Yazı: Tuğba Gökduman, Rayka Kumru, <a fr-original-style="" href="https://tabukamu.substack.com" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tabukamu</a>Cinsellik hakkında hem gündelik hayatta hem de sistematik anlamda birçok korkutucu, yanıltıcı ve sınırlayıcı değer ve mesaj, çok agresif bir kısır döngüyü besliyor: Cinselliğin tabu olması (ve öyle kalması). Cinsellik, dünyaya geldiğimizden beri varoluşumuzun bir parçası ancak bazen onu düşmanımızmış gibi görmemiz gerektiği mesajı iletiliyor çevremizden. Bu da kendimize, bedenimize ve deneyimlerimize düşmanımızmış gibi bakmamıza sebep olabiliyor.&nbsp;Bazı cinsel kimliklerin “tehlikeli” addedilmesi, bazı cinsel davranışların “anormal” ilan edilmesi, bazı ilişki türlerinin tanınmaması ya da cinsel yolla aktarılabilen enfeksiyonlarla yaşayan insanların ötekileştirilebilmesi gibi durumlar; cinselliği bedenimizden, sağlığımızdan ve varoluşumuzdan tamamen bağımsız hareket eden bir tür “canavar” gibi görmeye sebep olabiliyor. Halbuki sanılanın aksine:&nbsp;<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">“Bu giyim tarzı toplumun huzurunu -kaçırmıyor.”</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">“Regl bir hastalık -değil”.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">“Dünya sadece heteroseksüel ve cisgender insanlardan -oluşmuyor.”</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">“Cinsel ilişkiler yalnızca belli pozisyonlarda ve üreme amacıyla -yaşanmıyor.”</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">“Haz yalnızca erkekler tarafından -deneyimlenmiyor.”</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">“HIV+ olmak günah ya da ceza -değil.”</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">“Jinekoloğa gitmek mutlaka cinsel olarak aktif olunduğu -anlamına gelmiyor.”</li></ul>Cinselliğe iliştirilen olumsuz değerler, kendimizden, kimliğimizden ve deneyimlerimizden utanmamıza, kendimizi saklamak zorunda hissetmemize ve ihtiyaç duyduğumuz anlarda sağlık hizmetlerine erişmemize engel olabiliyor. Seks-pozitif bir yaklaşıma da işte bu yüzden ihtiyacımız var. Seks-pozitiflik, cinselliğin kapsama alanına giren tüm konuları yargılama, utandırma, dışlama, yasaklama ve zorlama olmadan, çeşitliliklere saygılı bir şekilde ve olumlu değerlerle ele almayı sağlıyor.&nbsp;Bu, “toksik pozitif” bir yaklaşımla cinselliği yalnızca ve daima pozitif değerlerle ele almayı zorunlu kılmak anlamına gelmiyor. Seks-pozitiflik insanlara kendi gerçeklikleriyle var olabilecekleri alanlar açmakla ve bu alanlarda güvende ve sağlıklı hissetmelerini sağlamakla ilgileniyor; cinselliği tabulaştıran tarihsel, sosyal ve kültürel arka planı görmezden gelmekle değil.Seks-pozitifliğin değerlerinden biri aynı zamanda haz-pozitiflik. Haz-pozitif bir yaklaşım, cinselliğin insana haz verebilen ve iyi olma hâline katkıda bulunan bir parçası olduğu ilkesini temel alıyor. Bu bakımdan cinsellik ve üreme sağlığı alanındaki sağlık hizmetleri ve ürünlerin “hastalık” odağına sıkışmayarak, hazzı ve keyfi kapsayacak bir şekilde sağlanması gerektiğini ve cinsel haz deneyimlemenin yanlış ya da ayıp bir şey olmadığını savunuyor.&nbsp;Bu, herkesin mutlaka haz deneyimlemek zorunda olduğu anlamına gelmiyor. Haz-pozitiflik, güvenli ve keyifli seks deneyimlerinin mümkün olduğu mesajını iletiyor. Gençler özelinde de yapılandırılmış ya da çeşitli şekillerde karşımıza çıkan eğitici araç, müfredat ve mesajların haz kapsayıcı&nbsp;olması anlamına geliyor. Hazzın “ikinci ya da üçüncü sınıf vatandaş” olmaktan çıkarıp, cinsel varoluşun temel ihtiyaçlarından biri olarak ele alınmasına olanak sağlıyor.&nbsp;Cinsel sağlık ve üreme sağlığı ve hakları alanında enfeksiyonlardan üremeye, kimlikten, teknoloji kullanımına, kısacası kapsamlı cinsellik şemsiyesi altındaki herhangi bir konuda çalışanların ellerini taşın altına koymaları mümkün (ve bizce gerekli).