Neden Popüler Oldu: Lezbiyen görünürlüğü

Bu hafta, 22-28 Nisan arasında Lezbiyen Görünürlük Haftası'nın kutlanacak olması vesilesiyle, Coachella gibi büyük etkinliklerde lezbiyenlerle ilişkilendirilen kültürel göndermelerin sahne dekorunda kullanılması gibi anları inceliyoruz. Kristen Stewart'tan Reneé Rapp ve Chappell Roan gibi isimlere lezbiyen kimlik ve kültürünün popüler kültürdeki yükselişini ele alıyoruz. 

Özellikle son birkaç aydır yaygın akıma yansıyan lezbiyen temsillerinin, medya ve popüler kültür sayesinde yeni bir ivme kazandığını söylemek mümkün. Oyuncu Kristen Stewart; müzisyen Reneé Rapp, Chappell Roan ve Spice Girls üyesi Mel B gibi isimlerin sapfik ilişkilenmeler konusunda daha vokal hâle gelmesi; popüler şarkılarda lezbiyenlik referanslarının artması, toplumsal algıda önemli değişimlerin işaretçisi. 

Bu bölüme heyecanla girmeden önce sıralamak istediğim birkaç madde var: 

• Birinden “lezbiyen” diyerek bahsediyorsam, bunu lütfen Nisan 2024 için geçerli olarak alalım. Beyanlar mutlak kalmak durumunda değil.
• Eğer iki kuir kadının romantik ilişkisinden bahsederken Antik Yunan şairi Sappho’ya gönderme yaparak “sapfik ilişkilenme” diyorsam ve “lezbiyen ilişki” diye bahsetmiyorsam, ilişki içerisindeki herhangi birinin beyanını bilmediğim veya beyanının “lezbiyen”den başka bir şey olduğunu öğrendiğim içindir.

^{Reneé Rapp ve sevgilisi Towa Bird}

Coachella 2024: Reneé Rapp ve The L Word

Makas imgesi, genellikle kadınlar arasındaki fiziksel yakınlıkla olan bağlantısı nedeniyle, bir kültürel gösterge olarak lezbiyen kimliği ve kültürüyle ilişkilendiriliyor. Bu nedenle, Reneé Rapp’in dünyanın en popüler festivallerinden biri olan Coachella’daki performansında, sahnede dev iki makasın belirgin bir şekilde yer alması, son dönemde artan lezbiyen görünürlüğünün en akılda kalıcı anlarından biriydi. 

Reneé Rapp: Mean Girls’ün müzikal adaptasyonunda Regina George’u canlandıran Reneé, geçen Ocak ayında Saturday Night Live’da lezbiyen olarak açılmıştı. Hard-launch eylemişti yani. Üç ay sonrasında, Coachella sahnesine lezbiyen kültürü tarihinde önemli bir yere sahip olan The L Word dizisinin oyuncuları tarafından takdim edildi. Böylece, Los Angeles’ta bir grup lezbiyen ve biseksüelin iç içe geçmiş hayatlarını konu alan ve 2000’lerdeki bilinirliğiyle kanonik bir diziye dönüşen dizi ile çağdaş müzik performansları arasında bir köprü kurulmuş oldu. Bu, TikTok’ta hem Milenyumluların hem de Z jenerasyonunun birleşmesi anlamına geldi—bu, jenerasyonlar arası bir alışveriş değilse nedir?

^{Reneé Rapp, Coachella sahnesinde}

Özet olarak, Reneé Rapp’in, günlük tahminî 200.000 seyirci çeken bir festivalde makas imgelerini kullanması ve The L Word oyuncularının 20 yıl sonra da popüler kültürde karşılık bulduğunun görülmesi, lezbiyen görünürlüğü ve hatta pop kültürünün LGBTİ+ haklarına olabilecek etkileri açısından önemli bir yere sahip.

Lezbiyen pop yıldızları ve sapfik şarkı sözleri

Sosyal medyada “dünyanın ihtiyacı olan lezbiyen pop yıldızı” olarak anılan ve Pink News’a “Sıradaki büyük kuir ikon o mu?” sorusunu sordurtan Chappell Roan, Chartmetric verilerine göre Kasım ayından beri dinlenmelerini yüzde 58 oranında artırmış. Good Luck, Babe! teklisiyle ilk haftasında 7 milyon dinlenmeye ulaşarak Billboard’un ilgisini çekmiş ve hakkında “yaygın akım pop üzerinde büyük bir etkisi olabilir” denmiş.

