İşverenler, daha nitelikli uzmanlık eğitimlerine ihtiyaç duyuyor

Mutfak Sanatları Akademisi (MSA), farklı paydaşlar nezdindeki “mesleki eğitimin algısını ortaya çıkarmak” amacıyla hazırladığı Mesleki Eğitim Algı Araştırması'nın sonuçlarını paylaştı. FutureBright işbirliği ile hazırlanan araştırmada öğrenci adayı, öğrenci, mezun, aile ve işveren gibi farklı paydaşlardan oluşan 700’ün üzerinde katılımcının görüşleri ve beklentileri mercek altına alındı. Bunlardan 103’ü işverenlerden oluştu.

İşletmeler uzmanlık eğitimlerinin nitelikli olmasını bekliyor

Araştırma kapsamında incelenen paydaşlardan biri olan işletmelerin %88’i, 4 yıllık üniversite mezunu, %95’i 2 yıllık meslek yüksek okulu mezunu ve %100'ü meslek edindirme kursundan çıkmış sertifikalı elemanları çalıştırıyordu. 

Meslek edindirme kurslarından çıkan personele yoğun ilgi gösterilmesine karşın işletmeler, verilen mesleki eğitimi yeterli ve nitelikli bulmadıklarını belirtti. Tekrar tekrar “işbaşı eğitimi” vermeleri gerektiğini ve uzmanlık eğitimlerinin daha nitelikli olmasını beklediklerini söylediler. 

Ayrıca işletmelerin, yeni nesil çalışanlarını tanımaya, gençlerin ise iş yaşamındaki her seviyeden “angarya” niteliğindeki işin “asıl” işlere götüren basamaklar olduğunu anlamaya ihtiyaçları olduğu görüldü.

• Mesleki Eğitim Algı Araştırması'nda görüşleri alınan işverenlerin aradıkları yetkinliğe sahip personel bulabilme oranı %55 olarak karşımıza çıktı. 

İşverenler deneyimli personel bulmakta zorlanıyor

İşverenlerin eleman arayışında bulmakta zorlandıkları nitelikler arasında deneyim %67 ile listenin zirvesinde yer alıyor. Diğer yetkinlikler ise çalışanların kendini geliştirme isteği (%50), iş beğenmeme (%48), iletişim (%42) ve iş takibi (%42) şeklinde sıralanıyor. İşverenlerin personel seçiminde öne çıkan kriterleri, sertifika/belge (%59), iletişim tarzı (%52), diğer elemanlarla uyum (%51) ve önceki işyerinden referans (%46) olarak öne çıkıyor.

İşletmelerin ihtiyaç duyduğu teknik eleman profilinde işine özen ve iş takibi (%48) açık ara en çok aranan özellikler arasında. Diploma ya da mesleki sertifika sahibi olması (%32) ve alanında eğitimli olması (%27) aranan teknik eleman profilinin diğer özelliklerini oluşturuyor. Teknik cihaz kullanımı ve ilgili bilgisayar programlarına hakimiyet ile müşteri iletişim yeteneği de teknik eleman profilinde ihtiyaç duyulan nitelikler arasında. 

• Personelin diploma ya da sertifika sahibi olmasının seçim süreçlerini etkileyeceğini düşünenlerin oranı ise %67. Diploma veya sertifikayı personel seçiminde bir kriter olarak göremeyenlerin oranı ise sadece %11 düzeyinde. 

İşverenler, mesleki eğitimden ne bekliyor?

İşverenlerin, mesleki eğitim veren merkezlerle ilgili beklentilerinin başında eğitim sürecinin mesleki açıdan bilgilendirmesi geliyor. Personelin aldığı mesleki eğitimle birlikte diğer personele kıyasla farkını yansıtması, kendini gösteriyor olması ve tecrübe kazanmış olması diğer beklentiler arasında öne çıkıyor. 

Peki mesleki eğitim algısı düzelir mi?

5 haftadır MSA'nın araştırması üzerinden öğrenciler, öğrenci adayları, aileler, işverenler ve mezunlar perspektifinden mesleki eğitimin nasıl algılandığının izini sürdüğümüz bu dizinin sonuna gelirken bu raporu hazırlayan FutureBright’ın kurucusu Akan Abdula, mesleki eğitim algısının düzelmesi için neler yapılabileceğini şu şekilde özetliyor:

“Mesleki Eğitim, hayat ve meslek becerileridir. Meslek okullarının sadece ‘torna tesfiye’ olmadığını topluma anlatmak lazım. ‘Meslek Edindirme’ ismi zorla yaptırılan bir şey gibi algılanıyor. Meslek okulları konusunda kamuoyunun bilinçlendirilmesi için Ulusal Meslek Okulları günü gibi büyük ve faydalı organizasyonlar lazım. Tüm paydaşlar biraraya gelmeli bu günlerde. Ünlü elçiler ve rol modeller olmalı. Çalışma Bakanlığı ya da farklı paydaşlar yurt dışındaki örnekler gibi öğrenci adaylarına çalışırken eğitimlerini ödeyebilecekleri avantajlar sunmalı.”

20 yıldır yalnızca aşçılık konusunda değil farklı meslek branşlarında da sistem oluşturmak için çabalayan MSA’nın kurucusu Mehmet Aksel ise şöyle diyor:

“Aileler eğitim sisteminin ilk 12 yılında çocuklarının becerilerini ve merakları neredeyse hiç sorgulamadan, ne yazık ki sadece ve sadece akademik başarıya odaklanıyorlar. Doğal olarak, bu dönemde hayata dair tanımları ve hayattan beklentileri henüz netleşmemiş olan çocuklar da, bunu sonrasında girdikleri üniversitelerden bekliyorlar ki, bu da başka bir sorun. Çünkü üniversitenin böyle bir misyonu yok. Ve sonunda 'üniversite mezunu niteliksizlik' dediğimiz durum ortaya çıkıyor. İşte ‘Mesleki Eğitim’ tam olarak da durumun ilacı.”