Neden haz-pozitif bir yaklaşıma ihtiyacımız var?

Yazı: Tuğba Gökduman, Rayka Kumru, tabukamu

Cinsellik hakkında hem gündelik hayatta hem de sistematik anlamda birçok korkutucu, yanıltıcı ve sınırlayıcı değer ve mesaj, çok agresif bir kısır döngüyü besliyor: Cinselliğin tabu olması (ve öyle kalması). Cinsellik, dünyaya geldiğimizden beri varoluşumuzun bir parçası ancak bazen onu düşmanımızmış gibi görmemiz gerektiği mesajı iletiliyor çevremizden. Bu da kendimize, bedenimize ve deneyimlerimize düşmanımızmış gibi bakmamıza sebep olabiliyor. 

Bazı cinsel kimliklerin “tehlikeli” addedilmesi, bazı cinsel davranışların “anormal” ilan edilmesi, bazı ilişki türlerinin tanınmaması ya da cinsel yolla aktarılabilen enfeksiyonlarla yaşayan insanların ötekileştirilebilmesi gibi durumlar; cinselliği bedenimizden, sağlığımızdan ve varoluşumuzdan tamamen bağımsız hareket eden bir tür “canavar” gibi görmeye sebep olabiliyor. Halbuki sanılanın aksine: 

• “Bu giyim tarzı toplumun huzurunu -kaçırmıyor.”

• “Regl bir hastalık -değil”.

• “Dünya sadece heteroseksüel ve cisgender insanlardan -oluşmuyor.”

• “Cinsel ilişkiler yalnızca belli pozisyonlarda ve üreme amacıyla -yaşanmıyor.”

• “Haz yalnızca erkekler tarafından -deneyimlenmiyor.”

• “HIV+ olmak günah ya da ceza -değil.”

• “Jinekoloğa gitmek mutlaka cinsel olarak aktif olunduğu -anlamına gelmiyor.”

Cinselliğe iliştirilen olumsuz değerler, kendimizden, kimliğimizden ve deneyimlerimizden utanmamıza, kendimizi saklamak zorunda hissetmemize ve ihtiyaç duyduğumuz anlarda sağlık hizmetlerine erişmemize engel olabiliyor. Seks-pozitif bir yaklaşıma da işte bu yüzden ihtiyacımız var. Seks-pozitiflik, cinselliğin kapsama alanına giren tüm konuları yargılama, utandırma, dışlama, yasaklama ve zorlama olmadan, çeşitliliklere saygılı bir şekilde ve olumlu değerlerle ele almayı sağlıyor. 

Bu, “toksik pozitif” bir yaklaşımla cinselliği yalnızca ve daima pozitif değerlerle ele almayı zorunlu kılmak anlamına gelmiyor. Seks-pozitiflik insanlara kendi gerçeklikleriyle var olabilecekleri alanlar açmakla ve bu alanlarda güvende ve sağlıklı hissetmelerini sağlamakla ilgileniyor; cinselliği tabulaştıran tarihsel, sosyal ve kültürel arka planı görmezden gelmekle değil.

Seks-pozitifliğin değerlerinden biri aynı zamanda haz-pozitiflik. Haz-pozitif bir yaklaşım, cinselliğin insana haz verebilen ve iyi olma hâline katkıda bulunan bir parçası olduğu ilkesini temel alıyor. Bu bakımdan cinsellik ve üreme sağlığı alanındaki sağlık hizmetleri ve ürünlerin “hastalık” odağına sıkışmayarak, hazzı ve keyfi kapsayacak bir şekilde sağlanması gerektiğini ve cinsel haz deneyimlemenin yanlış ya da ayıp bir şey olmadığını savunuyor. 

Bu, herkesin mutlaka haz deneyimlemek zorunda olduğu anlamına gelmiyor. Haz-pozitiflik, güvenli ve keyifli seks deneyimlerinin mümkün olduğu mesajını iletiyor. Gençler özelinde de yapılandırılmış ya da çeşitli şekillerde karşımıza çıkan eğitici araç, müfredat ve mesajların haz kapsayıcı olması anlamına geliyor. Hazzın “ikinci ya da üçüncü sınıf vatandaş” olmaktan çıkarıp, cinsel varoluşun temel ihtiyaçlarından biri olarak ele alınmasına olanak sağlıyor. 