&nbsp;Bu alanda bir yol haritası niteliğindeki The Pleasure Project, 2004 yılından beri kapsamlı cinsellik eğitiminde istek, neşe, mutluluk ve haz gibi değerlere vurgu yaparak daha güvenli cinsellik pratiklerini yaygınlaştırma amacı güden uluslararası bir eğitim ve savunuculuk kuruluşu. Çalışmalarının arasında cinsel sağlık uzmanlarına, cinsellik eğitmenleri ve işlerinde daha seks-pozitif ve haz-pozitif bir yaklaşım benimsemek isteyen insanlara eğitim ve danışmanlık sağlamak var. <a fr-original-style="" href="https://tabukamu.substack.com/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tabukamu</a> da geçen ay The Pleasure Project’in desteklediği oluşumlardan biri hâline geldi. Böylece, tabukamu’nun The Pleasure Project’in “haz ilkelerine” sahip çıktığı ve çalışmalarını bu ilkeler doğrultusunda yürüttüğü onaylanmış oldu.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Peki nedir bu 'haz ilkeleri'?</h2><ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Pozitif ol:&nbsp;Haz ilkelerinin temelinde seks-pozitif olmak yatar. Seks, kendini güvende hissettiğinde ve güvende olduğunda güzel olabilir.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Haklarını bil: Cinsel haklar ve insan hakları, insan cinselliğinin temelinde yatar. Haz odaklı bir cinsel sağlık için bu haklar vazgeçilmezdir.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Evrensel düşün: Herkesin haz deneyimleme becerisi vardır. İnsanların kimliklerini ve çeşitliliklerini tanımak ve haz odaklı bir cinsel sağlık yaklaşımına bu bilinci dahil etmek önemlidir.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Esnek ol:&nbsp;Her bağlamı ve kültürü göz önünde bulundurarak yaklaşımında esnek ol. Haz odaklı bir cinsel sağlık herkes için mümkündür.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İletişimine hazzı dahil et: Haz-pozitif iletişim, pozitif ve etkili bir şekilde iletişim kurmaktır. Çalışmalarında kanıta dayalı ve hazzı kapsayan dil ve görselleri kullan.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Öğrenmeye açık ol: Haz odaklı bir cinsel sağlık anlayışının cinsel sağlık üzerinde olumlu etkileri olduğunu kanıtlayan çalışmaların sayısı artışta. Seks-pozitifliği yaygınlaştırmak için bu çalışmaları kullan.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kendini sev:&nbsp;Hazzı kapsayan bir dünya için kendini sev. Kendine ve diğerlerine nazik davran. Haz odaklı çalışan diğer insanlarla işbirliği yap ve çalışmalarını duyur.&nbsp;</li></ul>tabukamu olarak 2017 yılından beri, seks-pozitif ve haz-pozitif bir yaklaşımla Türkçe konuşan gençler için kanıta dayalı kapsamlı cinsellik bilgisine erişimi yaygınlaştırıyoruz. Özellikle haz konusuyla ilgili bu içeriklerimizi inceleyebilirsiniz:<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://tabukamu.substack.com/p/masturbasyon" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">mastürbasyon</a>: Mastürbasyonun tek başına veya partnerle birlikte deneyimlenen bir cinsel davranış olarak nerede, nasıl ve ne zaman deneyimleyebileceğiyle ilgili sorulara cevaplarımızı paylaşıyoruz.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://tabukamu.substack.com/p/ilk-iliskiler-ve-seks" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ilk cinsel ilişkiler ve seks:</a> İlk cinsel ilişkilerde onay, haz, istek ve hazır hissetmek gibi konulardan konuşuyoruz.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://tabukamu.substack.com/p/kapsaml-cinsellik-egitimi-kce" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kapsamlı cinsellik eğitimi (KCE)</a>: KCE’nin kapsadığı konuları ve ne işe yaradığını paylaşıyor, KCE bir haktır diyoruz. </li></ul><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Cinsellik, ilişkiler ve seks-pozitifliğe dair içerikler için <a fr-original-style="" href="https://tabukamu.substack.com" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tabukamu’nun e-bültenine</a> üye olabilirsiniz.

