Memur zammı: Hakem Kurulu kararı yaklaşıyor

Milyonlarca memur ve memur emeklisi, 2024 ve 2025 yıllarındaki maaş zammı oranları için Kamu Görevlileri Hakem Kurulu’nun vereceği kararı bekliyor. Zam oranını belirlemek üzere üçüncü kez toplanan kurulun, kararını en geç Perşembe günü açıklanması bekleniyor. Kurulun kararı kesin ve herhangi bir itiraz yolu bulunmuyor.

Son teklif ne kadardı?

Kamu görevlilerinin toplu sözleşme görüşmelerinde hükümet ve sendikalar arasında anlaşma sağlanamamıştı.

Son görüşmede hükümet, 2024’ün ilk yarısı için %15 ve ikinci yarısı için %10, 2025 için ise ilk yarıda %6 ve ikinci yarıda %5 oranında zam teklifinde bulundu.

Memur-Sen ise 2024 için çeyrek dönemler hâlinde sırasıyla %35+10+15+10 zam talep etti. 2025 talebi ise %25+15 olarak belirlendi.

Kurulun önceki kararları

2012 yılından bu yana sendikalar ve hükümet arasındaki görüşmelerden ikisi Hakem Kurulu’nda sonuçlanırken kurul, bu iki durumda da kamu işvereninin önerdiği zam teklifini neredeyse değiştirmeden kabul etti.

2012'de, hükümetin %3,5+4’lük teklifi kabul edilmedi ve Kurul %4+4 zam oranı belirledi. 2013 için ise kamu tarafının %3+3 teklifi Kurul tarafından kabul edildi.

2020-21 döneminde de benzer şekilde hükümetin %4+4 ve %3+3 teklifleri aynen kabul edildi.

Bu kez nasıl bir karar alınabilir?

Geçmiş yıllarda Hakem Kurulu’nun aldığı kararlar genellikle hükümetin teklifine yakın olsa da, uzmanların dikkat çekitiği bir diğer faktör de Merkez Bankası’nın enflasyon tahminleri.

2020-21 döneminde enflasyon tahminlerinin gerçekleşen enflasyondan önemli ölçüde sapması, memurların reel gelirlerinde düşüşe neden oldu ve dönem sonlarında enflasyon farkı zammı yapıldı.

TCMB’nin 2024 için enflasyon tahmini %33, 2025 için ise %15. Bu tahminler, hükümetin teklifinin üzerinde olsa da, Memur-Sen'in talebinin altında kalıyor.

Kocaeli Üniversitesi’nde çalışma ekonomisi ve endüstri ilişkileri üzerine çalışan Prof. Dr. Aziz Çelik, kurulun Merkez Bankası tahminine yaklaşmasını beklediğini ifade etti.

BBC Türkçe’ye konuşan Çelik, Memur-Sen’in çok daha yüksek bir talebi olmasına rağmen pazarlık sürecinde memurları harekete geçirip hükümet üzerinde baskı yapmaktansa danışıklı dövüşü tercih ettiğini söyledi:

“'Biz yapmadık Hakem Kurulu yaptı’ diyecekler. Memur-Sen sadece üç ay için %35 zam talep edip yıllık %32 düzeyinde bir zamma razı olacak. Memur-Sen’in açıklamasının satır aralarına bakıldığında ‘Hükümetin teklifinin Merkez Bankası enflasyon tahmininin bile altında kaldığını’ söyledikleri için onların da beklentilerinin bu seviye olduğu görülüyor.”

Kurulun üyeleri kimler?

Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'na göre, Hakem Kurulu 11 üyeden oluşuyor. Kurulun 7 üyesi Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından atanırken, 4 üye ise sendikalar tarafından seçiliyor.

Hükümetin devam eden görüşmeler için atadığı üyeler arasında Sayıştay Başkanı Metin Yener’in yanı sıra 2 akademisyen ve 4 bakan yardımcılığı seviyesinde hükümet görevlisi yer alıyor. Sendikaların seçtiği 4 üyenin ise tamamı sendika yöneticilerinden oluşuyor.

Çelik, gelişmiş ülkelerde yalnızca üst düzey kamu görevlilerinin grev yapmasının yasak olduğunu ve bu tür kurulların yalnızca bu meslek gruplarının maaş zamlarıyla ilgilendiğini hatırlatırken, Türkiye’de tüm memurlara grev yasağı olması nedeniyle bu kurulun daha geniş etkisi olduğunu belirtti ve yapılması gerekenin grev yasağının kaldırılması olduğunu vurguladı.