
TBMM
Bu yasama yılında on haftalık süre geride kalırken Mecliste uzun yıllar unutulmayacak cinsten olaylar yaşandı. Geçen pazartesi başlanan ve toplamda 11 oturum olması beklenen bütçe görüşmelerinde bu hafta her biri 12-13 saat süren yedi oturum yapıldı.
İktidar ve muhalefet grupları arasında bir münazaraya dönüşen oturumlarda sık sık ortam gerildi, oturumlara başkan tarafından birçok kez ara verildi. İktidar ve muhalefet birbirini çeşitli konularda suçlayıp eleştirirken Meclis adabına yakışmayacak diyaloglar yaşandı, yumruk yumruğa kavga edildi. Bir milletvekili kendisine atılan yumruk sonrasında fenalaştı.
Geleneksel meclis deneyimlerinde yasama yılının başında yapılan bütçe görüşmeleri görevdeki iktidar için bir güvenoyu niteliği taşırken TBMM’nin güncel koltuk dağılımıyla oluşan durum bütçe görüşmelerinin niteliğini fazlasıyla değiştiriyor. Milletvekili parti dağılımının farklı olduğu durumlarda iktidar salt çoğunluğa sahip değilse muhalefet milletvekillerinin bütçeyi kabul etmeyip sistemi kilitleme olanağı var ancak güncel Meclis dağılımında böyle bir ihtimalden söz etmek mümkün değil.
Dikkat çeken bazı kurumların 2023 yılına ait bütçeleri şu şekilde ;
2022 | 2022 (Ek Ödenekler Dahil) | 2023 | |
TBMM | 2.198.221.000 | 2,824,193,455 | 5,480,588,000 |
Cumhurbaşkanlığı | 3.890.381.000 | 4,087,977,260 | 6,637,060,000 |
Anayasa Mahkemesi | 107.633.000 | 151,004,925 | 260,919,000 |
Adalet Bakanlığı | 33.323.466.000 | 46,574,223,685 | 75,603,176,000 |
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı | 66.131.543.000 | 97,266,618,540 | 149,868,618,000 |
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı | 83.851.907.000 | 188,293,406,190 | 160,348,125,000 |
Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | 4.873.653.000 | 7,034,626,970 | 24,321,048,000 |
Dışişleri Bakanlığı | 7.487.450.000 | 10,494,986,450 | 16,778,583,000 |
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı | 5.325.227.000 | 11,576,915,485 | 18,861,264,000 |
Gençlik ve Spor Bakanlığı | 27.782.948.000 | 27,937,640,990 | 66,544,532,000 |
Hazine ve Maliye Bakanlığı | 774.973.121.000 | 1,291,164,562,455 | 2,210,009,654,000 |
İçişleri Bakanlığı | 14.734.260.000 | 20,594,252,815 | 32,631,038,000 |
Kültür ve Turizm Bakanlığı | 7.109.129.000 | 10,383,401,970 | 16,505,839,000 |
Milli Eğitim Bakanlığı | 189.010.851.000 | 272,525,847,325 | 435,351,082,000 |
Milli Savunma Bakanlığı | 80.439.536.000 | 130,318,595,770 | 182,770,968,000 |
Sağlık Bakanlığı | 116.037.461.000 | 171,650,082,490 | 293,368,547,000 |
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | 14.821.344.000 | 22,643,711,925 | 36,065,181,000 |
Tarım ve Orman Bakanlığı | 64.623.189.000 | 98,975,814,890 | 133,682,205,000 |
Ticaret Bakanlığı | 8.451.926.000 | 9,627,311,840 | 17,124,310,000 |
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı | 62.531.437.000 | 115,873,462,030 | 166,382,114,000 |
Diyanet İşleri Başkanlığı | 16.098.580.000 | 22,926,786,085 | 35,910,653,000 |
İletişim Başkanlığı | 680.127.000 | 816,493,260 | 1,631,576,000 |