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

5 dakikada gündeme hakim ol.

Aposto Gündem

Haz-pozitiflik, güvenli ve keyifli seks deneyimlerinin mümkün olduğu mesajını iletiyor. Gençler özelinde de eğitici araç, müfredat ve mesajların haz kapsayıcı olması anlamına geliyor. Hazzın “ikinci ya da üçüncü sınıf vatandaş” olmaktan çıkarıp, cinsel varoluşun temel ihtiyaçlarından biri olarak ele alınmasına olanak sağlıyor.

Neden haz-pozitif bir yaklaşıma ihtiyacımız var?

Onay, korunma, yasalar ve erişim üzerine söylenebilecek daha çok şey var. Biz bir kısmına yer verdik, merak edip başka neler varmış diyecekleri ise müstehcen önerilerimiz bekliyor! Bu sayımızda size 3 podcast bölümü, 2 yazılı kaynak ve 1 test sunuyoruz. PodcastBoşanma sonrası sevişme kuralları kimi bağlar? - <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/show/794NeMvkJ7XiYdNqRBjY2v" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Kamusal Alanda Tabusal Konular</a>Siz de bizim gibi Aslı’ya doyamadıysanız bir de önerimiz var. Aslı, “hukukta cinsiyetçilikten bahsedilebilir mi?” sorusuna, kişisel cevaplar ve kamusal örnekler vererek bizi bu iki alanın kesiştiği yerlerde dolaştırıyor. Asıl konumuz Medeni Kanunun 132. Maddesi, yani “iddet süresi” olarak bilinen ve kadınların boşanmalarını takip eden 300 gün içerisinde yeniden evlenmelerini yasaklayan yasa. Bu az konuşulan yasanın ne tür detayları olduğuna bakıyor; boşanmanın kadın tarafından maddi/manevi nasıl deneyimlendiğini, boşanma kararlarının nasıl küçümsendiğini, “korumacı” ve “ahlakçı” kanatların kadında nasıl bir tahakküm kurmaya çalıştığını tartışıyoruz. Velayet davasından, nafakaya, soybağının reddi davasından, beyana uzanan sohbetimize bekleriz.🎧Spotify’dan dinlemek için&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/episode/5mMM0yymL5rIlTd0BzU3Rx?si=b66665e9e3e5479a" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tıklayın</a>.&nbsp;🎧Apple Podcasts’den dinlemek için&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://podcasts.apple.com/dk/podcast/bo%C5%9Fanma-sonras%C4%B1-sevi%C5%9Fme-kurallar%C4%B1-kimi-ba%C4%9Flar/id1527958798?i=1000517577425&l=fr" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tıklayın</a>.&nbsp;Cinsel sağlık hizmetleri ne kadar erişilebilir? Bölüm 1 - <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/show/13zEtG47QHI6d0WyGY7FXg" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Cinsel Sağlık Senin Hakkın</a>&nbsp;Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı ve Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Hakları Platformu işbirliği ve Hazal Sipahi’nin sunumuyla hazırlanan Cinsel Sağlık Senin Hakkın podcast serisinin ilk bölümünün konukları Gaziantep Tabip Odası’ndan Aile Hekimi Uzmanı Ayşegül Ateş Tarla ve İstanbul’dan Aile Hekimi Onur Çeçen. Bu bölümde, Aile Sağlığı Merkezleri ve Sağlıklı Hayat Merkezlerinde cinsel sağlık ve üreme sağlığı alanında erişebileceğimiz hizmetler neler? Bunların ne kadarı pratikte karşılanabiliyor? Ne kadarı karşılanamıyor? Cinsel sağlık hizmetleri ne kadar erişilebilir? sorularına yanıtlıyorlar.&nbsp;🎧Spotify’dan dinlemek için&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/episode/0nsTPHm9ccZUtIEudCFWEa?si=WCKpInjOT7uavV2S3ktdKw" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tıklayın</a>.&nbsp;Rızai olmayan kondom çıkartma: stealthing - <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/mentalklitoris/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Mental Klitoris</a>Onay, cinsel ilişkilerin olmazsa olmazı ve bu onay, korunma yöntemlerinin kullanımını da ilgilendiriyor. Mental Klitoris, stealthing’i “rızai olmayan kondom çıkarma veya kondoma zarar verme” olarak tanımlanıyor, yani bu, ilişkide bir tarafın onayı ya da haberi olmadan prezervatifin çıkarılması veya işlevsiz hale getirilmesi anlamına geliyor. Bu kavramı daha önce duymayanlara bu bölümü özellikle tavsiye ederiz!&nbsp;🎧Spotify’dan dinlemek için&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/episode/1NZCVGNOpWsfdGC5AvRQAs?si=261692c9f9294997&nd=1" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tıklayın</a>.&nbsp;🎧YouTube’dan dinlemek için&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=tG5J0QnlVS0" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tıklayın</a>.&nbsp; Yazılı kaynak&nbsp;Prezervatif Kılavuzu - tabukamu x OKEYPrezervatif kullanmanın da kılavuzu olur mu? Olur. Çünkü şimdiye kadar yazdıklarımızdan anlaşıldığı üzere, korunmak sadece korunma yöntemi ya da onu fiziksel olarak kullanmaktan ibaret değil. Kullanımına dair iletişim kurmak, pratik yapmak, fantezi yapmak ve benzeri birçok konuyu içine dahil ediyor. tabukamu Genç Danışma Kurulu’nun danışmanlığında ve OKEY’in sponsorluğunda hazırladığımız kılavuzu&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.tabukamu.com/_files/ugd/1f8b67_b40d5f679fb34c63b686283acd1fa860.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan ücretsiz indirebilirsiniz</a>.&nbsp;İlk ilişkide korunmak - tabukamu&nbsp;Bu ve diğer blog yazılarımızı incelemek için&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.tabukamu.com/post/ilk-iliskimde-nasil-korunmaliyim" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tıklayın</a>.&nbsp; Testonay aldın mı? - tabukamu x NVNY&nbsp;Sosyal ve duygusal ilişkilerimizde kişisel beklenti, ihtiyaç ve sınırlarımız farklılaşabilir. Bu farklılıklar ve kişisel sınırlar, kişilerin hangi davranışlara onay verip vermediğini belirleyebilir. Kişisel sınırlar üzerine düşünmek ve konuşmak, güvenli ve saygıya dayalı ilişkilerde onayın varlığının önemini fark etmemize de yardımcı olur. tabukamu’nun, Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği’nin Ne Var Ne Yok?! Gençlik Programı ile <a fr-original-style="" href="https://www.tabukamu.com/test-onay-aldin-mi" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">hazırladığı test ile</a> onay kavramına dair bilgilerini ve sınırlar konusunda kendi duruşunuzu gözden geçirebilirsiniz.

ayıpsız, tarafsız, tuzaksız, bilime dayalı, yeni nesil cinsellik rehberiniz.

müstehcen mecmua

Onay, korunma, yasalar ve erişim üzerine söylenebilecek daha çok şey var. Biz bir kısmına yer verdik, merak edip başka neler varmış diyecekleri ise müstehcen önerilerimiz bekliyor! Bu sayımızda size 3 podcast bölümü, 2 yazılı kaynak ve 1 test sunuyoruz. 

