızı şeffaflıkla yönetmemiz ve çalışanların ihtiyaçlarını bütünsel olarak ele almamız gerektiğini ifade ediyor.&nbsp;</blockquote>

İnsan kaynakları ekosistemini İstanbul'da biraraya getiren Global HR Summit'in açılış konuşmacılarından Pluxee Türkiye CEO’su Eda Uluca Özcan, çalışanlar ve işverenler penceresinden stresle mücadelede yan hakların önemini vurguladı.

Çalışanların stres seviyesi arttıkça bağlılıkları azalıyor

Türkiye’de ilk kez sadece sanayinin geneline yönelik yapılan "İSO Sanayide Sürdürülebilirlik Eğilimi Araştırması"nın sonuçları açıklandı. Araştırmaya göre, Türkiye genelinde sanayi firmalarının 100 üzerinden yapılan puanlamayla en yüksek skora ulaştığı alan 48,97 ile&nbsp;Farkındalık oldu. Firmaların Yaklaşım alanındaki skorları 34,27, Uygulama Skorları ise 18,19 olarak ölçüldü.Türkiye genelinde 700’ün üzerinde sanayi firması ile yapılan ve her yıl tekrarlanacak olan araştırmaya göre, sanayi firmalarının sürdürülebilirliğin kurumsal stratejiye entegre edilmesi noktasında henüz başlangıç aşamasında olduğu kaydedildi. Firmaların sürdürülebilirlik gündemine ilişkin bilgi seviyesinin ise düşük kaldığı belirtildi.&nbsp;Türkiye’deki sanayi kuruluşlarından %13’ünün karbon ayak izini hesapladığı, sürdürülebilirlik konusunda kamuya açık rapor yayımlayan firmaların toplam oranının ise %6 olduğu vurgulandı. Araştırmaya göre sürdürülebilirlik hedef ve aksiyonlarını etkileyen en önemli etken olarak "Kanun ve Yönetmelikler" öne çıkarken, sanayi firmaları, sürdürülebilirlik uygulamaları için en çok "Teşvik/ Finansman Desteği"ne ihtiyaç duyduğunu açıkladı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Şirketler karbon ayak izini hesaplamıyor</h2>Araştırma kapsamındaki her 10 firmadan 9’u karbon ayak izini hesaplamazken, gelecek 12 ay dikkate alındığında çevresel sürdürülebilirliğe yönelik öncelikler arasında "düşük karbonlu enerji tüketimi" gibi karbon ayak izinin azaltılmasında doğrudan etkili olacak adımlar görece daha az sayıda firma tarafından yüksek öncelikli olarak tanımlandı. Araştırma kapsamındaki firmalar en çok "Teşvik/ Finansman Desteği"ne ihtiyaç duyduklarını belirtse de Türkiye genelinde sürdürülebilirlik projelerinin finansmanı için sürdürülebilir finans ürün ve hizmetlerini kullanan firmaların oranı 10’da 2 ile sınırlı kaldı.Ne dediler? Bu yıl ilk kez düzenledikleri araştırmayla sürdürülebilir üretimin&nbsp;yaygınlaşmasına katkı yapacaklarını dile getiren İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(184, 233, 134); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(184, 233, 134); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Eminim yıllık periyotlarla tekrarlayacağımız bu araştırmamız da ekonomi, kamuoyu ve sanayi dünyamız tarafından heyecanla takip edilecek ve özellikle ülkemizin sürdürülebilirlik vizyonuna, sanayimizin bu konudaki performansına önemli bir destek ve katkı yapacak."</blockquote>Ipsos CCO &amp; Türkiye ESG Lideri Yasemin Özen Gürelli ise araştırma sonuçlarına ilişkin değerlendirmesinde, sanayi firmalarının sürdürülebilirliği vizyonlarının kritik bir parçası olarak gördüğüne işaret etti:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(184, 233, 134); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(184, 233, 134); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Araştırma sonuçlarına göre, sürdürülebilirliğin iş stratejilerine tam entegrasyonu, üst yönetim için sürdürülebilirlik eğitimi, sürdürülebilirlik birimi ve yöneticisi oluşturulması, paydaş katılımının artırılması, sürdürülebilirlik raporlamasının geliştirilmesi ve sürdürülebilir finansman kullanımının teşvik edilmesi öneriliyor. Bu öneriler, firmaların sürdürülebilirlik vizyonunu güçlendirerek rekabet avantajı elde etmelerini sağlayacak.</blockquote>

Türkiye’de ilk kez sadece sanayinin geneline yönelik yapılan İSO Sanayide Sürdürülebilirlik Eğilimi Araştırması, sanayi firmalarının sürdürülebilirlik karnesini ortaya koydu.

Sanayide 10 şirketin 9'u karbon ayak izini hesaplamıyor

Son yıllarda küresel arenada "Prosumer Economy" adıyla sık sık karşımıza çıkan türetim ekonomisi, doğaya ve topluma minimum negatif veya olabildiğince pozitif etki eden, onarıcı, makro ölçekli döngüsel ekonomi modeli olarak tanımlanıyor.Türetim ekonomisine odaklanan ve dünyada ilk kez İstanbul'da düzenlenen Türetim Ekonomisi Konferansı (IPEC2024), 29-31 Mayıs arasında alternatif ekonomi modelleri ve sürdürülebilirlik konularında Türkiye’den ve dünyadan uzmanlaşmış isimleri ağırlıyor. Konferans, sürdürülebilirlik ve ekonomi alanındaki uluslararası gelişmeleri ve yenilikleri tartışmak için geniş bir platform sunuyor.Uluslararası konuşmacıların yer aldığı Kadir Has Üniversitesi’nde düzenlenen konferansın ilk iki gününde, ekonomik dönüşüm için yenilikçi yaklaşımlar paylaşıldı; yeni ve adil bir ekonomiye giden yollar anlatıldı. Günümüz ekonomik sisteminin tıkanan noktaları masaya yatırıldı ve alternatif uygulamalar üzerine konuşuldu.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sınırlı kaynaklarla sonsuz büyüme olamaz</h2>400’den fazla katılımcının kayıt yaptırdığı konferansın açılış oturumunda ilk sözü alan Degrowth (Küçülme) hareketinin liderlerinden Vincent Liegey, konuşmasında kapitalizmin kalesi diyebileceğimiz ABD'de halkın %70'inin paylaştığı “çevreyi korumanın ekonomik büyümeden daha önemli olduğu” inancına vurgu yaparken Almanya Çevre Ajansı tarafından yapılan bir araştırmada katılımcıların %88'inin “ekonomik büyümeden bağımsız olarak iyi yaşamanın yollarını bulmamız gerektiği" üzerinde uzlaştığını dile getirdi. Liegey'in Fransa'dan verdiği örnek ise halkın %93’ünün ekonomik sistemin bir kısmını veya tamamını gözden geçirmek ve sonsuz büyüme efsanesinden uzaklaşmak gerektiğini düşündüğünü vurguladı.Küresel ekonomik büyümenin sona ermesinin gerekli ve kaçınılmaz olduğunu belirten Liegey, yeni bir sistem olarak "küçülme" kavramının gündeme gelmesinin şart olduğunu savundu. Liegey, küresel ekonomide küçülmenin nasıl olabileceğini ise şu sözlerle açıkladı:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(184, 233, 134); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(184, 233, 134); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Küçülme kavramı kışkırtıcı bir slogan olduğu için hâkim sistem tarafından benimsenemez ancak daha çevreci sosyal bir olgu olarak toplumlar için koruma sağlayabilir. Çokboyutlu bir dizi düşünce, keşfedilecek yeni hayaller, değerler ve ilkeler oluşturulmalıdır. Bir yurttaş hareketi olarak bireysel veya toplumsal direnç sergilenmeli. Entelektüel ve akademik politik pratikleri yaratılmalıdır."</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Dünyanın kaynaklarına saygılı yeni bir yaklaşım: Doughnut Ekonomisi</h2>Konferans konuşmacılarından Doughnut (Simit) Ekonomisi savunucusu&nbsp;Erinch Sahan ise geliştirdikleri ekonomik modelle toplumun sorunlarını çözmeye çalışan işletme sistemlerini iyileştirmek ve iş dünyasında değişim yaratmak istediklerini ifade etti. Sahan, Doughnt Ekonomisi modelini şöyle açıkladı:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(184, 233, 134); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(184, 233, 134); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"20. yüzyılda her şey finansal sermayenin önemi üzerine kurulmuştu. Fakat o zamanlar gezegenin sınırlarının aşılacağı, sosyal adalet ve eşitlik gibi konular bilinmiyordu. Bu gerçeği anladığımızda finansal sermayenin çıkarlarını bir kenara bırakarak, gezegenimizin şartları üzerine bir ekonomik tasarım yapmamız gerektiğini fark ettik. Ancak toplumsal ihtiyaçların da düşünülmesi gerekiyor. Bu iki sınır arasındaki alanı bir simit şeklinde düşünebilirsiniz. İşte Doughnut Ekonomisi dünyanın kaynaklarına saygılı ve refahın adil paylaşımına dayanan yenilikçi bir ekonomi modeli. Ekonomik büyüme gerçekçi bir kavram değil. Kaynakları sınırlı olan bir gezegende, sonsuz büyüme mümkün olamaz. Amacımız hepimizin yaşam seviyesini iyi bir seviyeye getirmek, dengeli bir şekilde yaşayabilmek.’’</blockquote><img src="https://images.aposto.com/2024/4/4/1717093143688.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.55" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Christian Felber<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ortak İyilik Ekonomisi: Bütüncül dünya görüşü ve egemen demokrasi</h2>Sürdürülebilir ekonomik modellerin geliştirilmesine öncülük eden isimlerin başında gelen "Economy for the Common Good" (Ortak iyilik ekonomisi) modelinin kurucusu Christian Felber, konuşmasında temsilcisi olduğu akımın bütüncül bir dünya görüşünden ortaya çıktığını ve egemen demokrasiye dayandığını vurguladı. Felber, "Ortak İyilik Ekonomisi" modelini oluştutan 5 temel olguyu şöyle sıraladı:<ol fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ekonomiyi, genel olarak toplumu yönlendiren temel değerlerle yeniden birleştirmek. Ortak İyilik Ekonomisi insan haklarını, adaleti ve sürdürülebilirliği teşvik eden iş kararlarını teşvik ediyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ana hedef &nbsp;"ortak iyiliğe" hizmet etmeyi tanımlayan bir ekonomik sisteme geçiş yapmak. İş dünyası ve diğer ekonomik aktörler, dünya genelindeki anayasalarca belirlenen evrensel değerlere uygun hareket etmeli. Bu değerler arasında onur, sosyal adalet, sürdürülebilirlik ve demokrasi yer alıyor. Bunlar, kâr maksimizasyonu ve piyasa hâkimiyetini içermiyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Başarıyı yukarıda belirtilen değerlere göre ölçen bir iş sistemine geçiş yapmak. Bir işletme, daha fazla kâr elde ettiğinde değil, kamu yararına en iyi şekilde hizmet ettiğinde başarılıdır ve başarısının faydalarını toplar.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ekonominin yasal çerçevesinin köşe taşlarını demokratik bir şekilde belirlemek, bu süreçler sonucunda ulusal anayasaların ve uluslararası anlaşmaların reformu ve yeniden değerlendirilmesi için somut önerilerde bulunmak.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hissetme ile düşünme, teknoloji ile doğa, ekonomi ile etik, bilim ile maneviyat arasındaki boşlukları kapatmak.</li></ol><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2024/4/4/1717093210405.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.61" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></h2>Prof. Dr. Erinç Yeldan<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sürdürülebilir yeşil sanayileşme stratejisi geliştirilmeli</h2>Kadir Has Üniversitesi Ekonomi Bölümü’nde yeşil ekonomi politikası, yeşil adil dönüşüm ve sürdürülebilir kalkınma üzerine çalışmalar yürüten Prof. Dr. Erinç Yeldan ise sürdürülebilir yeşil sanayileşme stratejisinin önemine ve nasıl uygulanabileceğine dair konuştu. Yeldan, sürdürülebilir yeşil sanayileşme stratejisinin üzerinde yükselebileceği temel değerleri şöyle sıraladı:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Fosil yakıt temelli üretimden sürdürülebilir ve yenilenebilir enerji, sanayi ve tarımsal faaliyetlere geçiş.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İşgücü piyasalarındaki kayıt dışılık ve parçalanmayı ele alarak, insana yakışır iş programlarının oluşturulması.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sadece ücretli emek, sermaye veya bölgesel alanlarda değil, aynı zamanda cinsiyet, etnisite ve tüm sosyal dışlanma biçimleri üzerindeki gelir ve fırsat dengesizliklerinin giderilmesi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kaynak mobilizasyonu ve kaynak tahsisinde devletlere, piyasaların kısa vadeli beklentileri yerine, sosyal değerlendirme ilkeleri çerçevesinde gerçekçi bir rol verilmesi.</li></ul><div data-message-author-role="assistant" data-message-id="8271de47-a712-4902-bb43-1f988aca3cd8" dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yeldan, neredeyse iki yüzyıllık başarılı kalkınma dönüşümlerinin ana mesajının, sermaye birikiminin demokratik planlama yoluyla yönlendirilmesi ve bu süreçte yapısal dönüşüm ile yeşil istihdamın oluşturulmasını destekleyen özel girişimlerin teşvik edilmesi olduğunu da vurguladı.</div><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Küçük olanın güzel olduğu bir ekonomiye ihtiyacımız var</h2>Konferansın ikinci gününde konuşan World Fair Trade Organization’un CEO’su Leida Rijnhout, küresel düzeyde ekonominin nasıl daha adil ve etik hâle getirilebileceği hakkında görüşlerini paylaştı:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(184, 233, 134); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(184, 233, 134); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Şimdi 'iş devrimi' zamanı! Kâr maksimizasyonunun ana hedef olmadığı, çevresel ve sosyal maliyetlerin fiyata dahil edildiği, kârın sadece hissedarlara gitmediği, işletmelerin yaptıklarından sorumlu olduğu, şirket gücünün hükümetlerden büyük olmadığı, üretim zincirlerinin çalışanlara ve vatandaşlara daha yakın olduğu, çalışanların/üreticilerin işletmelerine sahip olduğu, ölçeğin sınırlı olduğu ve küçük olanın güzel olduğu bir ekonomiye ihtiyacımız var, yani KOBİ'lere!"</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">ESG'de yönetim ihmal ediliyor</h2>Konferansın bir diğer konuşmacısı olan sosyal girişimcilik, büyüme sonrası yatırım ve teknoloji alanında faaliyet gösteren Nonprofit Ventures CEO'su Melanie Rieback, daha sürdürülebilir bir dünya için olası ekonomik küçülme dönemlerinde şirketlere ne olacağı, etki yatırımları ve sürdürülebilir finans konularında katılımcıları bilgilendirdi.ESG’de (çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim) çevresel ve sosyal yönlerin çok dikkat çektiğini, ancak şirketlerin yönetiminin ihmal edildiğini savunan Melanie Rieback, esasında yönetimin, çevresel ve sosyal sorunların temel nedeni olduğunu hatırlattı. Sistemin her zaman eleştirildiğini ama ne olduğunun tanımlamadığını belirten Rieback, sistemi değiştirmek için önce onu anlamamız gerektiğini belirtti. Rieback konuşmasını şu sözlerle tamamladı:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(184, 233, 134); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(184, 233, 134); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Post Growth Girişimciliği, çıkarımsız ve kâr amacı gütmeyen işletmeler kurmaya odaklanmış bir yapı. İşletmelerimizle kâr amacı gütmeyen kurumları çapraz sübvanse etmeye teşvik ediyoruz ve ticari girişim ekosisteminde yer almadan aktivist, sanatsal, spiritüel iş fikirlerini hayata geçirmek isteyen girişimciler için bir alternatif sunmaya çalışıyoruz. Girişim ekosisteminin çok büyük bir kısmı, 'sermaye, ölçek' şeklindeki Silikon Vadisi modelini kullanıyor. Biz ise bunun yerine kendi kendine yetme, sabit büyüme ve çıkarımsızlık modelini teşvik ediyoruz."</blockquote>

Sürdürülebilir bir dünya için yeni ekonomik yaklaşımların ele alındığı 1. Uluslararası Türetim Ekonomisi Konferansı (IPEC2024), 29-31 Mayıs 2024 tarihlerinde Kadir Has Üniversitesi’nde.

Türetim ekonomisi için yeni yaklaşımlar İstanbul'da

Türkiye'de sivil toplumun öncülerinden Münteha Adalı, Sosyal Etki Zirvesi (SEZ) ile toplumsal farkındalık yarattığı projelerine bir yenisini ekliyor. Adalı ile yıllardır devam eden projeleri, hedefleri ve SEZ hakkında konuştuk.

