Neden Popüler Oldu: Kate Middleton hakkında komplo teorileri

Önceki hafta Poor Things’in feminist bir anlatı olup olmadığını konuşmuştuk. “Okumadıysan okuyabilirsin” gibi bir şey demeye çalışıyorum bununla. Ola ki dinlediysen veya Poor Things’den sana da gına geldiyse, bu haftanın konusu bir kraliyet mensubu ile ilgili. Gündelik hayatında Galler Prensesi Kate Middleton için endişeleniyor musun? Sanmam. 

Yine de bu aralar her yerde Kate’in nerede olduğuyla ilgili meme’leri görmüş olabilirsin. Galler Prensesi ve Britanya’nın gelecek kraliçesi Kate Middleton, iyi mi? Ameliyat olduğunu söylüyorlar ama aradan baya zaman geçti, Kate nerede? Peki ya Kate’in sosyal medyada paylaştığı photoshop’lu aile fotoğrafı ne anlama geliyor?

Boleyn Kızı’nı ben de izlediğim için kuracağım cümle komik geliyor—evet, sakin oldukları bir zaman yok, ama son birkaç yıldır Britanya aristokrasisinde durumlar çalkantılı. Ocak 2020’de, Prens Harry ve eşi Meghan Markle, kraliyet ailesindeki görevlerini bıraktıklarını duyurdu. 2. Elizabeth, 2022’nin Eylül ayında hayatını kaybetti. Annesinin yerine geçen Kral 3. Charles, Şubat ayında kanser olduğunu açıkladı. Prens William’ın eşi Kate Middleton ise en son Aralık 2023’te görüldü. Bir ameliyat sebebi ile ortadan kayboluşu, internette epey yankı yarattı. Tek sebep bu değil tabii. Bir de aldatma dedikoduları ortaya çıktı.

Vox’a yazan Constance Grady’nin dediği gibi: “Britanya kraliyet ailesiyle ilgili tüm hikayeler gibi, bu da iktidar ve iktidarın kendini nasıl yeniden kurduğuyla ilgili bir hikaye.”

^{Fotoğraf: Mark Kerrison/In Pictures, Kaynak: Getty Images}

Bir kraliyet düğününün etkisi

Biraz kendi hafızamdan ilerleyeceğim: Kate Middleton ve Prens William’ın evlendiği günü hatırlıyorum. Lise birinci sınıftaydım, yıl 2011 olmalı; Avrupa Parlamentosu’nun konferanslarına katılıyordum. Sınıfsaldır. Neyse. Bu detayı vermemin bir sebebi var: Bir avuç 15 yaşında çocuğu birarada düşün. Ankara’ya konferansa gelmişsin, etrafta senin yaşlarında onlarca insan var. Ebeveynlerin yok. Şehir sadece sana ait gibi bir şey. Ama aradan 13 yıl geçmiş, benim hafızamda hâlâ kraliyet düğününü beraber izlediğimiz o an duruyor.

Tam kapanış konferansına gitmeden, otelin lobisindeki tek ekranın önünde duruyoruz. Kate ve William o uzun yolda yürüyorlar; ben içimden “Bu anı hep hatırlayacağım kesin” gibi şeyler düşünüyorum. İnan, nedenini şu an da tam olarak çözmüş değilim: Bu anın herkes tarafından beklendiğini bildiğim için mi unutmayacağımı düşündüm? Neden Birleşik Krallık’taki monarşi bu kadar ilgimi çeksin ki? Sömürü krallığının prensi evleniyor diye ben niye ekran başındayım? Etrafımda onca yaşıtım varken hepimizi ekran başında tutan şey ne? Bu soruları cepte tutalım, döneceğim. Çünkü bugün üzerinde duracağımız konunun da bu sorularla çok alakası var.

^{Fotoğraf: Sean Gallup, Kaynak: Getty Images}

Ekmek ve sirk siyaseti

Konuyu tam olarak buradan bağlamak istiyorum. Kate Middleton, William’la evlendiğinden beri kıyafetleriyle, Meghan Markle’a kıyasla beyazlığıyla, tırnak içinde düzgün anneliğiyle gündemde. The New York Times’a konu hakkında yazan Zeynep Tüfekçi, bu durumu Roma İmparatorluğu’ndaki “ekmek ve sirk siyaseti”ne benzeterek, “Kate Middleton’ın gündemde oluşu, Kate Middleton’dan çok daha fazlası” demiş.

