MLK'den George Floyd’a: Siyahların Özgürlük Mücadelesi

Geçtiğimiz pazartesi, ABD’de siyahların özgürlük mücadelesinde sembol olmuş Martin Luther King Jr.’ın (MLK) “Benim bir hayalim var” (I have a dream) konuşmasının 60. yıl dönümüydü. 

Tarihteki en yankı yaratan konuşmalardan biri olarak kabul edilen konuşmada King, ABD’de ırk ayrımcılığına maruz kalan ve köleliğin yasaklanmasından neredeyse 100 yıl sonra bile ekonomik sefalet çekmeye devam eden milyonlarca siyah insana umut sözleri verdi. 

Her sene yapıldığı gibi bu sene de binlerce insan ve birçok sivil toplum kuruluşu, Vaşington'da King'i ve onun ilkelerini anmak için toplandı.

Geniş açı: 28 Ağustos, aynı zamanda Büyük Vaşington yürüşünün de 60. yıldönümüydü. King’in konuşması, iş ve özgürlük için 1963’te başkent D.C.’de 250 binden fazla insanın katılımıyla gerçekleşen yürüyüşün en son ve en kayda değer eylemiydi. 

Bununla birlikte: Konuşma, ABD’deki sivil haklar hareketinin ve ülke tarihinin en ikonik konuşmaları arasında yer almaktadır. Aynı zamanda 1999 yılında 20. yüzyılın en iyi Amerikan konuşması olarak seçilmiştir. 

Neden önemli? King’in 1963’te yaptığı konuşmadan bir sene sonra, ABD’de Medeni Haklar Yasası (1964 Civil Rights Act) kabul edildi. Yasanın kabul edilmesinde eylemin ve MLK’nin konuşmasının büyük etkisi olduğu kabul edilmektedir. 

• Nedir? Medeni Haklar Yasası, kamuya açık alanlarda ırkçılık yapılmasını yasaklarken aynı zamanda istihdamda ırk, renk, din, cinsiyet ve kökene dayalı ayrımcılığı gayrimeşru kıldı. 

Şehrin en sembolik anıtlarından biri olan Lincoln Memorial’da gerçekleşen konuşmayı dinlemek için çoğunluğu siyahlardan oluşan yüz binlerce insan, Lincoln anıtından Vaşington anıtına uzanan yansıma havuzunun (reflecting pool) etrafına toplanmışlardı.

"Doğaçlama": King'in basın danışmanı Clarence B. Jones, MLK'in konuşmasının en çok bilinen kısmı olan ikinci yarısının büyük bir bölümünün doğaçlama olduğunu ve bu fikrin King'in yakın arkadaşı olan gospel şarkıcısı Mahalia Jackson'ın kalabalık içinden "rüyayı anlat" diye bağırışından sonra geldiğini söylemiştir. Böylece, konuşmanın dinleyicileri en çok heyecanlandıran bölümünde King, kölelik ve nefret ilkeleriyle bağdaşmış ülkesinden doğan özgürlük ve eşitlik hayallerini anlatmıştır. 

"Bir hayalim var benim… gün gelecek, dört küçük çocuğum, derilerinin rengine göre değil; karakterlerinin yapısına göre değerlendirilecekleri bir ülkede yaşayacaklar…” 

sözleri, konuşmanın en ünlü kesitlerinden biridir. 

Polis şiddeti: MLK, günümüzde de başlıca bir sorun olan polis şiddetini ise devletin siyahlara uyguladığı sistematik ırkçılığın derinlemesine haksız ve baskıcı bir yansıması olarak gördü ve bu sorunun şiddetsiz direniş ve sivil haklar hareketleriyle ele alınması gerektiğini savundu.

"Unutmadan belirtmeliyim ki aranızdan bazıları büyük sıkıntılar ve zorluklarla buraya geldi. Bazılarınız dar hücrelerden yeni çıktı. Ve bazılarınız özgürlük arayışınızdan dolayı zulmün fırtınalarıyla yaralanmış ve polis şiddetinin rüzgarlarıyla sendelenmiş bölgelerden geldiniz. Siz yaratıcı acının kahramanları oldunuz." 

King'in konuşmasında dile getirdiği bu açıklama, ABD'de yaşayan siyahların günümüzde dahi 60 yıl önce dile getirilen sorunları ve haksızlıklarla karşı karşıya kalmaya devam ettiklerini vurgulamak için güçlü bir örnek sunuyor.

Bugün: Devletin sistematik ırkçılığının sonucu olarak doğan bu sorunlar, en son ve en dikkat çekici olarak Mayıs 2020'de George Floyd'un öldürülmesinin ardından patlak veren Black Lives Matter protestoları ile bir kez daha ön plana çıktı.

•  Ne olmuştu? George Floyd, polis memuru Derek Chauvin tarafından Minneapolis'te yaklaşık dokuz dakika boyunca boynuna diz çökerek baskı yapılması sonucu öldürülmüştü. 

King'in büyük oğlu Martin Luther King III, "benim bir hayalim var" konuşmasının yıl dönümü üzerine yaptığı konuşmada, nefret suçlarının yeniden yükselmesine dikkat çekti. 

Bununla birlikte: Kızı Yolanda Renee King'in doğduğu zamana kıyasla bugün daha az haklara sahip olduğunu ekledi. 

Konuşmasında "2013'te Oy Hakkı Yasası yürürlükten kaldırıldı, 2022'de kadınların üreme hakları kaldırıldı, 2023'te olumlu ayrımcılık kaldırıldı - bu yüzden daha az hakka sahip" ifadelerini kullandı. 

 Yolanda Renee King ise bugün dedesiyle konuşabilseydi özür dileyeceğini söyledi. "Onun yarım kalan işini tamamlamak ve nihayetinde hayalini gerçekleştirmek için hâlâ burada mücadele etmek zorunda olduğumuz için üzgünüm. Bugün, ırkçılık hâlâ var. Yoksulluk hâlâ var. Bunun ötesinde; silahlı şiddet de ibadet yerlerimizi, okullarımızı ve alışveriş merkezlerimizi tehdit ediyor” dedi.  

Martin Luther King, 4 Nisan 1968'de; Memphis, Tennessee'deki Lorraine Motel'in balkonunda vurularak öldürüldü.