Sosyal Fabrika’dan 'Zirve’ye giden bir yol hikayesi 

Türkiye’de e-para lisansı alan şirketler arasında yer alan fintech markası United Payment (eski adıyla Birleşik Ödeme), aradan geçen yaklaşık 10 yılda finansal teknolojiler alanındaki çalışmalarına ve projeleriyle ekosisteme katkı sunmaya devam ediyor. Kiosk ile fatura ödeme hizmeti, nöbetçi transfer ile ilk 7/24 yurtiçi para transferi gibi ilklere imza atan United Payment, 2017 yılından bu yana Wise ortaklığında uluslararası para transferi alanında da faaliyetlerini yürütüyor.&nbsp;Bu hafta United Payment'ın CEO'su İlker Sözdinler ile Türkiye'de ve dünyada fintech ekosistemini ve şirketin projeleri üzerine konuştuk.Ödeme sistemleri, gerek bireysel gerekse kurumsal ödemelerde hayatımızı kolaylaştırdığı kuşkusuz. Ödemeler alanı hakkındaki değerlendirmelerinizle başlayalım. &nbsp;Fintech şirketleri, bankaların yeterince odaklanamadığı alanlarda, teknoloji yoğun inovasyonları hayata geçirerek müşteriye kolaylık sağladı ve bu sayede birçok işlemi zahmetsizce ve dijital kanallardan yapabildiğini gören son kullanıcı alternatif çözüm sunan şirketler için yepyeni bir pazar oluşturdu.Pandemi ve artan mobilite, kullanıcı deneyiminde hiç beklenmedik bir dönüşüm yarattı. Finansal ödeme uygulamaları ya da dijital cüzdanlar üzerinden çeşitli işlemleri yaparken sadakat hizmetleri, avantaj ve kampanyalardan faydalanabileceğimiz bir sistemle tanıştık. Bunun yanı sıra alışveriş kredisiyle ödeme, çoklu ödeme, varlık yönetimi, QR ya da linkle ödeme gibi yeni çözümlerle de hayatımızı kolaylaştırdık. Altyapısı çok daha uzun yıllara dayanan bu uygulamalar, geldiğimiz noktada açık bankacılık ve görünmez finans hizmetlerinin yaygınlaşmasıyla daha rekabetçi bir yapıya ulaştı.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(17, 84, 173); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(17, 84, 173); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Bugün 3 milyona yakın uygulamanın olduğu dünyamızda, insanların telefonunda aylık ortalama 30 uygulama kullandığını ancak günde sadece 10’unu açtıklarını biliyoruz.&nbsp;</blockquote>Cüzdanlar kısmında da böyle bir tasarrufun geleceğini ve bizim sadece 3-4 superapp ile her türlü ihtiyacımızı karşılayacağımızı öngören raporlar okuyoruz. Bu bizi, bir işi hâlihazırda çok iyi yapan partnerlerle ortaklık yaparak ilerlemeye ve ekosistem çözümleri üreten platformlara doğru itecek.&nbsp;Bu mega trendi görerek mobilite alanında duyanları çok şaşırtan bir proje geliştiriyoruz. Bir araç uygulaması ile sadece araca dair değil çok daha kapsamlı ihtiyaçların karşılanabileceği, hem tüketicinin hem araç üreticisinin hem de üçüncü kurumların kazanabileceği bir projeyi hayata geçirmek üzereyiz. Buradan hareketle hayatınızdan çıkmasını istediğiniz birçok sıkıntılı sürecin ve bu süreçlerdeki ödemelerin tamamen görünmez hâle geleceğini söyleyebilirim.Ödemeler ve finansal teknolojiler hızla gelişirken geleneksel yöntemler terk ediliyor. Mesela para kavramıyla ilgili görüşlerinizi merak ediyorum. Bu bağlamda dijital paranın hayatımızdaki rolü ne olacak? &nbsp;Kağıt para, önceki yıllara göre hayatımızda daha az yer kaplıyor. Nitekim araştırmalar da bu tespiti doğruluyor. FIS’in geçen yılki araştırmasında, 2026 yılına kadar nakit ödemelerin yüzde 6 oranında azalacağı belirtiliyordu. Yine de nakit kullanımının minimuma indirilmesi veya sona ermesi devletlerin CBDC (Central Bank Digital Currency) projeleri ve kararlılıklarına bağlı. Paranın takip edilebilmesi, vergi kontrolü ve istenmeyen iş ve örgütlerin kaynaklarının kurutulması açısından nakdin ortadan kalkması çok önemli. Öte yandan programlanabilir para dediğimiz konsept, her an hayata geçebilecek durumda.&nbsp;Programlanabilir para kavramını biraz detaylandırır mısınız?Diyelim çocuğunuza harçlık vermek istiyorsunuz, ancak o parayı sadece sizin istediğiniz sağlıklı yiyecek satılan ve evinize ya da okula yakın yerlerde kullanmasını uygun buluyorsunuz, dahası her gün ne kadar ve nereye harcayacağını belirlemek, sınırları çizmek istiyorsunuz, şu an bunu yapabileceğiniz teknoloji mevcut. Bu sağlıklı, bütçesini iyi kullanan bireyler yetiştirmek için kulağa çok hoş geliyor.&nbsp;Öte yandan dünyanın herhangi bir yerinde o an güç sahibi olan bir hükümet ya da teknolojik güce sahip kişi ve kurumlar, bazı bireylerin ya da kurumların sahip olduğu parayı hangi ülke, şehir, zaman ve konuda harcayacağıyla ilgili önlemler almaya kalktığında tehlike çanlarının çaldığını duyuyoruz. Bu sebeple teknolojinin nasıl kullanıldığı ve kimlere nasıl güçlerin kapısını açacağı, yapay zekanın fintech alanında çığır açacak gelişmeleri sosyal yanlarıyla da tüm dünyada tartışılıyor.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(17, 84, 173); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(17, 84, 173); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Nakit kullanımı bu anlamda bireylerin trende uyumundan çok, devletlerin konuyu tüm yönleriyle ele alıp vereceği kararla ilgili.</blockquote>Trendler anlamında mobil ödemelerin büyümeye devam ettiğini görüyoruz, bu da belki nakdin değil ama fiziksel kart kullanımının sonunun yaklaştığını gösteriyor. Çünkü kredi kartı ya da banka kartı ile yapabileceğimiz her türlü işlemi ve çok daha fazlasını artık dijital olarak çözebiliyoruz. TÖDEB’in (Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Birliği) son verilerine göre de Mart 2024’te POS üzerinden 7 milyona yakın ödeme işlemi karekodla yapılmış. Nisan 2023’te bu rakam 1.5 milyon adetlerdeydi ve toplamda 0,4 paya sahipti. 1 yıl içinde işlem payında 1,2 orana ulaşılmış durumda.Ödeme sistemlerindeki oyuncu sayısı ve pazar verilerini değerlendirir misiniz?&nbsp;Türkiye fintech girişimleri açısından son derece güçlü bir konumda. Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi'nin öncülüğünde hazırlanan "Türkiye Fintech Ekosistemi Durum Raporu"na göre, Türkiye’de 2023 sonu itibarıyla&nbsp;696’sı aktif olmak üzere toplamda 822 fintech bulunuyor. Dikeyler özelinde baktığımızda ise en fazla ödeme sistemleri alanında faaliyet gösteren fintech olduğunu görüyoruz.&nbsp;2023 sonu itibarıyla Türkiye’de 268 ödeme teknolojisi girişimi, 108 bankacılık teknolojileri girişimi, 100 blok zinciri ve kripto varlık girişimi bulunuyor. Bu girişimleri kurumsal finans çözümleri, sigorta teknolojileri girişimleri ve finansman çözümleri takip ediyor. Özellikle yurt dışına açılan fintech girişimlerinin başarılarını da gururla izliyoruz. Önümüzdeki dönemde de fintechlerin açık bankacılık, dijital bankacılık, servis bankacılığı ve dijital para yönünde gelişeceğini öngörüyoruz.Son olarak United Payment’ın gelecek hedefleri hakkında bilgi alabilir miyiz? &nbsp;Kuruluşumuzdan bu yana büyüme ivmemizi hiçbir zaman kaybetmedik. Her yıl hedeflerimizin üstüne daha fazlasını ekleyerek büyüme stratejimizi sürdürmeyi planlıyoruz. Şu anda var olduğumuz, Azerbaycan, Gürcistan, Romanya ve İngiltere'deki çalışmalarımızı daha da genişleterek pazar payımızı artırmaya ve teknoloji ihraç etmeye devam edeceğiz.&nbsp;Türkiye'den çıkan, fintech sektörünün her alanında hizmet veren bölgenin en büyük şirketi olmayı hedefliyoruz. Tüm bu hedeflerimize doğru ilerlerken, topluma da katkı sağlayan çalışmalarla öne çıkmaya özen gösteriyoruz. Öncülüğünü sürdürdüğümüz alanlarda, şirketlere ilham olarak ekosistemi genişletirken, gençler için fırsat eşitliğini sağlayan projelerimizle de öne çıkmak istiyoruz.&nbsp;Bunun yanı sıra bizim için çok kıymetli olan Beşiktaş Kadın Futbol Takımı'nın isim ve forma sponsorluğu doğrultusunda kadınları, gençleri desteklemeye de devam edeceğiz.

Finansal teknolojilerde son gelişmeler, sektörün gündemindeki maddeler, siber güvenlik, yapay zeka, dijitalleşme ve fintech yatırımları, dönüşüm trendlerine yönelik analizler ve uzmanlarla söyleşiler.

Finansal teknolojilerden son gelişmeler, analizler ve görüşler her hafta e-posta kutunda.

Pareto FinTech

Türkiye'nin fintech markalarından United Payment CEO'su İlker Sözdinler ile şirketin hedefleri, finansal teknolojilerin dünü, bugünü ve yarını üzerine sohbet ettik.

İlker Sözdinler ile programlanabilir para ve nakdin geleceği

ABD'de işten çıkarmalar&nbsp;son yılların en yüksek seviyelerinde seyrederken teknolojiden imalata, finansal hizmetlerden perakendeye pek çok şirket, çalışan sayısında azalmaya gidiyor. Çalışanlarıyla yollarını ayıran markalar arasında Google, Amazon, Tesla, Walmart, Twitch, eBay, Macy's, Citigroup, Blackrock, Stellantis, Sony, Cisco, UPS, Levi's ve Nike gibi devler de dikkat çekiyor.&nbsp;İşten çıkarma furyasında en dikkat çeken şirket olan Google, 2023 yılında 12 bin çalışanı ile vedalaşırken bu yıl da yeni işten çıkarma haberleri sürüyor. Bir başka örnek olarak 140 bin çalışanı olan Tesla, geçen ay çalışanlarının %10'unu işten çıkaracağını duyurmuştu.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Şirketler neden binlerce çalışanı işten çıkarıyor?</h2>Çalışan sayısındaki kesintilerin çoğu, genel olarak iyi durumda olan şirketlerde yaşanıyor. Yine de liderler, Wall Street'i memnun etmek, verimliliği artırmak, yapay zeka gibi yeni maceralara odaklanmak gibi nedenlerle işten çıkarmaya gitme ihtiyacı hissedebiliyor. <a fr-original-style="" href="https://www.businessinsider.com/tech-layoffs-could-harm-productivity-recruitment-reputation-tesla-google-microsoft-2024-5" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Business Insider'da yayımlanan bir makale</a>, on binleri aşan toplu işten çıkarmaların işgücü piyasasına ve mevcut çalışanlara etkilerini masaya yatırdı.&nbsp;Süreçle ilgili görüşlerini paylaşan işgücü piyasası uzmanları, yeni CV bulmakta zorlanmayacak önemli şirketlerde bile kesintilerin moralleri bozabileceği, üretkenliği kısıtlayabileceği, çalışanların aidiyeti hissini zedeleyebileceği ve bazı üst düzey yeteneklerin organizasyona katılmasını engelleyebileceğini savunuyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Verimlilik düşüyor, istifalar artıyor</h2>Harvard Business School Yönetim Uygulamaları Bölümü Profesörü Sandra Sucher, hâlâ birlikte çalışan insanların hiçbir şey olmamış gibi hayatlarına devam etmelerini beklemenin, ancak insan psikolojisiyle ilgili derin bir anlayış eksikliğinin sonucu olabileceğini söylüyor. &nbsp;İşten çıkarmalar üzerine araştırma yapan Colorado Denver Üniversitesi akademisyenlerinden Prof. Dr. Wayne Cascio'ya göre ise liderler maliyetleri kısmak için işten çıkarmaları gerekli görse bile, kesinti yapan kuruluşlar darbe alıyor. Cascio şöyle diyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Baltanın tekrar ne zaman düşeceğini merak ediyorsunuz. Özellikle şirketten net bir açıklama gelmeden işten çıkarmaların devam etmesi durumu kalan çalışanları etrafa bakmaya itiyor. İnternette gezinmek, CV'lerini güncellemek ve ağ oluşturmak için çok daha fazla zaman harcıyorlar ve bu da verimliliği düşürüyor ve bu durum gayet öngörülebilir."</blockquote>Cascio'nun araştırmalarına göre, işten çıkarmaların ardından kendi istekleriyle işten ayrılanların oranı, bir sonraki yıl yaklaşık %50 artıyor. Çoğu zaman ayrılanların büyük kısmı, şirketlerin kritik pozisyonlarında bulunuyor.&nbsp;Bu bulguyu destekleyen bir örnek yakın zamanda yaşandı. Yakın zamanda birçok üst düzey yöneticisini kaybeden Tesla'da son olarak ürün lansmanlarından sorumlu yönetici Rich Otto, geçen haftaki toplu kesintilerin ortasında istifa etti.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Markalar kurşun geçirmez değil</h2>Büyük teknoloji şirketlerine atıfta bulunan Cascio, "Markalarının kurşun geçirmez olduğunu düşünüyorlar ancak çoğu için durum böyle değil" diyor.&nbsp;İşten çıkarmaların en olumsuz yansımalarının üst düzey çalışanların işe alım süreçlerinde görüldüğünü savunan Cascio, birden fazla iş teklifi aldıklarında bu çalışanların işten çıkarma yapmamış bir şirketi tercih etme eğiliminde olduklarının altını çiziyor. &nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Çalışanlar 'Büyük İstifa' sürecinde kazandıkları gücü hâlâ hissediyor</h2>Araştırma şirketi Gartner'ın İK uygulamalarından sorumlu yöneticisi Caroline Ogawa, çalışanların "Büyük İstifa" sürecinde kazandıkları gücü hâlâ hissettiklerini ve birçoğunun hâlâ nerede çalışacaklarıyla ilgili seçici olmaya devam ettiğini ifade ediyor. Ogawa, işten çıkarılan bir çalışanın yerini doldurmanın eskisi kadar kolay olmadığını beliriyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Bir çalışan işten çıkarıldığında geride kalanlar genellikle eski meslektaşlarının işini üstlenmek zorunda kalıyorlar. Bu durum tükenmişliğe ve hatta kopuşa, ayrıca çalışanların kurum içindeki rollerini sorgulamalarına neden oluyor. Bu nedenle liderlerin işgücünü neden azalttıkları ve çalışanların işlerine nasıl yeniden devam edebilecekleri konusunda iletişim kurmaları çok önemli."</blockquote>

Son zamanlarda teknoloji devleri başta olmak üzere ABD merkezli birçok büyük şirket toplu işten çıkarmalarla anılıyor. Giden gidiyor da peki ya kalan sağlar? İşgücü piyasası uzmanları, toplu işten çıkarmaların ardından şirketlerin yüzleşmek zorunda kaldığı sorunları ele aldı. 

Toplu işten çıkarmaların ardından istifalar yüzde 50 artıyor

Kariyer.net, 10-16 Mayıs Engelliler Haftası&nbsp;kapsamında elindeki verilerle bir araştırma yaptı ve engelli bireyler açısından istihdam piyasasını masaya yatırdı. Kariyer.net verileri ve araştırma çıktıları, engelli adayların eğitim fırsatlarıyla desteklenmesi gerektiğini ortaya koyarken bilinçsiz önyargıların da kırılması gerektiğini gösterdi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">%72 iş hayatında önyargılarla karşılaşıyor</h2>Kariyer.net'in araştırma sonuçlarına göre, adayların %72’si “toplumsal önyargı ve ayrımcılık" hususunu en sık karşılaştıkları zorluk olarak nitelendirirken %29’u iletişim, %27’si de altyapı ve uyumluluk&nbsp;konularında iş hayatında sıkça zorluk yaşadıklarını belirtti. Adayların %45’i ise kendilerini geliştirebilecekleri iş fırsatları aradıklarını söyledi.Araştırmaya göre yaşadıkları zorlukların yanı sıra çalışma hayatlarını kolaylaştıran unsurları da belirten adaylar, iş hayatında engelli dostu iş kültürü, destekleyici politikalar ve esnek çalışma saatleri konularını önceliklendiriyor. Engelli adaylar işverenleri değerlendirirken bu kriterleri de gözetiyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İşverenler kotayı dolduramıyor</h2>Çalışmaya göre işverenler, engelli çalışan istihdamı konusunda zorluk yaşıyor. Araştırmaya katılan şirketlerin yaklaşık %55’i, yasayla belirlenen engelli çalışan sayısında alt sınıra ulaşamadıklarını belirtti. Engelli aday istihdam etme başlığında işverenlerin karşılaştığı zorlukların başında ise yetkinlik geliyor. İşverenlerin %67’si aradığı pozisyon için uygun yetkinliklere sahip adayı bulmakta zorlandığını belirtirken %33’ü performans endişesi taşıyor.Engelli adayların kariyerlerinde yükselme fırsatlarını daha zor yakaladıkları görülüyor. Kariyer.net verileri, yönetici pozisyonunda çalışan her 264 kişiden sadece 1’inin engelli olduğunu söylüyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Engelsiz bir iş dünyası için&nbsp;</h2>Kariyer.net’in iş yaşamındaki engelleri kaldırmak için yaptığı çalışmalardan da söz eden Kariyer.net CEO’su Fatih Uysal bu çarpıcı istatistikler üzerine şunları söylüyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Kariyer.net olarak her zaman iş yaşamındaki fırsat eşitsizliklerini azaltmak için çalışıyoruz. Bu doğrultuda engelli adayların daha fazla istihdam fırsatı yakalamasını sağlamak için uzun süredir işverenlere engelli adaylar için ücretsiz ilan yayınlama hakkı veriyoruz. Aday havuzuna erişimi ve özgeçmiş görüntülemeyi ücretsiz sağlıyoruz. Proje kapsamında yaptığımız araştırma bize gösterdi ki hem adayların hem işverenlerin ‘yetkinlikler’ konusunda beklentileri var. Bu noktadan hareketle adaylara ilk etapta Özgeçmiş Düzenleme, Mülakat Eğitimi ve İş Hayatında İletişim eğitimleri vermeyi planladık. İlerleyen süreçte Mesleki Yetkinlik Eğitimi vermeyi planlıyoruz.’’</blockquote>Fatih Uysal, kariyerde engelleri aşmak için sadece işverenlerin ve adayların değil, hepimizin farkındalığımızı artırmamız gerektiğinin altını çizerek sözlerini şu şekilde tamamlıyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Projemizle hem işverenlerin hem de adayların ihtiyaçlarını karşılayacak fırsatlar yaratmayı, böylelikle iş hayatında karşılaşılan engelleri ortadan kaldırmaya destek olmayı amaçlıyoruz. Çeşitlilik ve kapsayıcılık ilkeleri doğrultusunda, toplumun her kesiminden bireyin kariyer hedeflerine ulaşmasına yardımcı olmak istiyoruz."</blockquote>

Kariyer.net tarafından yapılan araştırma, engelli bireylerin istihdam piyasasında karşılaştıkları güçlükleri ve işgücündeki mevcut tabloyu ortaya koydu. 

