Müzikli bir gezi rehberi: Leipzig Bach Festivali’nin ardından

Yazı: Selda Eke

İsmi ıhlamur ağaçlarından gelen, bir zamanların ticaret merkezi bir şehirdeyiz. 12. yüzyıldan bu yana panayırlarıyla Avrupa'nın her köşesinden ziyaretçi çeken Leipzig, bu sene 7-16 Haziran arasında düzenlenen Leipzig Bach Festivali'yle dünyanın dört bir köşesinden müzikseverlere kapılarını açmaya devam ediyor.

1409'da kurulan Leipzig Üniversitesi'nin de etkisiyle şehir, tarihi boyunca eğitim ve kültür hayatının önemli figürlerinin yolunun düştüğü bir merkez olmuş. Heidelberg’de 1386’da kurulan ilk üniversiteden sonra Almanya topraklarında kurulmuş ikinci üniversite bu. Leibniz'den Goethe'ye, Nietzsche'den Wagner'e pek çok düşünür, matematikçi, filozof ve besteci bu üniversitede eğitim görmüş. Hatta Nietzsche ile Wagner'in dostluğu da çalışmalarına ilham veren Schopenhauer'in İstenç ve Tasarım Olarak Dünya eserinin ikinci nüshasını burada keşfetmeleri üzerine filizlenmiş.

Bach’ın adımlarının peşinde

Ancak şehir bugün belki de en çok 1723'ten öldüğü 1750'ye kadar burada yaşayan Johann Sebastian Bach'ın adıyla anılıyor. Bunda her yıl Haziran ayında şehirde düzenlenen Leipzig Bach Festivali'nin etkisi yadsınamaz. 

Liber Kültür Sanat Derneği ile festival sırasında kente yaptığımız gezide bizim ilk durağımız da bestecinin arşiv ve kütüphanesinin bulunduğu Bach Müzesi oluyor. Müze, festivalin açılış konserine ev sahipliği yapan St. Thomas Kilisesi'nin tam karşısında yer alıyor. 

^{St. Thomas Kilisesi'nin bahçesindeki Bach heykeli.}

• Bu kilise, ölümünden önceki 27 yıl boyunca burada kantorluk (koro şefliği) yapan ve bahçesinde dev bir heykeli bulunan Bach'ın hayatındaki çok önemli dönüm noktalarına ev sahipliği yapmış. Bach'ın mezarının bu kilisede olması nedeniyle tüm dünyadan çok sayıda klasik müziksever Leipzig’e akın ediyor.
• Ayrıca Luther'in Roma Katolik Kilisesi'yle ayrı düştüğü yer de burası.

Dinleme önerisi: Ölümüyle klasik müzikte Barok dönemin de sonunu getiren bestecinin en sık dinlediğim eserlerinden biri olan Suite No. 3 in D Major, BWV 1068: II. Air

Açık hava konserleri

Açılış konseri sonrası Almanya’nın en eski Rönesans yapılarından olan eski belediye binası Altes Rathaus'un bulunduğu meydanda bir açık hava konserine doğru gidiyoruz. BachStage adıyla anılan bu konserler, festival boyunca gece-gündüz devam ediyor.

^{Bir BachStage konseri.}

• Yemek molası: Günün sonunda akşam yemeğimizi Auerbachs Keller’de yiyoruz. Madlerpassage'daki bu mekan, Goethe'nin Faust'unun Mephisto karakterine ilham veren yer olarak biliniyor. Açıldığı dönemde bestecilerin, sanatçı ve edebiyatçıların uğrak yeri olan restoranda özellikle de festival döneminde yer bulmak zor olduğu için rezervasyonunuzu çok önceden yaptırmanızı tavsiye ederim.

Schumann'ların trajediyle örülmüş evi

İkinci güne Romantiklerin en romantiği, usta piyanist ve besteci Robert Schumann'ın (1810-1856) ailesiyle birlikte yaşadığı evi Schumann-Haus'u ziyaret ederek başlıyoruz.

^{Schumann-Haus}

Özel hayatındaki iniş çıkışların da etkisiyle duygu dolu eserler üreten Schumann, kente Leipzig Üniversitesi'nde hukuk öğrenimi görmek için gelmiş ve döneminin en tanınmış piyanistlerinden olan eşi Clara'yla da burada tanışmış; evliliklerinin ilk dört yılında bu evde birlikte yaşamışlar. Sonrası malum, ruhi bunalımları nedeniyle Bonn yakınlarında bir akıl hastanesinde gözlerini kapatmış yaşama. Clara da hastalığı boyunca onu hiç yalnız bırakmamış.

