Lensa App, Makine Öğrenmesi ve Sanat

Herhangi bir sosyal medya kullanıcısıysanız eğer, geçen 2 hafta boyunca Lensa isimli uygulama üzerinden yaratılan avatarlara maruz kalmamış olmanız imkansız. Lensa App yoluyla, makine öğrenmesi sayesinde yaratılan bu avatarlar haliyle bir sürü tartışmayı da beraberinde getirdi. Lensa App ve sayesinde ortaya çıkan tartışmalara bir göz atarak makine öğreniminin sanat ve tasarım üzerindeki etkilerine dair fikirlerimi sizlerle paylaşmak istedim.

Lensa uygulaması nedir ve nasıl çalışır?

Lensa uygulaması diğer uygulamalar gibi cihazlara yüklenerek erişebilen bir uygulamadır. Normalde Lensa uygulaması senelik 599.99 TL civarındayken uygulama üzerinden ayrıca 7 günlük ücretsiz deneme paketi almak da mümkün. Uygulamaya Kasım ayında yüklenen Magic Avatar özelliği sayesinde ise Lensa uygulaması Kasım ayında 5 milyondan fazla indirilmiş. Yıllık ücretin yanı sıra 50 adet fantastik avatarlı portre sahibi olmak isteyen fazladan ödeme yapmak zorunda.

Uygulamanın avatarlarınızı yaratması için en az 10-20 adet selfie yüklemek gerekirken bu öz çekimler farklı açılardan ve farklı yüz ifadeleri ile yapılmalıdır. Uygulamanın açıklamasına göre kullanıcıların fotoğrafları uygulamadan silinirken oluşturulan avatarlar ise kullanıcıların yararına olacağı düşünüldüğü süre boyunca kayıtlı kalacaktır.

Lensa'nın sanat ve tasarımla olan ilişkisi

Eğlenceli bir uygulama olan Lensa'nın sorunlu olan kısmı ise sanat ve tasarım noktasında eserlerin yaratıcılarla olan ilişkisi. Bu durumda ürün aslında kimin? Sanatçılara göre makine öğrenimi sırasında algoritmaya tanıtılan sanat işlerinin telif hakları ödenmeyerek algoritmaya "kaçak" diyebileceğimiz şekilde herkesin ve her sanatçının işleri öğretilebilmekte. Stable Diffusion isimli AI sanat modellemesini kullanan uygulama, aslında sanat hırsızlığı yapmak ile suçlanmış oluyor. Bunun önüne geçmek isteyen sanatçılar ise data bankalarını kontrol edip kendi işlerinin buralarda bulunup bulunmadığını araştırabiliyorlar. Lensa ise makine öğreniminden sonra ürettiklerinin tamamen kendine ait olduğunu ve hiçbir sanatçının işinin birebir kopyası olmadığını savunuyor. AI üzerinden sanat ve tasarım üretimi noktasında gelecekte bizi karışık senaryoların beklediği ortada. AI yoluyla yapılan işlerin ne kadar kendine özgü olduğunu anlmanın mümkün olacağını sanmıyorum. Her sanatçının ise işlerini sürekli data bankalarında araştırmaları da hiç gerçekçi bir durum değil. Bu noktada çözüm ya sanatçılar işlerini internet üzerinden paylaşmayacaklar ya da sanatçıların işlerini internet üzerinden makine öğrenimi için kullanacak altyapıların bütün sanatçılara telif ödemesi gibi bir sistem zorunlu tutulacak. Önünü alamayacağımız bir makine öğrenimi çağında, internet üzerinden yapılan paylaşımların duracağını düşünmek mümkün olmayacağı için geriye kalan en mantıklı alternatif ise AI amacıyla kullanılacak bütün işlere telif ödenmesi gibi görünüyor.

Sanatçılar dışındaki bir diğer sorun ise makineye neyin öğretildiği. Kadın imgesinin daha seksi verildiği bence yaratılan görsellerle apaçık ortada. Irk ve cinsiyet gibi konularda basmakalıp ve yanlış bilgilerle doldurulan algoritmalar toplumun genelinin birebir yansıması gibi duruyor.