Yönetici pozisyonunda çalışan her 264 kişiden sadece 1’i engelli

Türkiye’de 120 binden fazla e-ticaret sitesinin ödeme alt yapısını sunan, milyonlarca son kullanıcıya sahip yerli girişim iyzico, Türk finansal teknoloji şirketi Paynet’i 87 milyon dolara Arena Bilgisayar’dan satın almak için imzaları attı. Ülkemiz teknoloji sektöründe iki Türk şirketi arasında yapılan en büyük satın almalardan biri olma özelliğini de taşıyan bu anlaşma, iyzico’nun Türkiye pazarındaki konumunu sağlamlaştırarak Türkiye finansal teknoloji pazarının büyümesi ve gelişmesinde de büyük rol oynayacak.Hisse devirleri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve Rekabet Kurulu onayları dahil gerekli yasal süreçlerin tamamlanması ve satın alma sözleşmesinde yer alan koşulların karşılıklı olarak yerine getirilmesini takiben tamamlanacak.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Saitoğlu: Stratejik bir anlaşma&nbsp;</h2>Bu satın alma ile iyzico sunduğu ürün yelpazesini genişleterek rekabetçi finansal teknoloji sektörünün güçlü bir oyuncusu hâline geleceğinin altını çizen iyzico’nun CEO’su Orkun Saitoğlu şunları söyledi:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(17, 84, 173); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(17, 84, 173); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Paynet ile attığımız bu güçlü adım ve onların B2B ödeme ve tahsilat alanındaki tecrübelerini iyzico bünyesine katmak, mevcut stratejimiz ışığında yaptığımız bir satın alma oldu. Finansal hizmetleri demokratikleştirmek ve herkes için erişilebilir kılma vizyonu ile yolumuza devam ediyoruz. iyzico, bu vizyonu sürdürmeye ve Paynet satın almasıyla yarattığı sinerji ile de finansal teknoloji sektörüne liderlik etmeye devam edecek.’’</blockquote>Saitoğlu sözlerini şöyle sürdürdü:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(17, 84, 173); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(17, 84, 173); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Prosus’un küresel alanda sahip olduğu konumu ve hedeflerini de göz önüne alarak iyzico’nun 10.yılında orta vadeli bir strateji açıklamıştık. Bu stratejimiz ile üye iş yerlerimizin büyümesine rehberlik etme ve dijital dönüşüm süreçlerinde tamamlayıcı hizmetler sunmanın yanı sıra son kullanıcılar için de alışveriş deneyimini uçtan uca sahiplenip ödeme opsiyonlarını çeşitlendirmeyi hedefledik."</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Çelik: Dünya çapında bir başarı hikayesi yaratacak</h2>Anlaşmanın teknoloji sektöründe Türk girişimciler tarafından kurulmuş iki Türk şirketi arasındaki en büyük satın alma işlemi olduğuna değinen Arena Grup CEO’su Serkan Çelik, "iyzico’nun B2C ve Paynet’in B2B ve B2B2C alanlarındaki tecrübelerinin ve teknolojik kabiliyetlerinin birleşmesi ile ortaya çıkacak finansal teknoloji şirketinin Türkiye için dünya çapında bir başarı hikayesi yaratacağına olan inancımı belirtmek isterim" dedi. &nbsp;Çelik şöyle devam etti: <blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(17, 84, 173); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(17, 84, 173); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Paynet’i sektörede özel kılan en önemli kabiliyeti B2B ve B2B2C alanındaki uzmanlığı ve tecrübesidir. Paynet, kendi sektörlerinin devleri olan büyük şirketler ile onların KOBİ iş ortakları ve bu iş ortakları ile son kullanıcı tüketiciler arasında hem sanal hem de fiziksel dünyada gerçekleşen her türlü ödeme ve diğer finansal işlemleri tek bir platform üzerinde dijitalleştirmektedir. Bu dijitalleştirme hizmetini birbirlerinden çok farklı sektör ve iş modellerinde faaliyet gösteren müşterilerimiz için zaman ve fiziksel mekan sınırlamaları olmaksızın gerçekleştirebilmek ve bunu olabilecek en gelişmiş teknolojik çözümler ile hızlı ve düşük maliyetle sağlamak Paynet’in en büyük &nbsp;başarısıdır."</blockquote>

Türkiye'de fintech ekosisteminde iki Türk şirketi arasında yapılan en büyük satın alma olarak kayıtlara geçen anlaşma, iyzico ile Paynet arasında imzalandı. 

iyzico, Paynet’i satın alıyor

Hızla gelişen ve dönüşen dünyamızda 21. yüzyılın en büyük sınavlarının başında iklim kriziyle mücadele geliyor. Küresel karbon salımını azaltmak için en kritik dönüşüm de enerji alanında yaşanıyor. Devletler ve özel sektör, enerjide yeşil dönüşüm için politikalarını aşama aşama devreye sokuyor.&nbsp;İklim kriziyle mücadele adımları kapsamında Türkiye, Paris Anlaşması'na uygun olarak "2053'te net sıfır emisyon" hedefi koydu. Hedefe giden yolda en kritik hamle, dünya genelinde olduğu gibi Türkiye’de de yenilenebilir enerji kaynaklarına ilginin ve yatırımların artması.&nbsp;Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi (İPM) tarafından hazırlanan "<a fr-original-style="" href="https://ipc.sabanciuniv.edu/Content/Images/CKeditorImages/20231121-08115095.pdf" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Türkiye'nin Karbonsuzlaşma Yol Haritası-3: Dönüşümün Takvimi ve Coğrafyası (2020-2050)</a>" başlıklı rapora göre, Türkiye'nin sera gazı emisyonları 1990'dan bu yana %157 artarak 564 milyon tona ulaştı. Türkiye'nin toplam sera gazı emisyonunun %80'inin karbondioksit (CO2) emisyonu olduğuna ve karbon emisyon miktarının 452 milyon ton olduğuna işaret eden rapora göre Türkiye, dünya karbon emisyonu sıralamasında 175 ülke arasında 13. sırada bulunuyor.Peki yenilenebilir enerji yatırımlarında Türkiye ne durumda, hangi adımların atılması gerekiyor?Yenilenebilir enerji kaynaklarına elektrik üretimi için yatırım yapan şirketlerinin oluşturduğu çatı kuruluş Enerji Yatırımcıları Derneği (GÜYAD) Başkanı Cem Özkök ile söyleşimizde Türkiye'nin röntgenini çektik. <h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye, yenilenebilir enerji yatırımlarında hangi noktada?&nbsp;</h3>Türkiye'de yenilenebilir enerji yatırımlarının nereye geldiğine öncelikle genel Türkiye kapasitesi içindeki yerini inceleyerek bakmak gerekir. Bunu yaparken lisanslı ve lisanssız olarak ikiye ayırarak incelemenin daha doğru sonuç vereceğine inanıyorum.Verileri incelediğimizde, 2021-2024 yılları arasında kapasitede yüksek azalış yaşayan bir enerji kaynağı bulunmamaktadır. Tüm enerji kaynaklarında ya istikrarlı bir artış ya da sabit bir kapasite görülmektedir.Ancak bazı kaynaklarda yıllık bazda küçük dalgalanmalar görülebilir. Örneğin, bazı fosil yakıt bazlı kaynaklarda oranlar bakımından dalgalanmalar yaşanmıştır. Fakat bu fosil yakıt bazlı kaynaklardaki dalgalanmalar uzun vadede gözle görülür bir azalışa işaret etmemektedir. Bir başka ifade ile karbon sıfır hedefleri için daha alınacak çok yol olduğunu söylemeliyiz.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Fosil yakıt bazlı kaynaklardan enerji üretiminde ne durumdayız?</h3>Bu kaynakların yıllara göre toplam kapasite içindeki oranlarına bakacak olursak doğalgaz 2021'de toplam kapasitenin %28,71'ini oluştururken 2024'te bu oran %26,17'ye düşmüştür. Bu, doğalgazın toplam enerji kapasitesi içindeki oranında azalma olduğunu göstermesine rağmen unutulmaması gereken bir husus var: Doğalgaz karbon sıfır hedefine ulaşımda geçiş kaynağıdır. Doğalgazın azalışından ziyade kömür bazlı kaynakların azalması şu aşamada daha önemlidir.Barajlı hidrolik kapasitelerine gelince 2021'de %25,67 oranına sahipken, 2024'te %24,54'e düşmüştür. Bunun sebebinin barajlı hidrolik kaynakların Türkiye’de doğal sınırlarına ulaşması olduğunu söyleyebiliriz.&nbsp;İthal kömüre baktığımızda ise 2021'de %11,33 olan bu oranın, 2024'te %10,76'ya düştüğü gözlenmektedir. Linyitte ise 2021'de %10,06 olan oranın 2024'te %10,57'ye yükseldiğini göreceğiz. Türkiye, maalesef kömürden elektrik üretiminde Polonya’yı geride bırakarak Avrupa’da ikinci sıraya yerleşti. Aynı zamanda kömürden elektrik üretiminde dışa bağımlılık artmaya devam etti.&nbsp;Fosil yakıt bazlı ve hidrolik kaynaklar gibi geleneksel enerji kaynaklarının oranlarında da azalma yaşandı. Ancak bu azalma, yeni enerji kaynaklarının (özellikle güneş ve rüzgar gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının) artışıyla dengeleniyor. Bu da Türkiye'nin enerji karışımında yenilenebilir enerjilere doğru bir kaymayı yansıtıyor.Oransal olarak baktığımızda azalan konvansiyonel üretimin yerini yenilenebilir enerjinin aldığını görüyoruz.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye’de yenilenebilir enerji kapasitesinde hangi kaynaklar ön plana çıkıyor?</h3>Yıllara göre lisanslı yenilenebilir elektrik üretim kaynaklarının kapasite gelişimini incelediğimizde özellikle güneş, jeotermal ve rüzgar enerjisi kaynaklarının önemli değişiklikler gösterdiğini görüyoruz.2021'den 2024'e kadar, rüzgar enerjisi kapasitesi 8.936,54 MW'dan 11.788,47 MW'a yükseldi. Bu artış, 2.851,93 MW'lık bir mutlak artışa karşılık geliyor. Lisanslı yenilenebilir enerji kaynakları arasında en yüksek MW bazında artışı, rüzgar enerjisi sağladı. Yüzdesel olarak, toplamda %31,91'lik bir artış yaşandı.&nbsp;Ama duruma bir başka açıdan da bakmak lazım: 2008 yılından bugüne kadar Türkiye’de her yıl ortalama 730 MW rüzgar enerjisi santrali kurulmasına ve 2021 yılında 1,7 GW’lık yeni kurulumla rekora ulaşmasına rağmen, sektörde son iki yılda hızlı bir şekilde yavaşlama görülmektedir. 2023’te sadece 411 MW’lık yeni kurulum yapıldı. 2023 yılında rüzgar kurulu gücüne eklenen bu kapasite, aynı zamanda son 13 yılın en düşük yıllık kurulumu oldu. Maliyetlerdeki azalışlara rağmen yeni YEKA RES’lerin ihalelerinin olmaması bu azalışta önemli sebeplerden.Jeotermal hakkında konuşacak olursak 2021'den 2024'e kadar, jeotermal enerjinin kapasitesinin 1061.57 MW'dan 1.691,34 MW'a yükseldiğini söyleyebiliriz. Bu, 629,77 MW'lık mutlak bir artışa karşılık gelir. Yüzdesel olarak ise %59,32 artış yaşanmış. İstikrarlı bir artış göstermiş, ancak diğer kaynaklar kadar büyümemiş. Bunun sebebini, yatırım maliyetinin diğer kaynaklara göre daha yüksek olmasına ve yatırım sürecinin daha uzun olmasına bağlayabiliriz.Güneş enerjisi kapasitesi&nbsp;2021'de 445.85 MW'dan 2024'te 1668.81 MW'a yükseldi. Bu, toplamda 1222.96 MW'lık bir artışa karşılık gelir ve %274,3'lük bir artış anlamına gelir. Ne var ki lisanslı GES kapasitesi oransal olarak yüksek görülmesine rağmen mutlak artışı son 4 senede sadece yaklaşık 1200 MW’tır. Bunun çoğu da 2021 yılında 373,87 MWm, 2022 yılında da 560,96 MWm ve 2022 yılı sonu itibarıyla 1.000 MWm güce ulaşan YEKA 1 GES projesinin devreye alınmış olmasından kaynaklanıyor.&nbsp;Halbuki 2021 ve 2022'de toplamda 2000 MW GES YEKA ihalesine çıkıldı. Başka bir ifadeyle YEKA 1 GES’i çıkaracak olursak&nbsp;sadece lisanslı GES’lerde son 4 senede yaklaşık 600 MW’lık bir artış olduğunu görürüz. Bu da YEKA GES 3 ve GES 4 ihalelerinde dağıtılan kapasitelerin neden hâlâ sisteme bağlanmadığının araştırılmasını gerektiriyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye’de yenilenebilir enerjide atılması gereken politika adımları neler olabilir?</h3>Öncelikle ihale sistematiğinde değişiklik yapılması gerektiğine inanıyoruz. Rakamlar ortada, bu sistematikle dağıtılan kapasitelerin zamanında devreye alınması mümkün olmuyor.Bunun yanı sıra özellikle yerel yönetimler nezdindeki işlemlerin konunun uzmanı olan Bakanlık tarafından yapılması esas olmalı. Diğer taraftan yenilenebilir enerji santralleri için özel düzenlemeler getirilmeli; nevi şahsına münhasır bu kuruluşların standart yapılar için getirilmiş düzenlemelere maruz bırakılmasının önüne geçilmeli.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Güneş enerjisi özelinde neler yapılabilir?</h3>Güneş enerjisi sanayisinin gelişerek dünyada hak ettiği yere gelmesi arzu ediliyorsa marka hakkının yetkisiz kullanımı gibi eylemlerin, ticari değerlerin ve itibarın zedelenmesine neden olmasının önüne geçilmelidir. Zira biz yatırımcılar sadece marka hakkı ihlal edilen için değil ama bu tip eylemlerin günün sonunda piyasanın gelişimine de menfi yönde etki ettiğini bugüne kadar hep deneyimledik.Önemli olan hem yenilenebilir enerji sanayisi hem de enerji üretimi için güvenilir ve istikrarlı bir piyasanın oluşturulması.Lisanslı GES’ler patinaj yaparken lisanssız GES kurulumları rekordan rekora koşuyor. 2023 yılı sonu itibarıyla mevcut GES kapasitesinin %85’i lisanssız santrallerden oluşurken 2023 yılındaki yeni kurulumların %90’ı (1,8 GW) lisanssız santrallerden kaynaklandı. Yeri gelmişken lisanssız GES kurulumuna burada değinmek gerekiyor.Farklı sektörlerden çok sayıda şirket öztüketim amaçlı lisanssız GES kurulumu yapıyor. EPDK, 2023 sonu itibarıyla lisanssız GES başvurularının 35 GW seviyesine ulaştığını belirtti. Elektrik enerjisi maliyetlerinde oluşan dalgalanmalar, AB Yeşil Mutabakatı çerçevesi altında uygulamaya giren Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ve lisanssız üretim tesislerinin tüketim noktasından farklı görevli tedarik şirketi bölgesi sınırları içinde kurulmasının önünün açılması 2023 yılında lisanssız üretime olan ilgiyi artırıyor.

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

İş dünyasındaki en önemli gelişmeler.

Pareto

Küresel iklim kriziyle mücadelede enerjide dönüşüm büyük önem taşıyor. Peki Türkiye enerjide yeşil dönüşümün neresinde? Enerji Yatırımcıları Derneği (GÜYAD) Başkanı Cem Özkök ile Türkiye'nin yenilenebilir enerji yatırımlarını konuştuk.

GÜYAD Başkanı Özkök: Türkiye, enerjide yeşil dönüşümün neresinde?


