Mental Wellness ve Wellness

Yazan: Ahmet Çakar, Girişimci-Sanatçı-Yazar

"Can Boğazdan Gelir"

O zaman gelsin;

Modern tıp uygulamaları insanı mekanik bir varlık olarak ele almaktadır. Ancak insan; inancı, hayata bakış açısı, yemesi-içmesi, alışkanlıkları gibi birçok nedenden dolayı çevresi ile sürekli etkileşim halindedir. [1] Bu bağlamda insan, 3 boyuta sahip olan biyolojik, psikolojik ve sosyal (biyo-psiko-sosyal model) bir varlıktır. 

Dolayısıyla günümüzde sağlık, sadece hastalıkların yokluğu olarak değil, aynı zamanda fiziksel, zihinsel ve sosyal iyilik hali olarak tanımlanmaktadır. Bu holistik yaklaşım, mental wellness (zihinsel iyilik) ve wellness (genel iyilik) kavramlarını ön plana çıkarmaktadır.

Özellikle pandeminin getirdiği değişimlerle gerek çevrenin güncel durumu gerekse küresel tehditler ve trendler ışığında gidişat incelendiğinde, dinamik ve belirsizliği yüksek bir düzen olduğu görülmektedir. 

Teknolojinin gelişimiyle, değişimlere hızla adapte olmak önem kazanmaktadır. Hızlı adaptasyonun gereklilikleri ise hem bedensel hem de zihinsel olarak sağlıklı ve dayanıklı olmak, ek olarak da sağlık ve dayanıklılık için uygulanabilecek yöntemlere hakim olmaktır.

Yöntemler öncesinde kavramların geneline bakıldığında ise ilk kavram olan wellness, genel sağlık ve refahı ifade etmektedir. Genel sağlığın fiziksel, zihinsel, duygusal ve sosyal olmak üzere 4 adet boyutu bulunmaktadır. 2. kavram olan mental wellness zihinsel sağlığı vurgulamaktadır. Zihinsel iyilik, stres yönetimi, duygusal denge ve kendine bakım unsurlarını kapsar.

Bu iki kavram, bireyin yaşam kalitesini artırmak ve potansiyelini en üst düzeye çıkarmak için beslenme okuryazarlığı ile doğrudan ilişkilidir. Bu bağlamda beslenme okuryazarlığı, iyiliğe giden yoldaki alet çantasında bulundurulabilir.

Beslenme okuryazarlığı, sağlıklı beslenme alışkanlıkları geliştirmek için gerekli bilgi ve becerileri içerir. Bu bilgi ve becerilere, yiyecek etiketlerini okuma, besin değerlerini anlama ve sağlıklı seçimler yapma yeteneği örnek verilebilir.

Mental Wellness ve Beslenme İlişkisi

Zihinsel sağlık, genel sağlığımızın ayrılmaz bir parçasıdır ve beslenme, bu denklemin önemli bir bileşenidir. 

Örneğin beslenme ve zihinsel sağlık arasındaki ilişkinin incelendiği 2022 yılındaki bir çalışmaya göre şehirleşme, globalleşme ve yaşam şeklindeki değişimler bağlamında; hareketsiz yaşam ve sağlıksız beslenme ile obezite arasında, obezite ile de duygudurum bozuklukları arasında korelasyon bulunmaktadır. Buna karşın, yeme düzeni değişimi, rasyonel beslenme (tavsiye edilene göre), psikobiyotikler ve antioksidanlar gibi etkenlerle duygudurum bozuklukları yerini zihinsel iyilik ve zihinsel dayanıklılığa bırakabilmektedir. [2]

Araştırmalar, omega-3 yağ asitleri, kompleks karbonhidratlar ve yeterli protein alımının, depresyon ve anksiyete gibi zihinsel sağlık sorunlarının yönetiminde yardımcı olabileceğini göstermektedir. Bireyin duygusal, psikolojik ve sosyal iyiliği sağlıklı beslenme alışkanlıkları ile desteklendiğinde, stres yönetimi, odaklanma ve genel mutluluk seviyelerinde iyileşmeler gözlemlenebilir.

Wellness, bireyin genel iyiliğini ve yaşam kalitesini artırmayı hedefler. Fiziksel aktivite, yeterli uyku ve dengeli bir diyet, wellness kavramının temel unsurlarıdır. Sağlıklı beslenme, vücudumuzun ihtiyaç duyduğu yakıtı sağlar ve kronik hastalıkların önlenmesine yardımcı olur. Ayrıca, enerji seviyelerini yükseltir ve bireyin günlük aktivitelerde daha verimli olmasını sağlar.

Mental wellness ve wellness, bireyin yaşam kalitesini artırmak için beslenme okuryazarlığı ile iç içe geçmiştir. Sağlıklı beslenme alışkanlıkları geliştirmek, zihinsel ve fiziksel sağlığımızı destekler ve bizi daha mutlu, daha üretken ve daha dengeli bir yaşama yönlendirir. Bu nedenle, her bireyin beslenme okuryazarlığı kazanması ve bu bilgileri günlük yaşamında uygulaması büyük önem taşımaktadır.

Genel iyilik ve zihinsel iyilik konusunda kendini geliştirmek isteyen okuyucularımıza, konu ile ilgili ayrıntılı bilgi için, Shawn M. Talbott PhD.’nin “Mental Fitness, Maximizing Mood, Motivation & Mental Wellness by Optimizing the Brain-Body-Biome” [3] adlı kitabını tavsiye ediyoruz.

Kaynaklar:

[1] Korucu, K., Söylemez, Ş., Oksay, A.(2021). Biyopsikososyal Yaklaşım ve Gelişim Süreci, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, Cilt:12,Sayı:30, 699-700, ISSN:1308-9552

[2] Grajek, M., Krupa‐Kotara, K., Białek-Dratwa, A., Sobczyk, K., Grot, M., Kowalski, O., & Staśkiewicz, W. (2022). Nutrition and mental health: A review of current knowledge about the impact of diet on mental health. Frontiers in Nutrition, 9. https://doi.org/10.3389/fnut.2022.943998

[3] Talbott, S. (2021). Mental fitness: Maximizing Mood, Motivation, & Mental Wellness by Optimizing the Brain-Body-Biome. Turner Publishing Company.

Sevgili Okuyucularımız,

Fütürist Bülten hakkındaki görüş ve önerilerinizi [email protected] adresine e-posta atarak bizlere iletebilirsiniz.