müstehcen öneriler

<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 225, 68); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 225, 68); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Cinsellik eğitimi aslında saygı eğitimidir, 'Hayır diyebilirsin!' eğitimidir, 'Bedenin senindir!' eğitimidir, haz eğitimidir, eşitlik eğitimidir."</blockquote>Kapsamlı Cinsellik Eğitimi&nbsp;(KCE), yerel ve uluslararası standartları olan, kanıta dayalı şekilde hazırlanmış, genelde sistematik bir program izleyen ve cinselliğe ve cinsel sağlığa dair bilgi, beceri ve tutum kazandırmayı hedefleyen bir eğitim modelidir. KCE’nin belki de en kritik faydalarından biri, öğrencileri pasif şekilde öğrenen konumunda bırakmaması; aktif bir şekilde beceri kazanan özneler olmalarına alan açmasıdır. Örneğin, KCE, öğrencilere sadece flört şiddeti hakkında bilgi vermez, flört şiddeti durumlarında pratik olarak uygulanabilecek iletişim ve benzeri becerileri kazandırmayı hedefler. Bunu, sadece bilgi sağlayarak değil, tartışma, sorgulama ve pratik yapma alanı açarak sağlar.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Cinselliği bütüncül bir bakış açısıyla ele alır (duygusal, bilişsel, fiziksel, toplumsal),</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yaşa uygunluk kriterlerine göre konuları belirler,&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Belli değerleri empoze etmez, bireylere kendi değerlerini keşfetmeleri için alan açar,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Cinsel anlamda sağlıklı olma hâlini sadece fiziksel sağlık değil, bütüncül sağlık olarak ele alır,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kapsadığı konular çeşitlidir ve kültüre saygılı ve sorgulayıcı biçimde ele alınır,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yapılandırılmış olamadığında, ebeveynler, bakım verenler ve eğitimciler tarafından hayatın içine serpiştirilebilir,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gençlerin kendilerini korumalarını, sağlıkları için daha doğru kararlar alabilmelerini ve iyi birer birey olabilmelerini destekler.</li></ul>Zaman zaman kültürel ya da içerik çeşitlilikleri sebebiyle karşımıza şu isimlerle de çıkabilir:&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Cinsel gelişim eğitimi,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Mahremiyet eğitimi,&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Üreme sağlığı eğitimi,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Koruyucu-önleyici eğitim,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">HIV eğitimi.</li></ul>Eğitimin ismi ne olursa olsun, yapı gereği seks-pozitif, yargılayıcı olmayan, beceri kazandırmayı hedefleyen, güçlendirici, yaşa uygun ve kanıt temelli olmalıdır. Ancak böyle olduğunda en olumlu etkiyi sağlar.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.unesco.org/en/health-education/cse" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">UNESCO</a>’nun derlemesine göre cinsellik eğitimi hakkında yapılan araştırmalar şunları gösteriyor:&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">KCE, gençlerin cinsel sağlık ve üreme sağlığına dair bilgi düzeyini artırıyor, tutum ve davranışlarını olumlu şekilde etkiliyor,&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">KCE, gençlerin partnerli ilk cinsel davranışları daha geç yaşamalarına, prezervatif ve diğer korunma yöntemlerinin kullanımının artmasına yarıyor; kendilerini tehlikeye atabilecek davranışlarda bulunma ve korunmasız cinsel davranış deneyimleme ihtimallerini azaltıyor,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sadece cinselliği erteleme ya da cinsellikten muaf kalmayı destekleyen eğitim modelleri amaçlarına ulaşmıyor ve gençler için daha zararlı olabiliyor,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">KCE, toplumsal cinsiyet, cinsel kimlik ve güç gibi konuları kapsadığında istenmeyen gebeliklerin ve enfeksiyon aktarımının önlenmesinde beş kat daha fazla etkili,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ebeveynlerin, bakım verenlerin ve eğitimcilerin desteği ve genç dostu hizmetlere erişim, okullarda uygulanan KCE programlarının başarısını arttırıyor.</li></ul>

Rayka Kumru, kapsamlı cinsellik eğitimini anlatıyor.

Kapsamlı cinsellik eğitimi 

Yıl 2002, 6. sınıfta Fen Bilgisi dersi için okulun bodrum katındaki bir sınıftayız. Nerede olduğumu, öğretmenin az sonraki surat ifadesini ve kendimle duyduğum gururu hatırlıyorum sadece o günden. Konumuz cinsellik olsa gerek çünkü polenleşmeye dair bir şey de hatırlıyorum varla yok arası. Sonraki sahnede 12 yaşındaki ben, elimde kitabım, tahtaya iki tane robot dizerken buluyorum kendimi.&nbsp;Hala cinsel birleşmeyi anlatmanın en dahiyane yöntemlerinden biri olduğuna inandığım iki robot üzerinden, uyarılma, ereksiyon ve cinsel birleşme anlatılıyor bu kitapta. Kitap gençlere yönelik, öyle robot fetişi kitabı falan değil. Ben de kitaptan baka baka çiziyorum. Öğretmenimin suratı, giydiği beyaz önlüğünün renginde… Çok iyi bir iş çıkardığımı hissetmiş, ‘ay ne var canım’ coolluğundan yerime oturmuştum. Sonra ne oldu, ne konuşuldu ya da konuşulmadı, ailem arandı mı falan orasını bilmiyorum.&nbsp;Hazdan, orgazmdan haberi yoktu tabii bu robotların; varsa da biz okuyucularla bu paylaşılmıyordu. Aralarında bir sohbet muhabbet, onaylaşma süreci, sonra ‘nasıldı?’ değerlendirmesi de yine yoktu… Klitoris falan da yoktu ortada elbet. Ama birçok 12 yaşındaki gencin bileceği üzere, klitorisin yeri pek yakında fark edilecekti…&nbsp;Ne olurdu bilseydik? Hadi ortaokulda değil ama lisede en azından. Adını, işleyişini. Hadi lisede de bilemedik, üniversitede de mi öğrenmeyecektik? Peki ya sonrasında? Bilimin en büyük ihanetlerinden biri, cinselliğimizle ilgili bizden bizde olanları saklamak… Ama biz bunun da üstesinden gelecektik. Keşke bu kadar mücadele vermeseydik. Vermemiz gerekmeseydi…