Nisan ayında önce Ramazan Bayramı sonrasında ise 23 Nisan Ulusal Egemenlik Çocuk Bayramı nedeniyle 2 kez kısa hafta geçiren piyasalar, yeni haftada da 1 Mayıs İşçi Bayramı nedeniyle 1 gün kapalı olacak. Yurt içinde olduğu gibi küresel piyasaların büyük bir bölümünde 1 Mayıs nedeniyle hafta ortasında işlem yapılmayacak. 4 gün sürecek olan haftaya rağmen hem içerde hem de dışarda oldukça yoğun bir veri gündemi bizleri bekliyor.&nbsp;&nbsp;Yurt içinde ajandanın en kritik maddelerini Nisan ayı enflasyon rakamlarının yanı sıra S&amp;P Global'in Türkiye için olası değerlendirme raporunda olacak. Ayrıca, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) Olağan Genel Kurul Toplantısı, Para Politikası Kurulu (PPK) özeti ve Hazine "İç Borçlanma Stratejisi" raporu da yakından takip edilecek. Yurt içinde diğer öne çıkan veriler; ekonomik güven endeksi, dış ticaret, hizmet sektörü fiyat endeksi, turizm gelirleri, yabancı ziyaretçi sayısı ve İstanbul enflasyonu olarak takvimde yer alıyor.Küresel piyasalarda ise gözler ABD Merkez Bankası (Fed) faiz kararı ile ABD tarım dışı istihdam verilerinde olacak. Birçok ülkeden gelecek olan PMI endekslerinin yanı sıra, ABD'den ulusal konut fiyatları, özel sektör istihdamı, dış ticaret verileri; Almanya'dan tüketici fiyatları, işgücü istatistikleri ile Euro Bölgesi'nden güven endeksleri, işsizlik oranı, GSYH ve tüketici fiyatları açıklanacak.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yurt içinde enflasyon verileri haftası</h2>Dünyanın birçok ülkesinde olduğu gibi Türkiye ekonomisi adına en kritik verilerden olan enflasyon rakamları bu haftanın son işlem gününde açıklanacak. Türkiye geneli enflasyon öncesinde İstanbul'da fiyatlara ilişkin veriler ekranlara düşecek. İstanbul Ticaret Odası, İstanbul'da perakende ve toptan fiyatların seyrini takip eden Ücretliler Geçinme İndeksi ile Toptan Eşya Fiyatları İndeksi Nisan ayı verilerini 1 Mayıs nedeniyle piyasaların kapalı olduğu Çarşamba günü açıklayacak. Mart ayına ilişkin veride İstanbul’da perakende fiyatlar bir önceki aya göre %3,93, yıllık bazda ise %78,25 artış kaydetmişti.&nbsp;İstanbul enflasyonu rakamlarının ardından Türkiye geneli enflasyon verileri haftanın son işlem gününde gelecek. Her ay olduğu gibi ayın 3'ünde açıklanan verilerde, enflasyon artış hızında son 2 ayda yaşanan düşüşün devam edip etmeyeceği izlenecek. Mart ayında enflasyon aylık bazda %3,16 ile beklentilerin altında artışla yıllık %68,50’ye yükselmişti.Merkez Bankası tarafından açıklanan Nisan ayı Piyasa Katılımcıları Anketi'nde Nisan için TÜFE artışı beklentisi %3,25'e inmişti. Anket verilerine göre, cari yıl sonu TÜFE artışı beklentisi %44,19'dan %44,16'ya gerilemiş, 12 ay sonrası için %36,70'ten %35,17'ye düşmüştü. 24 ay sonrası için beklentiler ise %22,05'e düzeyinde.&nbsp;Foreks Haber tarafından düzenlenen ankete katılan ekonomistlerin, Nisan ayı Tüketici Fiyat Endeksinde (TÜFE) aylık medyan tahmin %3,40, ortalama tahmin ise %3,31 artış yönünde kaydedildi. Beklentiler gerçekleşirse Nisan ayında yıllık enflasyon, 2022 Kasım döneminden sonra ilk kez %70'in üzerine çıkacak.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/3/0/1714327065665.png" width="550" height="352" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.56" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">S&amp;P Türkiye değerlendirmesini açıklayabilir</h2>Türkiye ekonomisi için haftanın önemli gelişmelerinden biri olarak S&amp;P Global tarafından Türkiye için olası değerlendirme raporu ön plana çıkıyor. Pas geçilmemesi durumunda raporun haftanın son saatlerinde açıklanması bekleniyor. Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu &nbsp;Standard &amp; Poor's (S&amp;P), son olarak 2023 Aralık ayında Türkiye'nin kredi notunu "B" olarak teyit ederken kredi notu görünümünü "durağan"dan "pozitif"e çevirmişti.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Fed, faizleri değiştirmeyecek ama mesajlar önemli</h2>Küresel ekonomi açısından merakla beklenen Fed faiz kararlarından biri daha bu hafta açıklanacak. Fed'in faizleri ne zaman indirmeye başlayacağı piyasaların yönü için kilit rolünü korurken piyasalarda bu hafta Çarşamba günü açıklanacak olan toplantıdan faiz hamlesi gelmesi beklenmiyor. Yatırımcılar, politika toplantısından Fed'in bu yıl bir aşamada faizleri düşürüp düşürmeyeceğine dair göstergeleri bekliyor olacak. Fed Başkanı Jerome Powell, Merkez'in faiz indirimine gitmeden önce enflasyonun %2 hedefine doğru ilerlediğine dair daha fazla güvene ihtiyacı olduğunun altını çizmeye devam ediyor.&nbsp;Cuma günü açıklanan Mart ayı enflasyon verisinden bir sürpriz çıkmamasına karşın piyasalarda hala ilk faiz indiriminin Eylül ayında geleceğine dair beklentiler korunuyor. &nbsp;İş gücü piyasası ve enflasyon verileri yukarı yönlü sürprizler yapmaya devam ettikçe faiz indirimi beklentileri azalırken Haziran ayından Eylül ayına ötelenmişti. Yılın başlarında bu beklentiler için Mart ayı da dillendiriliyordu.Cuma günü açıklanacak olan aylık istihdam raporu de ABD işgücü piyasasının gücüne dair ipuçları sunacak. Ekonomistler, Mart ayında 303.000 artan istihdamın, Nisan ayında 243.000 artmış olmasını bekliyor. İşsizlik oranı için beklentiler ise %3,8 seviyesinde sabit kalması yönünde. Cuma gününden önce özel sektör işe alımlarına ilişkin ADP verilerinin yanı sıra JOLTS iş ilanları raporu ve indirim beklentilerini güçlendirmeye yardımcı olacak diğer anket verileri açıklanacak.

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

Finans dünyasındaki en önemli gelişmeler.

EXANTE

Nisan ayını Mayıs ayına bağlayan kısa haftada Türkiye ekonomisinde enflasyon verileri ile S&P’nin olası değerlendirme raporu bekleniyor. Küresel piyasalarda ise Fed’in bir hamle yapmasının büyük bir sürpriz olacağı FOMC toplantısı takip edilecek. 

Yurt içinde enflasyon haftası: 
17 ay sonra %70’i geçebilir

Türkiye'de konut fiyatları Şubat ayında yıllık bazda %58,31 artış kaydetti. Konut fiyatlarındaki artıştaki azalma trendi de üst üste 17. ayda da devam etti. 4 yılı aşkın süre boyunca konut fiyatlarında yıllık artış oranı 2022 yılının Eylül ayında yüzde 189,9 ile tüm zamanların zirvesini görmüştü. Yine aynı periyotta konut fiyatları 2019 yılının Haziran ve Mayıs dönemlerinde üst üste iki ayda da yıllık bazda %2'nin altında artış kaydetmişti. Bu iki ayda sırasıyla konut fiyatları %1,47 ve %1,74 artmıştı.<img src="https://images.aposto.com/2024/3/3/1713992677814.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.64" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">50 ay sonra ilk</h2>Konut fiyatlarında dikkat çeken bir diğer veri ise artış oranının 50 ay sonra enflasyonun altında kalması oldu. Şubat ayında Türkiye'de yıllık enflasyon %67,07 olarak kaydedilirken konut fiyatlarındaki %58,3'lük artış yaşandı. Böylelikle konut fiyatlarında yıllık artış 2019 Aralık ayından bu yana ilk kez yıllık enflasyonun gerisinde kaldı. Şubat ayında konut fiyatlarında görülen yıllık artış Aralık 2021'den bu yana en düşük yıllık artış olarak kaydedildi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre Şubat ayında konut fiyatları bir önceki aya göre ise %2,2 arttı. Enflasyondan arındırıldığında Şubat ayında reel azalış %5,1 olarak kaydedildi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ankara istisna</h2>Merkez Bankası tarafından bölgelere ya da illere göre yapılan sınıflandırmaya göre geçen Şubat döneminde konut fiyatlarında en yüksek artışlar Ağrı Ardahan, Kars ve Iğdır bölgesinde yaşandı. Bu illerde ortalama konut fiyatları %87,7 arttı. En düşük artış oranı ise Bingöl, Elazığ, Malatya, Tunceli’de %37,3 olarak kaydedildi. Deprem bölgesi çıkarıldığında veri setindeki 25 bölge/il arasında İstanbul'un konut fiyatlarının en az arttığı ikinci bölge olması dikkat çekti.&nbsp;Büyük illere bakıldığında yıllık artışın enflasyonun üzerinde olduğu tek il Ankara oldu. Ankara'da konut fiyatları Şubat'ta bir önceki yılın aynı dönemine göre %72,9 arttı. Ankara'da metrekare başına ortalama fiyat da 24 bin 918 TL'ye çıktı. Ankara'yı %57,4'lük artışla İzmir takip etti. İzmir'de de ortalama birim fiyat 36 bin 65 TL olarak kaydedildi. İstanbul'da konut fiyatları ise Şubat'ta yıllık %45,6 arttı. İstanbul'da ortalama birim fiyat 45 bin 420 TL oldu. Türkiye genelinde ortalama fiyat ise Şubat ayında 31 bin 364 TL'ye yükseldi.

Konut fiyatlarının artış hızındaki düşüş, üst üste 17. ayında da sürdü; Şubat ayında yıllık bazda %58,3 olarak kaydedildi. Yaklaşık 4 yıl sonra ilk kez enflasyonun gerisinde kalan konut fiyatlarındaki aylık bazda fiyat artışı ise %2,2 oldu. 

Konut fiyatları 4 yıl sonra ilk kez 
enflasyonun altında arttı


Yurt içinde 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı nedeniyle bu hafta piyasalarda 4 gün işlem yapılacak. Kısa sürecek haftada gözler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) faiz kararında olacak. Yurt dışında ise ABD'de 2024'ün ilk çeyrek büyüme performansı ve yine ABD'de çekirdek enflasyon olarak okunan kişisel tüketim harcamaları (PCE) piyasaların odağındaki verileri oluşturuyor.4 günlük haftada yurt içinde güven endeksleri, yurt dışı üretici fiyatları, kapasite kullanım oranı, kısa vadeli dış borç ve konut fiyatları diğer öne çıkan veriler olarak karşımıza çıkıyor. Yurt dışında öncü satın alma yöneticileri endeksi (PMI) verilerinin yanı sıra, ABD'den yeni konut satışları, dayanıklı mal siparişleri, bekleyen konut satışları, kişisel gelir ve harcamalar, Michigan tüketici güven endeksi, Almanya'dan ifo endeksi, Kanada'dan üretici fiyatları, perakende satışlar yakından izlenecek. Çin, Japonya ve Rusya merkez bankalarının faiz kararları da piyasanın gündeminde yer alıyor.Haftanın açılışında yurt içinde veri gündemi oldukça yoğun. Bu sabah saat 10:00'da gelecek olan tüketici güven endeksi ile hafta başlayacak. Aynı dakikalarda TCMB, finansal hizmetler güven endeksi verilerini; TÜİK ise Mart ayına ilişkin yurt dışı üretici fiyat endeksi verilerini yayımlayacak. Bugün piyasaların kapanışına doğru (17:30) Hazine ve Maliye Bakanlığı, Mart dönemine yönelik iç ve dış borç istatistiklerini duyuracak. Salı günkü resmî tatilin dönüşünde Çarşamba sabahı 10:00'da TÜİK, hizmet, perakende ticaret ve inşaat güven endekslerini, 2023 yılının son çeyrek dönemine ilişkin hanehalkı yurt içi turizm rakamlarını duyuracak. Aynı saatlerde imalat sanayi kapasite oranları ile reel kesim güven endeksi ve Şubat ayı kısa vadeli borç verilerini yayımlayacak olan TCMB, saat 14:30'da Şubat ayına ilişkin konut fiyatları olacak.25 Nisan 2024 Perşembe günü Uludağ Ekonomi Zirvesi, “Sorumlu ve Duyarlı Liderlik: Teknoloji ve Yapay Zeka Çağında Gezegen ve İnsanlıkla Uyumlu Bir Sisteme Öncülük Etmek” temasıyla düzenlenecek. Zirve'nin açılışını Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek yapacak.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Merkez Bankası'ndan bir sürpriz daha gelir mi?</h2>Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu, Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan başkanlığında 25 Nisan Perşembe günü toplanacak. Aynı gün saat 14.00'te faiz kararı açıklanacak. Geçen ay gerçekleştirilen PPK toplantısında politika faizi 500 baz puan artırılarak %50 seviyesine yükseltilmişti.16 ekonomistin katıldığı AA Finans anketinde politika faizindeki değişikliğe ilişkin beklentilerinin medyan değeri, faizin %50'de sabit bırakılması yönünde oldu. Anket sonuçlarına göre, ekonomistlerin politika faizi beklentileri %50 ile %55 arasında yer aldı. Ekonomistlerin yıl sonu politika faizi beklentilerinin medyanı ise %45 oldu.Bloomberg HT'nin anketine göre, 27 kurumun medyan beklentisi politika faizinin %50 seviyesinde sabit tutulması yönünde. Nisan ayı faiz tahminlerinde en yüksek beklenti %55 seviyesi, en düşük tahmin ise %50 seviyesine işaret etti.Mart ayında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) faiz artışını öngören Deutsche Bank Nisan toplantısında bankanın politika faizini %50 seviyesinde sabit tutacağını tahmin etti.&nbsp;Geçen hafta açıklanan TCMB Piyasa Katılımcıları Beklenti Anketi'nde politika faizine ilişkin cari ay ve 3 ay sonrası için beklenti %50 oldu. 12 ay sonrası için politika faizi beklentisi de %36,96'dan %38,18'e çıktı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Para-banka istatistikleri 1 gün gecikmeli gelecek</h2>Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), 23 Nisan tatili nedeniyle haftalık sektör verilerini bir gün gecikmeli olarak 26 Nisan Cuma günü saat 14:00'te açıklayacak. Aynı şekilde TCMB de para ve banka istatistikleri haftalık verilerini bir gün gecikmeli (14:30'da) yayımlayacak. TCMB haftalık bülteninde yurt dışı yerleşiklerin hareketleri, rezervler, parasal veriler ve yurt içi yerleşiklerin döviz pozisyonu öncelikli olarak izlenecek.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">ABD enflasyon rakamları ve büyüme performansı bekleniyor</h2>Küresel piyasalarda haftanın en kritik verilerinden biri haftanın son işlem gününde gelecek. Fed’in tercih ettiği enflasyon göstergesi olan kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi yatırımcılar enflasyonun seyrine yönelik verileri alacak. Analistlerin beklentilerine göre PCE, mart ayında da yüksek seyredecek. Güçlü iş gücü piyasası verileri, petrol fiyatlarını yükselten Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimler ve Başkan Jerome Powell da dahil Fed yetkililerinin yorumlarıyla birlikte enflasyonu kontrol altına alma konusundaki ilerlemenin durduğuna işaret eden son veriler, yatırımcıların faiz indirimine ilişkin beklentilerini azaltmasına neden oluyor. Haftanın diğer ekonomik verileri arasında, bir önceki çeyreğe kıyasla hafif bir düşüş göstermesi beklenen GSYİH ilk çeyrek tahmini de yer alıyor.

23 Nisan’ın resmi tatil olması sebebiyle kısa haftada gözler TCMB’nin faiz kararında olacak. Yurt dışında ise ABD’de enflasyon ve büyüme rakamları gelecek.

Kısa haftada gözler TCMB’de

Yurt içinde Ramazan Bayramı tatili nedeniyle sadece 1,5 gün açık olan piyasalarda kısa haftanın ilk gününde üç veri açıklanacak. Ardından Salı günü yarım gün gerçekleştirilecek olan işlemlerin ardından piyasalar haftayı kapatacak. 9 Nisan Salı öğleden sonra kapanacak olan piyasalarda işlemler 15 Nisan Pazartesi günü başlayacak.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İçerde haftanın üç verisi de bugün açıklanacak</h2>Haftanın öne çıkan ve bugün açıklanacak verilerinde Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Şubat ayına ilişkin sanayi üretimi rakamlarını ve Mart ayının finansal yatırım araçlarının reel getiri oranlarını açıklayacak. Her iki veride saat 10:00'da gelecek. Aynı saatte İstanbul Sanayi Odası (İSO) ve IHS Markit işbirliğinde Türk sanayisini çevreleyen küresel ortamın değerlendirilmesini amaçlayan hazırlanan İSO Türkiye ihracat iklimi endeksi yayımlanacak.İçerde kısa geçecek haftaya rağmen yurt dışında ise gündem oldukça yoğun. Avrupa Merkez Bankası (ECB) faiz kararının yanı sıra, ABD ve Çin'den enflasyon verileri izlenecek. Ayrıca hafta boyunca Euro Bölgesi'nden Sentix yatırımcı güven endeksi, İngiltere'den 2023 son çeyrek GSYH başta olmak ülke ekonomisine dair kritik rakamlar açıklanacak.Hafta boyunca ECB'nin yanı sıra Yeni Zelanda, Kanada ve Güney Kore merkez bankaları faiz kararlarını duyuracak. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Mart ayı raporları ile üretim ve talep düzeyini paylaşacak.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Avrupa'da faiz kararı bekleniyor</h2>Avrupa Merkez Bankası (ECB), 11 Nisan Perşembe günü Nisan ayı para politikası toplantısı sonrasında faiz kararını açıklayacak. ECB'nin şimdilik Haziran ayında başlaması öngörülen faiz indirimleri öncesinde faizleri sabit tutması bekleniyor. Piyasalarda, çok güçlü bir şekilde oluşan beklenti Haziran ayında 25 baz puanlık bir indirim geleceği yönünde. ECB Başkanı Christine Lagarde'ın bu haftaki faiz kararı sonrası basın toplantısında Haziran'da olası faiz indirime yeşil ışık yakan mesajlar vermesi bekleniyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">ABD'de enflasyon verileri açıklanacak</h2>Fed'in faiz indirimlerine başlamasındaki temel veri setlerinden biri olan ABD'de tüketici enflasyonuna ilişkin Mart rakamları 10 Nisan Çarşamba günü açıklanacak. Ekonomistlerin, çekirdek enflasyonda tüketici enflasyonunun %3,7 seviyesinde gelmesini bekliyor. Şubat ayında bu veri %3,8 olarak gelmişti. &nbsp;Ardından 11 Nisan Perşembe günü ise ülkede üretici fiyatları verileri açıklanacak.ABD ekonomisine ilişkin geçen hafta açıklanan istihdam verileri, ABD ekonomisinin geçen ay beklenenden çok daha fazla istihdam yarattığını ve ücretlerin sabit bir oranda arttığına işaret etmişti. Bu veriler, enflasyon hızının yavaş veya ılımlı olabileceğini gösteriyor. Son aylarda güçlü istihdam verileri ve enflasyondaki yavaş ilerleme, Başkan Jerome Powell ve Fed yetkililerinin faiz indirimleri hususundaki "sabırlı" olma çağrılarını destekliyor.ABD'den bu hafta izlenecek olan bir diğer önemli gelişme ise Fed'in Mart ayı faiz toplantısına ilişkin tutanaklar olacak. Çarşamba günü Fed'in faiz kararına ilişkin detayları okuyacak olan piyasalar, istihdam verilerinin ardından daha önce üç olan faiz indirimlerinin bu yıl ikiye düşmesini fiyatlıyor.

Piyasalarda, yurt içinde yatırımcılar kısa bir haftaya hazırlanırken yurt dışında ise ABD ve Avrupa ekonomisi başta olmak üzere kritik veriler açıklanacak.

