Biden'ın dönüşüm planı

"İnanıyorum ki şimdi harekete geçersek, 50 yıl sonra insanlar geri dönüp bakacak ve ‘Amerika’nın geleceği kazandığı an buydu’ diyecek.”

ABD Başkanı Joe Biden, çarşamba günü Pittsburgh şehrine gerçekleştirdiği bir ziyarette toplam değeri 2 trilyon doları aşan altyapı yatırımları planını kamuoyuyla paylaştı. Geçtiğimiz ay yasalaşan 1,9 trilyon dolarlık mali teşvik paketinden sonra Biden yönetiminin ikinci büyük girişimi olan bu planın önümüzdeki aylarda ABD siyasi gündeminin odak noktasında olması bekleniyor. Resmî adıyla “Amerikan İş Planı” (American Jobs Plan) olarak tanıtılan plan, temelde üç amaç barındırıyor: İstihdam yaratmak, ülkenin altyapısını yeniden inşa etmek ve ABD’yi küresel düzlemde başta Çin olmak üzere diğer ülkelerin bir adım önüne taşıyacak şekilde rekabetçi kapasiteyi artırmak.

• Planın ana hatları: Yerel kamu yatırımlarının ekonominin içindeki payının 1960’lı yıllardan bu yana %40 azaldığını belirten Beyaz Saray, uzun yıllardır yatırım yapılmaması nedeniyle bozulmaya başlayan yolları, köprüleri, su sistemlerini ve diğer temel altyapı unsurlarını tamir etmeyi ve geliştirmeyi hedefliyor. Bu bağlamda Biden yönetimi, yüzey ulaşımına 620 milyar dolar kaynak ayırmayı öngörüyor. Bu kaynağın 30 bin kilometreden fazla yol ve yüzlerce köprü için harcanması planlanıyor. 85 milyar dolarlık bir kısım toplu taşımaya ayrılırken havalimanları için 25 milyar dolar, limanlar ve su yolları için 17 milyar dolar harcanacak. Bunun yanı sıra planda ülkedeki su sistemlerinin yenilenmesi için 111 milyar dolarlık ve geniş bant internet erişiminin özellikle kırsal kesimlerde yaygınlaştırılması için 100 milyar dolarlık yatırım kalemleri bulunuyor. Biden yönetiminin iklim değişikliğiyle mücadele hedefleri kapsamında da önemli bir yer tutan planda elektrikli araçların yaygınlaştırılması için 174 milyar dolarlık yatırım yapılmasını öngörüyor. Elektrikli araç alacak müşteriler için vergi teşvikleri ve 10 yıl içinde 500 binden fazla şarj istasyonu kurulması için teşvik ve hibe verilmesi gibi adımlar da plan dâhilinde bulunuyor. Aynı zamanda elektrik şebekesine 100 milyar dolar yatırım yapılacak. Planda konutlar için 200 milyar dolardan fazla kaynak bulunuyor. Yaşlı ve engelli bireylerin bakıma ulaşımını kolaylaştırmak için 400 milyar dolar, iş gücü geliştirme programları için 100 milyar dolar, devlet okulları için 100 milyar dolar, araştırma ve geliştime faaliyetlerini fonlamak için 180 milyar dolar ve yerel üretimi desteklemek için 300 milyar dolar harcama yapılması planlanıyor.
  
  
• Nasıl fonlanacak? Biden yönetimi, toplam büyüklüğü 2,3 trilyon doları bulan planı fonlamak için kurumlar vergisini %21’den %28’e çıkarmayı, uluslararası vergilendirmeyle ilgili düzenlemeleri sıkılaştırmayı ve birtakım başka düzenlemeler yaparak vergi gelirlerini artırmayı hedefliyor. Böylece 15 yıl içinde 2 trilyon doların üzerinde ek gelir elde etmeyi ve Amerikan İş Planı’nı bununla finanse etmeyi hedefleyen Beyaz Saray, vergi artışının uzun vadede bütçe açıklarını azaltmak konusunda da fayda sağlayacağını belirtiyor. Bununla birlikte bu hamlenin dünya genelinde kurumlar vergisi oranlarının sürekli azalmasına neden olan “dibe yarıştan” çıkmayı sağlayacağı ve ABD’nin çok taraflı müzakerelerle küresel bir minimum vergi oranı oluşturmak için anlaşmaya varmak istediği vurgulanıyor.
  
  
• İlk tepkiler ve gelecek: Amerikan İş Planı, belirli noktalarda hem Cumhuriyetçilerden hem de Demokratlardan eleştiri aldı. Senato Azınlık Lideri Mitch McConnell, planı bir “Truva atı” olarak nitelendirdi ve bunun içinde “daha fazla borçlanma ve ekonominin verimli kısımları üzerine bindirilecek büyük vergi artışları” olduğunu söyledi. Cumhuriyetçi Parti’den diğer bazı isimler de Biden’ın kurumlar vergisini artırma ve 2017’de eski başkan Donald Trump döneminde geçirilen vergi yasasının belli kısımlarını yürürlükten kaldırma planlarını sertçe eleştirdi. Öte yandan, bazı Demokrat yasa koyucular paketin kapsamını yetersiz bulduklarını açıkladı. Vaşington’dan Temsilci Pramila Jayapal, planlanan yatırım miktarının artırılması ve kapsamın genişletilmesi gerektiğini belirtirken New York’tan Temsilci Alexandria Ocasio-Cortez, MSNBC’de konuk olduğu bir programda “mümkün olsa 10 yıl için 10 trilyon dolarlık bir paketin ideal olacağını” ifade etti. Bir önceki teşvik paketinden farklı olarak aciliyetinin daha düşük olması nedeniyle üzerinde daha uzun bir süre çalışılacak olan plan, en erken yaz aylarına kadar Cumhuriyetçiler ve Demokratlar arasında büyük tartışmalara yol açacak. Biden ise tüm bu süreci iyi yönetebilir ve planını gerçekleştirebilirse başkanlık kariyerine önemli bir başarı daha eklemiş olacak.