Yani sanki Kate Middleton hakkında endişe etmenin popülerliği; yalnızca kraliyet üyelerinin hayatını takip edip, haklarında spekülasyon yaratmanın dopamininden kaynaklanmıyor. En azından, tek neden bu değil gibi. Kraliyet ailesinin kendi imajını korumak için, İngiliz medyasıyla biraraya gelip, Kral veya Prensi'n kadın partnerinin imajını alaşağı etmeleri, yeni bir şey değil. Diana’nın ölümüne sebep olan kaza da bir paparazzi arabası üzerinden açıklanmamış mıydı? Meghan Markle da hâlâ “İngiliz kraliyetini dağıtmak”la ve “kraliyetin yüz karası olmak”la suçlanmıyor mu?

İlk önce bu Kate Middleton olayını özetleyelim. Sonra kraliyet ve medyanın biraraya gelerek hangi söylemleri yaygınlaştırmaya çalıştığına bakalım. Ondan da sonra Kate Middleton için endişelenip endişelenmeyeceğimize karar veririz diye düşünüyorum.

_{Fotoğraf: Mark Cuthbert, UK Press, Kaynak: Getty Images}

Kate Middleton için endişelenenlerin gündemi

Kate Middleton’ın geçirdiği ameliyatın ve akabinde hiçbir görüntü vermemesinin neden bu kadar konuşulduğunu, 7 News Australia’nın hazırladığı video’daki çizelgeden yararlanarak özetleyeceğim. Bu akışı, “İnsanların endişelenmek için nasıl sebepleri var?” veya “Hangi ayrıntılar önemli?” sorularına cevap olarak görebilirsin.

• 12 Eylül 2023’te Kate, çocuklarıyla trampolindeyken parmağını incitiyor.
• 5 Ekim’de bir spor etkinliğinde elleri sarılı görülüyor.
• 22 Aralık’ta Kate ve William, 2024’ün bahar aylarında İtalya’ya resmî bir ziyarette bulunacaklarını açıklıyor.
• 25 Aralık günü, Kate’in 3 çocuğuyla beraber resmî olarak son görüntü verişi. “Son resmî görüntü veriş” kesinlikle Türkçe gibi duyulmuyor ama şunu demeye çalışıyorum: Noel, bu 4 kraliyet üyesinin kamu görevi olarak katıldığı son resmî etkinlik. Germek istemem ama şu an Mart ayında olduğumuzu hatırlatmak isterim.
• 28 Aralık 2023’te işler garipleşmeye başlıyor ve kraliyet ailesinin kaldığı yere, polis eskortuyla bir ambulansın geldiği görülüyor. Halka her şeyi açıklama sorumluluğu duyan bu kurumdan, bu konuyla ilgili resmî bir açıklama yok.
• 17 Ocak 2024’te, Galler prensesi, daha önceden planlanmış bir operasyon için Londra’da özel bir hastaneye yerleştiriliyor. Kate’in abdominal cerrahi operasyonunun başarılı geçtiği açıklanıyor. Saray, operasyonun sebebiyle ilgili daha fazla detay açıklamıyor ama 2 hafta kadar orada yatacağı tahmin ediliyor.
• 18 Ocak, yani operasyonun ertesi günü, Prens William, Kate’in yattığı The London Clinic’i ziyaret ediyor. Bu ilk ve son ziyaret kaydı olarak haberleştiriliyor. Burada şu detay önemli: Hastanede yattığı 2 hafta boyunca hiçbir ebeveyninin, kardeş veya çocuğunun onu ziyaret ettiğine dair kayıt yok.

