Japonya Başbakanı Shinzo Abe'nin istifası

Eski Dışişleri Bakanı Shintaro Abe'nin oğlu ve eski Başbakan Nobusuke Kishi'nin torunu "Prens" lakaplı Shinzo Abe'nin iktidarlık dönemi, Japonya siyasi kültürüne hakim "aile hanedanlığı" sisteminin bir yansıması. Geçtiğimiz hafta büyük amcası Eisaku Satō'nun 2.798 günlük rekorunu kırarak üst üste görevde geçen günler bakımından ülke tarihinin en uzun süre hizmet veren başbakanı unvanını kapan Abe, sağlık sorunları sebebiyle istifa ettiğini açıkladı. Hastalığının karar alma sürecinde yoluna çıkmasını istemeyen lider, görev süresini tamamlayamadığı için Japonya halkından özür diledi. 

• Güce ulaşmak: 1993'te parlamentoya ilk kez vekil olarak giren Abe, 2005'te Başbakan Junichiro Koizumi yönetiminde kabine sekreteri olarak kendine yer buluyor, bir yıl sonra Koizumi'nin yerini alarak Japonya'nın İkinci Dünya Savaşı sonrası en genç başbakanı unvanını kazanıyordu. 2006'da 50 milyon vatandaşı yakından ilgilendiren emeklilik kayıtlarının kaybolması genç liderin hükümetini derinden etkiliyor, bu olay muhalefet Demokrat Parti'nin 2007 seçimlerinde Abe'nin Liberal Demokrat Partisi'ne karşı kazandığı zaferin temelini oluşturuyordu. Ayrıca Abe'nin ülseratif kolit (bağırsak hastalığı) sebebiyle partiden istifa etmesi de aynı yıl gerçekleşecek; genç liderin hastalığı yenmesi ve başbakan olarak zirveye çıkması için beş yıl gerekecek, LDP'nin sırasıyla 2014 ve 2017 seçimlerinden galip çıkmasıyla Abe, Japonya tarihinin en uzun görev yapan başbakanı olacaktı. 
   
• 2012: 1964 - 1972 yılları arasında görev yapan büyük amcası Sato'nun hükümeti Japonya'ya altın çağını yaşatmıştı. Doğu-Batı rekabeti sağlıklı bir zemine taşınmış, ülke adeta finansal olarak "Amerikan kanatları"nın altında, "Batı" ülkelerine yapılan ihracat yıllık büyüme rakamlarını %10'larda sabitlemişti. 2012'de göreve gelen Abe'nin sorumlu olduğu Japonya'nın pozisyonu ise çok başkaydı. Nüfus giderek yaşlanıyor, büyüme yavaşlıyor, borsa sallantıda ve deflasyon ülke ekonomisini zayıflatıyordu. 
   
• “Japonya geri döndü”: Shinzo Abe, iktidara gelir gelmez kendi adını taşıyan ve Keynes ekonomi politikalarını anımsatan Abenomics yapısal reformlarıyla ülkenin 20 yıllık durağan büyümesine hareket getirdi. Abe yönetimi; şirketler ve tüketiciler için ucuz krediler sağladı, altyapı ve hükümet harcamalarında vites artırdı, şirketlere vergi indirimleri gibi mali teşvikler sundu. “Japonya geri döndü” söylemiyle yıllar içinde popülerleşen lider, kadınların ve göçmenlerin iş hayatına katılımı gibi konulara düşünce mesaisi harcadıysa da pek başarılı olamadı. Tabii küresel büyümenin de etkisiyle ülkede açığa dayalı harcamalar arttı, para biriminin yüksek değeri biraz törpülendi, turizmde patlama yaşandı ve borsa hızla yükseldi. 
   
• Pasifist anayasa: Hiroşima ve Nagasaki'de atom bombalarının savaşta kullanılmasının ardından 75 yıl geçti. Ancak, ABD işgalci güçleri tarafından yazılan Japonya anayasası hâlâ geçerliliğini koruyor. Ulusun "sonsuza dek savaştan sakınacağını" belirten dokuzuncu madde, ülkenin "kara, deniz ve hava" kuvvetleri oluşturmasının da önünü kapıyor. Abe ve muhafazakâr kanat siyasilerin uzun yıllardır bu maddeyi kaldırmak veya yumuşatmak istediği biliniyor. Gerekçe ise ada ülkesini "normal bir ülke" hâline getirmek. Ülkenin pasifist anayasasını revize eden ilk kişi olmak isteyen eski başbakan, 2019 seçimlerini kazansa da LDP nitelikli çoğunluğu sağlayamadığı için söz konusu değişiklik, bir hayal olarak kaldı. Yine de Abe, hayalini gerçekleştiremese de görevi devralacak lider kim olursa olsun bahis konusu reform için mücadeleye devam edeceğine inanıyor.