Görüşmelere başlanan pazartesi günü bütçeyle ilgili yapılan bazı dikkat çekici konuşmalar ise şu şekilde;
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Sayın Fuat Oktay – Sayın Cumhurbaşkanımız liderliğinde Türkiye’nin yönetimine talip olduğumuz ilk günden beri, büyük ve güçlü Türkiye hedefimize kararlılıkla yürüdük, yürüyoruz. Hamdolsun savunma, ihracat, enerji ve turizm gibi pek çok alanda cumhuriyet tarihimizin rekorlarını kırmak, Sayın Cumhurbaşkanımız liderliğinde bizlere nasip oldu.İçeriden ve dışarıdan maruz kaldığımız engeller, işimizi zorlaştırmış olsa da hedeflere ulaşma irademizi asla yok edemedi. Tam tersine, önümüze çıkarılan her bir engelle, üstesinden geldiğimiz her badireyle kararlılığımız daha da kuvvetlendi. Ülkemizi Türkiye Yüzyılı’na hazırlarken bugüne kadar yaptıklarımızın üzerine koyarak hedeflerimizi aşmakta kararlıyız. Türkiye için yine büyük düşünüyor, bir kez daha devrim niteliğinde adımlar atacak olmanın heyecanını taşıyoruz. 2023 bütçemizle ülkemize ve milletimize itibar, refah ve güç kazandıran politikalarımızla önümüzdeki yıl milletten aldığımız gücü yine milletimize sunmaya hazırlanıyoruz.
İYİ Parti Grubu adına İzmir Milletvekili Sayın Dursun Müsavat Dervişoğlu – “Türkiye’yi uçuracağız.” vaatleriyle getirdiğiniz bu ucube siyasal düzene geçmeden evvel bu ülkede dolar kuru 4,60 bandıydı, bugün memleketi getirdiğiniz noktada ise 18 lira 60 kuruş; sayenizde doların Türk lirası karşısında kazandığı değer dört yılda yüzde 400. “Partili Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemiyle hızlı kararlar alacağız, etkin yönetim olacak.” demiştiniz; gerçekten de kararları o kadar hızlı aldınız ki muhakemeyi, istişareyi ve uzlaşıyı yani bizatihi demokrasiyi yok saydınız. Tek bir kişinin iki dudağı arasına sıkışmış kararların bedeli dört yılda bütçe açığı beklentisini 65 milyar liradan tam 659 milyar liraya getirdi; yanlış duymadınız, bütçe açığı beklentisi dört yılda 10 kat arttı. O gün cari 27 milyar dolardı, bugün 255 milyar dolar. O gün işsiz sayısı 3 milyon 315 bin iken bugün 7,5 milyon. Hesap ortada, muhasebe de ortada; milletimize verdiğiniz sözlerle eylemleriniz, eylemlerinizle elde ettiğiniz neticelerin arasındaki çelişki de ortada.
MHP Grubu adına Sakarya Milletvekili Muhammed Levent Bülbül – Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemiyle yasama, yürütme ve yargı arasında sağlam bir denge ve denetim mekanizmasının tesis edilmesi sonucu Türkiye Büyük Millet Meclisi daha etkin ve güçlü bir yapıya kavuşmuştur. Dünyada ve özellikle Avrupa’da birçok ülkede hükûmetlerin aylarca kurulamadığına şahit olduğumuz bir süreçte, ülkemizde uygulanan Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemi sayesinde hızlı ve etkin karar alma imkânlarıyla yönetimde bir zafiyetin oluşmasına fırsat verilmemiştir. Ülkemizin, parlamenter sistemde yaşanan hükûmet kurma tartışmalarında olduğu gibi yeniden bir siyasi belirsizliğin içine girmesi ve istikrarsız bir sürece evrilmesi söz konusu olmamıştır, Allah’ın izniyle de olmayacaktır.