Yurt içi tatil, dışarısı kritik

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), piyasaların merakla beklediği Mart ayına ilişkin enflasyon verilerini açıkladı. TÜİK verilerine göre Mart'ta aylık tüketici enflasyonu %3,16 ile beklentilerin altında artış kaydetti. Veri öncesinde piyasa anketlerinde aylık bazda artış oranı beklentisi %3,5'ler düzeyindeydi. TÜFE'de yıllık artış oranı ise %68,50 olarak gerçekleşti.&nbsp;Veriler yılın ilk üç ayında enflasyonun %15 olduğunu gösterdi. Öte yandan Merkez Bankası'nın yıl sonu enflasyon tahmini %36 seviyesinde.&nbsp;Tüketici enflasyonu, bir önceki ay olan Şubat döneminde %4,53 olarak kaydedilmişti. Böylece Ocak ayında %6,70 olarak kaydedilen aylık enflasyonda yavaşlama Şubat ayının ardından Mart verilerinde de devam etti.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/3/3/1712180164084.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.80" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Hafta başında açıklanan İstanbul enflasyonu da Mart ayı için %3,93 olarak gelmiş ve yıllık enflasyon %78,25 olmuştu. İstanbul'da enflasyon 57 aydır aralıksız yükselmeye devam ediyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Üretici enflasyonu da gevşedi&nbsp;</h2>TÜİK'in açıkladığı bir diğer veri olan yurt içi üretici enflasyonu da Mart ayında yavaşladı ve %3,29 seviyesinde gerçekleşti. Mart verisiyle birlikte yıllık ÜFE %51,47 olarak gerçekleşti. Şubat ayında ÜFE %3,74 artışla yıllık %47,29 olarak gelmişti.<img src="https://images.aposto.com/2024/3/3/1712180222186.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.72" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Çekirdek enflasyon zirveyi gördü</h2>TÜİK verilerine göre Mart ayında yıllık çekirdek enflasyon %75,21 olarak gerçekleşti ve zirveyi gördü. Şubat ayında çekirdek enflasyon %72,89 olarak kaydedilmişti.Ana harcama gruplarına bakıldığında en yüksek aylık artış %13,08 ile eğitimde yaşanırken, %5,65 ile haberleşme ikinci, %3,95 ile lokanta ve oteller üçüncü sırada yer aldı.Yıllık en yüksek artışta %104,7 ile eğitim grubu zirvede yer aldı. Eğitimin ardından %94,97 ile lokanta ve oteller, %80,25 ile sağlık geldi.Endekste kapsanan 143 temel başlıktan 2024 yılı Mart ayı itibarıyla, 14 temel başlığın endeksinde düşüş gerçekleşirken, 8 temel başlığın endeksinde değişim olmadı. 121 temel başlığın endeksinde ise artış gerçekleşti.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Şimşek: 'Fiyat istikrarı hedefimize ulaşana kadar ne gerekiyorsa yapacağız'</h2>Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, X hesabı üzerinden &nbsp;enflasyon verilerine ilişkin açıklamalarda bulundu:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(51, 126, 72); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(51, 126, 72); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Aylık enflasyon, öngörümüz doğrultusunda Mart ayında geriledi. Para politikasındaki ilave sıkılaşma talepteki dengelenmeye önemli katkı sağlarken dış finansman imkanlarının daha da artması makro finansal istikrarı güçlendirecektir. Deprem hariç harcama kontrolüyle sıkılaşacak maliye politikası ile birlikte tüm bu gelişmeler enflasyon beklentilerinin çıpalanmasını sağlayacak ve dezenflasyon sürecini destekleyecektir. Birincil önceliğimiz olan fiyat istikrarı hedefimize ulaşana kadar ne gerekiyorsa yapacağız.”&nbsp;</blockquote>Aylık enflasyon Ocak ayında %6,70, Şubat ayında ise %4,53 seviyesinde gerçekleşmişti.

Yurt içi piyasalarda haftanın verisi olan Mart ayı enflasyon rakamları aylık bazda %3,16 ile beklentilerin altında artış kaydetti. Yıllık enflasyon ise %68,50’ye yükseldi. Enflasyon verileri, Şubat ayının ardından Mart ayında da tüketici fiyatlarındaki artış hızının yavaşladığına işaret etti. 

Enflasyon Şubat’ın ardından Mart’ta da hız kesti

Yurt içinde piyasaların merakla beklediği enflasyon verisi, bu hafta 3 Nisan Çarşamba günü TÜİK tarafından her zaman olduğu gibi saat 10:00'da açıklanacak. Türkiye genelinde enflasyon verisi öncesinde öncü veri olarak İstanbul enflasyonu ise İstanbul Ticaret Odası tarafından bugün duyurulacak. Perşembe günü ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), enflasyon açıklamasının ardından "Aylık Fiyat Gelişmeleri" raporu ile enflasyonun alt kırılımlarını &nbsp;detaylandıracak.Haftanın ilk günü gelecek bir diğer önemli veride ise İstanbul Sanayi Odası (İSO) ve Markit işbirliğiyle hazırlanan İSO Türkiye imalat sektörü PMI verisi olacak. Salı günü ise Ticaret Bakanlığı'nın Mart ayına ilişkin öncü dış ticaret verilerini yayımlaması öngörülüyor. Aynı gün Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) tarafından Mart ayına ilişkin otomotiv satışları da açıklanacak.Veriler bakımından yoğun gün olan Perşembe günü, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) haftalık sektör verilerini açıklayacak. Aynı gün TCMB para ve banka istatistiklerini yayımlayacak. TCMB haftalık bülteninde yurt dışı yerleşiklerin hareketleri, rezervler, parasal veriler ve yurt içi yerleşiklerin döviz pozisyonu öncelikli olarak izlenecek. Merkez Bankası, Şubat ayına yönelik reel efektif döviz kuru verilerini de duyuracak.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Piyasaların enflasyon beklentisi aylık %3,5 artış</h2><a fr-original-style="" href="https://www.bloomberght.com/piyasaya-gore-enflasyon-mart-ta-yuzde-70-e-dayanacak-2350282" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bloomberg HT tarafından gerçekleşen enflasyon anketinde</a> Mart ayı için yıllık enflasyon beklentisi %69 olmuştu. Aylık enflasyon için beklenti ise %3,5 olarak kaydedildi. Bu anket döneminde 2024 yılsonuna ilişkin enflasyon beklentisi %44 oldu. Bir önceki anket dönemindeyse yıl sonuna ilişkin enflasyon tahmini yüzde 42,6 seviyesindeydi.Reuters tarafından hazırlanan beklenti anketine göre ise TÜFE'nin Mart ayında gıda ve hizmetler kalemlerindeki artışların etkisiyle aylık %3,5 artması ve yıllık %69,1 seviyesine yükselmesi bekleniyor. Reuters'ın 11 ekonomistin katılımıyla gerçekleştirdiği ankete göre, enflasyonun 2024'ün sonunda Merkez Bankası'nın (TCMB) %36 tahminlerinin oldukça üstünde %43,75 olacağı öngörülüyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Şubat ayında enflasyon yıllık %67,07 seviyesindeydi</h2>Enflasyon Şubat'ta aylık bazda % 4,53'lük artışla yıllık olarak %67,07'ye yükselmişti. 2 aylık enflasyon ise %11,54 düzeyinde bulunuyordu. Piyasaların yakından izlediği işlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE'deki değişim, Şubatta aylık bazda %4,23, yıllık bazda ise %70,31 seviyesindeydi.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">ABD’de tarım dışı istihdamın yavaşlaması bekleniyor</h2>Küresel piyasalarda haftanın verisi olarak ön plana çıkan ABD tarım dışı istihdamı 5 Nisan Cuma günü gelecek. Mart ayında ABD ekonomisinde istihdamdaki artışın, Şubat ayındaki 275.000 artışa kıyasla yavaşlayarak 205.000 olması bekleniyor.&nbsp;Fed'in, Mart toplantısında ekonomik büyüme görünümünü yükseltirken bu yıl üç faiz indirimi görüşüne bağlı kalması, ekonomide "yumuşak iniş" umutlarını da artırdı. Bu açıdan ele alındığında yatırımcıların, enflasyonun ılımlı seyrettiği ancak ekonominin ciddi bir gerilemeden kaçındığı "yumuşak iniş" için hazırlandığına dair güven duyduğu bir ortamda Cuma günkü istihdam raporu büyük önem taşıyor.Haftanın ajandasında küresel piyasalar için kritik bir başka veri ise Avro Bölgesi'nde Çarşamba günü gelecek olan Mart ayı enflasyon rakamları olacak. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat), Avro Bölgesi ve Avrupa Birliği'nin (AB) Şubat enflasyonu Ocak ayındaki %2,8 seviyesinden %2,6'ya inmişti. ECB'nin yaz aylarında faiz indirimine gidebilmesi için bu oranalrın daha da düşmesi gerekiyor.

Piyasalarda bu hafta yurt içinde kritik enflasyon verisi beklenirken ABD'de ise tarım dışı istihdam ve Avrupa’da da Mart ayı enflasyon rakamları gelecek. 

Mart ayı enflasyonu belli oluyor

Piyasalarda bu hafta tam anlamıyla bir merkez bankası rüzgarı esecek. Başta Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) olmak üzere Fed, İngiltere, Çin, Japonya gibi küresel ekonomide söz sahibi ülkelerle birlikte toplamda 24 merkez bankası faiz kararını açıklayacak. Yatırımcıların ve ekonomistlerin tüm odağının merkez bankalarında olduğu haftada yurt içinden konut fiyatları, kapasite kullanım oran ve yabancı ziyaretçi sayıları da izlenecek. Yurt dışında ise Çin ve Avrupa ülkelerinden enflasyon verileri ile ABD'de ödemeler dengesi rakamları ön plana çıkıyor. Bu hafta Almanya'dan ZEW ve Ifo endeksleri de ülke ekonomisine ışık tutacak veriler olarak ekranlara düşecek.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">TCMB'den faiz hamlesi beklenmiyor</h2>TCMB Para Politikası Kurulu, Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan başkanlığında 21 Mart Perşembe günü toplanacak. Aynı gün saat 14.00'te faiz kararı açıklanacak. Piyasalarda güçlü bir şekilde TCMB'nin faizleri değiştirmeyeceği beklentisi hâkim. Geçen ay yapılan PPK toplantısında politika faizi yüzde 45 seviyesinde sabit tutulmuştu.AA Finans PPK Beklenti Anketi'nde ekonomistlerin politika faizindeki değişikliğe ilişkin beklentilerinin medyan değeri, faizin yüzde 45'te sabit bırakılması yönünde oldu. Anket sonuçlarına göre, ekonomistlerin politika faizi beklentileri yüzde 45-47,50 arasında yer aldı. Foreks tarafından yapılan ankete katılan 24 ekonomistin 20'si faizin sabit bırakılacağı beklentisini dile getirirken, 3'ü faizin 250 baz puan, 1'i ise 500 baz puan seviyesine yükseltilmesini bekliyor.Faizleri değiştirmesi beklenmeyen TCMB'nin karar metninde ise sıkılaştırma söyleminin dozunun artması güçlü olasılıklar arasında. Ayrıca para politikasına destek amacıyla makro ihtiyati tedbirlere yenileri de eklenebilir.TCMB'nin piyasa katılımcıları anketinde de cari ay sonuna yönelik beklenti 45, 3 ay sonrası için ise yüzde 46,85 oldu. 12 ay sonrası için politika faizi beklentisi de yüzde 36,62'den yüzde 36,96'ya çıkmıştı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bu hafta açıklanacak bilançolar</h2>Payları Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerde 2023 son çeyrek bilançoları gelmeye devam ediyor. Bu hafta bilanço açıklaması beklenen şirketler arasında Teknosa, Turkcell, Anadolu Efes, Migros, ebebek, MLP Sağlık ve Oba Makarnacılık bulunuyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Gözler Powell'ın mesajlarında</h2>Bu hafta faiz kararını açıklayacak merkez bankalarından biri de ABD Merkez Bankası (Fed). 20 Mart Çarşamba akşamı TSİ 21.00'de açıklanacak faiz kararında Fed'in oranları değiştirmesi beklenmiyor. Faiz kararının ardından Fed Başkanı Jerome Powell'ın basın toplantısı faiz oranından çok daha büyük önem taşıyor. Powell'ın Fed'in faiz politikasına ilişkin demeçleri ve mesajları piyasaların seyrinde belirleyici olabilir.Fed, faiz kararıyla birlikte makroekonomik tahminlerini de güncelleyecek. Piyasalarda oluşan beklentilere göre, FOMC'den 2024 için enflasyon tahminini yukarı yönde revize gelebilir.Bloomberg tarafından yapılan ve 49 ekonomistin katıldığı ankette Fed’in enflasyonda görülen son yükselişe rağmen bu sene için 3 faiz indirim beklentisi değişmedi. Ekonomistlere göre Fed gelecek haftaki toplantıda faizlerde değişikliğe gitmeyecek ve yüzde 5,25-5,5 aralığında tutacak. Politika yapıcıların ilk faiz indirimini Haziran ayında yapması bekleniyor. Çoğu katılımcı bu yıl 3 veya daha fazla indirim bekliyor.Fed ve TCMB gibi bu hafta faiz kararını açıklayacak merkez bankaları arasında Çin Merkez Bankası (PBoC), Japonya Merkez Bankası (BoJ) ve İngiltere Merkez Bankası (BoE) gibi küresel ekonomide söz sahibi ülkeler bulunuyor. Bu ülkeler dışında İsviçre, Brezilya, Avustralya gibi ülkelerin de aralarında bulunduğu 24 ülkeden faiz kararı bu hafta açıklanacak.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bitcoin fiyatları zirveden döndü mü?</h2>2021'in son baharındaki 69 bin dolar seviyesini Mart başında geçerek rekor tazeleyen Bitcoin fiyatları geçen hafta 73 bin doların üzerine kadar tırmandı. Bitcoin yatırım fonlarına onay gibi kripto varlıklar lehine işleyen süreçler sonrasında gelen zirveyle birlikte Bitcoin fiyatlarının artık ekonomik verilere tepki verebileceği konuşuluyordu. ABD çekirdek enflasyonda 8 ayın en hızlı artışının gerçekleştiği geçen haftanın son 2 gününde Bitcoin fiyatları da düşüşe geçti. 73 bin dolar zirvesinden 24 saat içerisinde 65 bin dolara hızla gerileyen Bitcoin, haftayı 68 bin doların hemen altında tamamlamıştı.Bitcoin fiyatları için bu hafta Fed'in faiz kararı sonrasında vereceği mesajlar büyük önem taşıyor. 2024 yılında 3 faiz artışı beklentisinin korunup korunmayacağı, ilk faiz indiriminin ne zaman geleceği sorularına yanıt niteliği taşıyan mesajlar Bitcoin için yön belirleyici olabilir.

Piyasalarda bu hafta tam anlamıyla bir merkez bankası rüzgarı esecek. Başta Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) olmak üzere Fed, İngiltere, Çin, Japonya gibi küresel ekonomide söz sahibi ülkelerle birlikte toplamda 24 merkez bankası faiz kararını açıklayacak.