Bilimin en büyük ihanetlerinden biri, cinselliğimizle ilgili bizden bizde olanları saklamak.

robotlarla seks

Kapsamlı Cinsellik Eğitimi (KCE), yerel ve uluslararası standartları olan, kanıta dayalı şekilde hazırlanmış, genelde sistematik bir program izleyen ve cinselliğe ve cinsel sağlığa dair bilgi, beceri ve tutum kazandırmayı hedefleyen bir eğitim modelidir. KCE’nin belki de en kritik faydalarından biri, öğrencileri pasif şekilde öğrenen konumunda bırakmaması; aktif bir şekilde beceri kazanan özneler olmalarına alan açmasıdır. Örneğin, KCE, öğrencilere sadece flört şiddeti hakkında bilgi vermez, flört şiddeti durumlarında pratik olarak uygulanabilecek iletişim ve benzeri becerileri kazandırmayı hedefler. Bunu, sadece bilgi sağlayarak değil, tartışma, sorgulama ve pratik yapma alanı açarak sağlar.&nbsp;Cinsellik eğitimi aslında saygı eğitimidir, “Hayır diyebilirsin!” eğitimidir, “Bedenin senindir!” eğitimidir, haz eğitimidir, eşitlik eğitimidir.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Cinselliği bütüncül bir bakış açısıyla ele alır (duygusal, bilişsel, fiziksel, toplumsal),</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yaşa uygunluk kriterlerine göre konuları belirler,&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Belli değerleri empoze etmez, bireylere kendi değerlerini keşfetmeleri için alan açar,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Cinsel anlamda sağlıklı olma halini sadece fiziksel sağlık değil, bütüncül sağlık olarak ele alır,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kapsadığı konular çeşitlidir ve kültüre saygılı ve sorgulayıcı biçimde ele alınır,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yapılandırılmış olamadığında, ebeveynler, bakım verenler ve eğitimciler tarafından hayatın içine serpiştirilebilir,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çocuk ve gençlerin kendilerini korumalarını, sağlıkları için daha doğru kararlar alabilmelerini ve iyi birer birey olabilmelerini destekler.</li></ul>Zaman zaman politik, kültürel ya da içerik çeşitlilikleri sebebiyle karşımıza şu isimlerle de çıkabilir:&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Cinsel gelişim eğitimi,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Mahremiyet eğitimi,&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Üreme sağlığı eğitimi,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Koruyucu-önleyici eğitim,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">HIV eğitimi.</li></ul>Eğitimin ismi ne olursa olsun, yapı gereği seks-pozitif, yargılayıcı olmayan, beceri kazandırmayı hedefleyen, güçlendiri, yaşa uygun ve kanıt temelli olmalıdır. Ancak böyle olduğunda en olumlu etkiyi sağlar.&nbsp;

Cinsellik eğitimi aslında saygı eğitimidir, “Hayır diyebilirsin!” eğitimidir, “Bedenin senindir!” eğitimidir, haz eğitimidir, eşitlik eğitimidir. 

kapsamlı cinsellik eğitimi

<a fr-original-style="" href="https://www.unesco.org/en/health-education/cse" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">UNESCO</a>’nun derlemesine göre cinsellik eğitimi hakkında yapılan araştırmalar şunları gösteriyor:&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">KCE, gençlerin cinsel sağlık ve üreme sağlığına dair bilgi düzeyini artırıyor, tutum ve davranışlarını olumlu şekilde etkiliyor,&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">KCE, gençlerin partnerli ilk cinsel davranışları daha geç yaşamalarına, prezervatif ve diğer korunma yöntemlerinin kullanımının artmasına yarıyor; kendilerini tehlikeye atabilecek davranışlarda bulunma ve korunmasız cinsel davranış deneyimleme ihtimallerini azaltıyor,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sadece cinselliği erteleme ya da cinsellikten muaf kalmayı destekleyen eğitim modelleri amaçlarına ulaşmıyor ve gençler için daha zararlı olabiliyor,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">KCE, toplumsal cinsiyet, cinsel kimlik ve güç gibi konuları kapsadığında istenmeyen gebeliklerin ve enfeksiyon aktarımının önlenmesinde beş kat daha fazla etkili, ve,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ebeveynlerin, bakım verenlerin ve eğitimcilerin desteği ve genç dostu hizmetlere erişim, okullarda uygulanan KCE programlarının başarısını arttırıyor.</li></ul>

Yıllardır yapılan araştırmalar kapsamlı cinsellik eğitimi hakkında neye işaret ediyor? 

kanıta dayalı faydalar

İsteğimiz belli. Cinsellik eğitimi haktır. Hakkımızı istiyoruz! Hakkımızı talep ediyoruz. Mücadele etmeyi bırakmıyoruz. Bu görseli paylaşıp bize katılabilirsin!&nbsp;

Cinsellik eğitimi haktır. Hakkımızı istiyoruz!