• 24 Ocak’ta, Birleşik Krallık’taki gazeteler, Kate ve William’ın yakın çevresinin, Kate’in ameliyatını duyunca şaşırdıklarını raporluyor. Kate’in bir sağlık sorunu olduğunun farkında değillermiş çünkü.
• 26 Ocak’ta kral 3. Charles, Kate’i ziyaret ediyor. Hâlâ Kate’in ailesi veya çocukları ziyarete gelmiş değil.
• 28 Ocak’ta, bugün konuşulan konunun ilk ayağı ortaya çıkıyor. İspanyol bir gazeteci, Kate Middleton’ın induced coma yani yapay komada ya da “derin uyku”da olduğunu iddia ediyor. Kaynağının saraydaki anonim kişiler olduğunu söylüyor.
• 29 Ocak’ta Saray, Kate’in klinikten taburcu edildiğini ve iyileşme sürecine evde devam edeceğini söylüyor. Bu noktada Kate, halk içinde görünmeyeli 35 gün olmuş ve hastaneden çıkarken çekilen hiçbir fotoğraf yok.
• 1 Şubat’ta Saray, İspanyol gazetecinin iddiasını yalanlıyor. Bu garip çünkü dedikodulara cevap verdikleri pek görülmemiş.
• 5 Şubat’ta Kral, kanser teşhisi aldığını açıklıyor. Detay verilmiyor, evresi bilinmiyor. Bu konuyu “bir kişinin sağlığı”na indirgemeye gerek yok, sonuç olarak Kral’ın sağlığı, ülkeyi her anlamda etkileyebilir. Detay vermemek şeffaflığa yakışmıyor sanırım.
• Aynı gün Birleşik Krallık’ta bir dergi, Kate’in iyileşme sürecinin 3 değil de 9 aya kadar sürebileceğini ifade ediyor.
• 7 Şubat’ta Prens Harry, babası Charles’ı görmek için günübirlik Londra’ya geliyor ve hastane ziyareti gerçekleştiriyor. Görüşme toplam 45 dakika sürüyor. Ancak William ziyarete gelmiyor ve “Geçmiş olsun” mesajı da yayımlamıyor.
• 9 Şubat’ta Kate’in iyileşmesini sürdürmek için Windsor’dan ayrılıp Sandringham’e yerleştirildiği açıklanıyor.
• 20 Şubat’ta Kate’in kocası olan Prens William, “Ortadoğu’daki çatışmalara”—İsrail’in işgalinden bahsediyor—odaklanan bir bildiri yayımlıyor. Bu detay önemli çünkü William, bu bildiride Kate’le evlenmeden önce kullandığı monogramı tercih ediyor. William’ın solo imzasını kullanması da insanların endişelenmesi için bir başka neden oluyor.
• 27 Şubat’ta William, son dakikada vaftiz babasının anma törenine “kişisel sebepler”den dolayı katılmayacağını bildiriyor. Bu esnada Kate’in durumunun iyi olduğunu da araya sıkıştırıyor. Britanya’nın sıradaki kralı olabilecek bir figürün, böyle bir etkinlikten son dakikada çekilmesi garip. Bu noktada Kate, halka açık bir yerde görülmeyeli 9 hafta olmuş.
• 28 Şubat’ta, insanlar iyice konuyla ilgilenmeye başlıyor. “Where is Kate Middleton?” yani “Kate Middleton nerede?” yazan hashtag trend oluyor.
• 29 Şubat’ta bu hashtag’in trending olmaya başlamasının bir gün sonrasında, Kensington Sarayı bir bildiri yayınlıyor. Bildiride, Kate’in iyileşme sürecine odaklanıldığı ve sağlığının öncelikli olduğu vurgulanırken, spekülasyonlara ve internette dolaşan teorilere doğrudan yanıt vermekten kaçınılıyor. Ayrıca Kate’in sağlık durumunun ciddiyeti ve kişisel mahremiyetine saygı gösterilmesi gerektiği belirtiliyor. Kendimizi acayip ayrıcalıklı birinin mahremiyetini düşünmekle yormayalım diyeceğim ama konunun bu olduğunu hiç sanmıyorum.
• 4 Mart’ta Kate’in de görüldüğü bir fotoğraf ortaya çıkıyor. Kate, Windsor Sarayı’nın yakınlarında görülüyor; fotoğrafta annesiyle beraber arabada oturuyor. Arabayı annesi kullanıyor ve gözünde siyah güneş gözlükleri var. Kate’in çenesindeki değişiklikler dikkat çekiyor. Bu çene veya gözlükle ilgili detaylı bir yorumum yok bu arada, bu detayların önemi sonradan çıkarsa diye ekleyeyim dedim.
• 10 Mart’ta internetteki endişenin esas sebebi geliyor. Kate ve William’ın resmî Instagram sayfaları, Kate’in çocuklarıyla beraber görüldüğü bir fotoğraf yayımlıyor. Kate, fotoğrafın altında Anneler Günü’nü kutluyor ve “son 2 aydır” gördüğü destek için teşekkür ediyor. Fotoğrafın edit’lenmiş olduğu ortaya çıkıyor hemen. Çok iyi de edit’lenmemiş ayrıca.

Kensington’ı güvenilir bir kaynak olmaktan çıkartan montajlı fotoğraf

Bu olayın akabinde, fotoğrafı yayımlayan büyük ajanslar, montajı fark ediyor ve bir “kill notice” yayımlıyorlar. Bu, fotoğrafı kullanan herkese platformlarından kaldırmalarını tavsiye etmek için kullanılan bir sektör terimi.

Aynı gün, yine Kate ve William adına kullanılan hesap, edit’lere dair açıklama yapıyor. Ne dediğini okuyorum: “Birçok amatör fotoğrafçı gibi ben de zaman zaman düzenleme denemeleri yapıyorum. Dün paylaştığımız aile fotoğrafının neden olduğu karışıklık için özürlerimi iletmek istedim. Umarım kutlayan herkes çok mutlu bir Anneler Günü geçirmiştir.”