HDP Grubu adına İstanbul Milletvekili Pervin Buldan – “Faizleri tek haneye indirdik.” diyorsunuz; oysa, bütçede yurttaşın sırtına yüklediğiniz faiz ödemesi tam 565 milyar Türk lirasıdır. Gelmiş geçmiş en büyük faiz lobisi sizin iktidarınızdadır. Geçen yıl ekonominin kitabını yazıyordunuz, buyurun şimdi faizin kitabını yazın; faizcilik, tefecilik nasıl yapılır dünya âlem görsün. Faiziniz tek hane olabilir ama zamlarınız, vergileriniz, cezalarınız, TÜİK’e gizlettiğiniz enflasyonunuz 3 hanedir. Başka bir örnek: Bütçede savunma ve güvenlik harcamaları için 470 milyar TL kaynak ayırdınız; işte, yüksek enflasyonun, işsizliğin ve yoksulluğun nedenlerinden biri de budur; halka, istihdama değil savaşa bütçe tam da budur. Bu devasa kaynak siyasetsizliğin, siyasi aklı savaş aklına devretmenin ekonomiye bedelidir. Bunun sonuçları ise daha fazla büyüyen yoksulluktur, büyüyen sefalettir, büyüyen açlıktır ve borç krizidir. Ama büyüyen başka bir şey daha var, o da halkın giderek artan öfkesidir, geçinemeyen milyonların itirazıdır…Bu kötülük düzenini elbette ki değiştireceğiz ve rüşvet, yolsuzluk, liyakatsizlik, torpil dönemini biz kapatacağız. Yandaşlarınıza yarattığınız rant cennetinin kapılarını biz kapatacağız.
CHP Grubu adına Genel Başkan izmir Milletvekili Kemal Kılıçdaroğlu – Parlamento yapar ama bir şeyi daha yapar; Parlamento, kabul ettiği bütçenin yasalara uygun olarak harcanıp harcanmadığını da denetler. Parlamentonun öyle bir görevi var. Peki, denetimi kimin aracılığıyla yapar? Sayıştay aracılığıyla yapar; Sayıştaya der ki: “Sen benim adıma Türkiye Büyük Millet Meclisinin kabul ettiği kesin hesap kanunu ve bütçeyi denetleyeceksin acaba bürokrasi, acaba yürütme organı bunu doğru harcadı mı harcamadı mı… Sayıştay 315 kamu kurumunun faaliyet raporlarına baktı; 17 kurumun faaliyet raporu hiç yayınlanmadı, hiç yayınlanmadı, 17 kurumun faaliyet raporu hiç yayınlanmadı. Yani ne demektir? 17 kurumu yöneten kişiler diyorlar ki: “Ne demek Meclis ya! Bırakın… Ne demek Sayıştay! Raporu bile yayınlamıyorum, gidin kime anlatırsanız anlatın.
Bunları sorgulamıyorsunuz değerli arkadaşlarım. Sorgulamamak ne demektir, onu da söyleyeyim gayet açık şekilde: İradeyi ipotek altına vermek demektir. “Ben eleştirirsem beni bir daha milletvekili listesine koymazlar.” Bu korkuyla, devlet yönetilmez, bu korkuyla bir şey olmaz.
Bütçe görüşmelerine son hız devam edilen bu ortamda tarikatlarla ilişkili bir bir çocuk istismarı olayı tüm Türkiye’nin olduğu gibi Meclisin de gündemini değiştirdi. Muhalefet grupları iktidarı tarikat faaliyetlerine göz yumulması, ve tarikatlara yapılan destekler gibi konularda eleştirirken iktidar milletvekilleri ise çocuk istismarıyla ilgili ceza düzenlemelerinin iktidarları zamanlarında yapıldığından bahsederek gruplarını savundu. Ancak belirtmek gerekiyor ki özellikle HDP ve CHP gruplarından birçok milletvekili konuşmalarında olaydan bahsederken AKP ve MHP gruplarından birçok milletvekili konuyla ilgili sessiz kalmayı tercih etti.
AKP İstanbul Milletvekili Emine Sare Aydın – Parti mensubiyetimiz, fikir ayrılıklarımız fark etmeksizin hepimizi derinden sarsan güncel mevzu üzerinden, çocukları istismara maruz bırakanlar kim olursa olsun insanlığımıza gölge düşüren, insanlığın en büyük utancı olan çocuk istismarını şiddetle kınıyorum, lanetliyorum.