isteğimiz belli

Sabah uyandın. Üç beden büyük gelen, ne yeni ne eski, hafif paspal ama temiz bir tshirt var üstünde. Feminen-maskülen spektrumunda maskülene yakınsın.&nbsp;Nereye gidiyordun bugün? İşe. İşte önemli bir toplantın var mı? Var, sunum yapacaksın. Elbise giymeyi pek sevmiyorsun. Pantolon ve blazer o zaman. Pembe, mor, fuşyaya yeni yeni alışıyorsun. Çocukluğundan beri gıcıksın ama yetişkinlikte bir elin gitmeye başlamış. O zamandan bu zamana spektrumda oradan buraya gelmişsin yani…&nbsp;Elin ilk siyaha gidiyor. Koyu renler. "Kadınsı" olarak etiketlenmeyen renkleri seviyorsun ve tercih ediyorsun. Kimse seni feminen renkler giymediğin için yargılamıyor. Saçların uzun. Norm radarının alarmlarını uyandırmıyorsun.&nbsp;Giyindin. Arabaya bindin. Çokça kişiden "minibüs şoförü gibi çıkarıyorsun şu kolunu dışarı" lafını duyuyorsun. Tamam. Demek ki hala spektrumda maskülene yakınsın. Belki de androjen. Saçlar uzun demiştik, memeler belirgin, kırmızı rujun dudaklarda. Arabaya binene kadar aslında spektrumun bambaşka bir yerindesin.&nbsp;Kendini nasıl tanımladığından bağımsız olarak, girdiğin çoğu alanda kadın olarak tanımlanıyorsun. Feminen değil, çok maskülen de değil; ama kadın. Normlar çerçevesinde, tehdit oluşturmayan türdensin. Ortada bir yerde, karışık.&nbsp;Ayağında topuklu. Saçlar açık. Otoriter gözükmelisin, çünkü bir şeyler sunacaksın. Sert konuşuyorsun biraz. Yüksek sesle. Bunların hepsi maskülenlik kategorisinde.&nbsp;Neden?&nbsp;Orası da apayrı bir tartışma konusu. Neden ne istediğini bilmek, bastıra bastıra konuşmak, pantolon ve blazer giymek, otoriter olmak, sınır çekmek maskülen özellikler?&nbsp;Sunumun bitiyor, arkadaşınla kahve içerken rahatlıyorsun. Kostümünü çıkartabilirsin. Konuşan otorite değil, şefkatle dinleyen bir dosta dönüşüyorsun. Spektrumda sayaç feminene doğru gidiveriyor.&nbsp;Hop aldık seni, koyduk Türkiye’den İsveç’e… Nispeten feminine kayıveriyor sayaç. Hop aldık yine bu sefer 50 yıl öncesine; kategori dışısın neredeyse. Maskülenliği zorluyor sayaç… Ama hani cazip olan, istenen, kutlanan türde değil maskülenliğin bu sefer– garip; kuir.&nbsp;Varlığı ne doğumda atanan cinsiyete, ne de cinsiyet kimliğine bağlı, insanların kendilerini ifade edilişleri, dünyaya sunuşları ile ilgili maskülenlik. Saatten saate, günden güne, mekandan mekana, kültürden kültüre ve geçmişten günümüze değişkenlik gösteren akışkan bir kavram. Kimine hediye edilen, bazen koruyan, bazen de insanı yerinden edebilen…&nbsp;