Schumann’ların evi Liszt'ten Berlioz'a, Mendelssohn'dan Wagner'e klasik müziğin ünlü bestecileriyle dolup taşmış. Alman besteci Johannes Brahms da bir dönem Schumann ailesinin müzik dolu yaşamına eşlik etmiş. Schumann'ın müziğinde desteklediği Brahms, ailenin sıkıntılı dönemlerinde hep yanlarında olmuş. Hatta tevatüre göre Schumann'ın ölümünden sonra bu dostluk bağı, kendisinden 13 yaş büyük Clara'ya duyduğu romantik bir tutkuya evrilmiş. Clara'nın 77 yaşındaki ölümüne dek sevgi dolu mektuplarla hayat yolculuklarında birbirlerine destek olmuşlar. Clara olmadan ancak 10 ay yaşayabilen Brahms, zar zor yetiştiği cenaze töreninde "Gerçekten sevdiğim tek insanı bugün toprağa verdim, artık kaybedecek bir şeyim kalmadı" demiş. 

Okuma önerisi: Aydın Büke, Romantizmin Işığı Clara, Can Yayınları, 2012.

Dinleme önerisi: Schumann'ın romantik bestesi Piano Quartet in E-Flat Major, Op. 47: III. Andante cantabile

Mendelssohn'un izinde

Günün ikinci durağı Mendelssohn ailesinin yaşadığı Mendelssohn-Haus oluyor. Yine Romantik dönem bestecilerinden olan Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847) "Bach Rönesansı" olarak anılan dönemi başlatarak Bach'ın yapıtlarının neredeyse bir yüzyıl sonra yeniden keşfedilmesini sağlayan isim. 

^{Mendelssohn-Haus}

Avrupa’nın en eski orkestralarından Gewandhaus Orkestrası'nın yöneticiliğini yapan besteci, bugün kendi ismiyle adlandırılan Müzik ve Tiyatro Üniversitesi'nin, o zamanki adıyla Leipzig Konservatuvarı'nın da kurucusu.

Dinleme önerisi: Mendelssohn’un “Songs Without Words" adlı 48 parçalık koleksiyonundan en sevdiğim Book VI Opus 67: No. 2 in F-Sharp Minor.

Ayrıca: Mendelssohn ailesinin diğer yetenekli üyesi kızkardeş Fanny Mendelssohn'dan (1805-1847) bir piyano sonatı dinlemek isterseniz o da burada: 6 Mélodies, Op. 4/5: No. 3. Allegro molto quasi Presto.

Bir klasik müzik mabedi: Grassi Müzeleri

Etnografya Müzesi, Müzik Enstrümanları Müzesi ve Uygulamalı Sanatlar Müzesi olmak üzere üç müzeye ev sahipliği yapan Grassi Müzeleri'nde özellikle enstrüman kısmı gerçekten görülmeye değer. Rönesans döneminden günümüze çok sayıda müzik aleti bu müzede sergileniyor.

^{Grassi Müzeleri}

İkinci günün akşamında konserimiz Leipzig’in en eski ve en büyük kilisesi olan St. Nicholas Kilisesi'ndeydi. Pastel pembe ve yeşil tonlarıyla, baklava şekilli tavan süslemeleriyle bu kilisede Ekim 1989'daki ayinde yapılan barış duaları, Doğu Alman rejimine karşı barışçıl protestoları da başlatmış. Bu hareket, Almanya'nın yeniden birleşme sürecinde önemli bir rol oynamış.

• Ayrıca: Bu kilisedeki konserde dinlediğimiz org da Saksonya bölgesinin en büyük orguymuş.  

Geceyi Markt’ta devam eden bir açık hava konseri ile bitiyoruz. Otelimize dönmeden evvel şehrin notalı sokaklarında son bir kez daha yürüyoruz. Ve bu büyülü şehirle tekrar buluşmak üzere sözleşiyoruz.

Kapatırken: Seyahat boyunca dinlediğim çalma listesine buradan ulaşabilirsiniz.