Mescid-i Aksa baskınının ardından

İsrail polisi, salı günü 350 Filistin vatandaşını tutuklamasının ardından Perşembe günü sabaha karşı Mescid-i Aksa'ya yeniden baskın düzenledi. İkinci baskında polisin namaz sırasında cami içinde ses bombası ve plastik mermi kullandığı, Filistinlilerin ise camiye havai fişek ve taşlarla girip barikat kurmaya çalışarak polise birtakım eşyalar fırlattıkları farklı kaynaklardan iletildi.

Olayların ardından İsrail ordusu, Lübnan’dan İsrail’e bir dizi roket fırlatıldığını duyurdu. İsrail ordusu Lübnan'ın güneyini topçu atışıyla vururken İsrail Savunma Bakanı, güvenlik yetkilileriyle acil toplanma kararı aldı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Lübnan'dan İsrail'e atılan roketlerin ardından gerçekleştirilen güvenlik kabinesi toplantısının açılışında konuştu. Netanyahu, "Mescid-i Aksa'da statükoyu değiştirmeye niyetimiz yok. Durumu yatıştırması çağrısı yapıyoruz ancak burada şiddete başvuranlara karşı güçlü karşılık vereceğiz.” ifadelerini kullandı. Açıklamadan kısa süre sonra İsrail Ordusu, Gazze'ye yönelik saldırı başlatıldığını duyurdu.

Ne olmuştu: Salı gecesi İsrail polisi Mescid-i Aksa'ya baskın düzenlemişti, baskından sonra polisle Filistinliler arasında çatışma çıkmıştı. İlk baskında cami içinde çekilmiş görüntülerden birinde Filistinliler polise havai fişek atarken diğerinde İsrail güvenlik güçleri Filistinlileri cop ve sandalyelerle dövüyor.

Detaylar: Filistin Kızılay’ı yaptığı açıklamada güvenlik güçlerinin sağlık görevlilerinin Mescid’e ulaşmasını engellediğini ve 14 Filistinlinin yaralandığını belirtmişti. İsrail polisi ise 1 polis memurunun bacağından yaralandığını bildirmişti. Çarşamba gün içinde İsrail Başbakanı Netanyahu durumu yatıştırmaya çalıştığını açıklamıştı. Gün boyu 450’ye yakın kişinin gözaltına alındığı kaydedilmişti.

Çelişkili açıklamalar: İsrail emniyet müdürlüğü bir grup Filistinli gencin caminin içine havai fişek ve taşlarla girip barikat kurmasının üstüne baskının gerçekleştiğini söylerken Mescid-i Aksa kompleksini yöneten Ürdün’e bağlı Kudüs İslami Vakıflar İdaresi, polisin namaz bitmeden içeri girerek ibadet edenleri plastik mermi ve ses bombalarıyla tahliye etmeye çalıştıklarını açıkladı. Görgü tanıkları ise ibadet edenlerin polise cisimler fırlattığını belirtti.

Dahası: Mescid-i Aksa’da yaşananların ardından Gazze’den 9 roket İsrail’e doğru ateşlendi. İsrail ordusu bu roketlerden 5’inin havada vurulduğunu, kalanının ise açık alanlara düştüğünü açıkladı. Bunun ardından İsrail savaş uçakları Gazze Şeridi’nde sabaha karşı saldırı düzenledi. Hamas Radyosu, bu saldırılarda biri Gazze’de diğeri bir göçmen kampında olmak üzere iki eğitim kampının vurulduğunu bildirdi.

İkinci baskın öncesi Gazze’den 2 roketin daha atıldığı, bunlardan birinin İsrail sınırını geçmediği diğerininse açık alana düştüğü bilgisi verildi.

İkinci baskından sonra Lübnan sınırından atılan bir roketin İsrail güçlerince etkisiz hale getirildiği bildirildi.