Kimine hediye edilen, bazen koruyan, bazen de insanı yerinden edebilen…

maskülenlik

“Emekçi Kadınlar Günü var da neden emekçi erkekler günü yok?”, “Onur Ayı’na karşılık olarak neden heteroseksüeller günü yok?” Çünkü sistemsel ayrımcılık ve eşitsizliklerle mücadelede, aynı sistemlerin el üstünde tuttuklarını kutlamanın nasıl bir faydası olabilir? Daha da önemlisi, kime faydası olabilir?&nbsp;Hak mücadelelerinin amacı konforu yerinde olanların oturaklarını daha çok ısıtmak değil, bırak masaya oturmayı, toplantı odasına bile davet edilmeyenlere yer açmak; bazen de toplantı masasını tersine çevirmek. Bir şeyleri tersine çevirebilmek için de, önce onları anlayabilmek gerek.Cisnormativite&nbsp;Cisgender, doğuşta atanan cinsiyeti ile kişinin kendini ait hissettiği ve beyan ettiği cinsiyet kimliği örtüşen insanlar için kullanılır. Örneğin penis ve testislerle doğan bir çocuğun kendini oğlan hissetmesi ve yetişkinliğinde de kendini erkek hissedip tanımlaması, bu kişinin genelde cisgender olduğuna işaret eder (ayrıca bir kimliğe ait hissetmediği takdirde). Bu bağlamda, en azından şimdilik, transgender ve cisgender olmak üzere iki farklı kategori ile karşılaşırız.&nbsp;Transgender, ya da trans, doğumda atanan cinsiyetten farklı bir cinsiyet kimliğine ait hisseden ya da beyanda bulunan kişiler için kullanılabilir. Trans olma deneyimi, hali, kimliği ya da beyanının, dış görünüş, kozmetik ya da tıbbi operasyon olma hali, kıyafet seçimleri, çeşitli ifade ediş biçimleri gibi özelliklerle desteklenmesi, anlamlandırılması ya da el alemi ikna etmesi gerekmez. Trans deneyimleri ve kimlikleri de diğer tüm kimlikler gibi çeşitlidir. Bununla beraber, her trans kişi, kendi kimlik belirteci ya da kategorisi olarak trans kullanmayabilir. Örneğin, cis bir kadın, kendini ‘cis’ belirteci olmadan nasıl kadın olarak tanımlayabiliyorsa, trans bir kadın da kendini ‘trans’ belirteci olmadan kadın olarak tanımlayabilir. Trans beyanı olmayan tüm kadınlık beyanlarının, cis kadın olduğunu varsaymak cisnormativitedir; trans kadınları kategori dışı bırakmak ya da trans beyanı beklemek ise transfobidir.&nbsp;Cis ve trans belirteçleri cinsiyet kimliklerini, ve belki de en önemlisi, çeşitli cinsiyet kimliklerine dair ayrıcalık ve ayrımcılıkları anlamamız için önemlidir. Araştırmalarda, hak mücadelesinde, ön plana çıkabilir. Fakat, kadınlar kadındır; cis, trans ya da ileride karşımıza çıkacak bir kavram, fark etmez.&nbsp;Cisnormativite ise, ‘fark eder’ der; cinsiyet kimliği ile doğumda atanan cinsiyet arasında net paraleller çeker, bireylerin bu paraleller doğrultusunda yaşadığını varsayar ve yaşaması gerektiğini savunur. Bunu bağırarak savunma olarak düşünmeyin sadece. Sistemlerin içine entegre edilmiş bir şeyden bahsediyoruz; diğer tüm ayrımcılıklarda olduğu gibi. Bir varsayım ya da beklenti olsa da, aktif şekilde ayrımcılıklara ve ötesine de sebep verebilir cisnormativite.&nbsp;Cisnormativite pratikte birçok form alır. Örneğin, belli organları etkileyen kanserlerin, cinsiyet ataması yapılarak iletişiminin yapılması. Serviks kanseri ya da meme kanserinden ‘kadın kanserleri’ olarak bahsedilmesi. Bunun, özellikle queer, non-binary ya da trans erkeklerin jinekolojik hizmetlere ve meme muayenesine erişiminde bir bariyer oluşturduğuna dair çokça araştırma var. 2008-2019 arasında serviksi olan trans erkeklerin katılımı ya da verisi ile yapılan 15 farklı araştırmayı inceleyen bir <a fr-original-style="" href="https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7271678/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yayın</a>, trans erkeklerin bireysel ve sistemsel çeşitli sebeplerden dolayı pap smear testlerine erişimde, ciskadınlara kıyasla ek bariyerler deneyimlediğini gösteriyor. Cisnormativite ve beraberinde getirdiği ayrıcalıklı ve sistemik tutumlar, insanların sağlık, eğitim ve yaşam hakkı önünde bariyer oluşturuyor. Bu gerçek, cis kadınların jinekolojik hizmetlere rahatça ulaştığını savunmuyor; belli grupların kapsanması gereken yerde kapsanmadığında, ek bariyerlerle karşılaştığına vurgu yapıyor. Cisnormativite, cinsiyet kimliği ile alakalı ayrıcalık ve ayrımcılık arasındaki çizgide… Bunun cinsel yönelimler için olan versiyonu ise heteronormativite.&nbsp;HeteronormativiteHeteronormativite, çeşitli cinsel yönelimlerden biri olan heteroseksüelliğin tek doğru olduğu, herkesin fabrika ayarları gereğince ya da aksini beyan edene kadar heteroseksüel olduğunun varsayımıdır. Bu varsayım, sadece bireyler ya da ilişkileri değil, toplumdaki işleyişleri de etkiler. Dünyayı ikili cinsiyet sistemi penceresinden yorumlayan heteronormativite, yalnızca cis erkekler ve cis kadınların birbirlerine çekim hissettiklerini, birbiriyle ilişkilendiklerini ve birlikte belli şekillerde yaşadıklarını varsayar. Heteronormativiteyi eleştirmek, heteroseksüelliği eleştirmekten bambaşka bir şeydir. Herkesin işine kimse karışamaz prensibi, seks-pozitiflik ve bilim ışığında, zaten çeşitli cinsel yönelimler vardır. Herkesin tek bir cinsel yönelimde olduğunu ve o yönelimin tek doğru ve doğal olduğunu varsaymak, ayrımcılıkla nefret arasında bir yere konabilir.&nbsp;Heteronormativite pratikte birçok form alır. Buna bazı örnekler:&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Jinekolojik muayeneye giden bir kişiye “cinsel olarak aktif misin?” diye sorulduğunda ima edilenin aslında vajina-penis ilişkisi yaşayıp yaşamadığı olması,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Heteroseksüel olmayan herkesin, her durumda kendini tanımlamasını veya açılmasını beklemek, ya da cinsel yöneliminin ne olduğuna dair bilgiye erişimi bir hak olarak görmek,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Cinsel ilişki ya da cinsellik deneyimlerini (kendi deneyimlerimizden bağımsız olarak) sadece birleşme ekseninde döndürmek,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bekaret kavramı,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İnsanların cinsiyet kimlikleri doğrultusunda belli toplumsal cinsiyet rolleri kalıplarında kendilerini ifade etmelerini beklemek. </li></ul>Cisnormativitenin de heteronormativitenin de etkileri sadece cinsellik ya da cinsel varoluş çerçevesine sığmayacak kadar geniş; din, yaş, coğrafi konum, ilişki statüsü, ekonomik statü gibi diğer kimlik özelliklerinden bağımsız etki eden kavramlar da değil.&nbsp;

Hak mücadelelerinin amacı konforu yerinde olanların oturaklarını daha çok ısıtmak değil, bırak masaya oturmayı, toplantı odasına bile davet edilmeyenlere yer açmak; bazen de toplantı masasını tersine çevirmek. 

