İsrail-Hamas Savaşı, bölgesel bir çatışmaya dönüşecek mi?

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, bu hafta Ortadoğu'yu ziyaret etti. Blinken, ziyaretinin ilk durağı olan Türkiye'de Cumhurbaşkanı Erdoğan ve mevkidaşı Hakan Fidan ile biraraya geldi. Son durakları ise Batı Şeria ve Mısır oldu. Ziyaretlerin amacının "İsrail-Hamas Savaşı'nın bölgesel bir çatışmaya dönüşmesini engellemek" olduğu değerlendirmeleri yapıldı. Peki bu mümkün mü? Yoksa İsrail-Hamas Savaşı bölgesel bir çatışmaya dönüşecek mi?

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Ortadoğu ziyareti kapsamında Türkiye, Ürdün, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, İsrail ve Bahreyn'i ziyaret etti, Mısır'ı ise bugün ziyaret etmesi bekleniyor. Bu, Blinken'ın 7 Ekim'den bu yana bölgeye dördüncü ziyareti.

Ne konuşuldu? Dışişleri Bakanı Blinken, görüşmelerinde İsrail-Hamas Savaşı'nın bölgeye yayılmasının kimsenin çıkarına olmadığını vurguladı. Katar ziyaretinde "Bölgede gerginliğin çok yüksek olduğu bir andayız" diyen Blinken, bunun kolaylıkla "metastaz" yapabilecek, güvenlik sorununu ve "acıları" artırabilecek bir çatışma olduğunu söyledi. Ayrıca Filistinli vatandaşların evlerine geri dönüşlerinin sağlanması gerektiğini belirten Blinken, bazı İsrailli bakanların, Filistinlilerin Gazze dışına yerleştirilmesine yönelik açıklamalarını da kınadı.

Katar ziyaretinde Blinken, ABD'nin artan istikrarsızlığa çözüm bulmak için bir planı olduğunu ve bu planın İsrail'in Gazze'deki askerî harekatını sona erdirmek ve Filistinliler için "kalıcı" barış sağlamak için Arap ülkelerinin ve İsrail'in birlikte çalışmasına bağlı olduğunu söyledi. 

Blinken, İsrail ile yapacağı görüşmede Gazze’deki sivilleri koruması ve insani yardımın girişine izin vermesi için baskı yapacağını söylemesine rağmen İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'u ziyaretinde "Hamas'ın İsrail'e karşı düzenlediği saldırıların 'tekrarlanmaması için' İsrail'in kendini savunma hakkını desteklediğini" de yineledi.

Geniş açı: ABD yönetiminin savaşın başladığı ilk günden bu yana İsrail'i desteklediği biliniyor. Ne ABD Başkanı Biden ne de yönetimde yer alan farklı bakanlar bu desteği kapalı kapılar arasından veriyor. Biden tüm açıklamalarında İsrail'in kendini savunma hakkına vurgu yapsa da şu anda bu savaşın genişlemesi ve bölgesel çatışma alanlarının doğması Biden hükümetinin isteyeceği son durumlardan biri. 

Neden? ABD'nin İsrail desteğinin kamuoyundaki karşılığı tartışılır durumda. Biden'ın İsrail 'e yönelik desteğinin kamuoyunda karşılık bulmadığı görev onayının düşüşü üzerinden de anlaşılıyor. ABD'de vatandaşların büyük bölümü Gazze'ye yönelik saldırılara tepki gösteriyor. Kasım ayında başkanlık seçimleri için yeniden aday olan Biden'ın popülaritesinde düşüş yaşaması şu anda en son ihtiyacı olan şey. Bu nedenle İsrail'e yönelik tam desteğini pratikte sürdüren Biden, söylemde ise barış vurgusunu öne çıkarmaya başladı. Amacını "savaşı körükleyen" değil, "barışı üreten" ülke olarak yeniden belirleyen ABD, bu kapsamda bölgedeki güçlerin bu çatışmaya dahil olmasını da önlemeye çalışıyor. Aksi takdirde savaş genişlerse bu konuda "sorumlu" tutulacak ülkelerden biri olacağı kuşkusuz. 

Peki bölgedeki tansiyon düşecek mi? Bu pek mümkün görünmüyor. Geçen hafta Lübnan’ın başkenti Beyrut’ta düzenlenen saldırıda Hamas'ın siyasi kanadının en üst düzey isimlerinden Salih Aruri'nin öldürülmesi sonrası bölgede tansiyon daha da yükseldi. Saldırının şüphelisi olarak İsrail görünüyor olsa da ülkeden herhangi bir açıklama yapılmadı.

Lübnan'daki Hizbullah, savaşın başladığı günden bu yana İsrail'e aralıklarla ateş açıyor. İsrail'in de karşılık verdiği bu saldırılar, son günlerde ateşlendi. İsrail ordusu, ülkenin kuzeyindeki hassas bir askerî hava trafik kontrol üssünün geçen Cumartesi günü Lübnan Hizbullahı tarafından vurulduğunu duyurdu. Ordu, İsrail hava savunma sistemlerinin saldırıdan etkilenmediğini açıkladı. İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyinde düzenlediği bir insansız hava aracı saldırısında, üst düzey bir Hizbullah komutanının öldürüldüğü bildirildi. Hizbullah, üst düzey komutan Wissam Tawil'in öldürüldüğünü doğruladı. Bu gelişmenin Hizbullah ile İsrail arasındaki çatışmayı alevlendireceği değerlendiriliyor.

Kızıldeniz'de Yemen'deki İran destekli Husilerin de Batı ülkelerinin ve İsrail'in gemilerine yönelik saldırıları sürüyor. İsrail'in Gazze'ye saldırılarına karşılık başlatılan saldırılardan sonra çok sayıda gemicilik şirketi Kızıldeniz'deki seferlerini durdurma kararı almıştı. ABD Savunma Bakanlığı, bu saldırılara karşı uluslararası "Deniz Görev Gücü" kurulması için görüşmeler yaptıklarını bildirmiş ve "Refah Muhafızı Operasyonu" adında çok uluslu misyon oluşturulduğunu duyurmuştu. Geçen hafta ABD'nin Husilere ait 3 gemiyi vurmasının ardından İran da Kızıldeniz'e bir savaş gemisi yönlendirdi. ABD, İran'ı olaylara "fazlasıyla dahil olmak"la suçladı. 

İran Hamas'ın Siyasi Büro Başkan Yardımcısı Salih El Aruri ve beraberindeki altı kişinin Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta düzenlenen hava saldırısı ile öldürülmesinin ardından yaptığı açıklamada "Bölgenin dengesini bozmanın sonuçları kesin olarak kendilerine dönecektir" ifadelerini kullandı. 

Bölgesel bir çatışmaya olabilir mi? Olması kadar olmaması da mümkün. Başta Avrupa olmak üzere birçok ülke şu anda bunun yaşanmasını engellemeye çalışıyor. Ancak bölgedeki gerilim hem Hamas destekçileri hem de İsrail destekçileri açısından sıklıkla tırmandırılıyor. Söylemlerden çok pratiğe yansıyan bu kıvılcımların Ortadoğu'da büyük bir ateş yakması mümkün. O zaman o çok duyduğumuz "Ortadoğu'da kartlar yeniden dağıtılıyor" ifadesini yeniden tartışabiliriz.