Merkez bankaları haftası başlıyor

Türkiye'de fintech ekosisteminin iyzico girişimi ile yakından tanıdığı Barbaros Özbuğutu, geçtiğimiz aylarda 30 milyon dolar sermaye ile kendi girişim sermayesini kurdu. 2013 yılında ortağı Tahsin Isın ile iyzico'yu kuran Barbaros Özbuğutu, şirketin çoğunluk hisselerinin 2019 yılında PayU'ya satışı ile başarılı bir exit gerçekleştirmişti. Girişimci olarak başladığı yolculuğunda bir süredir yatırımcı gömleğini de giyen Barbaros Özbuğutu, DeBa Ventures ile erken aşama girişimlere finansal desteğin yanı sıra fintech ekosistemindeki tecrübelerini de aktaracak.&nbsp;Barbaros Özbuğutu, fintech alanındaki görüşlerini, sektöre girmek isteyen yeni girişimcilere tavsiye niteliğindeki fikirlerini ve önerilerini Aposto Fintech okurları için paylaştı.Yeni yatırımınız DeBa Ventures ile başlayalım. Kısaca DeBa Ventures’ı nasıl tanımlıyorsunuz? Yeni girişiminizde hedefleriniz neler?&nbsp;&nbsp;Girişim sermayesi olarak kurduğumuz DeBa Ventures ile iş fikirlerine erken aşama yatırımları yapıyoruz. Yatırım tutarlarımız 100-500 bin dolar aralığında değişiyor. Destekleyeceğimiz girişimler fintech ağırlıklı olacaktır, ancak farklı alanlarda da yatırımlar yapabiliriz. Özellikle B2B projeleri çok seviyoruz. Henüz fikir aşamasındaki, ufak ufak yola çıkılmış olan yani pre-seed denilen tohum öncesi yatırımlar veya tohum yatırımlar öncelikli hedeflerimiz. Kısacası, büyüme aşamalarına kadar, hangi aşamada olursa olsun yatırım yapmayı seviyoruz.&nbsp;Erken aşamalarda paranın dışında değerli katkılarımızın olabileceğine inanıyoruz. Tüm aşamalardan bir kere geçmiş bir girişimci olarak erken aşamada yaşanabilecek problemleri önceden görebiliriz; doğru soruların sorulması ve yönlendirmelerimizle girişimlerin daha hızlı yol almasını sağlayabiliriz.DeBa Ventures’ın odaklanacağı herhangi bir coğrafi bölge var mı?DeBa'yı kurduğumuzda suni bir limit getirmek istemedik. Her coğrafyada inanılmaz girişimciler; çözülmeyi bekleyen problemler var. O nedenle dünyanın her yerine yatırım yapabiliriz. İlk yatırımlarımızdan birini Peru'da yaptık. UBER şoförlerine kendi arabalarını alarak çalıştırma ve finansmanı geri ödeme çözümleri sunan bir girişim. Bir İtalyan ve bir İspanyol girişimci bölgede ciddi bir problemi çözüyorlar. Bir de eSIM teknolojisine odaklanan bir girişim olan Roamless yatırmımız var. Bundan sonraki yatırımlarımızda bize ulaşan, bizim ulaşabildiğimiz girişimler nerede olursa olsun yatırım yapmak istiyoruz.Bizlere kısaca girişimcilik hikayenizi anlatır mısınız? Nasıl karar verdiniz ve hangi süreçlerden geçtiniz?Girişimcilik ekosistemiyle Almanya’da dünyanın en büyük kredi kartı ve ödeme işlemcilerinden First Data'da çalışırken tanıştım. Klasik bir beyaz yakalıydım. Sonrasında Klarna'ya transfer oldum. Ben transfer olduğumda çok da küçük bir şirket değildi. Klarna'nın küresel ölçekteki 180. çalışanıydım.&nbsp;Klarna’da doğrudan kurucularla çalışma fırsatı buldum ve hatalar da yaparak çok şeyler öğrendim. Bu süreç değer döngüsünün nasıl çalıştığını anlamamı sağladı. Bir şirkette çalışarak emek veriyorsunuz, katkı sağlıyorsunuz. Bir adım ötesinde yönetici olarak sorumluluklar alıyorsunuz. Günün sonunda oluşturulan değerin en büyük kaymağını yatırımcılar ve hissedarlar yiyor.&nbsp;Ben Klarna'ya başladığımda Almanya operasyonu yoktu, şirket değerlemesi 300 milyon dolar civarındaydı. Ekibimle birlikte Almanya operasyonunu kurduk ve 2 sene sonra şirket değerlemesi 1 milyar dolara yükseldi. Aradaki 700 milyon dolarlık artışta ekibimle birlikte kattığım değer çok büyüktü ve çok iyi bir maaş alsam bile 700 milyon doların yanına bile yaklaşmıyordu. Bu aşamada girişimciliği ve değer pastasından daha fazla pay almam gerektiğini düşündüm. Böylece girişimci olmaya karar verdim.Girişimciliğe ilk adım attığınız dönem ile bugün bir fintech girişimcisinin karşılaştığı ortam arasında ne gibi farklılıklar görüyorsunuz?&nbsp;Girişimcilik, son 10 yıl içerisinde değişti. Bazı noktalarda eskiden kolay olan şeyler zorlaşırken zor olan şeylerin iyileştiğini söyleyebilirim. Biz yola çıktığımızda bu işlere atılan 1-2 şirket vardı ve ilk başlayan olma avantajını kullanabildik. Şu anda orası çok daha kalabalık ve artık kendini ayrıştırmak çok daha zor.&nbsp;Bizim dönemimizde bir dezavantaj olarak paraya ulaşım bu kadar kolay değildi. Yatırımcı sayısı sınırlıydı, daha küçük miktarlarla daha fazla şeyler yapmak durumundaydık. Şimdi artık daha büyük yatırımlar alarak işlerinizi daha hızlı ilerlemek mümkün. O zamanlar yazılımcılara ulaşmak da kolaydı. Şirket sayısı arttıkça artık doğru insan kaynaklarına ulaşma şansı da azaldı. Pasta büyüdükçe daha çok malzemeye ihtiyaç var ve malzeme üretmekte de zorlanabilirler. <img src="https://images.aposto.com/2024/2/3/1710326807142.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.75" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Editörümüz Hüseyin Koyuncuoğlu, Barbaros Özbuğutu ile birlikte.Bankalar ile fintechler arasındaki iletişim/etkileşim ne durumda sizce?Fintech ekosisteminin ilk geliştiği zamanlarda çok cesurca meydan okumalar vardı. Bankaları ortadan kaldıracağını iddia edenler vardı. Bankacılık olacak ama bankalar olacak mı gibi iddialı konular tartışılıyordu. Aradan 15 yıl geçti ve şunu artık çok net görebiliyoruz. Bankalar hâlâ burada ve olmaya da devam edecekler. Bu ekosistem için önemli bir öğrenim oldu.Biz de DeBa olarak neobank projelerine yönelelim gibi bir durumda değiliz. Ancak şunu görebiliyoruz; bankalar halen var ama bankaların altyapısı artık eskiyor. Burada bankacılık altyapısını güçlendiren bir probleme odaklanan ve çözen girişimler bence çok popüler olacak. Çözümlerini tek bir coğrafyada değil de global ölçekte düşünen ve sunan projeler daha da ön plana çıkacak.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(17, 84, 173); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(17, 84, 173); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Sorunları çözmüşüz ancak global düşünmemişiz.”</blockquote>Benim de bizzat tanıştığım SWIFT’in eski çalışanlarından oluşan bir ekip, SWIFT altyapısındaki en büyük problem IBAN doğrulama hizmetine odaklanıyor. IBAN sisteminde gerçekleşmeyen işlemler için SWIFT'e alternatif bulmak yerine tüm bankalarla entegre bir şekilde IBAN doğrulama çözümü sunuyorlar. Böylece sistemin bir problemini çözüyorlar. Bu sorunu Türkiye'deki arkadaşlarıma anlattığımda biz de böyle bir sorun olmadığını söylediler. Bizim kendi sistemimizde bu sorunları çözmüşüz ancak bunu global düşünmemişiz. Kendi içimizde çözdüğümüz bu sorunu küresel bankacılık arenasına taşımamışız. Bence Türkiye'de olması gereken 42. kez iyzico'nun yaptığı işi yapan olmaya odaklanmak yerine bankacılık yapısı içerisindeki problemlere odaklanmak ve bunu küresel anlamda ele almanın çok daha değerli olduğunu düşünüyoruz.Bu hikayede bir diğer önemli husus da SWIFT'in üst düzey çalışanları kendi hikayelerinden çıkarak bir probleme odaklanmışlar. Ülkemizde girişimcilik algısı hâlâ gençlikle özdeşleşiyor. Dünyaya baktığımızda en başarılı girişimciler 40 yaş üzerinde. Uzmanlığınız olduğu alanda girişimciliğe yönelmek Türkiye'de ihtiyacımız olan bir konu bence. Bizde de üst düzey bankacıların bankadan ayrılıp dışarıda sorun çözmeye, girişimciliğe odaklanmaları gerekiyor. Türkiye'de bu şekilde bir kültür yok. Bizde çalışan birisi şirketten ayrılıp aynı alanda çalışan bir şirket kurduğunda ona önce tüm kapılar kapanıyor. Her şeyi kendi yapacağım yaklaşımı ile büyüme ve kalite sınırlı kalıyor. Satın alma kültürü oluşturmamız lazım. Holdinglerimiz daha vizyoner düşünmeli. Önümüzdeki daha zorlu yol Türk şirketlerinin satın alma kültürünün gelişmesi ekosistemin sağlığı açısından çok önemli.DeBa Ventures olarak yatırımlarınızdan elde ettiğiniz kârın %10’unu doğrudan çalışanlarla paylaştığınız bir sisteminiz var. Bu uygulamayla neyi amaçlıyorsunuz?DeBa olarak yaptığımız yatırımlarda elde ettiğimiz kârın %10'unu hisse sahibi olmayan çalışanlarla paylaşacağız. Çok büyük bir miktar olmasa da 3-4 yıl içerisinde bunun yaygınlaşmasına vesile olmak istiyoruz.Kapitalist düzenin açıklarından biri de paranın emekten daha fazla kazanıyor olması. Bu kurguda daha çok emek veren değil de parası olan kazanıyor. Bu sistem devam ettiği sürece muhtemelen para bir gün tek bir kişide toplanacak ve sistem patlayacak. Oraya gitmemesi için şimdiden bu durumun sürdürülebilirliğini sorgulamamız lazım. Kazancımızı ve oluşturulan değeri daha adil bir şekilde paylaşmayı başarabilirsek o zaman bir kişinin bu kadar parası olmayacak. Biz DeBa olarak küçük bir fonuz ve etkimiz dünyayı değiştirmek için yeterli olmayacak. İstediğimiz şey bir standart oluşturmak. Konuştuğum diğer fonların hepsine mantıklı geliyor ve uygulamak istiyorlar.

Girişimci olarak iyzico ile adını duyduğumuz Barbaros Özbuğutu ile Aposto Fintech'in bu haftaki sayısında özel bir söyleşi yaptık. Girişimcilik hikayesini, yeni oluşumu DeBa Ventures'ı konuştuğumuz Özbuğutu ile Türkiye'de ve dünyadaki fintech ekosistemini ele aldık, başarılı bir girişim için ipuçlarını sorduk.

Girişimcilikten yatırımcılığa: Bir fintech yolculuğu

Piyasalar veriler bakımından oldukça zengin bir haftaya başlıyor. Yurt içinde cari denge, bütçe rakamları, işgücü istatistikleri ile sanayi üretim rakamları ön plana çıkıyor. Yurt dışından ise ABD tüketici fiyatları haftanın merakla beklenen veri setini oluşturuyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">2024'ün ilk işsizlik rakamı gelecek</h2>Piyasalarda haftanın açılışında 2024 yılı Ocak ayına ilişkin işgücü verileri açıklanacak. Bu sabah saat 10.00'da TÜİK'ten gelecek verilerde işsizlik oranının yüzde 9'un altındaki seyrinin devam edip etmediği takip edilecek. İşsizlik oranı 2023'ün son çeyreğinde üç ayda yüzde 9'un altına inerek 2023 yılını yüzde 8,7 düzeyinde noktalamıştı.2023 Aralık itibarıyla Türkiye'de 3 milyon 98 bin işsiz ve Cumhuriyet tarihinin en yüksek istihdam seviyesi olan 32 milyon 56 bin çalışan bulunuyor.Geçen yılın Ocak ayında işsizlik oranı %9,7 düzeyindeydi. Son 1 yılda en yüksek işsizlik oranı 2023 Şubat dönemindeki %10,1 olmuştu.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ocak ayı cari denge verisi açıklanacak</h2>Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Salı günü haftanın bir diğer önemli verisi olan 2024 yılı Ocak ayı için ödemeler dengesi istatistiklerini açıklayacak. AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının Ocak ayında 2 milyar 460 milyon dolar açık verdiğini tahmin ediyor. Cari denge geçen ay açıklanan Aralık verilerinde 2,1 milyar dolar açık vermişti. 2023'ün tamamında açık 45 milyar milyar dolar olarak gerçekleşti.Şubat Ayı Piyasa Katılımcıları Anketi'nde bir önceki anket döneminde 34,4 milyar dolar olan yıl sonu cari işlemler açığı beklentisi, 34,6 milyar dolara çıktı. Gelecek yıl için cari işlemler açığı beklentisi ise 32,9 milyar dolara gerilemişti.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Merkezi Yönetim bütçe dengesi verileri</h2>Hazine ve Maliye Bakanlığı, Şubat ayına ilişkin Merkezi Yönetim bütçe dengesi verilerini ise haftanın son işlem gününde açıklayacak. 2024 yılının ilk ayında bütçe 150,7 milyar TL açık verdi. Ocak 2023’te bütçe 32,2 milyar TL açık vermişti. Faiz giderleri yüzde 466,9 artışla 121,1 milyar TL oldu ve bütçe açığı artışında rol oynadı.Yurt içinde diğer öne çıkan veriler; ticaret satış hacim endeksi, ciro endeksleri, inşaat maliyet endeksi, konut satışları, özel sektörün yurt dışından sağladığı kredi borcu ve tarım ÜFE olacak. TCMB "Piyasa Katılımcıları Anketi" sonuçları da gündemde yer alıyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), faktoring, finansal kiralama ve finansman şirketlerinin Ocak ayı bilanço tablolarını Çarşamba günü yayımlayacak.Şirketlerin 2023 yılı 4. çeyrek finansal sonuçları gelmeye devam ederken bu hafta Ülker, BİM, Coca Cola İçecek, Akenerji, Doğuş Otomotiv ve Koç Holding'in 2023 yılı mali tabloları yayımlanacak.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bu hafta enflasyon, haftaya Fed&nbsp;</h2>ABD enflasyon verileri, Salı günü açıklanacak ve Fed'in faiz indirimlerine ne zaman başlayacağına dair ipuçları aranacak. Ocak ayında %0,3 ile beklentilerin üzerinde gelen ABD enflasyonunda Şubat verilerinde yüzde 0,4 artış bekleniyor. Enflasyon sonrası Perşembe günü açıklanacak olan perakende satış verileri de izlenecek. Ülkede perakende satışların iki aylık düşüş serisinin ardından Şubat ayında %0,8 civarında yükseleceği öngörülüyor. Fed, Mart ayı faiz kararını gelecek hafta açıklayacak.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">70.000 doları aşan Bitcoin'de trend sürecek mi?&nbsp;</h2>Küresel piyasalarda tüm gözler Bitcoin liderliğindeki kripto varlıklarda. 70 bin dolar sınırını aşarak rekor tazeleyen Bitcoin'de grafikler bu hafta çok daha yakından takip edilecek. Bitcoin'deki yukarı yönlü trendin zirveye yaklaşmasıyla ETF'lere milyarlarca dolarlık giriş, Bitcoin'deki yükselişi destekliyor. 2021 yılındaki Bitcoin'in yükselişi sonrasındaki "ani gerileme" dönemindeki şirket iflasları, yüksek yatırımcı zararları nedeniyle, yeni yükseliş dalgası sonrasındaki süreç yakından izleniyor.

Piyasalarda bu hafta, yurt içinden ve dışından kritik veriler gelecek. Yurt içinde cari denge, bütçe verileri, işsizlik oranı ve konut satışları ile ABD’de tüketici enflasyonu verileri ekranlara düşecek.

Piyasalarda veri haftası

Dinamik ve gelişime açık yapısıyla ön planda olan fintech ekosistemi, her dönem kendi içerisinde çok net trendler geliştirmeyi başaran alanların başında yer alıyor. Türkiye'de yeteri kadar ses getirmese de Buy Now Pay Later (Şimdi Al Sonra Öde), pandemiyle birlikte çeşitlenen ödeme yöntemleri, açık bankacılık ve blockchaini önceki trendler olarak sayabiliriz. 2024 ve yakın gelecekteki trend ne olacak sorusuna yanıt vermek de pek zor değil aslında.Birçok alanda olduğu gibi 2024 yılında fintech alanında da yapay zeka teknolojileri, yeni trendlerin baş aktörü olacak.Teknoloji, yapay zeka, makine öğrenimi ve gelişmiş veri yetenekleri, günümüzde finansal çözümleri daha erişilebilir ve kapsayıcı hâle getirmenin yollarını araştıran bankalar ve fintechlerin kullanabileceği en güçlü araçlar arasında. Teknolojiyi hızlandırmaya yönelik değişimin, fintech ortaklarının daha fazla kabul görmesiyle birleşmesi, müşterilerin ihtiyaçlarını gerçek zamanlı olarak karşılayabilecek daha yetenekli bir ekosistem anlamına geliyor.Fast Company'e&nbsp;yazan Pagaya Technologies'in Büyümeden Sorumlu Üst Düzey Yöneticisi Leslie Gillin, fintech ekosistemi ve <a fr-original-style="" href="https://www.fastcompany.com/91025397/5-changes-to-expect-in-the-2024-consumer-financial-ecosystem" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tüketici finansmanı için 2024'ün trendlerini</a> ele alırken yapay zekanın öneminin altını çiziyor. Gillin'e göre, kredilerde, ödemelerde ve diğer bankacılık çözümlerinde yapay zeka,&nbsp;bu yıl için beklenen 5 kritik değişimde büyük bir paya sahip olacak:1- Bankalar, kredilerde AI kullanımını artıracak&nbsp;Piyasa düzenleyicilerinin yapay zeka teknolojisine odaklanması ve daha yenilikçi kredilendirme çözümlerine yönelik tüketici talebinin artmasıyla birlikte bankalar, 2024 yılında yapay zekayı kredi sistemlerine tamamen entegre etmeye hazırlanıyor. Mevcut durum itibarıyla bankalar, tüketicinin kredi ürünlerine talebini karşılamakta zorlanıyor. Bu durum da bankaların yeni teknolojilerin desteğiyle daha hızlı yenilik yapmasını gerektiriyor.&nbsp;Gillin'in ABD bankacılık sistemi için açıkladığı bu durum, Türkiye'deki bankacılık sistemi ve finansal teknolojiler üreten şirketler için de çok farklı değil. Üstelik yüksek faiz oranları nedeniyle Türkiye'de bankaların kredilerde daha seçici davranması gerektiği için, özellikle skorlama çözümlerinde yapay zekanın sürece daha fazla dahil olacağını öngörebiliriz.2- Yapay zeka başta olmak üzere teknolojilerin ekosistemde kullanımına yönelik standartlar gündeme daha fazla gelecek2024 yılında düzenleyicilerden yapay zeka, makine öğrenimi ve açık bankacılık verilerinin bankacılık alanındaki kullanımına ilişkin daha fazla rehberlik etmesi bekleniyor. Gillin, geçen yıl yapay zeka kullanan bankalara bir kredi başvurusunun reddedildiğinin nasıl bildirileceğine ve açık bankacılık verilerinin kullanımına ilişkin tüketici gizlilik standartlarına dair rehberlik sağlamak amacıyla iki düzenleyici kılavuz getirildiğini hatırlatıyor.&nbsp;Gillin, düzenleyicilerin bankalara bu teknolojileri nasıl kullanabilecekleri konusunda daha net açıklamalar yapmasının, yapay zekanın piyasada daha fazla benimsenmesini sağlayacağını düşünüyor. Uzaktan müşteri edinmenin esasları, lisanslama süreçleri ve KVKK gibi konularda rehber niteliğinde düzenlemeler gelirken kripto varlıklar için beklenen regülasyon da Türkiye için benzer beklentileri yansıtıyor.3- Satış noktası finansman çözümlerinin yükselişi sürecekŞimdi Al Sonra Öde, mikro krediler gibi satış anında sunulan kredi seçenekleri dünyada olduğu gibi Türkiye'de de son dönemde yaygınlaşıyor. Özellikle kredi kartına yönelik düzenlemeler, alışveriş kredisi gibi seçeneklerin daha da büyümesini destekliyor. ABD için bir araştırma yapan McKinsey, POS kredilerinin toplam tüketici kredileri içindeki payının %10'ların altından hızla %15'ler seviyesine yükseldiğini gösteriyor. ABD'liler için birkaç yıllık bir geçmişe sahip olan Şimdi Al Sonra Öde ve alışveriş kredilerinden faydalananların sayısının 2023'ün sonu itibarıyla 82,1 milyon kişiye ulaştığı biliniyor.Gillin, geleneksel kredi veren bankaların da alana girmesiyle bunun devam edeceğini düşünüyor. Geçen iki yılda büyük satın almalar ve yeni platformların yanı sıra birçok pazar lideri satıcının önde gelen POS finansman sağlayıcılarıyla ortaklıklar kurmasına tanık olmuştuk. Fintech platformlarının yanı sıra 2024'te geleneksel bankaların da bu platformları hizmetlerine entegre etme konusunda daha fazla çaba göstereceği tahmin ediliyor.4- Bankalar ve fintechler arasındaki işbirlikleri artacakBankalar, yeni teknolojiyi kendi bünyelerinde geliştirmek yerine üçüncü parti teknoloji sağlayıcılarıyla çalışarak en son teknoloji uygulamalarıyla güncel kalabileceklerinin, gelirlerini artırabileceklerinin ve maliyetlerden tasarruf edebileceklerinin farkında. Açık bankacılık, hizmet olarak bankacılık (BaaS), yapay zekayla geliştirilmiş müşteri hizmetleri ve yeni ödeme ürünleri teklifleri, banka-fintech ortaklıklarının geliştirildiği alanlar oldu.5- Özel kredi şirketleri pazara daha fazla yatırım yapacak&nbsp;Türkiye'de olduğu gibi tüm dünyada faiz oranlarındaki artış ve yeni oluşan ekonomik şartlar, küresel mali krizden bu yana özel kredi yatırımcıları için ideal bir pazar yarattı. 2024 yılında, özellikle faiz oranları istikrara kavuştukça kredi ürünleri geliştiren fintechler ve bankalarla birlikte pazarın yeni oyuncularla büyüyeceği öngörülüyor. Gillin de özel krediler gibi istikrarlı, çeşitlendirilmiş finansman kaynaklarına yönelik talebin artacağını düşünüyor.