ayrıcalık ve ayrımcılık

Olağan durumları, ayrıcalıkları sebebiyle adaletsizlik sanıp mağdur taklidi yapanların gözyaşlarının bir adı bile var: timsah gözyaşları - timsahları rahat bırakıp buna acilen bir alternatif geliştirebilir miyiz? 🐊❤️&nbsp;Bu aynı zamanda, kendinden daha az ayrıcalığı olanlara karşı sahte bir duyarlılık gösterme hali için de kullanılan bir tabir. Göstermelik insanlıklar ülkece fazla maruz bırakıldığımız hallerden…&nbsp;Belli grupların maruz bırakıldığı sistematik şiddete dikkat çekilmesini, herkesin maruz bırakıldığı bir şeyden odak çalmak olarak görmek belki de ayrıcalığın en belirgin göstergelerinden. Toplum, ilişkiler, kamu kurumları, adalet ve eğitim sistemi herkese eşit muamele göstermiyor; gösterdiğini düşünenlerin de ayrıcalığı gün yüzüne çıkıveriyor. Gerek yasalar, gerek yasaklar, bireysel ve grup özelliklerimize bağlı olarak erişimin önünde engel oluşturuyor. Sistematik adaletsizlik karşısında adalet arayışlarını birilerinin şımarıklığı olarak görmek de, özellikle o adaletsizliklere maruz bırakılanlar için aynı adaletsizlikleri körüklüyor.Şiddetin toplumsal ve özel hayatın her dokusuna bu denli sindiği bir coğrafyada, şiddetin anatomisini incelemek, alt kategorilerine isim vermek kime fayda sağlıyor? Kim olursa olsun, neden şiddete sadece şiddet demek yetmiyor? Neden flört şiddeti, ev içi şiddet, toplumsal cinsiyet temelli şiddet, nefret suçu gibi kavramlara ihtiyaç duyuyoruz? Kavramların çeşitliliği ve odaklılığı, şiddete maruz bırakılan bazı grupları yok saymıyor; sistematik ve köklü şekilde şiddete maruz bırakılma hallerine bir isim veriyor, dikkat çekiyor ve hak mücadelesi için alan açılmasına destek veriyor. Çünkü şiddetin toplumsal faktörlerden bağımsız var olduğunu düşünmek en iyi ihtimalle saflık, en kötü ihtimalle ayrımcılıktır. Şiddet, bir-iki kendini bilmezin, “anasından babasından saygı öğrenmeyen” üç-beşin ya da “fazla tutkulu” birinin meselesi mi? Şiddeti tek başına, başka hiçbir toplumsal faktörden etkilenmeyen bir dışavurum olarak algıladığımızda, bu böyle gözükebilir. Fakat şiddet, tek başına şiddet olarak var olmuyor; toplumsal faktörlerden katman katman besleniyor, onlardan faydalanıyor.&nbsp;Toplumsal ve sistematik şekilde şiddete maruz bırakanların, şiddete maruz bıraktıklarını güçsüzleştirme taktiklerinden biri de, şiddeti birkaç “kendini bilmezin” meselesi haline getirmek. Biz “kaza değil, cinayet” dedikçe, öldürülenin özel hayatını didikleyen mağdur suçlayıcı zihin de, kadın cinayetlerini kadınların öldürülmesi değil, birbirinden bağımsız ölümler olarak değerlendiren mantık da buna hizmet ediyor: Şiddetin bir toplumsal meseleden ziyade bireyin sorunu ve en tehlikelisi de, öldürülenin kabahati olduğunu ima ediyor.&nbsp;

Toplumsal ve sistematik şekilde şiddete maruz bırakanların, şiddete maruz bıraktıklarını güçsüzleştirme taktiklerinden biri de, şiddeti birkaç “kendini bilmezin” meselesi haline getirmek. 

ayrıcalık ve sözde mağduriyet

<img src="https://images.aposto.com/2023/3/2/1681860418723.png" width="550" height="351" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.57" alt="Güç ve ayrıcalık çarkı" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"> Ayrıcalıklar, ayrıcalıklar sayesinde sahip olunan güç ve buna zemin sağlayan sistemleri daha iyi kavrayabilmek için <a fr-original-style="" href="https://sylviaduckworth.com/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Sylvia Duckworth</a> Güç ve Ayrıcalık Çarkı’nı tasarlamış.&nbsp;En iç çark, her kategoride güç sahibi olanları belirtiyor. Örneğin, cinsiyet kimliği diliminde cis erkekler en içte yer alıyor. Onları cis kadınlar takip ediyor. En dışta, yani en çok marjinalize edilenler bölümünde ise non-binary ve trans kimlikler yer alıyor. Sonraki bölüm kategori (cinsiyet kimliği), en dışta yer alan tanımlar ise o kategorideki ayrımcılık (transfobi) türünü ifade ediyor.&nbsp;Bu çark birçok farklı durum, grup ve tartışma için uyarlanabilir, çeşitlendirilebilir ve genişletilebilir. Bu kaynak, kesişen kimlik özelliklerinden ötürü deneyimlenen ayrıcalık ya da ayrımcılıkların daha net anlaşılabilmesi ve programların, işyerlerinin, hizmetlerin kesişimsel ve kapsayıcı olması için bir adım olarak kullanılabilir. Bireyler kendi karmaşık kimliklerini ve ayrıcalıklarını anlamlandırmak için de bunu kullanabilir. Hatta bireysel olarak çözülebilecek <a fr-original-style="" href="https://www.idrlabs.com/tr/guc-ayricalik-carki/testi.php" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">güc ve ayrıcalık testleri</a> bile var.&nbsp;