^{Chappell Roan}

Bu başarı ve temsil alanıyla, açık kimlikli lezbiyen bir müzisyen olmasıyla biraraya gelince, Chappell’ın popüler kültürdeki lezbiyen görünürlüğünü tek başına artırdığını ifade etmek mümkün. Sanatçının kuir kimliği, müziğini derinden etkiliyor—eşcinsel kulüplerindeki deneyimlerini yansıtan ve toplumsal beklentilerden özgürleşmesini işleyen Pink Pony Club parçası bunun bir yansıması. Nispeten yeni çıkan Good Luck, Babe! de, mesela, heteronormatif bir dünyada kuir ilişkilerin karmaşıklığını konu alıyor ve açılmaya hazır olmayan biriyle beraber olmanın zorluklarıyla başa çıkmaktan bahsediyor.

Bu arada Coachella’da kaydedilen içerikler, bu yıl Reneé’nin sahnesi kadar Chappell Roan’un performansıyla da sosyal medyada çok konuşulmuştu. Yani sanatçının kariyerinde hızlı yükselişi, yalnızca bir müzisyen olarak başarısını vurgulamakla kalmıyor, aynı zamanda sanatı ve performansları aracılığıyla LGBTİ+’ları (özellikle de lezbiyenleri) temsil eden ve haklarını savunan kültürel bir figür olarak rolünün de altını çiziyor. Küçük bir kasabadan geleceğin kuir pop ikonu olmaya uzanan bu yolculuğun, “kişinin kimliğini rahatça ifade edebilmenin ne kadar önemli olabileceğine dair güçlü bir anlatı” olduğunu söylesem çok da abartmış olacağımı sanmıyorum.

Alternatif sahne: Julien Baker, Phoebe Bridgers ve Lucy Dacus’tan oluşan müzik grubu boygenius da, 2018’de biraraya gelmelerinden bu yana, indie sahnesindeki popülerliğiyle biliniyor. The Record albümleriyle 3 Grammy kazanan grubun bütün üyeleri kendini kuir olarak tanımlıyor; platformlarını, müzik sektöründe LGBTİ+ temsilinin önemine değinerek değerlendiriyorlar. Grup, (Grammy Ödülleri’nde ödül kabul konuşmalarında olduğu gibi) geniş temsil alanına sahip mecraları, LGBTİ+’ların sadece Onur Ayı’nda gerçekleştirilen etkinliklerde değil, yıl boyunca medya ve kültürün her alanında temsil edilmelerinin ne kadar önemli olduğunu vurguluyor.

Rap dünyası: Kadın+’lar arası ilişkilenmeler de popüler kültürde kendine sıkça yer buluyor. Örneğin, TikTok’ta Stupid şarkısıyla viral olan rapçi Ashnikko’yla Princess Nokia’nın şarkısı Slumber Party, rapçinin başka bir kadınla yakınlaşmasını konu alıyor ve Spotify’da 340 milyona yakın dinlenmesi var. Cinsel özgürlük temasını işleyen parça, bir kişinin dilini veya dudaklarını kullanarak diğerinin vulvasını uyarması anlamına gelen “cunnilingus” kelimesini içeriyor.

^{Kristen Stewart kapağı}

Rolling Stone kapakları: Kristen Stewart ve Billie Eilish

Özellikle 2010’larda Twilight’taki rolü nedeniyle Robert Pattinson’la ilişkisiyle stereotiplere boğulan oyuncu Kristen Stewart’ın Şubat ayında çıkan Rolling Stone kapağı, cinsiyet normlarını sorgulatan estetiğiyle büyük ilgi uyandırmış ve medyada lezbiyen temsili hakkında tartışmalara yol açmıştı. Hatta Kristen, kuir görünürlüğünü kutlayan röportajda, kapağın “şimdiye kadar gördüğünüz en gey şey” olmasını istediğini ifade etmişti—istediği şeyin gerçekleştiği çok açık.

Karışık tepkilerle karşılanan kapak, kadın ve kuir cinselliğini cesurca tasvir ettiği için birçok kişiden alkış alırken, “fazla kışkırtıcı” olduğu için tepki de görmüştü. Stewart ise eleştirilere, yapımcıların dergi kapağının açıkça görülmesini istemediği (ancak sunucunun gösterdiği) The Late Show with Stephen Colbert’ta yanıt verdi: Kadınların kendi iradeleriyle ifade ettiği cinselliği, cinsiyetçi ve homofobik insanları rahatsız edebiliyor. Kraliçe.