Fotoğrafı inceleyenler bir sürü teori geliştiriyor. Bir tanesi, Kate’in daha önce giydiği kıyafetlerden yola çıkarak paylaşılan fotoğrafın Kasım ayında çekildiğini iddia ediyor. Mesela giydiği lacivert kazak bile photoshop’lanmış deniyor. Çünkü o kazağın ait olduğu marka, o kazağın sadece krem ve camel rengini çıkarmış. Tekrarlıyorum: Kate’in fotoğraftaki kazağı lacivert. Ayakkabıları da yine Kasım’da Baby Bank ziyaretinde giydiği ayakkabılarla aynıymış. Bazıları da Kate’in 2016’da kapak olduğu Vogue çekimindeki fotoğrafıyla Anneler Günü fotoğrafının aynı olduğunu düşünüyor. Tek montajlanan Kate de değil, çocukların kıyafetlerinde de garip detaylar var.

Bu olaylardan tam bir gün sonra 11 Mart’ta bir paparazzi fotoğrafı yayımlanıyor. Fotoğrafta William’ın yanında oturan bir kadın var, Kate olduğu söyleniyor. Ama bu fotoğraf dedikoduları durdurmuyor tabii ki. İşte bunlar, insanların Kate’in nerede olduğuna odaklanmasına sebep olan olaylar. Oldukça da şüpheli durumlar var işin içinde açıkçası, yok mu? İnsanlar konuştukça bazı insanlar “Paskalya’ya kadar halk arasına döneceği açıklandı zaten, mahremiyete saygı duyun” diyorlar. Tamam da—ben de Diana’ya ve Meghan’a yapılanları düşününce, endişelerle empati kurmadan geçemiyorum. Yani, Birleşik Krallık’ta “kraliyet uzmanı” unvanlı insanlar var. Geçmişi veya geleneği bu kadar kuvvetli bir kurumdan bahsettiğimiz için, bu olayın sadece komplo teorilerinden veya dergi manşetlerinden ibaret olduğunu düşünmüyorum kısacası. 

Kate Middleton için endişelenmeli miyiz?

Oturup Türkiye’den bu konu için kafa yoralım demiyorum. Ama Kate’in nerede olduğuyla ilgili komplo teorilerine dönmeden önce birkaç yorum yapmak lazım sanki. Bütün bu karmaşıklık için Kate’i veya “spekülasyon yapan insanlar”ı suçlamadan önce burada rezalet bir PR yönetimi olduğunu söyleyebiliriz. Yani buna  “kriz yönetimi” mi “PR yönetimi” mi denmeli bilmiyorum, her neyse, ortada yönetilemeyen bir durum var. Ve eminim Saray’ın yeteri kadar parası vardır daha düzgün bir hizmet almak için. 

Örneğin bir “kraliyet uzmanı” Galler Prensesi’nin basbayağı ortada bıraktığını ifade etmiş; kocasının Anneler Günü fotoğrafı gafının “sorumluluğunu” Kate’e yükleyerek “centilmenlik dışı” davrandığını söylemiş. Centilmenliği ilgimi çekmiyor da annenden Harry’nin öğrendiği hiçbir şeyi öğrenmediğin çok belli yani William.

Olayı dümdüz ele alalım: Kate Middleton, sağlık durumu yüzünden 11 haftalık bir izne ayrılmış. Basında William’ın “metresi” hakkında haberlerin hortlamasına ve Kate’in photoshop “hatası”na bu kadar odaklanılmamasına yardımcı olabilirlerdi herhalde? Bu photoshop olayından sonra Fransa’da bir ajans, Kensington Sarayı’nı “güvenilmez bir kaynak” olarak sınıflandırmış. O fotoğrafı niye öyle yayımladınız ki? Anlamıyorum; her detay o kadar saçma ki, nasıl konuşulmasın bu olay? 

İnsanların spesifik olarak Kate Middleton için endişeli olduğunu düşünmüyorum. Endişeliler veya değiller ama bu konuyu konuşulmaya değer görüyorlar. Galler Prensesi için endişeli olmalı mıyım? Yani bu cümle tek başına bile komiğime gidiyor ama “endişe veren” şey, İngiltere siyasetinin kadın düşmanlığı gibi. Zeynep Tüfekçi, makalesinde “Kadınları kısıtlayıcı kamusal rollere hapsetmenin, onları birbirleriyle karşı karşıya getirmenin, erdem ya da ahlaksızlık sembollerine indirgemenin güçlü ve siyasi açıdan uygun bir dikkat dağıtma yöntemi” olduğunu söylüyor. Endişe verici olan bu.