Cinsel sağlık ve üreme sağlığı ve hakları alanında enfeksiyonlardan üremeye, kimlikten, teknoloji kullanımına, kısacası kapsamlı cinsellik şemsiyesi altındaki herhangi bir konuda çalışanların ellerini taşın altına koymaları mümkün (ve bizce gerekli). 

Bu alanda bir yol haritası niteliğindeki The Pleasure Project, 2004 yılından beri kapsamlı cinsellik eğitiminde istek, neşe, mutluluk ve haz gibi değerlere vurgu yaparak daha güvenli cinsellik pratiklerini yaygınlaştırma amacı güden uluslararası bir eğitim ve savunuculuk kuruluşu. Çalışmalarının arasında cinsel sağlık uzmanlarına, cinsellik eğitmenleri ve işlerinde daha seks-pozitif ve haz-pozitif bir yaklaşım benimsemek isteyen insanlara eğitim ve danışmanlık sağlamak var. tabukamu da geçen ay The Pleasure Project’in desteklediği oluşumlardan biri hâline geldi. Böylece, tabukamu’nun The Pleasure Project’in “haz ilkelerine” sahip çıktığı ve çalışmalarını bu ilkeler doğrultusunda yürüttüğü onaylanmış oldu. 

Peki nedir bu 'haz ilkeleri'?

• Pozitif ol: Haz ilkelerinin temelinde seks-pozitif olmak yatar. Seks, kendini güvende hissettiğinde ve güvende olduğunda güzel olabilir.

• Haklarını bil: Cinsel haklar ve insan hakları, insan cinselliğinin temelinde yatar. Haz odaklı bir cinsel sağlık için bu haklar vazgeçilmezdir.

• Evrensel düşün: Herkesin haz deneyimleme becerisi vardır. İnsanların kimliklerini ve çeşitliliklerini tanımak ve haz odaklı bir cinsel sağlık yaklaşımına bu bilinci dahil etmek önemlidir.

• Esnek ol: Her bağlamı ve kültürü göz önünde bulundurarak yaklaşımında esnek ol. Haz odaklı bir cinsel sağlık herkes için mümkündür. 

• İletişimine hazzı dahil et: Haz-pozitif iletişim, pozitif ve etkili bir şekilde iletişim kurmaktır. Çalışmalarında kanıta dayalı ve hazzı kapsayan dil ve görselleri kullan.

• Öğrenmeye açık ol: Haz odaklı bir cinsel sağlık anlayışının cinsel sağlık üzerinde olumlu etkileri olduğunu kanıtlayan çalışmaların sayısı artışta. Seks-pozitifliği yaygınlaştırmak için bu çalışmaları kullan.

• Kendini sev: Hazzı kapsayan bir dünya için kendini sev. Kendine ve diğerlerine nazik davran. Haz odaklı çalışan diğer insanlarla işbirliği yap ve çalışmalarını duyur. 

tabukamu olarak 2017 yılından beri, seks-pozitif ve haz-pozitif bir yaklaşımla Türkçe konuşan gençler için kanıta dayalı kapsamlı cinsellik bilgisine erişimi yaygınlaştırıyoruz. Özellikle haz konusuyla ilgili bu içeriklerimizi inceleyebilirsiniz:

• mastürbasyon: Mastürbasyonun tek başına veya partnerle birlikte deneyimlenen bir cinsel davranış olarak nerede, nasıl ve ne zaman deneyimleyebileceğiyle ilgili sorulara cevaplarımızı paylaşıyoruz.

• ilk cinsel ilişkiler ve seks: İlk cinsel ilişkilerde onay, haz, istek ve hazır hissetmek gibi konulardan konuşuyoruz.

• kapsamlı cinsellik eğitimi (KCE): KCE’nin kapsadığı konuları ve ne işe yaradığını paylaşıyor, KCE bir haktır diyoruz.
  
  

^{Cinsellik, ilişkiler ve seks-pozitifliğe dair içerikler için tabukamu’nun e-bültenine üye olabilirsiniz.}