2015’te Türk Ceza Kanunu’nda yapılan değişiklikle, çocuğa yönelik cinsel istismar “nitelikli cinsel istismar suçu” olarak sayıldı; ebeveyn ve diğer kişilerin sorumluluklarıyla ilgili düzenleme de kanuna eklendi. Bu devrimsel düzenleme iktidarımız zamanında yapıldı.
HDP Batman Milletvekili Ayşe Acar Başaran – Aç bırakılan; yurtlarda, evlerde, tarikatlarda istismara ve tecavüze maruz bırakılan çocuklarının yaşadığı devletin yoksullaştırma ve erkek egemen siyasetiyle doğrudan ilgili. Ensar Vakfında, Hiranur Vakfında yaşananlar iktidarın bu vakıflara bahşettiği güçle ilgili, bu vakıfları denetimsiz bırakmasıyla ilgili bir durum; Hiranur Vakfında 6 yaşındaki kız çocuğunun yaşadığına bakarsanız bunu çok net bir biçimde anlarsınız.
CHP Hatay Milletvekili Suzan Şahin – Ülke gündemini sarsan 6 yaşındaki kız çocuğu için günlerce sustunuz, sonra kalkıp “İnsanidir, her toplumda olabilir ve siyasi değildir.” diyorsunuz… Sayın Bakan, çocuğun cinsel istismarı insani değil, insanlık dışıdır. (CHP sıralarından alkışlar) En ağır çocuk hakkı ihlali olarak siyasi anlayışın bir sonucudur. Tıpkı kadına yönelik şiddet, kadın cinayetleri gibi politiktir. Mevcut siyasi iktidarın bakış açısını yansıtan ayrıştırıcı, ötekileştirici, yandaş kayıran, tarikat ve cemaatlerin koruyup kollayan basiretsiz politikalarınızın bir ürünüdür.
İYİ Parti Ankara Milletvekili Ayhan Altıntaş – 6 yaşında çocuğu evlendiren zihniyeti, buna imkân sağlayanları, olay ortaya çıkınca sessiz kalanları da lanetliyorum ama merak da ediyorum: İktidar bu tür haberlere hemen yayın yasağı koydururdu, hatta haber duyulmadan yayın yasağı gelirdi; bu sefer normal bir uygulama yaptılar. Hep böyle olmasını temenni ederim, rezillikler halının altına süpürüldükçe yaygınlaşıyor.
İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi
Kasım ayında İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinde bütçe görüşmeleriyle birlikte yoğun bir gündem vardı. Dikkat çeken gündem maddeleri ise şu şekilde;
1- Aşiyan Müzesi’nin Uluslararası Tarihi Ev Müzeler Komitesine üyeliğinin uzatılmasına ilişkin komisyon raporu İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinde kabul edildi.
2- Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında İstanbul Büyükşehir Belediyesinin yetkilendirildiği alanlarda; hak sahiplerine ilgili mevzuatın imkân verdiği en üst miktara kadar ve en uzun süreyle kira ödemesi yapılmasına ilişkin komisyon raporu İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinde kabul edildi.
3- Sefaköy-Beylikdüzü-TÜYAP Raylı Sistem Hattı Projesi için İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 925.396.200 USD + KDV + Sigorta Primi tutarında dış borçlanma yapılabilmesine ilişkin komisyon raporu İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinde kabul edildi.
4- Şile ilçesinde yer alan bir isimsiz yolun "Muhsin Yazıcıoğlu Caddesi" olarak isimlendirilmesine ilişkin ilişkin komisyon raporu İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinde kabul edildi.
Kapanış
Mecliste önümüzdeki hafta da sürecek olan bütçe görüşmelerinin yanı sıra Türkiye gündemini meşgul eden olaylara ilişkin olarak partilerin duruşlarını yakından takip edebilmek için bir sonraki yazımızı kaçırmayın!
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
İLGİLİ BAŞLIKLAR
YAZARLAR

Parlamento
TBMM ile büyükşehir belediye meclislerindeki gelişmeler, meclislere dair araştırma raporları ve siyasete dair daha fazlası her hafta bu yayında!
İLGİLİ OKUMALAR



