Köprü üstü arkadaşımın tavsiyesi: Yüksek kaldırımda bir iş idarehanesi var; git oraya...

(24)
Röportajı yapan: Neriman

Bu genç ihtiyarın üstünde giyecek, insan yüzüne çıkacak elbisesi yoktu amma, kendisine itimadı vardı.

Bir insan için de önce lâzım olacak bu değil miydi?

Bana:

— Anladığıma göre senin tahsilin de var, dedi. Dilinden öyle anladım.

— Eh, oldukça, dedim.

— Ne kadar?

— Lisede okudum..

— Bitirdin mi?

— Evet...

— Böyle olduğu halde hiç bir iş bulamıyor musun?

— Bulamadım. Bir hafta kadar evvel fabrikada çalıştım. Fakat sırtıma ağrılar geldi. Tahammül edemiyeceğimi anladım. Oradan ayrılacağım amma ne iş aradımsa bulamadım. Hizmetçiliğe bile razıyım.

— İşte insanlık budur. Aferin.. Her şeyi yapmalı! Tahsilim var, ben bu işi yapamam dersen aç kalırsın, kötü olursun. İyisi mi her şeyi yapmalı. İnsanın tahsili olursa hizmetçilik yapamaz mı sanki? Yapamam diyenler, elinden iş gelmeyenlerdir. Boş oturacağına, ötede beride dolacağına hizmetçilik yaparsın... Daha iyi iş buldun mu oraya geçersin... Hayatta çok iş değiştirmek te iyi değildir hani.. O zaman hiç bir şey olamaz, hiç bir yerde dikiş tutturamazsın... Kendine uygun bir iş bulur bulmaz, artık onda karar kılmalı! Hayırlısı budur.

Biraz durdu. Haliç üzerinde hâlâ iki tarafa sallanan kayıklardan birine gözünü diktikten ve bir müddet böylece dalgın kaldıktan sonra tekrar söze başladı:

— Bir şeye aklım ermedi, dedi! Fabrikadaki işinizden neden ayrılacaktınız?

— Sırtım ağrımıya başladı.. Tahammül edemiyorum, dedim ya!

— Ha!.. Evet.. Evet... Dalgınlığıma gelmiş olacak... Amma hizmetçilik bundan daha az yorucu bir iş değildir ki..

— Belki işi hafif bir ev bulurum, diye düşündüm. Fakat bunu nerede ve nasıl bulmalı?

— Mavi gözlerini süzdü:

— Nerede oturuyorsun? dedi.

— Aksarayda ninemle birlikte otururuz.

— Şimdi nereye gideceksin?

— Gidecek malûm yerim yok. Evden iş aramak için çıktım.

— Öyleyse sana bir iyilik edeyim. Hizmetçilik yapmak için kararın kat'î mi?

— Başka iş bulamazsam tabiî.

— Mademki evinden iş aramak için çıktın ve buraya kadar geldin. Karşıya geç.. Yüksekkaldırımda mıdır, nedir, bir iş idarehanesi vardır. Oraya git.. Onlar sana iyi bir iş bulurlar. Bugün adresini bırakırsın bir kaç gün sonra da uğrar sorarsın!

— Teşekkür ederim; öyle yapayım.

Fabrikaya artık gitmiyecektim. Yalnız çalıştığım günlerin parasını almak üzere bir gün uğrayacaktım. Belki de bugün geçer, o işi de hallederdim.

Genç adam, doğru söylüyordu. Bir hizmetçiye ihtiyacı olan evvelâ böyle yerlere başvururdu. Onlar kimin nasıl bir hizmetçiye ihtiyaçları olacağını bilirlerdi.

Genç adam beni müracaat etmemde teşci ediyordu:

— Kibar bir eve düşersen rahat edersin, diyordu. Orada her işin adamı ayrı olur. Yalnız bu adamlarla geçinmek yoluna bakarsın... Yemek, içmek, yatmak onlardan.. İyi para da alırsın..

Orta halli evlere kulak asma... onlar berbattır. Gürültü, patırdı içinde geçer bütün günlerin.. Paranı güç alabilirsin. Böyleleri para vermemek için sıksık adam değiştirirler.

Boğaz tokluğuna da çalıştırmak isterler amma bu sana yaramaz, daha gençsin, elin para görmeli!.

Köprü üstü arkadaşından ayrıldıktan sonra Şişhaneyokuşuna çıkmak üzere ilerledim. Yolda düşünüyordum: Hizmetçilik bugün bir meslek mi?, bir san'at mıydı?

Bunu bir dakikada tahlil etmeye imkân yoktu. Ben (...) idarehanesinin kapısına geldiğim zaman etrafıma göz gezdirince, uzakta, gene köprü üstü arkadaşımı gördüm. Galiba benim hizmetçilik bulacağımdan emindi. Belki de, kafasından kazancıma ortak olmayı geçiriyordu.

İdarehanenin karanlık ve dar merdiveninden çıkıyordum. Aralık duran tek kanatlı küçük kapıyı iterek içeriye giriyordum. Burası sofa.. Dört beş kadın, eski sandalyelere gelişi güzel sıralanmışlar... Bu sofraya açılan daha dört kapı göze çarpıyordu.

Onlara yaklaştım. İdarehaneye bakan madamı anlatmak istiyerek:

— Madam nerede?

Diye sordum. Kimse cevap vermedi? Yalnız içlerinden biri. Orada boş duran sandalyelerden birini göstererek:

(Devamı var)

Kaynak: Haber (Akşam Postası), 16 Birincikânun 1937, Sayfa 11.