Bu yıl Rolling Stone’da kadın ve kuir cinselliğinin öne çıktığını iddia etmek mümkün: Billie Eilish de dergiye verdiği son röportajda, kadınlara karşı “karmaşık duygular” hissettiğini ifade etti. Müzisyen, cinsel yönelim dünyasının akışkanlığı hakkındaki deneyimlerini paylaşırken, Variety’nin bir kırmızı halı etkinliği sırasında cinsel kimliğini “ifşa ettiğini” düşündüğünü dile getirerek, geleneksel medyanın bu konulara yaklaşımını da eleştirdi: İnsanların etiketler olmadan var olma arzusuna ve cinsel yönelimlerine, sansasyonel habercilik için bir yemlermiş gibi davranılması değil, saygı duyularak yaklaşılması gerekiyor.

Bu noktada, lezbiyen görünürlüğünü veya kuir kültürünün temsil edilmesine sevinirken, Billie’nin kendi cinselliği üzerindeki ifadesini öne çıkarmak gerektiğinin ve popülerleşmesi gerektiğinin altını çizmek gerekiyor: Mayıs ayında çıkacak yeni şarkısı Lunch, başka bir kadına karşı hissettiği cinsel dürtüleri açıkça ifade edecek.

^{Billie Eilish çekimi}

'Spice Girls’ü ayıran ilişki': Mel B ve Geri

Eilish’in değindiği sansasyonalizme benzer şekilde, Spice Girls üyelerinden Mel B ve Geri Halliwell arasındaki romantik ilişkinin, grubun dağılmasına katkıda bulunduğu teorisi yıllardır ortalıkta dolaşıyor. Bu spekülasyon, Mel B’nin Piers Morgan’a verdiği bir röportaj sırasında ikili arasındaki ilişkiyle ilgili sıkıştırılması ve B’nin “kısa bir ilişki”yi ima etmesinin ardından daha fazla dikkat çekmişti. Ancak bu paylaşım, daha sonra Geri Halliwell tarafından “ailesi için incitici” bulunarak reddedilmişti.

Burada sanıyorum, yine odaklanmak gereken, öznenin yeni verdiği bir röportaja odaklanmak olacak: Scary Spice, bir kadınla 5 yıl süren ilişkisi hakkında konuşurken “kendisi için çok önemli” olduğunun altını çiziyor. ilişki hakkında açıkça konuşmayı tercih etmesi ve ilişkinin “bir cinsel keşiften daha fazlası” olduğunu vurgulaması, sapfik ilişkilenmelerin yalnızca medyada yankı bulmasıyla değer görmemesi gerektiğinin bir kanıtı: “Bir deney değildi. Beş yıl boyunca bir kadına aşıktım. Bir deney beş yıl sürmez.”

^{Mel B, 1990’lar}

Lezbiyenlerin büyük bir kısmının, stereotipler ve normalleştirilen homofobik söylemler nedeniyle açılmayı ertelediği bir gerçeklikte yaşamayı sürdürüyoruz. Şahsen, toplumun heteronormatif yapısı nedeniyle yıllarca lezbiyen olduğumu anlamamıştım bile. Şimdi makas göndermeleriyle mizahi yoldan dahi temsil edilmek; kendime en yakın bulduğum kültürün dünya sahnesinde istediği gibi yer kaplayabildiğini görmekten güç alıyorum.

Dolayısıyla kariyerinin zirvesinde olan ünlülerin, kadınlarla ilişkilenmelerini ve kendilerine “lezbiyen” demekten çekinmemelerini inanılmaz bir keyifle izliyorum. Zaman içerisinde artan ve popülerleşen temsillerin, hak ihlallerine de görünürlük sağlayacağını öngörerek, LGBTİ+ haklarına yarar sağladığına eminim. Bu sayede “lezbiyen” kelimesinin daha da gururla kullanılacağı, sapfik ilişkilenmelerin de daha çok işleneceği bir geleceği hayal etmeyi umutla sürdürebiliyorum. Lezbiyen Görünürlük Haftası kutlu olsun—umarım kendimiz hakkında konuşmaya devam eder ve her geçen gün daha popüler oluruz.

Haftaya görüşürüz!