Tüketicilerin değişen ihtiyaçları, finansman çözümleri ve fintech platformları açısından bu yıl, tüketici kredileri alanında yapay zekanın başrolde olduğu önemli gelişmeler yaşanabilir.

Tüketici kredilerinde 2024'te beklenen 5 değişim

Açık bankacılıkla banka hesaplarını daha kolay yöneten işletmeler ve bireysel kullanıcılar, ödeme ve tahsilat konularında artık birçok seçeneğe sahip. Kullanıcılar, gelişen ve dönüşen fintech ekosistemi sayesinde finansal süreçlerini mekandan ve zamandan bağımsız bir şekilde hızlandırıyor, basitleştiriyor ve daha verimli hâle getiriyor.Kullanıcılara bankacılık ve finans konularında etkin bir dijital deneyim sunan bu sürecin mutfağında, bir gelişim ve dönüşüm hikayesi yaşayan fintech platformları yer alıyor. Oldukça genç sayılabilecek fintech ekosisteminde 6. yaşını kutlayan AKÖde, 5 yıl önce gençlerin finansal ihtiyaçlarını karşılayabilmek adına Tosla çözümüyle çıktığı yolda bugün artık kurumsal işletmelerin de ihtiyaçlarını karşılama noktasında iddialı adımlar atıyor. AKÖde'nin Tosla ile hayata geçirdiği dönüşüm, aslında sektörün de son 5 yıllık hikayesini özetliyor.Tosla, bireysel kullanıcılara sunulan finansal çözümleri, kurumsal hayatın ihtiyaçları doğrultusunda geliştirerek işletmelere sağladığı çözüm ve hizmetlerin tamamını Tosla İşim adı altında topladı. Başlangıçta 13 yaşından itibaren gençlere yeni nesil bankacılık ve ödeme çözümleri sunarak yola çıkan Tosla, şimdi mevcut hizmetlerini Tosla İşim ile şirketlere de taşıyor. Tosla İşim, işletmelere banka hesaplarını, sanal ya da fizikî POS'larını tek noktadan yönetebilme, ödeme ve tahsilat süreçlerinde yeni nesil çözümler, işbirlikleri ile e-ticarette müşterilere kredili ödeme çözümleri gibi farklı deneyimler sunuyor.Tosla ile güçlü bir dönüşüm performansına imza atan AKÖde'nin Genel Müdürü Emel Arseven ile sektörün dünden bugüne dönüşümünü değerlendirdiğimiz bir söyleşi yaptık.Fintech ekosisteminde son 5 yılda neler değişti? Neler daha farklı sizce?Beş yıl öncesinde banka tarafında çalışan bir yönetici olarak fintechlerle işbirliklerini konuşuyordum. Aslında bu açıdan bakıldığında her iki tarafı da deneyimlemiş bir yönetici olarak 5 yıl öncesi ile günümüz arasındaki en önemli farkın kesinlikle bilinirlik olduğunu söyleyebilirim. Bankalar, fintech ile çalışmaktan imtina ediyor, tam olarak güvenemiyorlardı. Dolayısıyla süreçler yavaş ilerleyebiliyordu. Elbette ki çok hızlı yapabilenler de vardı. Bugün geldiğimiz noktada ise operasyonel süreklilik ve öncelikler açısından 5 yıl öncesindeki sıkıntıların önemli bir bölümünü aştığımızı söyleyebilirim.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(17, 84, 173); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(17, 84, 173); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"TÖDEB, Merkez Bankası ve BDDK etkinliği çok önemli."</h2></blockquote>Son 5 yıllık süreçte Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Birliği'nin (TÖDEB) varlığı ve etkinliği de konuşulmalı. Sektörün bilinirliliğini artırma açısından önemli çalışmalar yapan TÖDEB, fintech ekosisteminin gelişiminde ciddi bir paya sahip. Merkez Bankası'nın destekleri de çok etkili oldu. Cumhurbaşkanlığı Dijitalleşme Ofisi ve Merkez Bankası başta olmak üzere tüm bürokrasinin gündeminde finansal teknolojileri güçlendirmek var. Buna yönelik eylem planları da yapılıyor. Özellikle yeni düzenlemeler sektörün yönetilebilirliği açısından oldukça önemli. Herkes kendi anlayışında ürün geliştirirken artık bazı konular bir standarda oturacak. Böylece fintech ekosistemi, bankacılık sektörüne daha da yakınlaşacak.Bankacılık sektörü ve fintech platformları arasında artık bir 'güven' sorunu yok diyebilir miyiz?&nbsp;Fintech sektörümüzde güvenle ilgili bir sıkıntı olduğunu söyleyemeyiz. Sıkıntı olabilecek hususları da tüm sektöre mal etmek yanlış olur. 5 yıl öncesiyle kıyasladığımızda bankaların da finansal teknoloji geliştiren şirketlere yönelik temkinli duruşu artık aşıldı. Günümüzde daha çok iş modellerinin doğru anlaşılabilmesi ve anlatılabilmesi hususunda bir sıkıntı olduğunu görüyorum.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(17, 84, 173); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(17, 84, 173); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"Aksaklıklarda hem banka hem de fintech platformunun müşterileri etkileniyor." </h2></blockquote>Bankalar ile fintech ekosistemi arasındaki mevcut iletişimi nasıl değerlendirirsiniz?Bankalar ile finansal teknoloji şirketleri arasında sürekli bir iletişim ve yürütülen operasyonel süreçler var. İletişimi ve operasyonel akışı çok iyi oturtmuş bankalar var. Ancak bazı bankalarımızda bekleme süreleri çok fazla olabiliyor ve standart sorunlar yaşanabiliyor. Burada yaşanabilecek aksaklıklarda etkilenen taraf, bankanın ve fintech platformunun müşterileri oluyor. Aksaklıkların giderilmesi ve sürecin geliştirilmesi konusunda TÖDEB, Merkez Bankası ve BDDK arasındaki çalışmalar devam ediyor. Devam eden çalışmaları standardizasyonun geliştirilmesi gibi deneyimi iyileştirecek hususlar olarak özetleyebiliriz.Banka iştiraki bir fintech platformunu yönetme deneyimini okurlarımıza nasıl özetlersiniz?Bankadan çıkarak bir fintech şirketini yönetmeye başladıktan sonra şunu fark ettim: Bankalarda dönüşüm için sürekli içeriyi ikna etmeye çalışırken fintech platformu olduğunuzda daha dışarıya dönük olabiliyorsunuz. Çok farklı firmalarla biraraya geliyoruz. Çok farklı işbirlikleri yapıyoruz. Bu işbirliklerini güçlendirmeye ve iyi bir seviyeye taşımaya çalışıyoruz. Bir banka iştiraki olarak platform hizmet modeli sunmak için yola çıkmış olmamız kendi içerisinde oldukça iddialı. Belirli bir noktaya getirmeyi de başarabildik. Bu süreçte Akbank iştiraki olmamıza rağmen sektördeki tüm bankalara eşit ve mesafeli duracağız dedik. Bunun somut adımlarını da attık.

Türkiye'de Tosla markasıyla 5 yılını kutlayan AKÖde'nin Genel Müdürü Emel Arseven, Aposto Fintech'in ilk konuğu oldu. Arseven ile Türkiye'de fintech ekosisteminin dönüşümünü, dününü ve bugününü konuştuk.

Fintech şirketlerinde dönüşüm: Dünden bugüne ne değişti?

Geçen hafta Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın faiz kararını alan piyasalarda yeni haftada da kritik veriler açıklanacak. Yurt içinde 2023 yılının tamamında büyüme rakamını ortaya çıkaracak geçen yılın son çeyrek büyüme rakamı ön plana çıkarken Şubat enflasyonu için öncü veri kabul edilen İstanbul enflasyonu ön gelecek. Geçen hafta TCMB'nin açıkladığı faiz kararının gerekçelerinin sıralanacağı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantı tutanakları da bu haftanın yurt içindeki önemli gündem maddelerinden bir tanesi.&nbsp;Yurt dışında ise Almanya'dan ve Euro Bölgesi'nden enflasyon rakamı, ABD'de ise enflasyona dair önemli bir gösterge olan kişisel tüketim harcamaları verisi yakından izlenecek. Öte yandan yurt dışında birçok ülkeden imalat PMI endeksleri de haftanın veri ajandasında yer alıyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">2023 yılı büyüme oranı belli oluyor</h2>Bu haftanın ilk yarısında yurt içi piyasalar veri gündemi bakımından oldukça sakin geçecek. Perşembe günü TÜİK'in açıklayacağı haftanın en kritik verisinde Türkiye'nin 2023 yılı son çeyrek ve 2023 yılı tamamında GSYH verileri açıklanacak. Türkiye ekonomisi yıllık bazda geçen yılın ilk çeyreğinde yüzde 4, ikinci çeyreğinde yüzde 3,8 ve üçüncü çeyrekte ise yüzde 5,9 büyüme kaydetmişti. Bir önceki çeyreğe göre kıyaslandığında ilk çeyrekte yüzde 0,3 daralırken ikinci çeyrekte yüzde 3,3; üçüncü çeyrekte ise yüzde 0,3 büyüme kaydetmişti.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İstanbul enflasyonu bekleniyor</h2>Gelecek hafta 4 Mart Pazartesi günü açıklanacak olan Türkiye geneli enflasyon öncesinde öncü veri olarak kabul edilen İstanbul şubat ayı enflasyonu haftanın son günü açıklanacak. İstanbul'da Ocak'ta perakende fiyatlar yüzde 6,72, toptan fiyatlar yüzde 4,69 artış gösterdi. Yıllık bazda perakende fiyatlarda artış yüzde 76'nın üzerine çıkmıştı.&nbsp;Merkez Bankası tarafından açıklanan piyasa katılımcıları anketine göre, Ocak ayında yüzde 3,51 olan şubat ayı TÜFE artışı beklentisi yüzde 3,80 olarak açıklandı.&nbsp;Yurt içinde takip edilecek diğer veriler, ekonomik güven endeksi, dış ticaret endeksleri, hizmet sektörü fiyat endeksi olacak. Ayrıca Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK) toplantı tutanakları, bankacılık sektörü aylık raporu ve Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın "İç Borçlanma Stratejisi" raporu da takvimde yer alıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">ABD'de PCE verisi, faiz indirimlerinin ertelenmesi kararını destekleyecek mi?</h2>Küresel piyasalarda, ABD'de yüksek faiz oranlarına rağmen iyimser gelen verilerden ülke ekonomisinin güçlü duruşuna işaret ediyor. Bu anlamda yakından izlenen enflasyon açısından önemli bir veri bu hafta açıklanacak. 29 Şubat Perşembe günü ABD'de son dönemde en çok takip edilen verilerden olan çekirdek PCE rakamları gelecek. Aynı raporla kişisel gelirler, harcamalar ve PCE rakamları da duyurulacak. Yüksek gelecek veriler son aylarda olduğu gibi Fed'in faiz artışlarını ertelemesine destek niteliği taşıyor. Ekonomistler, bir önceki ayki %0,2'lik artışın ardından Ocak ayı için %0,3'lük bir artış bekliyor. ABD'de ekonomik takvimde ayrıca dayanıklı tüketim malları siparişleri, ISM imalat PMI, yeni ve bekleyen konut satışları verileri ile Conference Board ve Michigan Üniversitesi tüketici güveni raporları yer alıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Euro Bölgesi ve Almanya enflasyonu ekranlara düşecek</h2>7 Mart'ta gerçekleştirilecek olan Avrupa Merkez Bankası faiz kararı öncesindeki Euro Bölgesi enflasyonu, yakından Cuma günü açıklanacak. Ekonomistler Şubat ayı için enflasyonun yıllık %2,5 civarı beklenti hâkim. Tüketici fiyatları enflasyonu, Aralık ayındaki %2,9 seviyesinden Ocak ayında %2,8'e gerileyerek 2022 yılında çift haneli rakamlara yükseldikten sonra ECB'nin %2'lik hedefine doğru gerileme işaretleri gösterdi. Perşembe günü de Euro Bölgesi'nin en merakla beklenen verisi Almanya'nın Şubat ayı için öncü tüketici fiyatları rakamları yayımlanacak.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Petrol fiyatları da piyasaların radarında</h2>Geçen haftanın kapanışında yaklaşık yüzde 3 düşen petrol fiyatları da bu hafta piyasaların yakın takibinde olacak. Brent petrol geçen haftayı yaklaşık yüzde 2 civarı düşüşle kapatmıştı. Düşüşlerde Fed Yöneticisi Christopher Waller'ın faiz indirimlerinin en az iki ay daha ertelenebileceğini belirtmesi etkili olmuştu.

Piyasalarda, bu hafta yurt içinden ve yurt dışından önemli veriler gelecek. Türkiye'nin 2023 büyüme performansını gösterecek olan 2023 yılı son çeyrek GSYH verisi yurt içinde ön plana çıkarken Avrupa ve ABD'den de kritik veriler ekranlara düşecek. 

Bu hafta gözler büyüme verisinde

Küresel piyasalarda haftanın merakla beklenen Fed toplantı tutanakları açıklandı. 30-31 Ocak tarihinde yapılan FOMC toplantısına ilişkin tutanaklarda Fed'in faizi sabit tutma kararına ilişkin detaylar belli oldu.Tutanaklarda yer verilen açıklamalara göre FED üyeleri, enflasyon hedefleri konusunda risklerin devam ettiğini ve hedeflere ulaşmanın biraz uzun süreceğini belirtti. Metinde üyelerin faiz indirimi konusunda aceleci olmayacağı bir kez daha yinelenmiş oldu. 31 Ocak akşamı Fed Başkanı Jerome Powell da faiz indirimine açık olduklarının ancak indirimin hemen gelmeyeceğinin sinyalini vermişti.Fed tutanaklarında görüşlerine yer verilen birçok üye, mevcut politika faizinin muhtemelen tepe noktasını gördüğü düşüncesindeyken, birkaç üye ise aşırı sıkı duruşun ekonomiyi bozabileceğine dair endişelerini paylaştı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">31 Ocak'ta yüzde 2 hedefi vurgusu</h2>31 Ocak'ta faiz kararının duyurulduğu Fed'in para politikası metninden “enflasyon kontrol altına alınana kadar faiz artırımı olabileceği” ifadesi çıkarılmıştı. Enflasyonun hâlâ Fed'in yüzde 2’lik hedefinin üzerinde seyrettiği belirtilerek henüz faiz indirimi planı olmadığı mesajı verilirken “Komite, enflasyonun sürdürebilir biçimde yüzde 2’lik hedefe indiğine emin olana dek faiz indirimi beklemiyor” ifadelerine yer verilmişti.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Tutanaklar sonrası piyasa tepkisiz</h2>Fed toplantı tutanakları piyasalardaki mevcut algıda herhangi bir değişikliğe sebep olmazken genel olarak nötr ve piyasayı yönlendirmekten uzak bir tutanak açıklaması geldi. Karardan dakikalar öncesinde 104 seviyesinin hemen altında seyreden ABD Dolar Endeksi (USDX) benzer seviyelerde hafif negatif/yatay pozisyonunu korudu.Spot altın fiyatları da toplantı tutanaklarına neredeyse hiç tepki vermedi. Spot altının ons fiyatı 2.022 dolar düzeyinden 2.024 dolara çıkarak sınırlı bir şekilde hareket etti.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İlk faiz indirimi beklentisi Haziran</h2>FOMC tutanaklarının ardından CME FEDWatch göstergesine göre ilk faiz indiriminin Haziran toplantısında geleceğine yönelik fiyatlamalar korunmaya devam ediyor. Bir ay önce yatırımcılar Fed'in Mart toplantısında faiz indirimine gideceğini düşünürken geldiğimiz noktada Haziran ayı görüşü giderek güçleniyor. Piyasa katılımcılarının Haziran ayında başlamasını beklediği faiz indirimlerine yönelik dikkatli ve belki de daha yavaş bir yaklaşımı vurgular gibi görünen tutanaklara göre, politika yapıcılar faizleri düşürmeyi düşünmeden önce düşen enflasyon konusunda "daha fazla güvene" ihtiyaç duydukları konusunda "genel olarak" hemfikir.ABD ekonomisine ilişkin Şubat ayı içerisinde açıklanan veriler, Fed yetkililerinin yatırımcıların yakın ve sürekli bir faiz indirimi aralığı beklentilerine şüpheyle yaklaşmasını haklı çıkarıyor. Bu süreçte açıklanan verilerden biri olan ABD Çalışma Bakanlığı'nın istihdam verileri, ekonominin Ocak ayında beklentilerin iki katını aşacak şekilde istihdam yarattığını gözler önüne sermişti. Öte yandan enflasyon da beklentilerin üzerindeki seyrini sürdürüyor.

Piyasalarda haftanın öne çıkan verisi olan Fed toplantı tutanaklarından herhangi bir sürpriz çıkmadı. Rapor, Fed üyelerinin faizleri çok erken düşürme konusundaki endişelerini bir kez daha vurguladı. Dolayısıyla, tutanaklar sonrası herhangi bir piyasa tepkisi de gelmedi.