Bir adım geriden: Bu yıl Ramazan, Hamursuz Bayramı ve Paskalya'nın aynı zamana denk gelmesi, gerilimlerin artabileceğine dair endişeler oluşturmuştu. Mescid-i Aksa’nın bulunduğu alan Müslümanlığın üçüncü, Museviliğin ise en kutsal alanı olarak görülüyor. 1967’de kabul edilen Kutsal Yerlerin Korunması Kanunu ile Müslüman olmayan dinlerin bu alana girmesine izin verilirken ibadet etme hakkı sadece Müslümanlara verilmiştir.

Filistin'in siyasi ve silahlı direniş örgütü Hamas, bazı Yahudi yerleşimcilerin Hamursuz Bayramı nedeniyle Mescid-i Aksa yakınlarında kurban kesmeye çalışacaklarına dair haberlerin ardından, Filistinlileri camiyi korumaya çağırmıştı. 3 Nisan’da İsrail polisi, bir İsrailli Museviyi Mescid-i Aksa yakınlarında kurban kesmeye çalışma şüphesinden dolayı gözaltına almıştı.

• Bununla birlikte: 2021’in Ramazan ayında yine Mescid-i Aksa’da yaşanan baskın ve olaylar Hamas ve İsrail arasında 11 günlük bir savaş başlatmıştı.

İsrail ve Filistin’den açıklamalar: İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu yaşanan şiddet için caminin içine taş ve havai fişekle girip barikat kuran “radikalcileri” suçlayarak “İsrail, ibadet özgürlüğünün, Mescid-i Aksa’daki statükonun ve tüm dinlerin ortak erişim hakkının arkasında durmaya devam edecek, vahşi radikallerin bunu değiştirmesine izin vermeyecek.” ifadelerini kullandı.

• Filistin başkanı Mahmoud Abbas’ın sözcüsü Nabil Abu Rudeineh, “İsrail’in Mescid-i Aksa’ya baskını ve ibadet edenlere uyguladığı şiddet, ABD’nin Ramazan ayı süresince yaratmaya çalıştığı sükunet ve istikrara vurulan bir darbedir.” açıklamasında bulundu.
• İsrail ordusu sözcüsü Daniel Hagari, “Herhangi bir kızışmaya mahal vermeye niyetli değiliz ama her ihtimale karşı hazırız.” dedi.

Uluslararası tepkiler: Mescid-i Aksa olayları sonucu uluslararası bir çok ülke ve organizasyon iki taraf tarafından uygulanan şiddeti kınayarak olayların yatıştırılması için çağrıda bulundu.

• AB Komisyonu sözcülerinden Peter Stano, AB'nin Mescid-i Aksa'nın yerleşkesinde bir gecede artan gerilim ve şiddetten derin endişe duyduğunu belirterek, "Bu dönemde kutsal alanların tarihi statüsünün korunması son derece önemli." dedi.
• Beyaz Saray çevrimiçi basın toplantısında Ulusal Güvenlik Konseyi Stratejik İletişim Koordinatörü John Kirby’e ABD'nin neden baskınları kınamadığına ilişkin sorular yöneltildi. Kirby, Mescid-i Aksa'daki şiddet konusunda çok endişeli olduklarını söyledi ve tüm tarafları gerilimi tırmandırmaktan kaçınmaya çağırdı.
• Birleşmiş Milletler Orta Doğu Barış Süreci Özel Koordinatörü Tor Wennesland, İsrail polisinin Filistinlilere karşı şiddetini ve Filistinlilerin havai fişek ve taş atmasını eleştirel bir bildiri yayınladı.
• Türkiye’de ise Cumhurbaşkanı Erdoğan başta olmak üzere bakanlar ve parti başkanları İsrail polisini kınadı. İstanbul Fatih caminde, teravih namazı sonrası cami avlusunda "Kudüs İçin Kıyama" sloganıyla protesto gerçekleştirildi. Protestoya, İnsani Yardım Vakfı İHH'nin yanı sıra TÜGVA, Özgür-Der, İnsan ve Medeniyet Hareketi, Genç Hareket, Mavi Marmara Derneği, Milli Türk Talebe Birliği ve çok sayıda STK destek verdi.