Fed tutanakları geldi: Sürpriz yok

Küresel piyasalar, Fed başta olmak üzere merkez bankalarından faiz indirimlerine ilişin gelecek mesajları kovalarken dalgalı bir seyir izliyor. Yurt içinde ise altın fiyatları değer yükselen dolar/TL kuruyla birlikte bu haftanın ilk iki gününde rekor tazeledi.2024 yılı ile birlikte 2.050 TL'nin üzerine çıkan ve yaklaşık iki aydır 2.050 - 2.100 TL bandında seyreden gram altın dün 2.100 sınırını aştı.Dolar/TL kuru ve spot piyasada altının onsu üzerinden yapılan hesaplamaya göre, gram altın 2.101 lira ile tüm zamanların en yüksek seviyesini gördü. Gram altın fiyatları böylece üst üste 4. günü de zirvede kapatmış oldu. Bu sırada çeyrek altın 3.435 TL'yi görürken Cumhuriyet altını ise 14.130 TL'ye kadar tırmandı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ons altın dalgalı seyrediyor: 2 ayın dibinden döndü&nbsp;</h2>Geçen hafta beklenenin üzerinde gerçekleşen enflasyon, Fed'den faiz indirim beklentisinin ötelenmesine neden olmuştu. Bu gelişme sonrası geçen haftaya 2.030 dolar seviyesinde başlayan ons altın sert düşüşle 1.985 dolara kadar çekilerek 2 ayın en düşük seviyesine gerilemişti. Sert düşüş sonrasında gelen tepki hareketi ons altında bu haftaya da sarktı. Yeniden toparlanan ons altın yeniden 2.030 dolar seviyesini gördü.Küresel piyasalarda altın fiyatlarının yönü için bu hafta Fed Ocak ayı toplantı tutanakları takip edilecek. Fed, 30-31 Ocak'taki FOMC toplantısında faizleri değiştirmemiş, yapışkan enflasyon nedeniyle faiz indirimi konusunda aceleci olmayacağı mesajını vermişti.Aracı kurumların araştırma birimlerinden yatırımcılarla paylaşılan teknik analiz notlarında yukarı yönlü hareketlerde teknik seviye olarak 2.030 dolara işaret ediliyor. Dinamik Yatırım araştırma birimi, spot altın için 2.032 dolar direnç seviyesinin aşılması halinde bir sonraki direnç noktasının 2.068 dolarda olduğuna işaret ediyor. Düşüş hareketi durumunda ise 1.995 dolar destek seviyesi olarak tanımlanıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">2.030 doların hemen üzeri belirleyici olacak</h2>1.988 dolar desteğinden gelen tepkiler tüm hızıyla devam ettiğini paylaşan İkon Menkul Değerler, kısa vadede ana direnç olarak 2.039 doları görüyor. Bu direnç tekrar yukarı yönde aşılırsa 2.066 ve 2.088 dirençleri gündeme geleceğini paylaşan İkon Menkul Değerler analistlerinin bilgi notunda şu ifadeler yer alıyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(51, 126, 72); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(51, 126, 72); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Yukarı yönlü hareketlerde 2.039 dolar direnci geçilemezse, bu tepki yükselişi sınırlanabilir ve yerini yeniden negatif yönlü hareketlerin güçlü bir şekilde alma ihtimali fazla olabilir. Bu hafta 2039 seviyesinin neresinde fiyatlanacağını dikkatle takip edeceğiz."</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Citi'den dikkat çeken altın tahmini: 12-18 ayda 3.000 doları görebilir</h2>Küresel finans devlerinden Citi'ye göre, üç olası katalizörden herhangi birine bağlı olarak önümüzdeki 12 ila 18 ay içinde altın fiyatları ons başına 3.000 dolara yükselebilir.Citi'nin Kuzey Amerika emtia araştırmaları başkanı Aakash Doshi CNBC'ye yaptığı açıklamada, merkez bankalarının altın alımlarını keskin bir şekilde artırması, olası bir stagflasyon veya derin bir küresel durgunluk durumunda ons altının yaklaşık %50 oranında yükselerek 3.000 doları görebileceğini söyledi. Altını 3.000 dolara götüren yolu mevcut ancak yavaş ilerleyen trendin bir anda hızlanması olarak tanımlayan Citi analistlerine göre, gelişmekte olan ekonomilerin doları terk etmesi sonucu ABD dolarında sert bir güvensizlik sorunu yaşanabilir. Bu durumda da Fed, çareyi altın alımlarını sert bir şekilde hızlandırmakta bulabilir.&nbsp;Doshi'nin de aralarında bulunduğu Citi analistleri yakın tarihli bir notta, "3.000 $/ons altına giden en olası joker yol, mevcut ancak yavaş ilerleyen bir trendin hızlı bir şekilde hızlanmasıdır" diye yazdı.

Yükselişini sürdüren döviz kurları, küresel piyasalarda dalgalı seyreden spot altın fiyatlarına rağmen gram altında rekor getirdi. Üst üste dört gündür tarihî zirvesini güncelleyen gram altın 2.100 TL’yi aştı.

Gram altında yeni zirve 2.100 TL’nin üzerine çıktı

Piyasalarda, Merkez Bankası'nın faiz kararı haftanın en önemli gelişmesi olarak karşımıza çıkıyor. Yeni Başkan Fatih Karahan döneminde ilk Para Politikası Kurulu toplantısını düzenleyecek olan Merkez Bankası'nın yüzde 45 düzeyindeki faizi değiştirmesi beklenmiyor. Piyasa beklentilerine yönelik anketlerde neredeyse katılımcıların tamamı politika faizinin sabit bırakılacağı öngörüsünde birleşiyor. Karar kadar Başkan Karahan dönemindeki ilk toplantıda karar metninde yer alacak ifadelerde de politika farklılığı olup olmadığına dair mesajlar takip edilecek.TCMB Para Politikası Kurulu (PPK), 2024’ün ilk toplantısında politika faizini 250 baz puan artırarak yüzde 45’e çıkarmıştı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yurt içinde haftanın diğer verileri&nbsp;</h2>Yurt içinde Merkez Bankası'nın faiz kararının domine ettiği haftanın ajandasında Şubat ayı kapasite kullanım oranı, güven endeksleri ve 2023 yılı son çeyrek işgücü istatistikleri gelecek. Ayrıca ihracatçıların enflasyonu anlamına gelen yurt dışı üretici fiyatlar endeksi ve turizm sektörünün yakında izlediği 2024 yılının ilk ayında yabancı ziyaretçi sayısı verileri ekranlara düşecek. Hazine ve Maliye Bakanlığı, 20 Şubat Salı günü Ocak dönemine yönelik iç ve dış borç istatistiklerini açıklayacak.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">3 tahvil ihalesi düzenlenecek</h2>Ayrıca Hazine'nin haftanın ilk günlerinde düzenleyeceği tahvil ihalelerinden çıkacak sonuçlar yakından takip edilecek. Bu hafta üç tahvil için ihaleye çıkılırken bir kira sertifikasının doğrudan satışı yapılacak. Ayrıca altın tahvili ve altına dayalı kira sertifikaları da doğrudan satılacak.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Fed ve ECB toplantı tutanakları, Çin ve Güney Kore'den faiz kararları</h2>Yurt dışı veri gündemi son haftalara nazaran daha sakin seyrediyor. Küresel piyasalarda ise haftanın veri gündeminde Fed'in 30-31 Ocak tarihli FOMC toplantısına ilişkin tutanaklar olacak. Fed dışında Avrupa Merkez Bankası (ECB) tutanakları da takvimde yer alıyor. Raporda, Fed'in ve Başkan Powell'ın açıkladığı faiz politikasına ilişkin daha detaylı veriler izlenecek.Piyasalar, son dönemde güçlü istihdam, GSYİH ve enflasyon verilerinin ardından faiz indirimi beklentilerini azalttıktan sonra Haziran ayından başlayarak bu yıl dört çeyrek puanlık faiz indirimi fiyatlıyor.Öte yandan geçen hafta Ay Yeni Yılı tatilinde olan Çin piyasalarındaki hareketler yakından izlenecek. &nbsp;Bayram öncesinde Çin hisseleri, son beş yılın en düşük seviyelerine gerilemişti. Bu hafta faiz kararı açıklayacak olan ülkeler arasında Çin ve Güney Kore merkez bankaları bulunuyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Piyasalar PMI verilerini alacak&nbsp;</h2>Birçok ülkede öncü satın alma yöneticileri endeksleri, Almanya GSYH, ifo, Çin konut fiyatları, ABD ikinci el konut satışları verileri gelecek.Son GSYİH verilerine göre Euro Bölgesi Ocak ayı PMI verisi, son altı ayın en yüksek seviyesini görürken daralma bölgesine ulaşmıştı. Tüm bu verilere rağmen bölge ekonomisi resesyondan kurtulmayı başarmıştı. Haftanın ajandasındaki Euro Bölgesi için kritik verilerde Almanya'nın 4. çeyrek GSYİH verileri ve ifo iş ortamı endeksi Cuma günü açıklanacak.Avrupa'nın öncü PMI rakamları, 22 Şubat Perşembe sabahı Fransa ile başlayacak; Almanya, Euro Bölgesi ve İngiltere ile tamamlanacak.

Yurt içinde bu hafta Merkez Bankası’nın faiz kararı en kritik gelişme olarak öne çıkarken yurt dışında ABD Fed tutanakları ve PMI verisi dışında sakin bir hafta bizleri bekliyor. Öte yandan Çin'de piyasalar bir haftalık Ay Yeni Yılı tatilinden dönüyor.

Karahan döneminin ilk faiz kararı bu hafta açıklanacak 

Hazine ve Maliye Bakanlığı, 2024 yılının ilk bütçe verilerini açıkladı. Verilere göre, 2024 yılı Ocak ayında 617,2 milyar lira gelir elde eden merkezi yönetim bütçesi 768 milyar lira gider yazdı. Böylece 150,7 milyar lira açık verdi. Bir önceki yılın aynı döneminde bütçe açığı 32,2 milyar lira düzeyinde gerçekleşmişti. Veriler, bütçe Ocak 2024 döneminde bütçe açığının bir önceki yıla artış oranı %368 oranında artış anlamına geliyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bütçede en yüksek gider kalemi cari transferler</h2>Bütçe gider kalemlerine bakıldığında, cari transferler 284,7 milyar lira, personel giderleri 260,3 milyar lira ve faiz giderleri 121,1 milyar lira olarak dikkat çekiyor. Diğer giderler ise şöyle:<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">SGK Devlet Primi Giderler: 30,6 milyar lira</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Mal ve Hizmet Alım Giderleri: 27,1 milyar lira</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Borç Verme: 26 milyar lira</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sermaye giderleri: 18,1 milyar lira</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sermaye transferleri: 279 milyon lira</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Faiz dışı açık yüzde 172 arttı.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Faiz giderleri %467 büyüdü</h2>Hazine ve Maliye Bakanlığı 2024 Ocak Bütçe Gerçekleşmeleri Raporu'na göre, bütçe giderleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 139 artarken, faiz dışı bütçe giderleri yüzde 115,7 artış kaydetti. Faiz giderlerindeki artış oranı ise yüzde 467 olarak kayıtlara geçti. Bütçede faiz giderleri hariç açık 29,6 milyar lira oldu. 2023 Ocak döneminde faiz dışı açık 10,9 milyar olarak açıklanmıştı. Bu yıl faiz dışı bütçe açığındaki artış oranı yüzde 172,2 olarak gerçekleşti.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">En yüksek vergi geliri KDV'den</h2>2024 Ocak ayında, 617,3 milyar lira olarak sağlanan bütçe gelirlerinin 517,2 milyar lirası vergi gelirleri oluşturdu. Vergi dışı gelir kalemi 88,1 milyar lira olarak açıklandı. Toplam bütçe gelirleri geçen yılın aynı ayına göre yüzde 113,5 artarken vergi gelirlerinde artış oranı yüzde 104,6 oldu.Vergi gelirlerinin, vergi türüne dağılımı ise şöyle oldu:<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Katma Değer Vergisi (KDV): 108,4 milyar lira</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gelir vergisi: 102,8 milyar lira</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Özel Tüketim Vergisi (ÖTV): 97,7 milyar lira</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İthalde alınan KDV: 91,2 milyar lira</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV): 22,9 milyar lira</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Harçlar: 26,1 milyar lira</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kurumlar Vergisi: 10,1 milyar lira</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Damga Vergisi: 12,6 milyar lira</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Diğer: 45,4 milyar lira</li></ul>

2024 yılının Ocak ayında bütçe gelirleri yüzde 113,5 artarak 617,3 milyar lira, bütçe giderleri yüzde 139 artarak 768 milyar lira oldu. Bütçe açığı ise yüzde 368'lik artışla 32,2 milyar liradan 150,7 milyar liraya yükseldi.

Bütçe açığı %368 arttı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Aralık ayına ilişkin cari denge verilerini açıkladı. Geçen yılın son ayında cari denge 2,09 milyar dolar açık verirken 2023 yılının tamamında toplam cari açık 45,2 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bir önceki yılda cari açık 49,1 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmişti.Öte yandan Orta Vadeli Program'da 2023 yılı için 42,5 milyar dolar olarak öngörülen cari açık hedefi aşılmış oldu.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/1/2/1707860916376.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.71" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Aralık'ta beklentilerin altında</h2>Merkez Bankası verilerine göre cari denge, Aralık ayında 2,09 milyar dolar açık verdi. Piyasa beklentileri cari açığın 3 milyar doların üzerinde geleceği yönündeydi. Bloomberg anketine göre cari açığın 3,25 milyar dolar olması bekleniyordu. Aralık ayında çekirdek denge göstergesi olarak tanımlanan altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı 4,16 milyar dolar fazla verdi.Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı Aralık'ta 4,6 milyar dolar olarak gerçekleşirken hizmetler dengesi kaynaklı net girişler 2,6 milyar dolar olarak gerçekleşti. Hizmetler dengesinde seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler 1,7 milyar dolar oldu.Eylül ve Ekim aylarında fazla veren cari denge, böylece yılın son iki ayını cari açıkla noktaladı. 2023 yılı içerisinde Eylül ve Ekim ayları dışında Haziran ayında da cari fazla görülmüştü. 2023 yılının Ocak ayında ise 10,4 milyar liralık cari açık görüşmüştü.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Resmî rezervler 2 milyar dolar arttı</h2>Aralık verilerine göre doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net girişler 317 milyon dolar olarak kaydedildi. Aynı dönemde portföy yatırımları 1,7 milyar dolar olurken, alt kalemler itibarıyla incelendiğinde yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi piyasasında 1,2 milyar dolar ve devlet iç borçlanma senetleri piyasasında 1,2 milyar dolar net alış yaptığı görüldü.Resmî rezervlerde bu ay 1,98 milyar dolar net artış oldu. Net hata noksan kalemi ise 1,1 milyar dolar açık verdi.<img src="https://images.aposto.com/2024/1/2/1707860931217.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Net hata noksan kaleminde yıl sonu güncellemesi</h2>TCMB “Revizyon Politikası” doğrultusunda yapılan yıl sonu çalışmaları kapsamında, Ödemeler Dengesi İstatistikleri’nde 2019 yılından itibaren hizmetler dengesi, birincil gelir dengesi, doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları ve diğer yatırımlar kalemleri başta olmak üzere çeşitli güncellemeler yapıldığı da duyuruldu.Bu güncellemeler neticesinde “Cari İşlemler Hesabı” ile “Finans Hesabı” kalemleri ve dolayısıyla “Net Hata ve Noksan” kaleminin etkilendiği belirtildi.Yapılan güncellemeler neticesinde net hata ve noksan kalemi, 2019 yılında 176 milyon dolar, 2020 yılında 253 milyon dolar, 2021 yılında 419 milyon dolar, 2022 yılında 258 milyon dolar ve 2023 yılının Ocak-Kasım dönemi için 434 milyon dolar güncellendi.

Merkez Bankası cari işlemler hesabı, geçen yılın Aralık ayında 2,1 milyar dolarlık açık verirken 2023 yılı tamamında cari açık 45,2 milyar dolar oldu. OVP’de 2023 için 42,5 milyar dolarlık cari açık öngörülüyordu.

2023 yılında cari açık OVP tahminini aştı

Türkiye İstatistik Kurumu, 2023 yılının Aralık ayına ilişkin işgücü verilerini açıkladı. Kasım ayında 4 ay sonra ilk kez yükselerek yüzde 8,6'dan yüzde 8,9 seviyesine yükselen Türkiye geneli işsizlik oranı yılı yüzde 8,8 olarak tamamladı.&nbsp;TÜİK verilerine, 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde işsiz sayısı 2023 yılının Aralık döneminde bir önceki aya göre 12 bin kişi azalarak 3 milyon 98 bin kişi oldu. Ülke genelinde yüzde 8,8 seviyesinde gerçekleşen işsizlik oranı erkeklerde yüzde 7,1 iken kadınlarda yüzde 12,0 olarak paylaşıldı.<img src="https://images.aposto.com/2024/1/1/1707774121809.png" width="550" height="368" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.47" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Genç nüfusta işsizlik oranı son 11 yıl 3 ayın en düşük seviyesinde</h2>15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı bir önceki aya göre 0,8 puan azalarak yüzde 15,5 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı; erkeklerde yüzde 11,5, kadınlarda ise yüzde 22,8 olarak tahmin edildi. Yüzde 15,5’lik genç işsizlik oranı Eylül 2012 döneminden bu yana görülen en düşük genç işsizlik oranı olarak kayıtlara geçti. Eylül 2012 döneminde genç nüfusta işsizlik oranında yüzde 15,3 seviyesi görüşmüştü.2022 yılının Aralık ayında Türkiye geneli işsizlik oranı yüzde 10,3; genç nüfusta işsizlik oranı ise yüzde 19,5 düzeyindeydi.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/1/1/1707774140115.png" width="550" height="318" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.70" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İşgücüne katılım oranı yükseldi</h2>Türkiye'de 15 yaş ve üzeri nüfusta toplam işgücü geçen Aralık ayında aylık bazda 387 bin kişi artarak 35 milyon 154 bin kişi olurken işgücüne katılım oranı ise 0,5 puan arttı ve yüzde 53,5 olarak gerçekleşti. Erkeklerde işgücüne katılma oranı yüzde 71,1; kadınlarda ise yüzde 36,3 oldu.İstihdam verilerinde ise bir önceki aya göre 399 bin kişi artan istihdam edilen nüfus 32 milyon 56 bin kişi olarak kayıtlara geçti. Böylece istihdam oranı 0,6 puanlık değişimle yüzde 48,8'e yükseldi. İstihdam oranı erkek nüfusta yüzde 66,1; kadınlarda yüzde 31,9 olarak kayıtlara geçti.&nbsp;Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizlerden oluşan atıl işgücü oranı geçen Aralık ayında bir önceki aya göre 2,1 puan artarak yüzde 24,7 oldu. Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 16,4 iken işsiz ve potansiyel işgücünün bütünleşik oranı yüzde 17,9 olarak açıklandı.TÜİK verileri, haftalık ortalama fiilî çalışma süresinde ise 0,1 saatlik düşüş görüldü ve 43,7 saat düzeyinde gerçekleşti.

TÜİK, geçen yılın Aralık ayında işsizlik oranının yüzde 8,9 seviyesinde gerçekleştiğini açıkladı. İşgücü istatistiklerinde en dikkat çeken veri ise genç nüfusta işsizlik oranlarında görüldü. 15-24 yaş arası olarak tanımlanan genç nüfusta işsizlik, son 135 ayın en düşük seviyesi olan yüzde 15,5 olarak gerçekleşti.